Khi Arétin và Dandolo đi ra, Léonore đứng lại bất động thêm vài phút nữa, rồi, chậm chạp, nàng quay về hướng bức chân dung đặt trên một chiếc ghế bành lớn.
Bên ngoài, là buổi sáng mùa đông trong sáng, và từ bầu trời sáng ngời màu xanh ấy đã rơi xuống một ánh sáng mà người ta chỉ thấy nơi bầu trời ở Hy Lạp và ở Ý.
Một tia sáng nhàn nhạt và dịu dàng rọi xuyên qua giữa hai kẽ trống của hai tấm màn bằng gấm buông rủ xuống.
Và tia sáng đó chiếu thẳng vào tấm chân dung, phần còn lại của gian phòng trong một cảnh tranh tối tranh sáng huyền ảo.
Léonore đi tới.
Và chính nàng hiện ra giữa làn ánh sáng.
Vào thời kỳ đó, Léonore Dandolo đang ở vào sự nẩy nở toàn diện về nhan sắc của mình, có lẽ cái từ “nảy nở” không đánh thức được quan niệm của một sự phát triển quá trầm lặng. Nàng cao lớn, với vóc mình uyển chuyển; gương mặt của nàng làm cho người ta có thể trách cứ ngay cả sự hoàn hảo của nó, nếu như sự hoàn hảo đó không được làm cho nhẹ nhàng và dịu bớt đi bởi diện mạo thì gương mặt đó sẽ làm cho các họa sĩ thất vọng – nếu như Léonore có bao giờ đồng ý ngồi làm mẫu cho họ. Nhưng chưa bao giờ, ngay cả với Titien, nàng chưa bao giờ chấp nhận cho cái ân huệ đó. Người ta còn kể lại rằng Titien đã quỳ gối năn nỉ nàng, nàng đã trả lời rằng chỉ riêng có vị hôn phu của nàng mới tận hưởng cả thân xác lẫn hình ảnh của nàng. Nhất là cái việc đã làm cho gương mặt đó trở nên tuyệt diệu đến độ rất khó có thể quên nó một khi người ta được trông thấy. Đó là ánh mắt, hòa hợp tính cương quyết, vẻ duyên dáng rạng rỡ, sức mạnh và tính e lệ, ánh mắt làm xúc động, ánh mắt mà có lần đã khiến cho một vị sứ thần ngoại quốc phải thốt lên rằng:
– Tôi mang đi từ Venise ba cái kỷ niệm mà không gì có thể xóa mờ trong ký ức của tôi: Bên trong giáo đường Saint-Marc, bầu trời đầy sao và ánh mắt của Léonore Dandolo.
Từ dòng giống truyền cho đến nàng, nàng đã còn giữ lại tính tự hào kiêu hãnh, lòng can đảm và tính cao thượng, chính những đức tính này đã bị suy yếu lạ thường ở nơi cha nàng. Thành ra cái nhan sắc của nàng có thể biểu hiện vừa uy nghiêm vừa quí phái nếu như từ thái độ, cử chỉ, giọng nói của nàng không có toát ra sự duyên dáng e lệ, người ta có thể nói là, có hơi dã man. Nàng có dáng đi uyển chuyển, phong cách hiếm có và gần như tôn nghiêm.
Còn về quả tim của nàng, nó chứa đựng đầy lòng vị tha và bác ái. Tại Venise, trước kia người ta tặng biệt danh cho nàng là “Thánh mẫu của những người nghèo”, biệt danh được nàng chấp nhận với một nụ cười, nàng nói:
– Than ôi! Những người giàu có không cần đến những vị thánh mẫu... Nhưng có thể nào có một ai trên đời được vui sướng không, khi được biết rằng có nhiều người còn đang đói và rét?
Hồi phục qua cơn bệnh sốt ác liệt đã suýt giết chết nàng, Léonore hiện ra hơi thon, hơi ủy mị, dịu dàng hơn và đau khổ hơn: Có lẽ nàng có nghĩ đến, nhưng dường như nàng sợ nhìn bức chân dung đó, sợ đánh thức dậy những gì đang ngủ yên ở nơi nàng.
Cho nên những bịnh nhân đau đớn nằm trên giường bịnh họ thường ngại không dám làm một cử động nhỏ, cố nằm im, họ có ảo tưởng rằng sự đau đớn của họ sẽ biến mất.
Cho nên Léonore đã tìm trong sự yên tĩnh của tâm trí cái ảo tưởng rằng dĩ vãng không còn làm cho nàng đau đớn nữa.
Bức chân dung do Arétin mang đến, bức chân dung mà nàng đang hướng bước đến vừa run rẩy, đã khơi lại tất cả những kỷ niệm trong tâm hồn nàng. Sự quên lãng mà nàng hy vọng không phải tìm kiếm trở thành việc không thể làm được....
Tuy nhiên, nếu ai trông thấy Léonore vào lúc đó, tất có thể sẽ không ngờ đến những tình cảm từ mọi phía tấn công nàng dồn dập, cũng giống như là những làn sóng hỗn loạn bởi cơn giông tố tấn công vào một tảng đá cô đơn nào đó ở giữa đại dương.
Nàng háo hức nhìn bức chân dung dường như đang sống động và phập phồng dưới mắt nàng.
Nàng nói dịu dàng với tấm chân dung, đó không phải là một cơn mê sảng nhất thời xâm chiếm lấy nàng.
Bởi vì cái cảm giác đó quá tự nhiên, quá thật, quá nhân tính, nên chúng tôi tin rằng với một linh khí nào đó của người yêu có lẽ đang phập phồng ở trong hình ảnh của mình.
Nàng nói:
– Kia là chàng lại ở gần bên thiếp nữa... Roland, ôi người tình yêu dấu của thiếp, nếu như chàng thật sự nghe được lời thiếp, nếu như chàng có thể nghe tất cả những gì mà con tim của thiếp đã thổ lộ với chàng kể từ cái ngày chia ly đáng ghê sợ của chúng ta!... Và nếu như thiếp, thiếp có thể đi vào trong con tim của chàng, để biết được sự xét đoán của chàng đối với thiếp!... Thiếp chịu nhiều đau khổ, ôi hỡi Roland của thiếp... Thiếp đã đau khổ đến nỗi thiếp không nghĩ rằng người ta có thể chịu đau khổ đến như thế mà không chết... Tuy nhiên, chỉ cần có tấm ảnh của chàng để trước mặt thiếp để cho thiếp cầu mong được đau khổ nhiều hơn nữa... Cho chàng... Vì chàng...
Nàng không than khóc.
Nàng nói dịu dàng và chầm chậm.
Nàng đã ngồi xuống một chiếc ghế bành, đối diện với tấm chân dung, và tựa một cánh lên trên tay ghế, đầu gục xuống bàn tay, nàng đưa mắt nhìn sâu vào đôi mắt đang nhìn lại nàng.
Dandolo đi trở vào.
Ông thấy con gái mình ngồi trước tấm tranh và bước đến gần nàng.
– Biết chừng đâu con đã có lỗi, Léonore... Ông nói.
Con không nên để tấm chân dung đó ở đây!...
Nàng lắc đầu.
– Vậy là con có ý định giữ nó sao?
– Vâng, thưa cha... Con không có gì để kỷ niệm về chàng cả...
– Ít nhất, nó phải được đặt thế nào để đừng có ở mãi trước mắt con...
– Trái lại, con muốn luôn luôn có nó ở bên con...
Dandolo bắt đầu đi dạo chầm chậm trong gian phòng, đầu cúi xuống, tránh nhìn tấm chân dung của Candiano và con gái mình, dường như là sự giao hội giữa tấm chân dung đó và đứa con của ông, nó đã đánh thức nơi ông những tư tưởng mà ông không chịu nổi.
Từ mấy lúc nay, Dandolo lấy làm vui thích rằng cái kỷ niệm về Roland Candiano nếu chưa phải tan biến, ít ra cũng phai nhạt dần trong tâm trí con gái mình.
Một biến cố lạ lùng đã xác nhận nơi ông sự tin tưởng đó. Thật vậy, từ lúc sức khỏe được hồi phục, Léonore đã có thói quen đi dạo hai lần mỗi tuần, đúng vào những ngày và gần như vào đúng giờ.
Lần thứ nhứt khi nàng đi ra khỏi dinh thự, viên đại úy thống lĩnh đã theo dõi nàng xa xa, với lòng hiếu kỳ ám muội để biết nàng đi đâu, làm gì.
Nhưng đến lúc trở về dinh, ông thấy Léonore về phòng của nàng mà không để ý đến ông, ông quyết định đứng chặn trước mặt nàng.
Léonore đứng lại như bị ngạc nhiên.
– Ngài muốn gì? Nàng hỏi.
Tất cả sự quyết liệt của Altieri tan biến trước sự lạnh lùng băng giá đó.
– Nói với nàng... Ông ấp úng, thật bất cẩn... Cho nàng đi ra buổi tối... Ta sẽ cung cấp cho nàng một đoàn hộ vệ.
– Vậy là tôi sẽ không đi ra ngoài nữa, nàng nói.
Ông có một cử chỉ giận dữ.
– Ít ra, ông nói tiếp, nàng nên lựa chọn một nơi đi dạo khác...
– Tôi thích đi đến nơi ấy... Nó không khêu gợi nơi tôi một sự hối hận nào.
Altieri đi ra, và kể từ đó ông không theo dõi nàng nữa.
Về phần của Dandolo, ông luôn luôn đi theo con gái mình; và thường là, chính ông đứng ra chèo thuyền.
Cái mục tiêu đi dạo đã làm cho nàng mơ mộng, đó là chiếc Cầu Than thở. Léonore đến nơi đó, vào lúc chạng vạng, rồi trở về dinh thự.
Một buổi tối, vài ngày trước cảnh tượng mà chúng tôi đang kể lại, khi đi đến gần chiếc Cầu Than thở, chiếc du thuyền của Dandolo gần như đụng vào một chiếc ghe.
Trong chiếc ghe đó, có người đàn ông.
Và người đàn ông đó, Dandolo đã nhận ra!
Đó là Roland Candiano!
Chàng đã nói chuyện với Léonore! Chúng ta nhớ đến lời cảnh cáo tối thượng mà Roland đã báo cho người con gái của Dandolo.
Ông này lập tức quay thuyền trở lại và chạy trốn về phía dinh thự Altieri, ông bị xâu xé bởi một cơn rối loạn đặc biệt.
Thế là Roland Candiano lại theo giám sát con gái của ông sao!
Ông ta đã nghĩ gì? Ông ta muốn gì?
Ông quan sát Léonore và thấy nàng vẫn tỏ ra thản nhiên.
Lúc trở về đến dinh thự, ông hỏi nàng:
– Con có thấy không?
– Vâng, thưa cha, Léonore nói.
– Con có nhận ra ông ta không?
– Vâng, thưa cha, Léonore nói.
Dandolo không có nhấn mạnh; nhưng ông đã rung động vui mừng khi thấy con gái mình ít bị xúc động như vậy.
Phải, chắc chắn là nàng không còn thương yêu Roland nữa, nếu không phải là một loại tình yêu sâu sắc lâu bền.
Cái kế hoạch được ông suy nghĩ kỹ kể từ ngày ông chiến đấu chống lại Altieri và vào lúc ông đến ở gần con gái mình để canh chừng cho nàng, bảo vệ thêm cho nàng nếu như cần, cái kế hoạch đó có thể sắp được thực hiện...
Nhưng buổi sáng hôm đó, thấy con gái ngắm nhìn mê mẩn bức chân dung của Roland, ông lại bắt đầu nghi ngờ...
– Vậy là con muốn giữ bên cạnh con bức chân dung này? Ông hỏi sau một lúc im lặng.
– Phải, thưa cha, nàng trả lời vắn tắt mà nàng đã có thói quen kể từ lúc nàng sống tập trung ở nơi mình để cho tâm hồn được yên tĩnh.
– Con không lo ngại rằng bức chân dung sẽ làm cho con buồn rầu sao? Ông nói tiếp vừa do dự.
– Sao lại như vậy, thưa cha?
– Làm sao ta biết được? Có lẽ nó sẽ khơi dậy bao kỷ niệm ở nơi con...
– Những kỷ niệm nào?
Và ánh mắt trong sáng và cương quyết của nàng nhìn Dandolo.
Lại im lặng.
Léonore đứng lên để về phòng mình.
– Hãy lắng nghe ta, con trẻ, bấy giờ Dandolo nói.
Léonore ngồi lại.
Nàng không giả bộ làm ra vẻ tùng phục hoặc là trái ý; trái lại nàng tỏ ra dễ bảo hơn là thuở xưa.
– Con có biết không, rằng nhiều biến cố hệ trọng đang được chuẩn bị ở Venise... Bấy giờ Dandolo mới nói. Những sự bí mật mà ta cần phải giữ kín, nhưng lại thấu đến tai con, chứng minh cho con biết rằng một cuộc cách mạng sắp xảy ra...
– Thế nào, thưa cha?
– Con có bao giờ nghĩ rằng Venise, đó là thành phố nơi chúng ta đã từng đau khổ, nơi mà nhiều người còn nhắc nhở chúng ta về những sự đau đớn bởi một lời hứa, một việc bất ngờ xảy ra như vụ tấm chân dung này bỗng nhiên được mang đến cho chúng ta, nó có thể đánh thức dậy những sự đau khổ đó?
– Quả thật, con thường có nghĩ đến...
– Con có biết rằng cha đã làm gì không? Bấy giờ ông hỏi nhỏ.
– Con chờ cha nói cho con biết điều đó, thưa cha.
– Thế thì! Cha đã cho bán tất cả những gì cha có ở Venise. Phải, chính dinh thự Dandolo không còn phải là của chúng ta. Những món đồ mỹ thuật của chúng ta, ta cũng đã cho bán hết, từng món... Như thế ta đã thu gom tài sản của chúng ta bằng vàng để không bị quá nhiều thiệt hại... Một người đàn ông của ta, trung thành và tin cẩn đã chở số vàng đó đến Milan và chờ đợi chúng ta đến đó... Con không hiểu sao?
– Cha muốn chạy trốn?
– Phải, cùng nhau chạy trốn. Con hãy nghe: Một chiếc du thuyền chạy nhanh và nhẹ đậu từ tám ngày nay trước dinh thự, do ba tên thủy thủ khéo léo lái, họ đều tận tụy với cha. Chừng nào con muốn, ngay đêm nay nếu việc đó thích hợp với con, chúng ta có thể chạy trốn. Cha đã lo tất cả mọi việc đề phòng... Chúng ta sẽ không cần phải mở cửa. Ta đã tìm được một chiếc thang dây tốt. Đến mười một giờ, khi dinh thự đã đóng cửa và mọi người đã ngủ yên, chúng ta có thể leo xuống dễ dàng mà không một ai nghi ngờ gì cả. Chiếc du thuyền đậu ở trước mặt... Con thấy thật là giản dị.
– Phải, thật là giản dị.
– Vậy con chấp thuận trốn trong đêm nay?
– Không, thưa cha.
– Vậy là ngày mai?... Con hãy chọn ngày...
– Không bao giờ!
– Không bao giờ! Dandolo rụng rời nhắc lại. Nhưng con chưa hiểu sao?...
– Thưa cha, Léonore ngắt lời vừa đứng lên, nếu như cha tin rằng cần phải trốn cho sự an toàn của cá nhân cha, cha hãy thực hiện đi, không có gì hối hận: Con xin thề với cha rằng con sẽ tự vệ một mình ở đây. Vả lại con có gì phải lo ngại? Dù cho Altieri đắc thắng hay không sẽ không có gì thay đổi trong cuộc sống của con...
– Nhưng còn ta! Nhưng còn ta đang bị những kẻ âm mưu rình rập? Ta sẽ bị sát hại bởi Altieri hoặc là bởi Foscari!...
– Cha có lý, thưa cha... Cha cần phải chạy trốn...
– Không có con!... Ôi...
– Cha đừng lo ngại gì cho con, thưa cha. Và đây này, cha hãy nghe con thành thật thưa với cha. Chính con đã nghĩ sẽ nói với cha về những việc đó. Con muốn khuyên cha rời khỏi Venise... Con tiên liệu rằng cha sẽ bảo con cùng đi theo cha. Nhưng việc đó, thưa cha, nó quá sức của con. Không bao giờ, không bao giờ con quyết định rời khỏi nơi đây... Đã quá nhiều kỷ niệm nếu con phải sống xa Olivolo. Nhưng còn cha, trái lại, con tin rằng cha sẽ giải thoát được nhiều tư tưởng khi nào cha rời xa Venise...
Nàng nói với một lòng thương hại quảng đại.
Người ta không thể nói rằng có một sự khinh bỉ trong ý nghĩ của nàng.
Nhưng có điều chắc chắn là đã từ lâu, Léonore đã hoàn toàn tách rời khỏi cha nàng...
Việc đó đi ngược thời gian trở lại vào cái ngày mà nàng được biết rằng Roland còn sống.
Cho nên nàng chịu đựng cùng Dandolo ở bên cạnh nàng, nàng còn cố gắng làm sao cho ông tin rằng nàng đã quên lãng tất cả!
Có lẽ nếu như có một sự nguy hiểm đe dọa tính mạng cha nàng ở xa Venise, có thể nàng sẽ bằng lòng cùng ông chạy trốn...
Nhưng mà trái lại: Bằng cách rời khỏi Venise, Dandolo muốn tránh khỏi mọi nỗi tai họa, nếu ở lại Venise chẳng bao lâu sẽ chết chóc nguy hiểm đối với ông. Thật vậy, như chính Dandolo đã giải thích rõ ràng, ông đang bị nguy cơ – dù cho Foscari hoặc là Altieri cuối cùng sẽ đắc thắng. Chúng ta nên trả lại sự công bình cho Dandolo rằng không một lúc nào mà tính khiếp nhược của ông lại bộc lộ rõ như lúc này, ông lo ngại về việc ông có liên quan khi gia nhập vào cuộc âm mưu và nắm một số bí mật để sử dụng như là một lợi khí ở bên cạnh Foscari.
Ông đã chú ý lắng nghe con gái của mình nói.
– Không bao giờ ta bằng lòng rời xa khỏi con, ông đáp lại.
– Con hy vọng rằng cha sẽ suy nghĩ lại, Léonore trả lời giản dị.
Dandolo trở về phòng mình và Léonore cũng về phòng của riêng nàng.
Hai gian phòng chỉ ngăn cách do một buồng nhỏ.
Gian phòng mà khi nãy Arétin đã đi vào, được dùng làm phòng khách, một gian phòng khác dùng làm phòng ăn, đó là liên phòng ở trong dinh thự Altieri đã dành cho Dandolo và con gái ông ở – liên phòng bị cô lập với phần còn lại trong dinh thự nhờ ở nhiều sự phòng bị của vị cựu Đại Pháp quan.
Léonore đã hoàn toàn từ bỏ liên phòng mà nàng đã ở trước kia.
Kể từ khi xảy ra cuộc cãi vã dữ dội giữa cha nàng và Altieri, nàng sống cấm cố trong cái góc này mà nàng chỉ đi ra ngoài mỗi tuần hai lần, nàng chỉ sống thân cận cùng với Dandolo và hai người đàn bà bị nàng nghi kỵ.
Tại sao nàng đã từ chối không đi theo cha nàng rời khỏi Venise?
Có phải một mối hy vọng bí mật nào còn giữ nàng ở lại đây?
Không... Nàng chỉ bị ràng buộc ở Venise do hai mối tình cảm: Trước hết do một sự thương mến bệnh hoạn mà người ta có đối với những cảnh vật đã được người ta yêu mến – dù là đau khổ.
Và sau đó, điều ghê rợn mà nàng tin tưởng rằng chẳng bao lâu nàng sẽ không còn sống nữa...
Về phần Dandolo, khi trở về phòng mình, ông nghĩ thầm:
– Không, thật vậy, ta không thể bỏ trốn mà không có con gái ta... Ta sẽ không làm điều đó. Và tuy nhiên!...Nếu như những biến cố dồn dập... Có thể nào ta sẽ rời khỏi... Ít ra trong vòng vài ngày?
