Lúc ấy khoảng bảy giờ sáng, đáng lẽ ra đã sáng tỏ. Nhưng bầu trời vẫn tối đen, chỉ còn lại một ít ánh sáng mờ nhạt trên không trung. Thỉnh thoảng bầu trời đen tối đó hé ra bởi một lưỡi liềm lửa khổng lồ, và Venise chợt hiện ra trong ánh sáng xanh nhạt của một luồng chớp...
Hầu hết những cuộc xử tử được diễn ra ngay trong ngục thất. Có lúc người ta hành quyết người tử tội trên chiếc ghế bằng đá ở trên Cầu Than thở. Một cái rãnh hứng lấy máu và cho chảy vào trong con sông. Những lần khác, để đánh vào tâm não quần chúng, người ta cho dựng lên một đoạn đầu đài trên quảng trường Saint-Marc.
Trước khi đến đoạn đầu đài, người tử tội phải đi ngang qua cây Cầu Than thở. Cây cầu có hình dáng một ngôi thạch mộ, như chúng tôi có lần đã nói tới, nối liền ngục thất với tòa cung điện quận công. Nó được che bằng một cái vòm xây bởi loại gạch nhẹ. Thành ra cáiCầu chỉ là sự nối tiếp của một hành lang ngục thất. Ở trên cao, nhìn ra biển, người ta bài trí một cửa sổ có chấn song sắt.
Người ta cho phép tên tử tội đứng lại một chút trước cái cửa sổ đó, để cho vào lúc sắp chết, người tử tù có thể chiêm ngưỡng Venise lần cuối cùng.
Roland bắt đầu đi lên thang lầu.
Đến lúc chàng đi được một tầng lầu, vị giáo sĩ nói:
– Này con, con sẽ nghe lễ Mi-xa thiêng liêng và chịu lễ ban Thánh thể...
Roland run run.
Để chịu lễ ban Thánh thể, người ta phải giở cái bao trùm đen lên. Và lúc bấy giờ người ta sẽ nhận ra chàng!
Chàng siết chặt hai bàn tay, nhất quyết thà để cho giết chết tại chỗ còn hơn là đi trở về xà lim của mình.
Người thừa phát lại đi đầu quay lại:
– Thưa Cha đáng kính, nếu như chúng ta không đi mau, cuộc hành quyết sẽ không thể tiến hành được, buổi hành lễ ở tiểu giáo đường sẽ ngăn cản buổi lễ ở quảng trường Saint-Marc.
Như để chứng tỏ rằng ông ta có lý, một tiếng sấm vang rền chạy dài theo những hành lang tối tăm.
Vị giáo sĩ tái mặt:
– Chúng ta hãy nhanh lên! Ông nói. Ta sẽ thay thế lễ Mi-xa bằng một lời cầu nguyện và lễ ban Thánh thể bằng một lễ cầu hồn!
Người đao phủ gật đầu tán thành, đoàn người tiếp tục đi. Roland yên lòng thở nhẹ nhõm: Lần này, chàng tin chắc sẽ được chết!
Đến đầu cầu thang, đoàn người đi thẳng lên cây Cầu Than thở, và theo lệ thường, người ta chỉ cho người tử tội cái cửa sổ có chấn song để người này dừng lại ở đây một lúc. Bỗng nhiên, một tia chớp lớn xé tan bức màn đêm ở trên cầu: Roland bị một ánh sáng chói lòa bao phủ, và một giọng nói, át hẳn tiếng sấm rền, kêu lên:
– Người đàn ông này không phải là tên cướp Scalabrino!... Người đao phủ giơ bàn tay lên giựt chiếc bao đen.
Một lời nguyền rủa của sự tuyệt vọng thốt ra trên đôi môi của Roland, và trước khi người đao phủ kịp thực hiện động tác của mình, chính chàng xé toạc bao vải mỏng, xuất hiện sáng chói dữ dội, tắm trong luồng ánh chớp, và một giọng nói mạnh mẽ, khàn, với một âm điệu man rợ gầm vang:
– Thủ cấp đổi lấy thủ cấp, đao phủ! Mi cần có một thủ cấp! Hãy lấy thủ cấp của ta!... Trước sự bất ngờ của cảnh tượng thảm khốc đó, dưới ánh sáng chói chang của những tia chớp và những tiếng sấm nổ liên hồi đã làm cho những tên lính canh, những kẻ chỉ huy của họ, và cho đến người đao phủ, đều lạnh mình, khiếp đảm.
Người đàn ông xanh xao và quá ghê gớm này là ai?...
Không một ai nhận ra chàng!
Roland thừa dịp cái tích tắc lơi lỏng đó, lập tức nhảy tới xô ngã những tên lính canh ở phía bên trái chàng và lui vào sát tấm vách ngăn cái vòm, gần bên cửa sổ...
Chết... Phải, chàng sẽ chết!... Nhưng sẽ không phải ở trên đoạn đầu đài!... Mà sẽ ở trong một trận chiến đấu cuối cùng trong một cuộc giao chiến tàn khốc... Chàng sẽ bị cắt vụn, xé nát tại chỗ! Nhưng chàng sẽ không bị đưa trở xuống để sống trong ngôi mộ của mình!
– Thế nào, đao phủ! Chàng hét vang. Thế nào, línhcanh!... Và ông, giáo sĩ!... Đoạn đầu đài của các người ở đâu?... Tại sao các người run sợ?... Bốn chục người các người cuối cùng sẽ thành công khi giết được ta mà!
– Hãy bắt lấy nó! Cũng một giọng nói lúc nãy ra lệnh. Bắt lấy nó mà đừng giết chết!
Roland bật cười vang, và hai tên lính xông tới đầu tiên bị ngã lăn trên mặt đất.
– Cái chết đổi lấy cái chết! Roland hét lớn. Ta sẽ có những tang lễ đẹp đẽ!
– Bởi địa ngục, hãy bắt lấy nó! Một giọng nói tàn bạo bật lên.
Nhưng giọng nói đó bị át đi bởi một tiếng sấm ghê gớm. Chiếc cầu rung rinh. Tấm vách của cái vòm bị nứt rạn. Một mùi lưu hoàng khét nghẹt xông lên tràn đầy cái vòm, một luồng khói khó chịu tỏa ra cuồn cuộn...
Mạnh ai nấy chạy thoát thân! Nhiều tiếng la hét khủng khiếp trong khi tiếng cười man rợ của người tử tội vang lên. Mạnh ai nấy thoát thân! Sét đánh xuống cầu! Chiếc cầu bị cháy dữ dội!
Đúng vào lúc đó, một cảnh tượng quái lạ kết thúc nỗi kinh hoàng của bọn lính canh, giáo sĩ và đao phủ!
Đầu cuối cây cầu, ở lối vào ngục thất, một người đàn ông hiện ra, một người khổng lồ đầy lông lá với hai cánh tay trần, bộ ngực nở nang, gương mặt tái mét, bắp thịt nổi cuồn cuộn dường như sẵn sàng chọc thủng lớpda. Ông ta to lớn, dị thường, huyền hoặc. Và một vật gì to lớn được ông ta đội trên đầu, một tảng đá to lớn, một phiến đá khổng lồ...
Người đàn ông đó, sinh vật khổng lồ đó, giống như một tượng trụ ghê gớm của Michel-Ange[1], tiến thẳng đến trước mặt tốp lính như một cơn giông tố đến hòa lẫn vào cơn giông tố của đất trời. Khối đá mà ông ta đội trên đầu đã xô ngã một lúc đến bảy hoặc tám tên lính làm chúng bể trán, ngã lăn. Và ở trong hành lang hẹp của cây cầu dày đặc khói, trong sự rền vang của tiếng sấm, trong sự kinh hãi của những người chứng kiến ông ta chạy nhảy, đứng lại trước cửa sổ rào song sắt... Người ta thấy một lúc phiến đá to đong đưa ở đầu hai cánh tay khổng lồ của ông ta, rồi phiến đá được ném đi như một máy bắn đá. Phiến đá bay đi, chạm mạnh vào chấn song sắt của chiếc cửa sổ, lọt ngang qua, rớt xuống sông kéo theo năm, sáu tảng đá lớn bị giựt, bị bứng bởi cái va chạm mạnh.
Đồng thời, Scalabrino chụp lấy Roland, và do cái lỗ rộng toát hoác, nhảy vào trong khoảng không...
Bị tê liệt, sửng sốt vì bàng hoàng, những tên ngục tốt, những lính canh, người đao phủ trong cảnh tượng hãi hùng nhanh như chớp đó, họ chỉ hiểu rõ vào lúc họ nghe tiếng rơi của hai thân mình lên trên mặt nước con sông.
– Bắn! Bắn!...
Những phát súng hỏa mai nổ vang dội... Nhưng một thoáng sau, bọn lính canh tụ tập lại trong hành lang chật hẹp của cây cầu rồi chạy lùi lại, bị cay mắt, bị ngạt thở bởi luồng khói dày đặc... Cây cầu cháy... ngọn lửa lan qua tòa cung điện quận công!
❀ ❀ ❀
[1] Michel-Ange-Buonarotti, họa sĩ, điêu khắc gia, kiến trúc sư và thi sĩ người Ý, sinh ở Caprese (Toscane). Không một ai sánh bằng ông về sự siêu việt, tích cách đặc sắc, sức mạnh về khái niệm của ông và những tác phẩm của ông làm ngạc nhiên về tính khác nhau cũng như là về tính chất vĩ đại và cao siêu. Công trình của ông gồm có: Cái vòm ở Vương cung Thánh đường Saint-Pierre de Rome, Lăng tẩm của Jules II, Thiên chúa vác cây thập tự, David, Moise (điêu khắc), và những bức vẽ ở Tiểu giáo đường Sixtine, trong đó có hai bức bích họa tả cảnh Tạo thiên lập địa và cảnh Phán xét cuối cùng (1475-1564).
