Bây giờ chúng ta hãy trở lại Venise, tiếp tục theo dõi những biến cố trong cái đêm đã xảy ra cơn giông tố cuồng nộ được đề cập trong biên niên sử của thời kỳ ấy – nghĩa là vào chính cái đêm mà Roland đã giành lấy chỗ của Scalabrino, ngồi chờ trong ngục tối của những người tử tội, đợi người đao phủ đến đem đi.

Ở dinh thự Dandolo, trong đêm đó, tất cả dường như yên tĩnh. Tuy nhiên có một người đàn ông còn thao thức cho đến lúc bốn giờ sáng.

Đó là ngài Đại Pháp quan.

Ông ta đã già đi rất nhiều. Tóc ông bạc trắng, những nếp nhăn hằn lên, trên chiếc trán xanh xao của ông.

– Hãy gào thét đi, giông bão! Dandolo lẩm bẩm, khi một tiếng sét dữ dội hơn dường như lay chuyển tận nền móng ngôi nhà của ông. Hãy hú đi, thổi mạnh đi, hãy sấm sét đi!... Mi sẽ không thành công làm dập tắt những gì đang gào thét trong lòng ta!

Một ánh chớp ghê gớm bỗng nhiên lóe sáng kèm theo tiếng sấm vang rền. Một bức tường ở nơi nào đó sụp đổ: sét vừa giáng xuống trên dinh thự.

Dandolo dừng lại, tái xanh, và lẩm bẩm:

– Tại sao sấm sét không đánh vào ta?

Ông cầm lấy một cây đuốc và đi rảo khắp các gian phòng vắng vẻ trong tòa dinh thự của ông. Ông cứ đi như thế đến gian phòng tiếp khách rộng lớn nằm ở tầng trệt. Ông chậm chạp đi ngang qua các pho tượng, những hiện vật về mỹ thuật mà ông đã chất chứa từ lâu.

Rồi ông đặt cây đuốc lên một cái bàn và buông mình rơi xuống một chiếc ghế.

– Lại thêm một đêm nữa! Ông nói gần như lớn tiếng. Một đêm mất ngủ thêm vào biết bao đêm khác! Ta đi, ta đứng, ta cố gắng không nghe những gì ở trong lòng ta, và ta không đạt được, bởi vì những tiếng rên rỉ mà ta nghe cũng không át đi cả những tiếng sấm sé tđược... Ôi! những tiếng rên rỉ đó!... Nó đến từ đằng kia, từ nơi đáy ngục thất độc ác, nơi mà kẻ bất hạnh đang tuyệt vọng...

Dandolo thình lình đứng dựng lên, trán ướt đẫm mồ hôi lạnh.

– Sáu năm! Ông than thở. Sáu năm mà kẻ đáng thương đó phải chịu đền tội vì đã được thương yêu bởi con gái của một người tham vọng... con gái ta!

Ông ném ra xung quanh mình ánh mắt lơ láo.

Nhiều tiếng động dội đến.

Bọn gia nhân trong nhà tiếp tục công việc hàng ngày của họ: trời đã sáng.

– Biết đâu có ai đã nghe những lời nói của ta! Ông nói nhỏ.

Rồi ông vội đi vòng qua hai hay ba gian phòng bên cạnh và thở nhẹ: nó đều vắng vẻ.

Sau đó ông trở lại gian phòng danh dự, vén tấm màn che cửa sổ lên và nhìn ra bên ngoài.

Ở phía xa, về bên mặt, một luồng ánh sáng chiếutỏa ra trong bầu trời đen tối. Đôi mắt của Dandolo chăm chú nhìn lên cái ánh sáng ghê gớm đó.

– Người ta sẽ bảo rằng tòa cung điện quận côngđang bốc cháy! Ông lẩm bẩm.

Nhưng chẳng bao lâu ánh mắt của ông rời khỏi cái điểm đó.

– Và rồi, nào có quan hệ gì đến ta! Ông nói lớn. Cầu cho tất cả cháy hết, miễn là ngọn lửa hỏa ngục đang tàn phá ta được dập tắt!

Bỗng nhiên mặt ông biến sắc:

– Ôi! Ông ấp úng, không thể được!... Ta trở thành điên loạn!... Việc nầy không thể được!...

Cái cảnh tượng làm ông xúc động có lẽ quá khủng khiếp, nên ông run rẩy và vịn vào bức màn bằng vải dầy để khỏi... ngã xuống. Đằng kia, trên sông Đại giang, hai cái đầu vừa nổi lên trên mặt sóng!...

Hai người đàn ông vừa lộ ra!

Hai người đàn ông trèo lên một chiếc du thuyền...

Và chiếc du thuyền được một trong hai người chèo mạnh, chạy trốn trong cơn bão!

Dandolo thét lên một tiếng khiếp sợ, lẩm bẩm một cái tên và ngã ngửa ra, bất tỉnh.

•••

Đến khi tỉnh lại, Dandolo thấy xung quanh mình những tên gia nhân đang lăng xăng cứu chữa ông mà họ vừa đưa ông lên chiếc giường.

– Chúng bây đừng sợ, ông nói. Đó chỉ là một cơn choáng váng bình thường. Hãy để cho một mình ta yên.

Bọn gia nhân vâng lời.

Dandolo ngồi xuống một cái bàn, đưa hai bàn tay lên ôm đầu và nói:

– Ta phải làm gì?... Đối với ông ta!... Ông ta sẽ làm gì?...

Dandolo đã nhận ra Roland.

Nếu như ông không cho bắt chàng, ông cảm thấy mình hy vọng...

Một tên gia nhân bất chợt đi vào, đánh thức ông ra khỏi cơn lo sợ đó.

– Thưa đức ông, người đàn ông nói. Ngài đại úy thống lĩnh Altieri xin được gặp ngài.

Một giây sau, Altieri đứng trước mặt ông.

– Tôi đến báo cho ngài một tin quan trọng, Altieri nói. Đây là việc khẩn cấp: Roland Candiano vừa mới vượt ngục.

Dandolo phải dùng tất cả nghệ thuật để giả vờ sự kinh ngạc về tin quan trọng nầy.

– Vượt ngục! Ngài có điên chăng! Không một ai có thể thoát khỏi các ngục thất ở Venise.

– Tuy nhiên việc đó đúng như vậy! Altieri nói với giọng buồn rầu. Sáng nay người ta phải hành quyết tên cướp Scalabrino. Cả hai cùng vượt ngục chung. Người ta tìm thấy nơi Roland Candiano đã đào một con đường hầm đi từ ngục tối của hắn ta đến ngục tối của Scalabrino. Chắc chắn cả hai có bàn tính với nhau. Khi đi đến trên cây Cầu Than thở, viên chỉ huy bọn vệ binh chợt nhận ra người đàn ông được dẫn đến đoạn đầu đài không phải là Scalabrino. Quả thật, đó là Roland!

– Việc đó thật khó tin!

– Nhưng đúng như vậy, tôi bảo đảm với ngài! Altieri nói tiếp và thở một cách nặng nhọc. Tình huống xảy ra thật rùng rợn. Scalabrino đột nhiên hiện ra đội trên đầu một phiến đá mà bình thường cả hai người đàn ông phải vất vả lắm mới giở lên nổi. Với phiến đá đó, lợi dụng sự kinh ngạc của bọn vệ binh và nỗi kinh hoàng gây ra do sét đánh trên cầu, hắn đã phá cái cửa sổ của “hơi thở cuối cùng”. Sau đó, Roland được tự do!...

– Tự do!...

– Phải, tự do! Tôi đến để nói với ngài, thân phụcủa Léonore, ngài là vị Đại Pháp quan, vị chỉ huy cao cấp sở cảnh sát của chúng tôi: Ngài sẽ phải làm gì?

Dandolo rùng mình dữ dội.

Lại thêm một câu hỏi đặt ra cho ông!...Một người đàn ông đang đối diện với ông công khai đặt câu hỏi cho ông với sự tập trung cao độ. Và người đàn ông đó lại là Altieri!... Người chồng của Léonore! Vị chúa tể của đứa con gái ông, vị hôn thê của Roland Candiano!...

- Ta sẽ phải làm gì? Dandolo ấp úng.

– Ngài do dự?

– Ta không do dự, ta bị rụng rời, có thế thôi. Nguồn tin quá đỗi bất ngờ, nếu do từ một người khác cung cấp hơn là ngài, ta thấy nó như là vô lý.

– Phải. Altieri nói với giọng chán nản. Quả thật, cómột cái gì đó vô lý trong sự kiện này. Đây là cái giá tôi phải trả khi tôi đóng vai trò quảng đại. Trong lúc chúng ta nắm giữ Roland Candiano, cần phải... cần phải...

Một cử chỉ quyết liệt kết thúc ý nghĩ của Altieri.

– Cuối cùng! Ông ta nói tiếp, điều tai hại đã xảy đến. Cần phải sửa chữa lại. Việc đó có liên quan đến ngài. Ngài hãy cho lục soát Venise, cho đóng kín hải cảng Lido. Chúng ta phải giám sát mọi chiếc thuyền nào tách bến. Cuối cùng, xin hãy làm tất cả những biện pháp cần thiết nhất. Bởi vì, ông ta nói tiếp, nếu như tôi không lầm, đây là một cuộc quyết đấu sinh tử bắt đầu giữa chúng tôi và Roland Candiano. Hãy hành độngđi, ngài Đại Pháp quan – và hãy hành động mau lẹ!

Dứt lời, Altieri đứng dậy, yên lặng một lúc khá lâu, chìm đắm trong những suy tư, rồi, ông đột ngột cáo từ Dandolo.

– Xin ngài hãy yên lòng, ông này nói, trong vòng hai ngày nữa, bọn bỏ trốn sẽ bị xiềng ở dưới đáy những cái giếng...

Altieri đi rồi, Dandolo buông ra một tiếng rên rỉ.

– Tuy nhiên, cần phải như thế! Ông lẩm bẩm. Cái trọng tội mới nầy rất cần thiết! Chính ta phải bắt giữ Roland Candiano... Chính ta!...

Dandolo trải qua một giờ để kiềm chế tình cảm đang kích động tư tưởng của ông giống như là cơn giông bão ở bên ngoài làm nổi dậy những lượn sóng. Sau khi trấn tĩnh lại, ông đi qua phòng làm việc của mình, ra lệnh cho người đi tìm viên cảnh sát trưởng.

– Ông ta đang có mặt ở đây, người thư ký nói.

– Đã sẵn? Dandolo lẩm bẩm hỏi.

Viên cảnh sát trưởng được đưa vào.

– Này ông, viên Đại Pháp quan nói, ông biết việc gì đang xảy ra không?

– Thưa đức ông, biết. Hai tên tù nhân vừa vượt ngục.

– Hãy thuật lại cho ta nghe từng chi tiết, Dandolo bảo.

Trong khi viên cảnh sát trưởng thuật lại câu chuyện vượt ngục và một chuyện kể hoa mỹ khác với mục đích tự nâng cao vai trò chỉ huy của mình, viên Đại Pháp quan ngẫm nghĩ.

– Cần phải chính tay ta cho bắt ông ta!... Ôi! Hai cái đầu mà ta thấy nổi lên khỏi mặt nước và đưa thẳng hai bàn tay lên bầu trời đầy lửa với những ánh mắt thách đố!... Thời gian trôi qua... Có biết đâu họ đã đi ra khỏi Venise!...

Sự im lặng ngự trị xung quanh ông bỗng làm cho ông ngạc nhiên.

– Đức ông có muốn cho tôi tự do hành động không? Người cảnh sát trưởng thình lình hỏi.

Dandolo biểu lộ ánh mắt vui mừng, nhưng ông dằn lòng và trả lời:

– Được, song với điều kiện là ông phải báo cho ta biết từng giờ về những việc diễn biến. Sự kiện thật quan trọng, hai người đàn ông đó rất nguy hiểm.

Viên cảnh sát trưởng chạy vụt đi, ông ta tin chắc rằng giàu sang sẽ đến trong tay mình.

Ba ngày trôi qua thật nặng nề đối với Dandolo. Gần như mỗi giờ, ông tiếp một nhân viên hay một cảnh binh đến mang một bản báo cáo hoặc bằng giấy viết, hoặc bằng miệng.

Vào mỗi cuộc thăm viếng này, Dandolo cảm thấy trán mình nhỏ những giọt mồ hôi lạnh.

Trong ba ngày đó, một diễn biến quan trọng nữanảy sinh trong lòng ông. Ý nghĩ bắt giữ Roland làm cho ông không thể chịu đựng nổi, ông thầm nhủ rằng sẽ tự tay mình dẫn chàng đi ra khỏi Venise, nếu như ông biết và tìm gặp được chàng ở một nơi nào đó.

Trong lúc đó, những cảnh sát viên lục soát thành phố mà không tìm được dấu vết của những người trốn thoát.

Cảm tưởng chung cho là họ đã bị chết đuối và thi thể của họ đã bị cuốn trôi ra đến hải cảng, chắc chắn đã bị cá rỉa hết.

Qua tiếp vài ngày nữa, sự tin tưởng đó được chính Altieri chia sẻ.

Một đêm, viên Đại Pháp quan vẫn thao thức như mọi đêm khác kéo dài từ nhiều năm qua. Việc lạ lùng: Có thể cái chết của Roland sẽ đem lại một phần sự yên tĩnh trong cái tâm hồn yếu đuối đó. Những gì viên Đại Pháp quan lo sợ, đó là nỗi thống khổ của Roland bị nhốt ở đáy những cái giếng. Roland chết không còn đau đớn nữa. Dandolo tìm ở trong lòng sự hòa giải nơi lương tâm của chính mình. Tóm lại, ông không có làm gì cả. Vào lúc xảy ra cuộc vượt ngục, ông còn trút bớt phần trách nhiệm lên viên cảnh sát trưởng để ông ta mở những cuộc truy tầm.

Cái đêm đó, tên hầu phòng bỗng thông báo cho ôngcuộc thăm viếng của một nhân viên. Ông điềm tĩnh ra lịnh cho đưa anh ta vào.

Tên cảnh binh nghiêng mình chào và nói:

– Thưa đức ông, tôi nắm giữ được Scalabrino và Roland Candiano.

– Hãy thuật lại! Ông nói với một giọng khàn.

– Thế này, thưa đức ông. Song, trước khi nói ra, tôi muốn kính cẩn đệ trình lên đức ông một lời thỉnh cầu.

– Nào hãy xem.

– Đó là lời van xin Ngài vui lòng nhớ rằng chỉ một mình tôi, tôi đã tìm ra những gì mà sở cảnh sát ở Venise hoài công tìm kiếm.

– Ta sẽ nhớ đến việc đó! Dandolo nói với giọng đáng lẽ phải làm cho tên cảnh binh kinh hồn nhưng lại khiến cho gã vui mừng tột bực, vì gã hiểu lầm ý nghĩa của giọng nói đó.

– Thật đơn giản, thưa đức ông, tên cảnh binh nói tiếp. Tôi bỗng nhớ ra rằng thuở xưa Scalabrino thường lui tới một thiếu nữ, chắc chắn nàng là nhân tình củaanh ta, nàng tên là Juana. Đầu hôm, tôi liền đi đến ngôi nhà của người thiếu nữ đó. Tôi lẻn vào trong gian phòng bên cạnh. Tôi khoét một lỗ ở tấm vách ngăn, lắng tai nghe và tôi trông thấy.

– Còn... người kia? viên Đại Pháp quan hỏi ấp úng.

– Vắng mặt, thưa đức ông! Nhưng theo câu chuyện mà tôi nghe được, chẳng bao lâu ông ta sẽ trở về. Bởi vậy, chiến dịch sẽ tiến hành thuận lợi. Chúng ta sẽ chụp lấy Scalabrino và người thiếu nữ. Chúng ta bố trí lực lượng ở ngay trong ngôi nhà, và đến khi Roland Candiano về, chúng ta sẽ tóm ông ta ở trong bẫy.

– Quả thật đơn giản! Dandolo máy móc nói.

– Có phải không, thưa đức ông? Tên cảnh binh nói rồi đứng thẳng lên. Nhưng dù cho kế hoạch đó có đơn giản đi nữa, thì cũng cần phải tìm ra... Và chính tôi, một mình tôi...

– Ta không quên việc đó! Dandolo nói. Ta hy vọng rằng mi sẽ báo cho thượng cấp của mi biết, và ngôi nhà đã bị bao vây?

Tên cảnh binh nheo mắt. Gã nghiêng mình và lẩm bẩm:

– Thưa đức ông, một người đàn ông khốn khổ như tôi rất ít có dịp làm giàu bằng cách lập một công trạng quan trọng cho Quốc gia, làm sao tôi có thể bằng lòng tiết lộ sự bí mật của tôi. Nếu như tôi đã nói với thượng cấp của tôi, tất thượng cấp sẽ đâm tôi chết, quăng thây cho cá ăn, và chính vào lúc này, ông ta sẽ có mặt ở đây, thuật lại những gì tôi đang kể!

– Vậy thì, mi không báo cáo với thượng cấp của mi?...

– Không, thưa đức ông.

– Ngay với bất cứ người bạn nào của mi?

– Còn ít hơn nữa!

– Nên chỉ có một mình mi biết sự việc?

– Một mình... Cùng với ngài, thưa đức ông!

– Hãy đi chỉ ngôi nhà cho ta.

– Xin tuân lịnh đức ông, gã cảnh sát nói.

Dandolo choàng chiếc áo khoác và theo tên cảnh sát đi ra khỏi dinh.

– Tôi có cần cho tên chèo thuyền đến không, thưa đức ông? Tên hầu phòng hỏi.

– Không cần! Dandolo trả lời.

Ông xuống một chiếc du thuyền và bảo tên cảnh sát:

– Chèo đi!

Với sự hấp tấp của một kẻ hèn kém đang mơ ước giàu sang, gã cảnh sát bắt đầu đẩy mạnh tay chèo.

– Mi cho đến cửa biển Lido, thình lình Dandolo bảo.

– Nhưng mà, thưa đức ông, không phải ở nơi đó!

– Không hề gì. Ta muốn xem một việc ở đó.

Tên chèo thuyền vâng lời. Dandolo không ngồi dưới mái lều, mà ở sau lái, gần bên người cảnh sát đang chèo với tài khéo léo của một người đàn ông biết làmđủ mọi nghề. Viên Đại Pháp quan ngẫm nghĩ, nhiều lần đưa mắt nhìn người chèo thuyền mà cái dáng của anh ta đứng thẳng bên trên ông. Trời tối đen.

– Chúng ta đã đến cảng, thưa đức ông, người cảnh sát thình lình nói.

– Chèo xa hơn nữa! Dandolo bảo.

Chiếc du thuyền lách qua giữa các thuyền câu, những chiếc tàu nhỏ hai buồm, những chiến hạm của Quốc gia, và hướng về phía cửa biển Lido. Chẳng bao lâu, chiếc du thuyền ra xa tầm mắt của các thuyền bè trong bến.

– Hãy dừng lại, Dandolo ra lệnh.

Tên cảnh sát thôi chèo.

– Mi hãy đến ngồi gần bên ta.

Tên cảnh sát ngạc nhiên, vâng lời.

– Nghe đây, viên Đại Pháp quan nói nho nhỏ, dường như sợ bất cứ ai có thể nghe ông nói. Mi có chắc chắn chỉ có một mình mi là biết được Roland Candiano đang ở đâu?

– Hoàn toàn chắc chắn, thưa đức ông!

– Không có một ai theo dõi mi?...

– Nghề nghiệp của tôi là theo dõi mọi người, thưa đức ông, tôi biết cách làm thế nào để không bị theo dõi.

– Ta tin mi. Bây giờ, hãy nghe rõ ta nói. Nếu như ta yêu cầu mi quên đi những gì mi đã thấy!...

– Ngài muốn nói gì, thưa đức ông?

– Ta yêu cầu mi quên rằng mi đã trông thấy Scalabrino, rằng mi biết ngôi nhà mà Roland Candiano sẽ trở lại! Dandolo nói với giọng sôi nổi ngấm ngầm.

– Phần thưởng của tôi sẽ như thế nào, thưa đức ông? Tên cảnh sát táo bạo hỏi.

– Ít ra, câu hỏi đó là biết điều. Đây này: mi sẽ rời khỏi Venise. Mi sẽ đi đến Rome, ở đây ta có nhiều ảnh hưởng lớn. Nơi đó mi sẽ tìm một việc làm tốt hơn ở đây, và để đền bù cho việc ra đi của mi, mi sẽ nhận lãnh năm mươi đồng ê-quy bằng cách đi lên thuyền sáng mai. Trong khi Dandolo nói, tên cảnh sát chuẩn bị một nhát đánh tài tình.

– Thưa đức ông, gã đột nhiên nói, tôi không muốn rời khỏi Venise bằng bất cứ giá nào. Hơn nữa, việc ngài đòi hỏi làm cho tôi khó xử, và tôi muốn suy nghĩ.

– Cho đến lúc nào? Dandolo hỏi.

“Ta nắm được ông ta”, gã cảnh binh thoáng nghĩ, hắn trả lời:

– Cho đến sáng mai. Một ngày đâu có phải là nhiều để suy nghĩ về một hành vi, mà nếu như tôi không lầm, có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng?...

Dandolo mỉm cười nói:

– Không những là nhiều, mà cũng chưa phải là đủ. Vậy mi hãy suy nghĩ tiếp đi, tên khốn nạn!

Đồng thời, với một hành động nhanh như chớp, viên Đại Pháp quan thọc sâu vào ngực gã cảnh binh một nhát dao găm mà ông đã giấu con dao dưới chiếc áo choàng. Gã cảnh sát ngã xuống, không một tiếng kêu. Bấy giờ, Dandolo nhấc cái xác lên, đẩy nhẹ xuống mặt nước.

Rồi ông cầm cây chèo, đẩy chiếc du thuyền đi ra sông.

Đến lúc trở về dinh thự, lên nằm trên chiếc giườngcủa mình, viên Đại Pháp quan lẩm bẩm:

– Bây giờ, ta đã trả xong món nợ của ta cho Roland Candiano. Giờ đây ta có thể được ngủ yên!...