Đã đến lúc phải giải minh cái gương mặt u ám của Bembo để biết do từ đâu mà ông ta đem đến bao nhiêu thù hận như thế và những sự bí mật nào đã làm nở hoa ác độc trong cái tâm hồn đó. Tại sao Bembo thù hận Roland?... Tại sao ông ta đã dệt đường canh vải để cho chàng thanh niên vướng phải? Tại sao con người yếu đuối đó, hèn hạ, không có thế lực, chỉ do nhờ những thủ đoạn duy nhất của mưu mô, đã có thể sử dụng những người có thế lực và uy quyền như là Foscari và Altieri, như là Imperia để phục vụ cho tham vọng của mình và gây nên một cuộc cách mạng giả tạo để giết chết một người đàn ông?... Để biết tất cả việc đó, chúng ta chỉ cần lắng nghe tên khốn nạn nói.

Sau khi bà Silvia đi rồi, Bembo còn đứng lại như bất động, hắn trầm ngâm, trán cúi xuống, khoanh hai tay, tự nói với mình:

– Thế thì, như vậy đó. Ngài Roland đang ở dưới đáy những cái giếng. Thật là đúng. Ta không mơ mộng. Cha ông ta bị đâm thủng đôi mắt. Bây giờ ông ta cứ thử làm một cái gì đi! Còn bà mẹ điên của ông ta! Ta không khá đủ đè bẹp bà ta sao! Họ sẽ không còn cựa quậy nữa, kia là họ thật yên ổn, gã Roland thuộc hẳn về ta. Và gã vũ phu Altieri lại còn muốn dành với ta để giết chết Roland với tính ghen tương của ông ta. Ta đã không thuyết phục ông ta đứng ra xin dung tha cho Roland sao! Dung tha cho gã! Ta tức cười khi ta nghĩ đến. Đức ông Roland Candiano, ngài đang ở sâu ba chục bộ dưới đất, tùy thích của ta. Và bây giờ, chúng ta sẽ giải trí một ít, và trả lại cho ngài cả vốn lẫn lãi, những gì mà ngài đã làm cho ta chịu đau khổ. Bởi vì ta, ta đã chịu đau khổ! Đau khổ như một con quỷ, đau khổ như là một trong những kẻ bị đọa đày nơi địa ngục, thêm vào đó là sự đau đớn khi nhìn thấy hạnh phúc lớn lao của những thiên thần, từ nơi đáy địa ngục của họ!... Ngài Roland! ngài có một cách để nói: Tội nghiệp gã Bembo đó! Ngài sẽ phải trả giá đắt! Ta xấu xí! Ta tự biết điều đó. Và ta nghiến răng lúc mà ta tự so sánh với ngài! Ta gớm ghiếc, ta đê tiện và ngài đẹp, và việc đó, ngài sắp sửa phải trả!... Tội nghiệp gã Bembo đó! Tội nghiệp gã Bembo đó! Hãy coi, các thiếu nữ và những vị phu nhân đẹp đẽ, hãy coi con quái vật! Có phải nó khá gớm ghiếc không!... Và bây giờ các người hãy quay các nụ cười về phía ta!... Tội nghiệp gã Bembo đó! Chúng ta sẽ để cho gã ăn chung bàn, đã mua vui cho chúng ta! Chúng ta quăng cho gã vài đồng ê-quy! Bởi vì chúng ta giàu có! Chúng ta là con trai của thủ tướng! Dân chúng quý chuộng chúng ta và giới quý tộc kinh sợ chúng ta!... Tất cả cho ta, không có gì cả cho Bembo! Chỉ có những mảnh vụn trong niềm hạnh phúc của ta bỏ rơi cho gã lượm! Và rồi, dù sao, đến lúc nó làm phiền ta, gã Bembo đó, ta sẽ dẫm lên trên nó như là một con cóc! Hãy dừng lại đây, đức ông Roland! Ngài sẽ thấy nó bắt tay vào việc, gã Bembo tội nghiệp đó. Và thật ra cho đến bây giờ công việc rất tốt đẹp. Sao! ta có tài năng, có thiên tài, ta thấy nhiều ý tưởng quay cuồng trong đầu ta, ta có thể là một thân vương trên trái đất, ngay cả chức sắc lớn ở giáo đường, ta có thể cai trị dân chúng của ta, sự hiểu biết của ta rộng lớn và trí thông minh của ta bay lượn trên tất cả những tên dại dột đó. Và trước kia ta chỉ là gã Bembo đáng tội nghiệp! Dị dạng, yếu đuối, bất lực, nghèo nàn, ta muốn mọi người phải xem như ta đẹp đẽ, mạnh bạo và giàu có! Ta, ta muốn việc đó! Roland Candiano đã trưng bày sắc đẹp của nó, niềm hạnh phúc kỳ lạ của nó cùng dưới một ánh mặt trời đang rọi sáng sự xấu hổ và lòng tuyệt vọng của ta! Và ta, trong đêm tối của sự sỉ nhục, ta đã kết án nó không tha thứ...

Với hai người chúng ta, thưa đức ông!... Với một nụ cười lặng lẽ, Bembo đi sâu vào trong đêm tối dày đặc.