Trong gian phòng của các vị Thủ tướng, lúc đầu không một ai nhận thấy sự vắng mặt của Léonore Dandolo. Chính cha nàng, người đang bị thu hút trong sự suy tư, cũng không trông thấy nàng khi nàng lén đi về phía cửa, nơi Roland và Foscari đã biến mất.

Những suy tư gì?...

Dandolo đã bị phá sản. Là người cuối cùng của một dòng họ nổi tiếng, ông chịu đựng cuộc sống tầm thường hiện tại theo năm tháng lặng lẽ trôi qua. Ông mơ tưởng đến việc khôi phục lại di sản của tổ tiên họ Dandolotrên sông Đại Giang và thiết lập lại thế lực của ông trong Quốc gia.

Nhiều tham vọng ngấm ngầm đã bừng dậy trong tâm hồn yếu đuối đó.

Tuy nhiên, thời gian trôi qua.

Trong đám đông các quan khách, ban đầu im lặng chờ đợi, giờ đây tỏ ra nóng nảy và lo lắng. Nhiều chuyển động bí mật được hình thành trong khối đông người đó, đặc biệt nhiều phụ nữ lần lượt biến mất. Nhiều ám hiệu được truyền đi. Những lời nói tàn nhẫn được trao đổi to nhỏ với nhau. Một khoảng trống lớn từ từ bao vây xung quanh thủ tướng Candiano và bà thủ tướng Silvia.

Ông lão không nhận thấy rằng dường như ông đang là một người xa lạ ở trong cung điện của mình.

Đôi mắt ngài chăm chú nhìn lên cánh cửa lớn ở cuối phòng.

Roland đã đi ra từ cánh cửa đó, chàng sẽ trở về từ hướng đó.

Bỗng dưng cánh cửa bật ra.

Candiano đứng lên.

– Con trai của ta! Ngài vui mừng kêu lên.

Rồi ngài dừng lại ngạc nhiên, bất ngờ, tuyệt vọng. Không phải Roland xuất hiện... mà đó là Léonore!

Léonore như kẻ mất hồn, đôi mắt lơ láo, nàng lảo đảo...

Ngay lúc đó, những tiếng gầm thét từ quảng trường Saint-Marc vang dậy như sấm sét. Trong gian phòng của các vị Thủ tướng, một tiếng kêu la giận dữ đáp lại những tiếng gầm thét đó, và hơn năm trăm lãnh chúa giơ cao thanh gươm, lao về phía thang lầu của những người Khổng lồ.

– Hoan hô Candiano! Hoan hô sự tự do! Dân chúng hét vang.

– Giết chết bọn phiến loạn! Những người khách của thủ tướng la hét.

Một cơn lốc ào ào bao quanh thủ tướng vào lúc đầu óc ngài đang mê man. Trong phút chốc ngài kêu la thảm thiết:

– Con trai ta? Con trai ta đã ra sao?...

Và Léonore, nàng kiệt sức, đau đớn, giương thẳng cánh tay như để bấu víu vào khoảng không. Một màn sương mù thoáng qua trước mắt nàng và nàng sắp té quỵ xuống, bỗng một người đàn ông chạy theo phía sau nàng vội chụp lấy nàng, hai tay run run.

Đó là Altieri!

Ông ta bồng người thiếu nữ bất tỉnh đi thẳng đến trước mặt Dandolo trong lúc ông đang buồn rầu, sợ hãi tự hỏi xem có nên đắm chìm theo sự sụp đổ hoàn toàn của gia đình Candiano không?

– Đã xảy ra việc gì? Dandolo ấp úng. Những tiếng kêu la đó... con gái tôi bất tỉnh!... Roland Candiano ở đâu?...

Altieri ôm chặt thiếu nữ vào lòng với một sự si mê man dại. Và trong sự thèm khát đó giống như một sự chiếm lãnh... Cuộc xâm chiếm hung bạo của những kẻ phản bội thuở xưa!

– Việc gì đã xảy ra! Ông ta nói giọng hằn học. Hãy nhìn xung quanh ngài, Dandolo, hãy nhìn xem! Ngài không nên tìm hiểu Roland Candiano đã trở thành như thế nào!...

Hơn một trăm người bao vây ông lão Candiano, mắt họ đỏ ngầu, thác loạn, ghê gớm, tất cả đều rút gươm khỏi vỏ.

– Con trai ta! Ngài gầm lớn, người ta đã làm gì con trai ta?...

Một giọng nói mạnh mẽ chế ngự những tiếng lao xao đang va chạm nhau như những làn sóng của Đại dương trong thịnh nộ.

– Candiano!... Con trai của ngài đã phản nghịch. Con trai của ngài là tù nhân của nước Cộng hòa! Candiano, ngài đã bội phản! Ngài không còn là thủ tướng nữa! Nhân danh luật pháp của chúng ta, nhân danh Hội đồng Thập nhân chế, Candiano tôi bắt ngài!...

Và Foscari bước tới, hai tay vươn ra.

– Cứu ta! Candiano kêu lớn. Cứu ta, những binh sĩ của ta! Cứu ta, các bạn hữu!... Chà! Lũ hèn nhát!... Chúng nói bỏ rơi ta!... Cô độc! Một mình chống lại tất cả!...

Bấy giờ một tiếng kêu khủng khiếp thét lên.

Một người đàn bà cao lớn, đôi mắt sáng quắc, những sợi tóc xám rối bời, đứng sững bên cạnh ông lão: Đó là thủ tướng phu nhân Silvia...

– Candiano! Bà gào to, ông sẽ không chết một mình!...

Trong giây lát, thủ tướng Candiano bị đập vào đầu, ngã xuống bất tỉnh, máu me lai láng, ngài bị nâng lên, đem đi khỏi gian phòng.

Và thủ tướng phu nhân Silvia, trông bà thật thê thảm, nghe giọng bà càng rùng rợn hơn, bà giương thẳng hai nắm tay, kêu la nỗi tuyệt vọng của lòng bà.

Quang cảnh đó diễn ra dồn dập mãnh liệt khó tả qua các hành động, thái độ và trong những giọng nói của các nhân vật, chỉ kéo dài có vài giây.

Dandolo nhìn quang cảnh đó với đôi mắt trợn trừng ngạc nhiên.

– Việc gì đang xảy ra! Altieri bấy giờ nói tiếp: Đó là cuộc cách mạng, Dandolo! Một cuộc cách mạng sẽ bất hạnh cho những kẻ bị tình nghi!... Và ngài đang bị tình nghi!

Dandolo ớn lạnh cả thân mình.

– Ngài đang bị tình nghi. Altieri tàn nhẫn nói tiếp, ngài là người đã đưa con gái của mình cho kẻ thù của giới quý tộc ở Venise, thông mưu với đám dân đen ở bến tàu và đảo Lido[1]! mặt Dandolo tái mét, ông cảm thấy tuyệt vọng...

Bấy giờ Altieri cúi xuống bên ông, và lẩm bẩm nói với giọng thì thầm, mãnh liệt:

– Tôi thương yêu con gái của ngài, Dandolo!...

Thật là độc ác!... Vào giờ khủng khiếp đó, giữa những cuộc bạo động hỗn loạn, đứng trước nàng thiếu nữ đang bất tỉnh, có lẽ đang hấp hối, hắn ta lại buông ra lời cầu hôn đó!...

Dandolo vẫn giữ im lặng... Nhưng ánh mắt hùng biện nói thay cho ông.

Qua ánh mắt xấu hổ và khuất phục đó, Altieri tiếp nhận và thầm hiểu những gì chứa đựng bên trong.

– Tốt lắm, ông ta kết thúc, hãy để con gái của ngài vào nơi an toàn, tôi bảo đảm cho ngài... Ngài hãy bảo đảm nàng cho tôi!...

Dandolo gục đầu, giọng trầm xuống trả lời:

– Tôi bảo đảm cho con gái của tôi!...

Altieri ném lên Léonore một ánh mắt của kẻ đắc thắng và vui mừng cuồng loạn. Rồi rút gươm cầm tay, hắn chạy ra bên ngoài, thét lên vang dội:

– Tiến lên, những quý tộc ở Venise! Tiến lên vì những đặc quyền của chúng ta!

Tức thì, khoảng một trăm lãnh chúa đi theo hắn la lớn:

– Giết chết bọn phiến loạn!

Đúng vào lúc đó Léonore tỉnh lại và mở mắt.

– Ôi cha ôi! Thưa cha, nàng thiếu nữ ấp úng, hãy đem con đi, ôi! Cha hãy đem con đi!

– Phải, con gái của ta!... lại đây... chúng ta hãy chạy trốn!...

– Hãy đem con đi!... Léonore lặp lại, mà không biếtnàng nói gì. Đi xa! Ôi! Thật xa khỏi nơi đây!... Ôi! Con đau đớn xiết bao!...

Nàng run lên, hàm răng nghiến vào nhau ken két.

Dandolo đỡ nàng một tay.

Nàng bước đi như một người máy, trên môi nóng bỏng vì cơn sốt, một lời rên rỉ buồn tẻ, tuyệt vọng, chán nản!

– Ôi! Ta đau đớn!... Xa khỏi nơi đây, cha. Xin thương xót...

Và nàng rời khỏi tòa cung điện như vậy, nơi mà vài giờ trước đây nàng đã bước vào, tươi cười hớn hở với tuổi thanh xuân và niềm hạnh phúc của mình, xinh đẹp tuyệt trần!

Vào lúc đó, bà Silvia, mẹ của Roland hiện ra trước mặt nàng.

Bà Silvia, mà cõi lòng bị xâu xé, như kẻ bị tử thương, vừa chứng kiến cảnh bắt giữ ngài thủ tướng chồng bà, cũng như bà đã chứng kiến cảnh bắt giữ đứa con trai của mình! Silvia, với ánh mắt căm thù, vừa làm chùn bước cả năm mươi người vừa chạy vụt ra bên ngoài. Vừa trông thấy Léonore, bà Silvia vội chạy đến bên nàng!

– Con gái của ta! Bà kêu lên với giọng nức nở. Con rất xứng đáng với nó, con... Theo ta!... Hãy theo ta báo thù cho nó!

Léonore nhìn bà một lúc với đôi mắt mở to trừng trừng bởi sự tuyệt vọng và nỗi lòng đau đớn, bị dồn ép đến loạn trí. Nàng nói gần như không thành tiếng:

– Tôi!... Con gái của bà?... Tôi!...

Thủ tướng phu nhân dường như không nghe nàng nói. Hoặc ít ra, bà chưa hiểu kịp – người mẹ già đáng thương tin chắc rằng cả vũ trụ cũng đau đớn với nỗiđau đớn của mình và Léonore – Ôi! Nhất là Léonore! – sẵn sàng cùng chết với bà cho sự giải thoát đứa con trai của mình!

Với giọng nói khô khan và the thé mà người ta có trong những lúc lên cơn sốt, bà nói tiếp:

– Theo ta, con gái của ta, đi theo ta... Với hai người chúng ta, chúng ta sẽ kêu gọi dân chúng nổi dậy, chúng ta sẽ ném họ lên trên tòa cung điện như là một máy bắn đá. Đi theo ta... trong hai giờ đồng hồ... sẽ chẳng còn sót lại một viên đá tại ngôi nhà ô nhục đó... chúng ta giải thoát cho Candiano, chúng ta giải thoát cho Roland... đứa con trai của ta... vị hôn phu của con!

– Vị hôn phu của tôi!... Chàng!... Chao ôi! Thưa bà, bà nên đi hỏi nàng kỹ nữ Imperia xem Roland Candiano yêu thương người đàn bà nào!...

Lần này, người mẹ hiểu! Léonore đã từ bỏ Roland!... Bà biểu lộ một cử chỉ chán nản, rồi giơ hai bàn tay lên trời như một lời nguyền rủa. Miệng không ngớt gào thét, bà đi xuống bên dưới thang lầu, làn sóng giông tố của một dân tộc đang bạo động gầm thét như nước vỡ bờ.

Bà điên cuồng chạy ra ngoài dưới ánh sáng của những ngọn đuốc, trong tiếng súng hỏa mai, tóc tai bù xù rối tung như vị thần của sự đau khổ và của cuộc nổi loạn.

Khi thấy bà biến mất trong cơn lốc của đám đông Léonore giơ thẳng cánh tay về phía bà, và nức nở kêu lớn:

– Mẹ! mẹ! Con đã nói dối! Quả tim của con thuộc về chàng, mãi mãi! Con sẽ đi theo! Chúng ta phải cứu thoát chàng!...

Nàng muốn chạy đi.

Nhưng nàng đã kiệt sức: Nàng té ngửa trong cánh tay của người cha, ông bồng nàng lên, chạy đi mau.

❀ ❀ ❀

[1] Hòn đảo dài, gần thành phố Venise, che chở cho cảng Lido, nơi có bãi tắm tuyệt đẹp và một dinh thự dùng cho đại hội điện ảnh của Venise.