Những người đi tham quan Leipzig đã tập trung đông đủ bên cạnh chiếc xe du lịch cỡ lớn. Chưa đến tám giờ, xe đã đến đợi ở cổng cơ quan. Trời mùa xuân thanh cao, hứa hẹn một ngày khá nóng. Một vài áng mây trắng mỏng, nhẹ nhàng như dải lụa lững lờ trôi trên nền trời xanh. Nhiều lúc tựa hồ run sợ trước độ cao, chúng lặng đi, bất động. Xung quanh yên tĩnh, cái yên tĩnh phảng phất dư âm của đêm.

Mấy phút sau, có hai chiếc xe con đến. Một xe chở các sĩ quan của bộ tư lệnh quân quản, còn chiếc kia chở Enok, vợ, cô thư ký Avgusta và Bukhogon. Phomin đã mời họ đi tham quan, và giờ đây đang vội vàng ra đón họ, để mặc Rossin và Petrov đứng với Skitalech.

- Thế là đủ - Ktorov nói rồi đến bên chiếc xe du lịch - Trưởng đoàn đâu?

- Tôi ở đây - Guskov lên tiếng.

- Tôi chưa biết tên mọi người, bởi thế tôi yêu cầu chúng ta làm quen với nhau. Tôi là Ktorov Grigori Vasilevich.

Mọi người lần lượt tự giới thiệu.

- Tôi là Denisov Victor - Sau một phút lưỡng lự, người thanh niên nói tiếp - Sergeievich.

- Tôi có nghe tên anh. Rất sung sướng được làm quen - Ktorov bắt tay Denisov, người thanh niên dễ cảm với vầng trán cao, thông minh, khuôn mặt đẹp, đôi mắt màu hạt dẻ lúc nào cũng đăm chiêu và vóc người cân đối, khỏe mạnh, hoạt bát. Denisov để lại cho người gặp những ấn tượng dễ mến ngay từ lúc ban đầu.

- Grigori Vasilevich, chào anh! - Enok đi về phía đại tá Ktorov rồi giới thiệu ông với vợ và các nhân viên của mình.

Sau khi nhận lời làm hướng dẫn cho đoàn tham quan, Ktorov và Guskov ngồi xuống cạnh tài xế. Xe vừa chuyển bánh, Ktorov đã đề nghị:

- Các bạn, từ đây đến Leipzig phải đi mất một tiếng rưỡi. Chúng ta sẽ cùng nhau ôn lại lịch sử phát sinh và phát triển của nó. Mọi người ai biết gì sẽ nói nấy. Chúng ta sẽ bắt đầu từ lịch sử của thành phố. Các bạn có ai biết Leipzig được xây dựng vào năm nào không?

Một phút im lặng. Thấy không có ai muốn phát biểu, Ktorov quay về phía Guskov:

- Thôi, thế thì bắt đầu từ anh vậy, Pavel Nicolaievich.

- Nếu tin được các nhà sử học thì khoảng năm nghìn năm về trước, trên vùng đất giữa lưu vực hai con sông Plaise và Enste đã xuất hiện những người đầu tiên của kỷ nguyên đồ đá. Cách đây khoảng một nghìn năm, số người đó đông dần lên và giữa thế kỷ thứ XII bắt đầu xuất hiện thành phố.

- Ai tiếp?

Lura Aleksandrovna rụt rè giơ tay.

- Tại Leipzig - Cô nói - Hằng năm, cứ mỗi khi mùa xuân và mùa thu đến là người ta lại tổ chức hội chợ mà thế giới ai cũng biết.

- Đúng! - Guskov hòa theo - Ai nữa?

- Thế thì cho phép tôi nói - Ktorov đứng dậy - Tạm thời chúng ta sẽ quy định với nhau thế này nhé: Chúng ta, từng người một sẽ nói về di tích lịch sử mà tí nữa chúng ta sẽ tham quan. Hiện giờ xe của chúng ta đang chạy qua một vùng ngoại ô của Leipzig, khu Ropsheisen. Ở đây, Vladimir Ilich Lenin đã từng sống và hoạt động. Và cũng ở nơi đây, năm 1900, tờ báo Tia lửa đầu tiên đã được xuất bản. Leipzig trước kia là một trong những nơi có phong trào cách mạng cao nhất của giai cấp công nhân Đức. Ở đây, Baben và Vimhem Lipnet đã viết những tác phẩm của mình. Nơi đây đã sinh ra người con và người chiến sĩ vĩ đại Kark Lipnet.

Con đường dẫn vào một thành phố lớn, sầm uất. Ở đây, trên những đường phố, trên những bức tường còn ghi lại những dấu vết của cuộc chiến tranh vừa qua.

- Đây là nhà ga chính của Leipzig - Guskov tiếp lời Ktorov - Nó được xây dựng suốt trong mười ba năm, từ năm 1902 đến năm 1915. Chiều dài của dãy nhà chính hơn ba trăm mét. Đó là nhà ga lớn nhất châu Âu với hai mươi sáu đường tỏa đi các ngả. Còn kia là tòa thị chính cũ - Guskov nói tiếp khi xe chạy qua một quảng trường lớn - Nó đã được xây dựng vào thế kỷ thứ XVI, dưới sự chỉ đạo của kiến trúc sư Lotte. Còn xa kia là dãy nhà của sở thương mại. Nó đã được xây dựng cách đây ba trăm năm.

- Cho phép tôi được bổ sung thêm - Enok giơ tay - Tôi nói bằng tiếng Đức, không sao chứ?

- Vâng, tất nhiên.

- Những dãy nhà đang xây kia đã không cho phép chúng ta từ đây nhìn rõ đài kỷ niệm tuyệt mỹ của nhà thơ vĩ đại người Đức, Goethe, người đã học ở Trường Đại học Tổng hợp Leipzig. Bên trái là Metleparsage và khách sạn Auebac nổi tiếng thế giới. Các bạn có nhìn thấy hai nhóm tượng phía trước mặt kia không? Không à? Một của Faust mà Mephisto, một của những người sinh viên bị hóa phép thành đá. Ai đọc Faust của Goethe cũng biết điều đó. Bây giờ các bạn hãy nhìn về phía này, kia là tu viện Thomas Kikher, một công trình kiến trúc của thế kỷ XIII - Chuyển sang nói tiếng Nga, Enok nói tiếp - Trong tu viện còn giữ thi hài của nhạc sĩ vĩ đại nhất nước Đức, Johann Sebactian Bach - ông giơ ngón tay cái lên ra hiệu đã nói hết.

Mọi người vỗ tay hoan hô, tỏ lòng cảm ơn.

- Chúng ta đến nơi rồi đấy, các bạn ạ - Guskov nhỏm dậy - Hiện giờ chúng ta đang đứng trên quảng trường của đài kỷ niệm “Chiến thắng”. Đài đã được xây dựng suốt mười ba năm, từ năm 1900 đến năm 1913, để kỷ niệm chiến thắng vĩ đại của quân Đức chống lại quân xâm lược Pháp. Đài có tháp cao chín mươi mốt mét, bên trong có phòng để thi hài các anh hùng, phòng giới thiệu những chiến công quang vinh của quân đội Đức. Trên đỉnh tháp là một cái sân rộng, từ đó có thể nhìn rõ thành phố. Muốn lên sân đó phải leo một cầu thang lớn nằm trong đài kỷ niệm. Có gì, lát nữa các bạn tự xem sẽ thấy. Thế thôi nhỉ?

- Chúng ta bàn xem cần phải ở đây bao lâu. Một giờ đủ không? - Ktorov hỏi.

Mọi người đồng ý.

- Thế thì xin mời mọi người tập trung ở xe mười hai giờ rưỡi nhé. Sau đó chúng ta còn phải đến tham quan nhà thờ Nga nữa.

Cũng như trong tất cả các cuộc tham quan khác, mọi người lúc đầu còn đi với nhau, nhưng sau đó tản ra thành từng nhóm hai, ba người một…