“Thật chó má, sao mãi đến giờ chúng nó cũng không thèm lôi mình lên hỏi cung?” - Liutse lẩm bẩm, cau có, hắn không còn đủ sức chờ đợi nữa, Hắn muốn cái việc phải đến, đến càng nhanh càng tốt, Không muốn ngồi im một chỗ, Liutse bước những bước dài trên nền đá lạnh giữa bốn bức tường chật hẹp của phòng giam. Đi đi lại lại thế, hắn cảm thấy dễ chịu hơn là cứ ngồi im một chỗ chờ đến lúc được gọi lên phòng hỏi cung. Từ hôm hắn bị bắt, đã bốn ngày trôi qua mà chẳng có ai thèm hỏi han gì, tựa hồ như họ đã bỏ quên hắn. “Thế là thế nào? Hay cái thằng Nga ấy bị ốm? Bởi vì mình còn nhớ là đã bồi cho hẳn một viên đạn vào tay. Nhưng nếu thế thì phải có thằng khác thay chứ?
Ừ, mà số hắn thật rủi ro, trước hết là gặp cái mái nhà ọp ẹp chết tiệt kia. Sau nữa, thật xúi quẩy, không hiểu sao thằng Nga kia lại vớ được nắm cát, làm hắn - một địch thủ đáng gờm trong những trường hợp thế này - bỗng trở thành một con mèo mù đáng thương hại. Và rồi cả cú đấm vào hàm… - Liutse nhăn mặt, đưa tay sờ vào chỗ cằm bị sưng.
Có tiếng mở cửa loảng xoảng.
“Hình như chúng nó đến - Liutse đứng nép mình vào tường - Bây giờ à?”.
Một chiến sĩ công an mở cửa bước vào, ra hiệu cho Liutse chắp tay ra sau, đi ra, dọc theo một hành lang dài rồi theo thang gác đi lên.
Trong phòng, một sĩ quan đang ngồi sau chiếc bàn lớn. Liutse không nhận ngay ra Phomin, người đã thắng hắn trong cuộc đọ sức mấy hôm trước, bởi vì trong bộ quân phục sĩ quan, trông anh già và oai vệ hơn.
- Ngồi xuống! - Phomin nói.
- Xin cảm ơn! - Liutse cố nhoẻn miệng cười rồi nói với vẻ hằn học - Nếu tôi không nhầm thì chính anh đã cho tôi được cái hân hạnh ngồi đây trong hoàn cảnh này?
Nhớ tới lời khuyên của đại tá, Phomin tự nhắc mình phải bình tĩnh, kiên nhẫn và thận trọng. Một lúc lâu sau, anh đáp:
- Vâng, ông đã không nhầm. Tôi đã làm hết sức mình đế ông có mặt ở đây. Còn những gì có liên quan đến hoàn cảnh của ông hiện nay thì đó là kết cục thường tình của những người như ông. Ở đây, tôi muốn nói đến cái nghề giết người và phá hoại của ông.
- Thực tình tôi không biết phải đề cao ông như thế nào, nhưng những lời nói của ông vừa rồi chỉ có tác dụng đối với những kẻ yếu bóng vía… - Đôi mắt xám của Liutse nhìn Phomin với vẻ ngạo mạn.
- Hồi còn nhỏ, chúng tôi vẫn thường gọi cái vẻ ông đang nhìn tôi bây giờ là trò nhìn nhau - Phomin nói - Nhưng cái nhìn của ông thật đáng ghê sợ.
“Tao còn già đặn hơn mày nhiều, anh bạn thân mến ạ - Liutse nhủ thầm - Và tao sẽ chỉ nói những gì tao tự cho là cần thiết…”
- Tôi muốn nói cho ông biết một điều - Hắn nói - là bây giờ tôi đã làm quen với ý nghĩ thế nào mình cũng chết. Mấy hôm trước, ông đã không cho tôi được chết một cách xứng đáng. Ông cũng cần phải thừa nhận rằng cuộc đấu khẩu sắp tới giữa tôi với ông chỉ là một việc làm vô ích. Tôi không mất gì, không có gì phải hối tiếc, mà như thế có nghĩa là tôi sẽ không sợ ai và không sợ bất cứ cái gì - Liutse rít qua kẽ răng - Ông đang đứng trước một công việc không lấy gì làm dễ lắm.
Phomin châm thuốc hút. Không đợi mời, Liutse đưa tay với bao thuốc trên bàn. Thấy thế, Phomin rút ngay trong ngăn kéo ra một bao thuốc nguyên đưa cho hắn. Cả hai ngồi im lặng hút thuốc, nhìn nhau chằm chằm.
Phomin cố đoán tâm lý đối thủ qua bàn tay run run đang cầm thuốc lá, qua cách hắn cố ý rít từng hơi thuốc dài, nhả khói. Cả cách hắn nhìn chằm chằm vào Phomin cũng để lộ sự hồi hộp của hắn. Phía trái mắt hắn tím bầm, sưng húp. Phomin vô tình đưa mắt nhìn những ngón tay còn sưng của mình. “Thôi, có thể bắt đầu được rồi đấy”.
Anh kéo tập giấy lại trước mặt, mở nắp bút và bắt đầu bằng câu hỏi mà bất cứ cuộc hỏi cung nào cũng phải bắt đầu như thế:
- Họ, tên?
Liutse không trả lời ngay. Hắn ngồi im một lúc lâu, rồi nhếch mép:
- Mars Svasse, nếu cái đó không làm ông hài lòng thì Rumpen, hay thậm chí tiến sĩ Goebels.
- Tôi muốn biết tên thật của ông.
- Ôi, trời đất ơi! Không biết tôi phải gọi ông là gì nhỉ? Nếu tôi không nhầm thì ngài mới là đại úy, phải không ạ?
- Vâng, ông không nhầm.
- Thế thì tốt lắm. Thưa ngài đại úy, những cái như họ tên thật thì những người như chúng tôi không bao giờ thèm nhớ. Chúng tôi quên nó, coi như không có.
- Thì ông cứ cố nhớ lại xem. Quanh co làm gì chứ? Ông nên nhớ rằng đây không phải là rạp xiếc, cũng không phải là sân khấu, và ông, theo chỗ chúng tôi biết, cũng không phải là thằng hề…
- Tôi rất lấy làm sung sướng nếu như nhớ lại được, nhưng…
- Ông có cần tôi giúp không?
Liutse đưa mắt nhìn Phomin vừa nghi ngờ, vừa như dò hỏi. Hắn có biết gì về mình, hay là? - Hắn ngồi im suy nghĩ - Có thể trong bốn ngày qua, hắn đã biết được một cái gì đó về mình. Hay là chúng đã tóm được Paun? Nếu thế thì thật đáng buồn. Nhưng chắc là không, vì hắn đã nhảy xe trước lúc bọn chúng phát hiện ra mình… Vớ vẩn! Cái thằng đại úy kia không hề biết gì về mình đâu, nhất là quá khứ, bởi lẽ ngay cả các nhân viên của “Những đoàn quân nước ngoài ở phương Đông” cũng ít người biết được những hoạt động trước kia của mình nữa là…
- Ngài cố gắng giúp tôi cũng chỉ vô ích - Liutse nói với vẻ khinh miệt - Trí nhớ tôi tồi lắm.
- Nhưng dù sao chúng ta cũng cứ thử xem…
Trong giọng nói của Phornin không có vẻ đòi hỏi. Anh nói với Liutse như một người lớn nói với một cậu bé bướng bỉnh, bằng cái giọng của một người biết trước rằng thế nào hắn cũng phải hối tiếc vì sự im lặng dại dột của hắn. Và cái đó đã làm Liutse phát cáu. Giờ đây, không hiểu vì sao, hắn bắt đầu nghĩ đến những hậu quả sắp tới, điều mà từ trước đến nay hắn không bao giờ nghĩ đến. “Mấy hôm trước, trong khi tháo chạy, mình đã cho một tên trong bọn nó về chầu âm phủ… Tất nhiên, giờ đây chúng nó sẽ thẳng tay với mình.., Mình không sợ. Mình đâu phải là thằng hèn! Thằng Liutse này không bao giờ sợ chết! Nhưng… chết trong khói lửa của chiến trận là một chuyện, còn ngồi chờ đợi và nghĩ đến lúc chúng nó lôi ra, bắt đứng úp mặt vào tường… lại hoàn toàn là một chuyện khác”. Hắn thầm nghĩ rồi châm thuốc hút.
- Thế nào? Ngài đại úy, thử đi chứ? Để tôi xem ngài làm được gì?
- Bây giờ, tôi cứ tạm ghi tên họ như trong giấy tờ của ông.
- Xin mời! Viết đi, Mars Liutse, sinh năm 1919 tại Dilsburg. Không có bà con thân thích. Đại úy thuộc Bộ Tham mưu tối cao, ngang cấp như ông thôi.
- Hiện nay ông làm gì và gần đây sống ở đâu?
Trong những ngày dài ngồi đợi gọi lên hỏi cung, Liutse đã suy nghĩ, cân nhắc những gì cần phải phủ nhận và đã đi đến kết luận, về Lotta, hắn sẽ không nói. Thời gian đầu mới đến Enburg, hắn tin là không ai biết. Còn về bà chủ nhà trọ mới đây của hắn thì phải khai. Bà ta là một mụ đàn bà tầm thường, không hay biết gì về hắn và cũng chưa làm được gì. Kars thì khỏi phải lo: có ghé súng vào đầu, hắn cũng không khai. Như vậy hắn sẽ dễ dàng xoay trở hơn. Thế nhưng, hắn tự hỏi: “Mình đã sơ hở chỗ nào nhỉ?”?
- Ngài nhắc lại câu hỏi đi - Liutse ngẩng đầu - Tôi chưa hiểu…
- Một câu hỏi rất dễ hiểu. Hiện nay ông làm gì và thời gian gần đây ông ở đâu? - Phomin điềm tĩnh nhắc lại.
- Hồi mới đến Enburg, tôi làm nghề thầu xây dựng. Gần đây tôi vừa sửa xong một trạm xăng. Hiện nay chưa tìm được việc mới. Ở nhờ nhà Grazer, số 2 phố Maiseristrause.
- Ông xem việc gì là chính, việc xây dựng ông vừa nói đến hay là công việc đang cố tình che giấu? Tôi muốn nói đến nhiệm vụ ông được giao.
- Với những giấy tờ, tài liệu và những bằng chứng mà ngài đang có trong tay thì im lặng chẳng có nghĩa lý gì - Liutse đưa tay xoa xoa chỗ đau ở cằm - Thầu xây dựng là công việc chính thức của tôi, và nếu ngài cần, tôi sẽ gọi người làm chứng.
“Thật quỷ quái! Không biết rồi chúng nó có lôi Kars đến đây không?” - Liutse lo lắng nghĩ, rồi hắn tiếp:
- Còn cái việc thứ hai, cái mà ngài muốn biết thì chỉ là một việc vụn vặt như một cuộc dạo chơi công viên…
- Nếu tôi không nhầm thì mục đích của cuộc dạo chơi công viên đó là phòng thiết kế kỹ thuật?
- Đúng.
Là một tay tình báo sành sỏi, già đời, Liutse biết rằng phủ nhận việc hắn có tham gia các hoạt động tình báo của cục tình báo Anh, cục tình báo đang rất chú ý, quan tâm đến phòng thiết kế kỹ thuật Enburg, trong trường hợp này là ngu xuẩn. Ít ra cũng phải tỏ ra mình có vẻ thành thật đôi chút. Hơn nữa, cái đó còn có lợi cho việc cứu vớt sinh mạng hắn sau này.
- Thiếu tá Stak là ông chủ trực tiếp của ông phải không? - Phomin hỏi.
- Không riêng gì Stak mà cả món tiền của ông ta nữa. Ngài nên hiểu rằng, tiền là cái đại dương mênh mông mà sự sợ hãi, tình yêu và danh dự đều nhấn chìm trong đó…
- Nếu nhìn tiền của những kẻ như ông thì cũng có thể là như vậy thật. Nhưng chính nhờ lương tâm, tình yêu, danh dự mà chúng tôi đánh bại đội quân Hitler, và chỉ cho thế giới biết các học thuyết của hắn đáng ghê tởm như thế nào.
- Thưa ngài đại úy, nếu tôi nghĩ không sai thì hình như ngài đang định cho tôi một bài lý luận chủ nghĩa xã hội? Ngài định đọc cho tôi, một người mà bóng tối của địa ngục bao giờ cũng gần gũi hơn bất cứ mọi thứ ánh sáng nào của đèn rửa tội?
- Không, tôi không định lên lớp ông. Nhưng nhắc nhở ông, tôi cũng có thể nói một số điều. Bismarck[1] chẳng hạn. Tôi hy vọng là ông đã được nghe về con người đó?
- Cứ cho như thế.
- Đấy, chính Bismarck đã khuyên nên sống hòa thuận với nước Nga. Mà không phải chỉ ông ta, rất nhiều người có đầu óc tỉnh táo khác cũng đã nói đến điều đó. Chẳng hạn tướng Sect, tham mưu trưởng của quân đội Đức cũ, đã có lần nói: “Nếu nước họ tiến hành chiến tranh với nước Nga, thì họ sẽ tiến hành một cuộc chiến tranh không hy vọng”.
- Cả hai người đó đã chết từ lâu rồi - Liutse nói một cách trâng tráo.
- Lòng kính trọng người sống bắt nguồn từ sự kính trọng những người đã khuất.
- Ai phục vụ Tổ quốc một cách tận tụy thì người đó không cần đến tổ tiên… - Liutse mỉm cười méo mó.
- Không? Tại sao? - Phomin đáp lại bằng một giọng điềm nhiên chậm rãi. Anh cố nhớ xem câu Liutse vừa nói là của ai. Anh còn nhớ là anh đã đọc câu đó ở đâu một lần rồi. Và anh sung sướng nhớ ra rằng câu đó là của Voltaire[2].
- Ngài Liutse, theo tôi, câu nói của Voltaire mà ngài đã nói vừa rồi trong trường hợp này thích hợp với tôi hơn là ngài. Bởi lẽ ở đây, tôi đang bảo vệ những quyền lợi của Tổ quốc tôi, nhân dân tôi và thực hiện nhiệm vụ quốc tế cao cả, giúp đỡ những người lần đầu tiên trong lịch sử nước Đức đang xây dựng một nhà nước thực sự dân chủ. Ông đang hành động chống lại nhân dân ông, Tổ quốc ông, và vì thế mà câu nói “Một khi con người không biết sẽ đi về đâu thì đối với họ không có ngọn gió nào xuôi chiều cả” của Seneca[3] đúng với ông hơn.
Liutse cau mày, hắn nhận thấy anh chàng người Nga đang ngồi trước mặt hắn không phải tay vừa và không đơn giản như hắn tưởng.
“Hiệp đầu đấu lý có lẽ thế là mình đã thắng - Phomin hài lòng về kết quả của cuộc hỏi cung - Nhưng liệu nó có đưa lại lợi ích gì không?” - Nghĩ thế, anh nói tiếp:
- Nếu tôi không nhầm thì khi nói “Bóng tối của địa ngục bao giờ cũng thích hợp với tôi hơn bất cứ ánh sáng nào của đèn rửa tội”, ông đã - trích dẫn câu của Dante[4]. Bây giờ ông vẫn giữ ý kiến đó chứ?
- Thế ngài cho ánh sáng của đèn rửa tội là hơn à? Nhưng nếu như tôi không thích nó?
- Tôi khuyên ông nên nhớ những lời này của Delacroix[5] “Nhà chật thì thậm chí cả đến giấc ngủ cũng không yên”.
- Thế thì cần phải làm gì để…
- Tôi nghĩ đã đến lúc có thể kết thúc cuộc thi văn chương ở đây và bắt đầu vào vấn đề chính. Ông được phái đến đây với nhiệm vụ gì? Từ đâu đến? Đã liên lạc với những ai ở đây và đã làm được gì?
“Mình có thể cứ tiếp tục chối quanh - Liutse nghĩ - Chỉ nói những gì chúng nó biết hoặc sẽ biết..
- Tôi từ Hannover đến với nhiệm vụ thu thập những tài liệu có liên quan đến phòng thiết kế kỹ thuật Enburg, và nếu có thể, tìm cách đánh cắp công trình và kết quả nghiên cứu của nó. Để khỏi bị theo dõi, lúc đầu, tôi đã xin vào làm thầu khoán tu sửa lại trạm xăng cho chủ hãng ô tô Kars Kramer ở Senelech. Tôi đã chữa xong cho ông ta một số trạm xe và trạm cấp xăng. Công việc chính của tôi tất nhiên là tìm cách đột nhập phòng thiết kế. Thời gian đầu, mọi việc đều tiến hành thuận lợi. Bà chủ nhà trọ của tôi, chắc các ngài biết, là một bà già làm tạp vụ ở phòng thiết kế. Qua bà ta, tôi biết được sơ bộ cách sắp xếp các phòng làm việc và hệ thống bảo vệ của phòng. Tôi đã chuẩn bị cho mình một con đường để lọt vào phòng qua đường ngầm thông nước, định thứ hai này sẽ thử lần đầu, nhưng có lẽ vì trong khi chuẩn bị, tôi đã để sơ hở gì đó nên bị lộ và vì thế phải ngồi đây. Chắc là mụ đàn bà kia đã nói với các ngài về tôi? Đúng không? - Liutse tìm cách đò đoán xem nguyên nhân nào đã dẫn hắn đến thất bại.
Phomin thầm mỉm cười, nhận thấy câu hỏi quá ngớ ngẩn của đối phương.
- Mọi thứ cần thiết và các nhiệm vụ đều do Stak giao cho anh?
- Vâng. Và cả tiền nữa.
- Ông đã liên lạc với ai ở Enburg?
- Tôi hoạt động độc lập. Ngài có thể điều tra nếu như…
- Cái chết của kỹ sư Pharler là do bàn tay của ông?
- Tôi không hiểu ngài đang nói gì! Điều mà ngài vừa nói không liên can gì đến tôi - “Cần phải thú nhận chăng? - Liutse phân vân chưa biết nên làm thế nào. Mình sẽ nhận, dù sao thì Berta cũng sẽ nhận ra mình, một khi chúng mời cô ta đến” - Tôi nghĩ Pharler không liên quan đến việc này - Hắn nói - Tôi chỉ tình cờ làm quen với anh ta trên bãi tắm, sau đó có đến nhà chơi một lần, đang định đến một lần nữa thì bị bắt, chắc Pharler đã nói với các ngài về tôi…
❀ ❀ ❀
[1] Bismarck Otto (1815-1898): công tước, một nhà hoạt động nhà nước và nhà ngoại giao của Đức (ND).
[2] Voltaire Fransois Merie, họ thật là Arouet (1694 -1778), nhà văn và là một nhà triết học nổi tiếng của Pháp (ND).
[3] Seneca Lucius Annacus sinh vào khoảng năm 63 trước công nguyên và mất năm 56 sau công nguyên: Nhà triết học Hy Lạp, nhà hoạt động chính trị và là nhà văn (ND).
[4] Dante Liutsegher (1265 -1361) - Nhà thơ nổi tiếng người Ý (ND).
[5] Delacroix Eten (1798 -1863) - Nhà hội họa thiên tài Pháp.
