Denisov dậy muộn. Đêm qua vì phải đi công tác xa lại về muộn, anh cảm thấy mệt mỏi và mất ngủ. Ngoài trời ngột ngạt, oi bức. Anh thấy buồn và cô quạnh, các bạn của anh đều đã đi tham quan Dresden hết từ hôm qua. Anh ở lại thành phố bên bờ sông này, theo lời khuyên của một người bạn Đức. Ở đây ít ra cũng có thể tắm biển, phơi nắng thỏa thích.

“Mình thử gọi điện cho Phomin xem, nếu anh ấy không bận thì mời anh ta đến làm mấy ván cờ, hay chơi bóng chuyền vậy” - Denisov nghĩ thầm…

Phomin không có nhà mà cơ quan cũng thế. Denisov định chạy đi tìm Petrov, nhưng sực nhớ là anh đã cho anh ta nghỉ cả ngày, nên lại thôi.

“Ăn sáng xong mình sẽ ra bãi tắm” - Denisov quyết định. Từ hôm đến đây, anh đã ra bãi tắm hai lần, cả hai lần ấy, theo lời dặn của Phomin, đều đi với bạn bè, còn bây giờ, khi mọi người đi vắng hết thì sao? Mặc! Sẽ chẳng có chuyện gì xảy ra đâu…

Denisov gọi taxi và bảo đưa đến câu lạc bộ sĩ quan.

- Ông chờ tôi một lúc - Anh nói với bác tài xế và đi nhanh vào nhà ăn mua ít bánh mì giò, mấy chai bia đem ra bãi tắm.

- Chào anh! - Một giọng nữ làm anh giật mình.

Anh quay lại và nhận ra cô gái hôm đi tham quan Leipzig. Cô ta mặc chiếc áo dài xanh, bó chặt lấy thân hình thon thả. Nhìn thấy cô, Denisov lúng túng không biết nói gì. Cô gái hiểu ý mỉm cười.

- Anh còn nhớ hôm đi tham quan ở Leipzig chứ? Suốt chiều hôm sau tôi đợi anh và rất buồn khi không thấy anh đến.

- Vì điều kiện… Hôm ấy tôi phải đi công tác - Denisov lúng túng, chân nọ đạp chân kia. Một hồi lâu anh mới mạnh bạo hỏi - Hình như cô chuẩn bị đi đâu à?

Cô gái ngạc nhiên, nhìn anh rồi nhún vai:

- Không, không định đi đâu gấp lắm.

- Thế thì tuyệt. Chúng ta sẽ cùng nhau ra bãi tắm. Taxi đợi tôi ngoài cổng. Cô ở đây lâu, chắc biết nơi nao có bãi tắm tốt.

- Sao, đi bây giờ ấy à?

- Vâng. Tất nhiên, nếu cô không bận. Đi ngay bây giờ.

Cô gái im lặng lưỡng lự một lúc.

- Quyết định đi chứ? - Denisov giục

- Tôi biết mấy chỗ tắm tốt…

- Thế có nghĩa là… Mời cô lên xe trước, tôi ra ngay.

Lotta chưa biết làm thế nào thì Denisov đã ôm một gói mấy chiếc bánh mì giò, bia đi ra. Anh mở cửa xe, để tất cả lên ghế.

- Mời cô ngồi.

Denisov và cô gái mãi mới tìm được một chỗ vừa ý dưới một vòm cây râm mát xa bờ sông. Bãi tắm chật ních người, Denisov trải một tấm vải lên cỏ, bới cát vùi mấy chai bia xuống rồi bẻ mấy cành cây đậy lại.

- Thế là ổn. Bây giờ ta làm quen với nhau. Tôi là Denisov, Victor, người Nga.

- Lotta - Cô gái chìa bàn tay xinh xắn cho Denisov, tự giới thiệu.

- Cô ngồi xuống đi, Lotta. Đã đến bãi tắm thì chúng ta phải mặc quần áo tắm, nào thay đồ đi.

- Anh cứ tự nhiên - Lotta nhún vai.

Denisov đã định cởi quần áo ngoài thì đột nhiên sực nhớ là không hỏi xem Lotta có mang theo quần áo tắm không.

- Rõ chán cho tôi! Đầu với óc - Anh đập tay lên trán - Bao giờ cũng thế, tôi là người không biết lường trước. Xin lỗi… hình như cô không mang theo quần áo tắm? Lúc nãy chúng ta có thể ghé lại nhà cô, sao cô không làm ơn nhắc tôi?

- Không, không sao. Hôm nay tôi không muốn tắm.

Một phút im lặng nặng nề trôi qua. Lotta ngồi xuống cạnh Denisov rồi đưa cánh tay run run sửa lại mái tóc và các nếp váy.

- Thật bất tiện quá… - Denisov nói - Lotta, ở đây có chỗ nào cho thuê quần áo tắm không?

- Có. Nhưng thôi đừng bận tâm đến cái đó. Anh Victor ạ, xin anh… - Cô gái không thể nói hết câu, mỉm cười thiếu tự nhiên.

Denisov nhận thấy trong thái độ của cô gái có sự thay đổi. Lotta ngồi im, đầu cúi xuống.

- Cô uống bia nhé? - Để phá tan bầu không khí im lặng khó chịu, Denisov hỏi.

- Cám ơn anh, không! - Lotta trả lời nhỏ nhẹ - Tôi muốn… Anh có thể nghe tôi kể lại một câu chuyện chứ?

- Nhất định rồi, cô cứ nói đi. Có chuyện gì xảy ra à?

- Vâng, nhưng không phải bây giờ, lâu lắm rồi. Anh đừng ngạc nhiên nhé - Cô gái lại mỉm cười - Lát nữa anh sẽ được nghe cả những lời xưng tội…. Đúng thế, những lời xưng tội. Nhưng dù sao thì tôi cũng phải nói tất cả chuyện này với anh…

Một quả bóng nhựa to, nhiều màu lăn đến bên chân Lotta. Một cậu bé mặc chiếc áo lính thủy chạy đến, lúng túng đứng nhìn, không biết phải làm gì.

- Cầm lấy, cháu - Lotta nói rồi ném quả bóng cho cháu bé. Chú bé vồ lấy, cười toét miệng rồi ba chân bốn cẳng chạy về phía mẹ đang gọi dưới bờ sông.

Lotta ngồi im, nhớ lại…

Một con đường bị xe tăng cày xới nham nhở. Các hố nước bẩn và lạnh. Một đoàn người phần lớn là phụ nữ, trẻ con, quần áo tả tơi, lê bước trên con đường ngập bụi. Tiếng lính quát tháo nghe rợn người: Nhanh lên! Nhanh lên!

Một ga xe lửa có những hàng rào dây thép gai gỉ ngăn cách những đoàn tàu dài với những toa xe cũ kỹ, lỗ chỗ vết đạn. Một người đàn bà bế đứa con mặc chiếc áo lính thủy đã bạc màu. Chị cúi xuống đặt cậu bé xuống đất. Cậu bé nhe răng cười, chạy trên sân ga. Tiếng cười làm mọi người hoảng sợ. Người đàn bà chạy theo định giữ cậu bé lại.

- Đứng lại! - Tên lính quát.

Không để ý đến tiếng quát, người đàn bà vẫn tiếp tục chạy theo cậu bé. Tên lính nâng khẩu súng tiểu liên lên. Người đàn bà đứng lại dang tay chực ôm lấy cậu bé.

Một loạt đạn nổ. Chú bé ngã xuống.

- Trời ơi! Chúng nó giết con tôi. Trời ơi… - Người mẹ kêu thét lên - Trời ơi! - Rồi lao về phía tên lính. Lại một loạt đạn nổ…

Lotta quay đầu nhìn theo chú bé mặc chiếc áo lính thủy lúc nãy, bây giờ đang cười to, tung tăng chạy theo quả bóng.

“Lotta sẽ nói gì với mình bây giờ?” - Denisov tự nhủ khi nhận thấy Lotta xúc động.

- Chuyện tôi kể sẽ rất dài và xin lỗi, khá rắc rối nữa - Lotta bắt đầu bằng một thứ tiếng Nga rất sõi - Dù sao thì tôi cũng…

- Cô cũng biết tiếng Nga à? - Denisov ngạc nhiên hỏi. Anh sẵn sàng đón nhận bất cứ điều gì. Một câu chuyện ly kỳ, những điều bất ngờ nhất… Và anh thậm chí đã giật mình khi thấy Lotta chợt thay đổi và bảo anh chuyện cô kể sẽ rất dữ… Anh sẵn sàng lắng nghe tất cả, nhưng việc Lotta đột nhiên nói chuyện với anh bằng tiếng Nga…

- Tôi biết là thế nào anh cũng sẽ ngạc nhiên - Lotta tiếp, giọng cô đã bình tĩnh hơn - Nhưng anh hãy cố gắng nghe hết câu chuyện của tôi, rồi sau đó anh muốn thế nào thì tùy ý…

Denisov đưa tay vuốt lại mái tóc, ngập ngừng nói:

- Thôi được, cô cứ nói đi.

- Tôi là người Nga, Liutmila Nicolaievna Borisova. Bố là nhân viên kế toán làm việc trong ủy ban hành chính thành phố Odessa. Mẹ là giáo viên tiếng Đức của một trường trung học. Cả hai đều đã hy sinh trong một trận ném bom ngay từ những ngày đầu chiến tranh, lúc ấy tôi chưa đầy mười bảy tuổi. Suốt thời gian Odessa bị phong tỏa, tôi làm việc ở một bệnh viện và bị bắt khi bọn Đức ập vào thành phố. Tôi bị chúng giải về Đức, cùng với một đoàn người nữa toàn là đàn bà và trẻ con. Đến Đức, chúng cho không hay bán, điều này thì tôi không biết, tất cả đoàn người cho công tước Von Stons. Mãi sau này tôi mới biết ông ta là một chủ xưởng giàu có. Tên quản lý điền trang của Stons không bắt tôi phải làm việc như mọi người mà tách riêng làm việc khác. Tất cả bắt đầu từ đó…

Denisov vẫn ngồi im lắng nghe. Miệng nhai nhai một chiếc lá. Còn Lotta vẫn nói, cô nói nhanh hơn, như sợ Denisov đứng dậy bỏ đi không thèm nghe hết câu chuyện.

- Bọn chúng giao tôi cho tiểu thư Marta, và tôi trở thành hầu gái cho bà ta. Hồi đó chiến tranh đã bắt đầu lan đến hậu phương của Đức. Để tránh bom đạn, tiểu thư và con gái phần nhiều sống ở Thụy Sĩ. Phải nói rằng tiểu thư Marta và chồng bà đối xử với tôi rất tốt. Có lần vui miệng, bà ta kể cho tôi nghe chuyện về con trai bà, có lẽ là đảng viên cộng sản và đang bị giam trong trại tập trung của bọn phát xít.

Trước khi chiến tranh kết thúc, tất cả những người làm công cho công tước Von Stons đền bị bắt đến các trại tập trung. Còn tôi, nhờ có Marta nên không bị bắt đi. Sau đó không biết Marta, đã làm thế nào để kiếm cho tôi một tấm hộ chiếu Đức với cái tên Lotta.

“Cô ấy nói những cái đó với mình làm gì? - Denisov tự hỏi - Và sao lại là lúc này? Cô ta có thể nói tất cả những điều này từ lâu và không phải ở đây với mình mà ở bộ tư lệnh quân quản, tại sao cô ta giấu quốc tịch của mình lâu như thế?…”. Linh tính cho Denisov biết những điều Lotta vừa nói chưa phải là điều quan trọng nhất. Anh ngước nhìn đôi mắt xanh của Lotta và hoảng sợ. Đôi mắt ấy giờ đây không còn vẻ u buồn như mấy phút trước nữa, mà long lanh đầy vè cương quyết, thậm chí có một nét gì đó đáng sợ.

- Sau chiến tranh - Lotta tiếp - biệt thự của gia đình Stons rơi vào tay một thiếu tá người Anh tên là Edvat Stak. Ông ta đuổi chúng tôi đi và lôi người của mình về. Lúc đó là cuối năm 1945. Một lần tôi bị gọi lên gặp Stak, hắn đã tiếp tôi một cách niềm nở, tỏ ra biết rất rõ về tôi và cả tấm hộ chiếu giả với cái tên Lotta nữa. “Sao cô lại phản bội Tổ quốc? Sao cô không tìm cách trở về?”. Lúc đó, tôi rất lúng túng và trả lời rằng tôi rất muốn được về Tổ quốc nhưng không biết làm cách nào. “Tôi sẵn sàng giúp cô - Stak nói - Nhưng ai còn tin cô? Bây giờ cô là người Đức. Còn nếu như có một người nào đó tin rằng cô là một người Nga thì rồi không chóng thì chầy, cô cũng sẽ bị đày đi Siberi” - Nói rồi, Stak đưa cho tôi một tờ báo Pasev[1] viết bằng tiếng Nga. Hắn chỉ cho tôi đọc một bài báo viết ở Liên Xô, người ta ráo riết theo dõi, lùng bắt những người trước kia bị đày sang Đức nay trở về như thế nào. Chắc anh không thể hiểu lúc đó tôi đã tuyệt vọng đến chừng nào. Suốt mấy năm trời phải sống xa Tổ quốc, tôi chỉ ấp ủ một hy vọng duy nhất là được trở về, thế mà đột nhiên… Anh tin tôi chứ?

Denisov vẫn ngồi im.

Lotta thở dài, hai giọt nước mắt lăn trên gò má.

- Sau đó mấy ngày - Lotta nói tiếp - Stak lại cho gọi tôi lên, nói rằng đối với tôi chưa phải đã mất hết hy vọng, và nếu tôi hoàn thành được một nhiệm vụ nho nhỏ thì hắn sẽ cấp cho các giấy tờ cần thiết để về nước. Nhưng trước hết phải đến Enburg, làm quen với thành phố và sau đó kiếm một việc làm gì đó trong cơ quan của quân đội Xô viết, như làm phiên dịch, thư ký… nhưng tuyệt đối không được lộ quốc tịch. Khi đã xin được việc làm, Stak sẽ cho một người khác đến, người đó sẽ cho tôi biết cần phải làm gì, và lúc đó tôi sẽ được về nước Nga. Vì chẳng có ai xung quanh để hỏi ý kiến, tôi đã nhận lời, mặc dù hồi đó cũng đã nghĩ có thể trở về nước bằng những con đường khác.

Hôm chuẩn bị lên đường đi Enburg, Stak đến trao cho tôi một số tiền và nói rằng, nếu sau này không muốn làm việc cho hắn thì chỉ việc trả lại số tiền đó và mọi việc sẽ ổn.

Lúc nãy, tôi đã nói với anh rằng vợ chồng tiểu thư Marta là những người tốt. Nhiều hôm Marta cho tôi đến chơi piano. Ở Odessa, tôi có theo học lớp nhạc. Đến Enburg, tôi không tìm việc làm trong cơ quan quân đội Xô viết như lời dặn của Stak, mà xin vào làm việc ở tiệm “Thivoly”. Thời gian đầu tôi chỉ làm nghề hầu bàn, nhưng về sau, một hôm, mấy nhạc sĩ nghe tôi hát, họ thích và cho tôi vào dàn nhạc. Tôi viết thư cho Stak nói rằng tôi có thể hoàn lại số tiền mà hắn đã trao trước lục đi Enburg, và thậm chí còn hỏi cần phải làm gì để chóng được về nước. Thư trả lời của Stak đã làm tôi hoảng sợ. Đến lúc đó tôi mới biết rằng tôi đã sa lưới. Trước đó tôi cứ nghĩ Stak là người Anh, mà là nước đồng minh của Nga thì thế nào hắn cũng giúp. Thế nhưng…

Lotta xúc động, môi run run, cô đưa tay bịt miệng để khỏi bật ra tiếng khóc.

- Cách đây không lâu, có một người từ chỗ Stak đến tìm tôi. Người đó đến nhà xin nghỉ lại mấy hôm. Và lần này, cũng vì nhẹ dạ tôi đã đồng ý, thật dại dột. Người đó tuyên bố rằng tôi chỉ là thứ đồ chơi trong tay hắn, và vì thế mà hắn muốn làm gì thì làm. Thực tình tôi cũng không biết làm thế nào nữa. Và rồi… - Lotta vừa nói vừa đưa mắt nhìn Denisov, vẻ sợ sệt - Xin anh đừng hiểu nhầm. Chắc anh còn nhớ lần gặp nhau ở Leipzig. Lần gặp mà… Tối thứ bảy trước hôm chúng ta gặp nhau, người kia đưa cho tôi một tấm ảnh của anh và ra lệnh phải đi Leipzig bằng mọi cách… Tóm lại, hắn bắt tôi phải làm quen với anh…

Denisov đứng phắt dậy như người bị bỏng. Lotta thấy thế, giữ anh lại.

- Không, không, tôi đã không làm gì hại anh. Anh Victor, anh hãy nhớ lại xem. Mọi việc hôm ấy đã xảy ra một cách tự nhiên. Lúc leo lên đài kỷ niệm, tôi bị chóng mặt thật. Anh hãy tin như thế. Tối hôm ấy tí nữa thì tôi thắt cổ tự tử. Trước đấy, tôi đã định nói hết sự thật với anh về tôi và Mars, người đó tên như thế. Hắn là một con người đáng sợ, và hình như đang rắp tâm tìm cách hại anh. Nhưng tôi không muốn thế. Tôi đã tha thiết yêu cầu anh đến và suốt ngày chờ anh… Tất nhiên lúc ấy làm sao anh có thể biết được chuyện tôi muốn nói với anh quan trọng như vậy…

❀ ❀ ❀

[1] Pasev - một tờ báo phản động của bọn Bạch vệ, lưu hành ở nước ngoài.