- Chào đồng chí đại úy! - Một giọng nói quen quen ngắt luồng suy nghĩ của Phomin. Anh quay lại và nhận ra chuẩn úy Petrov, không hiểu vì sao lại mặc thường phục và đang đứng lên.
- Petrov, chào anh! Sao lại ăn mặc thế kia?
- Báo cáo đại úy, tôi vừa được chuyển ngành sang binh chủng khác. Được lệnh phải mặc đồ thường phục này. Bây giờ tôi là tài xế của kỹ sư Victor Sergeievich Denisov, và sẽ cùng sống với các nhân viên của đồng chí ở đây.
- Thế là tốt. Anh có thích công tác mới này không?
- Tôi rất hài lòng. Chuyển động là cuộc sống mà - Petrov cười - Làm nghề lái xe đi đây đi đó cũng hay.
- Còn sự nghiệp thơ ca thì sao?
- Tôi vẫn tiếp tục viết, cách đây không lâu tôi có gửi mấy bài cho một tờ báo và đã đăng. Và cả một bài viết về những người bạn chiến đấu nữa, không phải thơ mà là một bài ký. Hiện giờ tôi đang tích cực chuẩn bị để thi vào khoa báo chí Trường Đại học Tổng hợp theo lời khuyên của đồng chí.
- Khá lắm! Thế mà anh không đưa thơ cho tôi đọc. Từ hôm đó đến nay có viết được bài nào không?
- Có. Nhưng đồng chí đọc vào lúc nào mà bảo tôi đưa? Mấy lần tôi đến tìm mà đồng chí cứ đi công tác đâu mất. Tôi thấy lúc nào đồng chí cũng có vẻ mệt. Chắc là phải làm việc nhiều.
- Đúng thế, Sasha ạ. Victor Sergeievich bây giờ đang ở đâu?
- Ở khách sạn câu lạc bộ sĩ quan, chúng tôi ăn tối ở đấy. Tôi đã ăn ở tiểu đội rồi. Còn anh ấy bây giờ mới bắt đầu.
- Thế thì tôi phải đi tìm Denisov. Tôi cũng đói lắm rồi.
Phomin không tìm thấy Denisov ngay vì phòng ăn quá rộng. Denisov đang ngồi một mình bên chiếc bàn gần góc phòng, chăm chú xem bảng thực đơn.
Denisov ngẩng đầu:
- Evgeni Nicolaievich, lại đây. Hay quá. Ngồi xuống đây. Một mình buồn quá. Hôm nay không biết mấy cô nhân viên làm ăn thế nào mà tôi chờ mãi chẳng thấy ai ra. Điều này làm tôi sực nhớ đến Moscow - Denisov mỉm cười - Thật thế, nhân viên phục vụ của khách sạn Moscow bao giờ cũng rề rà, chậm chạp. Bao giờ cũng đợi chán mới được ăn. Thế ra anh cũng chưa vợ à? Lần trước vì vội, tôi chưa kịp hỏi…
- Biết nói với anh thế nào bây giờ - Phomin gãi đầu - Tôi có một đứa con trai là Xeriogia, còn mẹ nó… Thôi, tôi sẽ kể chuyện đó cho anh nghe sau.
- Còn tôi thì anh thấy đấy, vẫn chưa vợ con gì. Tôi sống một thân một mình đã quen, gặp đâu ăn đấy, lúc ở nhà ăn, lúc ở khách sạn - Denisov buồn bã nhận xét - Thực ra tôi cũng không muốn sống như thế nhưng công việc, và rồi chiến tranh… Hôm nay anh có rỗi không? Tôi muốn cùng anh đi xem chiếu bóng, được chứ? Lúc tôi đi qua câu lạc bộ, tôi thấy người ta đang xúm đen xúm đỏ ở đó. Đang có phim “Chiến công của người chiến sĩ tình báo” của nhà đạo diễn Borit Bamet. Kadesnhicov đóng vai chính. Phim nói về những người đồng nghiệp của anh đấy, Evgeni Nicolaievich, ta đi chứ?
- Anh định xem buổi mấy giờ?
- Ăn cơm xong, đi ngay.
- Được. Nếu là phim của Borit Bamet thì tôi cần phải xem.
- Sao lại thế?
- Trước kia tôi có quen thân với gia đình Bamet, và từ nhỏ tôi đã ưa thích những bộ phim của ông ta. Kìa, hình như cô nhân viên phục vụ đang đi đến chỗ ta.
Phomin và Denisov đến thì cũng bắt đầu chiếu. Cả hai ngồi im, chăm chú nhìn lên màn ảnh, thỉnh thoảng lại rỉ tai nhau một điều gì đó. Đó là một bộ phim hay, và rõ ràng được người xem ưa thích. Đèn bật sáng, mọi người ồn ào kéo nhau về, vừa đi vừa tranh luận. Người thì bảo chuyện do phim bịa, người thì bảo đó là chuyện thật.
- Ta có nên làm cốc bia không? - Phomin hỏi.
- Xin sẵn sàng, nhất là gặp lúc nóng thế này.
Thế là cả hai rẽ vào quán bia bên đường.
- Nghĩa là anh quen với Barnet? - Denisov hỏi.
- Vâng. Lúc nãy vừa thấy ông ta trên màn ảnh, tôi tưởng như mình được trở về Tổ quốc và gặp lại những người thân quen. Barnet là một thiên tài, ông ấy vừa viết kịch bản, vừa đạo diễn vừa là diễn viên. Ông ấy là một người rất tốt bụng. Trước kia, chúng tôi cũng ở chung nhà với Bamet. Trước chiến tranh, ông ấy thường ngồi lì làm việc ở nhà. Cho đến bây giờ, tôi vẫn còn nhớ ông đã viết kịch bản bộ phim “Ông lão đánh xe” như thế nào. Sau khi viết xong, ông đã gọi tôi, đứa cháu trai Toka, bà mẹ và chị gái đến rồi đọc cho nghe. Bộ phim này được hoàn thành ngay trước khi chiến tranh bắt đầu. Hôm phim quay xong, ông đã dùng xe riêng chở tất cả đến xưởng để xem chiếu thử. Phải nói rằng đó là một bộ phim hay tuyệt. Rất tiếc là vì chiến tranh bùng nổ, phim đã không được đem công chiếu. Elena Alekseievna, mẹ của Bamet, có kể lại rằng Maiacovski đã nhiều lần đến chơi nhà ông ấy và thậm chí có lần tán tỉnh vợ ông ấy nữa. Còn Gilai, nhà điêu khắc nổi tiếng, cũng đã có lần đến chơi nhà Borit Vasilevich. Hiện nay trong ngôi nhà của chúng tôi còn giữ một kỷ niệm vô giá của ông ta. Đó là những bức tranh tuyệt đẹp mà Gilai đã chạm trổ trên cái lò sưởi tại phòng lớn. Hiện giờ Elena Alekseievna vẫn còn giữ mấy tác phẩm của Gilai mà chính ông đã mang đến tặng. Quyển “Những cuộc phiêu lưu của tôi”, “Moscow thành phố, con người” đều được xuất bản lần đầu… Lâu quá rồi chúng ta không được nhìn thấy Moscow…
Denisov nghe trong giọng nói của Phomin có một cái gì đấy hơi buồn.
- Evgeni Nicolaievich, nếu anh biết tôi hiểu và thông cảm nỗi buồn của anh như thế nào ! Chính tôi giờ đây cũng da diết nhớ Moscow. Suốt đời công tác nay đây mai đó. Những năm gần đây, nếu có ở Moscow thì may lắm cũng được một vài ngày. Nhớ Tổ quốc là một căn bệnh mà nếu như nói theo danh từ khoa học thì đó là căn bệnh di truyền. Và Maiacovski, người mà anh vừa nhắc tên, đã từng viết:
Mảnh đất,
Nơi không khí
Ngọt ngào như nước quả.
Anh có thể quên,
Có thể
Bỏ đi qua.
Nhưng mảnh đất
Đã cùng anh
Sống chết.
Vĩnh viễn muôn đời
Phải quý phải yêu.
- Thế nhưng anh vẫn còn hạnh phúc hơn tôi - Phomin nói - Chẳng bao lâu nữa anh lại được trở về Tổ quốc rồi.
- Thú thật với anh là tôi cũng muốn giải quyết nhanh công việc ở đây để về. Tôi đã gọi điện cho cấp trên ở Moscow, và đã báo kết quả của thí nghiệm. Họ đã đồng ý cho tôi trở về. Chắc cùng lắm cũng chỉ một tuần nữa.
- Còn tôi, tôi sẽ phải còn ở đây lâu, cần phải giúp đỡ những người bạn đồng nghiệp Đức tiễu trừ bọn phá hoại. Nếu không chúng ta thì còn ai vào đây nữa.
