(Chương này là bài khuyên học, trình bày tầm quan trọng của việc nỗ lực học tập và làm việc)

Tuyên Bình năm thứ 11, tháng 2, lại là lúc diễn ra hội thi hàng năm. Nếu là vài năm trước, vào thời điểm này mỗi năm, thành Kim Lăng luôn đặc biệt náo nhiệt, bởi vì các sĩ tử từ khắp nơi trên cả nước sẽ đổ về tham gia thi cử.

Thế nhưng kể từ khi Đế quốc Đại Đường cải cách hội thi, thực thi chế độ phân chia thi cử tại các tỉnh, số lượng sĩ tử đổ về thành Kim Lăng dự thi đã giảm bớt.

Hiện tại về cơ bản chỉ có những sĩ tử đặc biệt tự tin vào bản thân mới lặn lội đường xa đến thành Kim Lăng tham gia hội thi toàn quốc. Còn những người không đủ tự tin, hoặc vì các yếu tố hạn chế khác không thể tới Kim Lăng, thường sẽ chọn tham gia hội thi phân chia của từng tỉnh.

Điều này có thể nói là đã giảm bớt rất nhiều khó khăn cho các sĩ tử bình thường khi tham gia hội thi. Dẫu sao thì khoa cử của Đại Đường không giống với các triều đại truyền thống, năm nào cũng tổ chức. Điều này dẫn đến việc sĩ tử hoặc là phải thường trú tại thành Kim Lăng để dự thi, hoặc là phải đi lại thường xuyên giữa quê nhà và thành Kim Lăng, đây hiển nhiên là một gánh nặng rất lớn, dù là về tiền bạc hay thời gian, tâm sức đều tốn kém không ít.

Nay có thể tham gia hội thi tại thủ phủ các tỉnh, đối với đại đa số sĩ tử mà nói, cũng là một lợi ích lớn.

Tất nhiên, một số sĩ tử tự tin vào bản thân, hoặc vốn đang học tập tại thành Kim Lăng, họ vẫn sẽ chọn tham gia hội thi tại thành Kim Lăng.

Chế độ khoa cử của Đại Đường không quy định nghiêm ngặt rằng sĩ tử nào mới được tham gia hội thi tại kinh sư, sĩ tử nào chỉ được tham gia hội thi tại tỉnh thành, mà lựa chọn thái độ không can thiệp. Sĩ tử có thể tự do lựa chọn tham gia hội thi tại bản tỉnh hoặc đến thành Kim Lăng để dự thi.

Tất nhiên, dù độ khó đề thi của hai nơi là tương đương, nhưng tính cạnh tranh lại khác nhau. Các sĩ tử tham gia hội thi tại thành Kim Lăng đều là những người đặc biệt tự tin vào bản thân. Đồng thời, cùng với việc thực thi chế độ hội thi phân chia, đế quốc cũng đã giảm tương ứng số lượng người trúng tuyển tại hội thi thành Kim Lăng.

Vài năm trước, hội thi tại thành Kim Lăng ở hai khoa Tiến sĩ và Bác sĩ, tổng số người trúng tuyển có thể đạt tới nghìn người. Thế nhưng hiện nay là Tuyên Bình năm thứ 11, số lượng người dự kiến trúng tuyển đã giảm xuống còn năm trăm người, giảm trực tiếp một nửa.

Tuy nhiên xét trên phạm vi toàn quốc, số lượng học tử dự kiến trúng tuyển của hai khoa lại một lần nữa lập đỉnh cao mới, cộng tổng các điểm thi phân chia tại các tỉnh và điểm thi thành Kim Lăng, dự kiến sẽ lấy năm nghìn người.

Những tân khoa Tiến sĩ, Bác sĩ này, phần lớn đều sẽ tiến vào các vị trí cơ sở để nhậm chức, từ đó dần dần thay đổi nguyên nhân chất lượng quan chức cấp thấp không cao trong quan trường Đế quốc Đại Đường hiện nay.

Đợi đến thời cơ chín muồi, Lý Hiên còn dự định mở rộng hơn nữa số lượng trúng tuyển, bởi vì sau này ngoại trừ các cơ quan tư pháp, tuần cảnh... những nơi cần nhân tài có kỹ năng đặc biệt, ngoại trừ những nhân viên không có phẩm cấp chỉ là thuê mướn bình thường, ví dụ như phu xe, đầu bếp... thì những quan viên đế quốc có phẩm cấp khác đều phải thông qua khảo hạch khoa cử mới được tuyển chọn.

Cuối cùng hình thành chế độ nhân sự kết hợp giữa quan viên đế quốc và nhân viên thuê mướn bình thường.

Thực ra ban đầu Lý Hiên từng định biến tất cả nhân viên công vụ đều cần thông qua khoa cử để tuyển chọn, nhưng phát hiện điều này không thực tế lắm. Bởi vì người ta là học tử đã đọc sách tại Quốc Tử Giám đại học, hiển nhiên không thể chấp nhận trở thành một phu xe trong nha môn, hơn nữa đây cũng là sự lãng phí nhân tài cực lớn.

Cho nên, Lý Hiên mới thực thi mô hình kết hợp giữa quan viên và nhân viên thuê mướn như hiện nay.

Mà chính sách này, tự nhiên cũng không phải Lý Hiên làm bừa, mà là tham khảo chế độ công vụ viên ở hậu thế. Trong rất nhiều báo cáo truyền thông ở hậu thế, tại sao từ "nhân viên tạm thời" lại xuất hiện thường xuyên như vậy? Đó là vì trong các cơ quan công vụ thực sự có nhiều nhân viên tạm thời đến thế. Họ làm việc cho cơ quan chính phủ dưới danh nghĩa là hợp đồng công, nhân viên phái cử, thuộc loại không có biên chế.

Lý Hiên cảm thấy hệ thống công vụ này của hậu thế cũng khá được, có thể kiểm soát chi phí tiền lương một cách hiệu quả, nếu gây ra chuyện gì thì có thể trực tiếp sa thải người để bình ổn sự phẫn nộ của quần chúng.

Thực tế hệ thống này Hoa Hạ đã chơi như vậy mấy nghìn năm rồi. Trước kia là phân chia giữa quan và lại, hậu thế thì phân chia giữa biên chế và nhân viên tạm thời, còn đến chỗ Đế quốc Đại Đường này, đó là phân chia giữa quan viên và nhân viên thuê mướn.

Tuy chi tiết thao tác khác nhau, nhưng bản chất lại chẳng có tác dụng gì khác biệt, không có thay đổi gì quá lớn.

Nếu không thì tại sao nói, thực ra Hoa Hạ mấy nghìn năm qua, hệ thống chính trị chưa bao giờ thay đổi? Gia thiên hạ, chế độ khoa cử, chế độ quan lại... mấy nghìn năm trước như vậy, hiện tại cũng y hệt như thế.

Ở vương triều Đại Đường, cũng không ngoại lệ. Lý Hiên không phải thánh nhân, càng không muốn mạo hiểm không cần thiết. Đã là những thứ này trong mấy nghìn năm qua đều đã chứng minh được tính thực dụng của nó, Lý Hiên tự nhiên không cần phải vứt bỏ, rồi tự mình đi làm lại một bộ thứ hỗn tạp khác. Nếu làm vậy, ai biết có gây ra rắc rối lớn gì không.

Lấy sử làm gương, lấy thực dụng làm chủ! Đây là lý niệm trị quốc của Lý Hiên trong vài năm gần đây, cho nên khi thực thi nhiều chính sách, phần lớn cũng phù hợp với lý niệm này.

Cải cách chế độ khoa cử cũng vậy, đến ngày nay là Tuyên Bình năm thứ 11, cải cách chế độ khoa cử coi như đã tiến vào giai đoạn cuối, sau này cùng lắm chỉ là vá víu chắp vá, Lý Hiên không định tiến hành thay đổi quy mô lớn nữa.

Đối với hệ thống giáo dục có liên quan mật thiết với khoa cử, Lý Hiên cũng không định thay đổi quá lớn. Ông cảm thấy hệ thống giáo dục hiện nay khá ổn rồi, cùng lắm là sau này dần dần phổ cập tiểu học, làm thêm nhiều trung học. Còn về đại học ư, ông vẫn định đi theo lộ trình tinh anh, kiểm soát nghiêm ngặt số lượng sinh viên đại học, đặc biệt là số lượng sinh viên văn khoa.

Trong quãng đời còn lại của ông, việc phổ cập giáo dục trung và cao cấp, đừng có mong đợi, không phải không làm được, mà là Lý Hiên không cho phép!

Ngược lại, một số trường học chuyên bồi dưỡng nhân tài kỹ thuật về phương diện lý công, tức là các trường cao đẳng nghề kỹ thuật này, thì có thể mở thêm nhiều một chút, như vậy cũng có thể cung cấp thêm nhiều nhân tài kỹ thuật cho sự nghiệp công nghiệp hóa của đế quốc.

Tuy nhiên chỉ giới hạn ở phương diện lý công!

Còn về văn khoa, đặc biệt là các chuyên ngành lịch sử, quốc văn các loại, phải kiểm soát nghiêm ngặt.

Tại sao? Bởi vì học sinh chuyên ngành này có tính nguy hại khá lớn. Cho họ làm quan, để họ trà trộn vào tầng lớp thượng lưu xã hội thì đương nhiên là "anh tốt tôi tốt mọi người cùng tốt"!

Nhưng nếu thượng lưu xã hội chỉ có chừng ấy chỗ, vị trí dung nạp nhân tài cũng có hạn, những người không chen chân nổi vào thượng lưu xã hội đó chắc chắn sẽ bất mãn, và truyền bá sự bất mãn của họ, cuối cùng kích động sự bất mãn của quần chúng bình dân để làm con tin, nhằm đạt được mục tiêu bước chân vào tầng lớp thượng lưu của chính mình.

Tóm lại, chuyện rắc rối rất nhiều!

Đây cũng là lý do vì sao mấy năm nay, Lý Hiên luôn coi trọng giáo dục phương diện lý công, phớt lờ thậm chí là đả kích giáo dục văn khoa!

Trong trường dự bị, học bổng gần như đều phát cho học sinh ban lý công, học sinh văn khoa gần như không thể nhận được học bổng. Mà khi Quốc Tử Giám tuyển sinh, trong các chuyên ngành lớn, số lượng tuyển sinh các chuyên ngành quốc văn, lịch sử cũng là ít nhất, đồng thời cũng là nghiêm ngặt nhất.

Tại sao? Học tử đăng ký những chuyên ngành này đều nhất loạt nhắm vào việc đi làm quan, cuối cùng nếu không làm được quan, thì đó tuyệt đối là nhân tố tiềm ẩn gây bất ổn.

Thà như vậy, chẳng bằng ngay từ đầu đã hạn chế nghiêm ngặt số lượng người.

Ngược lại, ban lý công thì tốt hơn nhiều, không những quan trường cần nhân tài loại này, các doanh nghiệp lớn cũng cần nhân tài như vậy, phạm vi việc làm rộng, hơn nữa những người này đều là nhân tài lý công, gây nguy hại cho sự ổn định của xã hội không lớn bằng.

Phổ cập giáo dục, đối với một vương triều phong kiến hoặc chính quyền tập quyền tương tự mà nói, thực ra đều là một con dao hai lưỡi, hơn nữa đây là một con dao hai lưỡi có khả năng rất lớn sẽ tiêu diệt chính bản thân chính quyền đó.

Cho nên, tại Mỹ Lợi Kiên ở hậu thế, họ chưa bao giờ thực hiện phổ cập giáo dục đại học, đại đa số học sinh học xong trung học thì ngoan ngoãn vào nhà máy bưng bê phục vụ, số ít đi học trường đại học cộng đồng, loại đại học này thực ra cũng chả có tác dụng gì, học xong ra phần lớn vẫn là số phận vào nhà máy hoặc bưng bê phục vụ.

Chỉ có số ít tinh anh mới có thể tiếp tục học đại học.

Mà những số ít tinh anh đã học trường danh tiếng tư nhân này, mới là lực lượng trung kiên của xã hội Mỹ Lợi Kiên!

Ngay cả Hoa Hạ ở hậu thế đại náo việc mở rộng tuyển sinh đại học, thực ra cũng không phải phổ cập giáo dục cao đẳng thực sự. Người bình thường thi đỗ một cái trường đại học rởm, bằng cấp nhị tam lưu, cũng giống như đại học cộng đồng của người Mỹ thôi, chả có tác dụng gì. Học xong mấy năm ra, năng lực của họ không có khác biệt bản chất so với học sinh trung học chưa từng tiếp nhận giáo dục cao đẳng.

Giáo dục tinh anh thực sự, đó là 985, mà tỷ lệ tuyển sinh của những trường này ở các tỉnh khác nhau, nhưng đều chỉ có vài phần trăm mà thôi!

Đây cũng là lý do vì sao người bình thường tốt nghiệp đại học rởm ra chỉ có thể cầm ba nghìn một tháng, đi xe đạp chia sẻ, thuê nhà dân, không bạn gái, lăn lộn đến ba bốn mươi tuổi vẫn nằm dưới đáy xã hội. Còn những học sinh trường danh tiếng kia vừa tốt nghiệp đã có thể lương tháng hơn vạn, mua nhà mua xe, gái xinh theo đuổi, không cần mấy năm đã trở thành lực lượng trung kiên của xã hội.

Bởi vì đại đa số người bình thường, dù là cái gọi là sinh viên đại học, thực ra đều chưa tiếp nhận giáo dục cao đẳng thực sự. Đại đa số sinh viên đại học, họ chỉ là học một cái đại học giả mà thôi...

Các thiếu niên, muốn trở thành tầng lớp trung kiên của xã hội, trở thành ngụy khoa học gia chuyên lừa tiền nghiên cứu khoa học của quốc gia, nhìn đống tiền đã mốc meo trong phòng mà cảm thán lòng người quan trường hiểm ác, tung hoành thương trường dùng đủ loại game, đủ loại kim cương lừa khắp học sinh tiểu học, dùng súp gà tâm hồn mê hoặc dân chúng tầng lớp dưới rồi lại dùng đủ loại khóa học móc sạch đồng tiền cuối cùng của họ...

Ài, bất kể bạn có giấc mơ hỗn tạp nào, trước tiên đi thi cái 985 đi đã!

Nếu không thì vẫn là từ bỏ những giấc mơ cao cả đó đi!

Hai chữ tinh anh, không có duyên với bạn đâu, hãy cứ ngoan ngoãn xây dựng cho chủ nghĩa xã hội đi, đi gạch thuê hợp với bạn hơn!

Hiện nay, Lý Hiên cũng chuẩn bị mở một số trường loại hình đào tạo nghề, cùng với trường sư phạm trước kia, làm thành "đại học giả", ít nhất để các học tử bình thường thỏa mãn ảo giác được hưởng thụ giáo dục cao đẳng.

Còn về học tử tinh anh thực sự, vẫn như trước kia, cho họ học các trường dự bị các tỉnh, sau đó đăng ký thi vào Quốc Tử Giám, Kim Lăng, Giang Nam đại học... những trường đại học chính quy.

Mà những trường đại học chính quy như vậy, hiện tại toàn đế quốc chỉ có vẻn vẹn tám trường, hơn nữa trong thời gian ngắn, Lý Hiên không định tăng thêm quá nhiều, đến lúc đó, nhiều lắm cũng chỉ là mười mấy trường thôi.

Lý Hiên muốn mở trường loại hình kỹ thuật, quan viên cấp dưới tự nhiên là đón ý nói hùa, hội thi vừa kết thúc, phía Lễ bộ liền đệ trình một bản quy hoạch phát triển về việc chuẩn bị mở các trường loại hình kỹ thuật!

Kế hoạch này không nhỏ, vừa mở miệng đã là xây dựng trăm trường kỹ thuật, đặt nền móng đại kế trăm năm!