Vào giai đoạn đầu khi Đại Đường vương triều mới thành lập, vì chịu nhiều hạn chế, các chế độ của Đại Đường đều cực kỳ khiếm khuyết, hơn nữa nhiều chế độ mang đậm mùi "trò chơi trẻ con" nơi thâm sơn cùng cốc.
Sau này, Lý Hiên dần dần cải cách các loại thể chế của Đại Đường vương triều, ví dụ như thành lập Nội các, thiết lập chín bộ vượt xa các vương triều truyền thống, hiện nay các bộ trong Nội các thậm chí đã tăng lên đến mười ba bộ.
Lại khoác lên mình danh nghĩa phục cổ, thực tế là thi hành chế độ Xu Mật Viện tập trung quyền quân sự, rồi đến việc thành lập Hải quân Thống soái bộ, đồng thời tách Binh bộ ra thành Lục quân bộ và Hải quân bộ!
Hiện tại, trung khu của Đại Đường vương triều có cấu trúc "phức tạp trong sự đơn giản", các cơ quan trung ương trực thuộc sự thống lĩnh của Hoàng đế gồm: Nội các mười ba bộ, Đô sát viện, Hàn lâm viện, Xu mật viện, Hải quân Thống soái bộ.
Còn mười ba bộ của Nội các lần lượt là:
Tuần cảnh bộ: Phụ trách thực thi pháp luật, duy trì trị an địa phương, trấn áp bạo loạn và các sự vụ khác. Vì bộ này quản lý số lượng lớn tuần cảnh địa phương, nên số lượng nhân sự cũng là một trong những cơ quan hành chính đông đảo nhất Đại Đường vương triều.
Pháp vụ bộ: Phụ trách soạn thảo luật pháp, quản lý nhà tù, hỗ trợ pháp lý, xét xử và các nhiệm vụ khác.
Cộng thêm Đô sát viện, cơ quan không thuộc Nội các mà trực thuộc sự quản lý của Hoàng đế, đồng thời thiết lập các cơ quan trực thuộc tại địa phương, phụ trách giám sát bách quan tham ô bất pháp, và khởi tố các loại án hình sự, tất cả cùng nhau cấu thành cơ quan tư pháp của Đại Đường vương triều.
Lại bộ: Vẫn giữ nguyên chức năng truyền thống, chưởng quản việc khảo hạch, thăng tiến và bổ nhiệm quan lại.
Lễ bộ: Phụ trách giáo dục, nghi lễ.
Hộ bộ: Chủ yếu phụ trách các sự vụ dân chính.
Công bộ: Phụ trách xây dựng các công trình trọng điểm, quản lý nhà máy quốc doanh, kiến thiết giao thông thủy lợi.
Nông bộ: Phụ trách các sự vụ về nông nghiệp, chăn nuôi, lâm nghiệp, ngư nghiệp.
Thuế bộ: Đây là một trong những bộ quan trọng nhất của Đại Đường vương triều hiện nay, phụ trách thu thuế, chính là túi tiền của Đại Đường. Đội Thuế vụ Kê tra trực thuộc Chinh lương ty còn là lực lượng vũ trang lớn thứ tư của Đại Đường vương triều, sở hữu tổng cộng hơn năm ngàn nhân viên tại khắp các địa phương, sức chiến đấu chỉ đứng sau Đại Đường Lục quân, Đại Đường Hải quân và Hoàng gia Cận vệ quân, là sự tồn tại lừng lẫy khắp các tỉnh miền Nam.
Thương bộ: Chuyên trách các sự vụ công thương, dẫn dắt công thương nghiệp dân gian phát triển có trật tự và lành mạnh. Đồng thời, bộ này còn phụ trách mậu dịch chính thức với các thế lực bên ngoài, ví dụ như mua sắm súng pháo từ người phương Tây, thu mua các loại vật tư chiến lược, đồng thời xuất khẩu các loại hàng hóa Đại Đường cho các thương nhân biển, đó chính là một trách nhiệm lớn của Thương bộ.
Ngoại vụ bộ: Đây là bộ mới được thành lập vào đầu năm Tuyên Bình thứ ba, chủ yếu phụ trách các sự vụ ngoại giao, bao gồm quan hệ ngoại giao với các phiên quốc và người phương Tây.
Sau đó là Lục quân bộ và Hải quân bộ mang màu sắc quân đội. Quyền hạn của hai bộ này đại thể tương tự nhau, chủ yếu tập trung vào việc chiêu mộ binh sĩ, sắp xếp cuộc sống cho binh sĩ giải ngũ, và duy trì ảnh hưởng của quân đội Đại Đường tại địa phương.
Mười ba bộ nêu trên cùng nhau cấu thành Nội các của Đại Đường vương triều!
Tuy nhiên, đáng chú ý là Đại Đường vương triều thực tế không có Nội các theo danh nghĩa chính thức, mà chỉ có một Ngự thư phòng, một số trọng thần trực ban tại Ngự thư phòng. Nhưng trong mắt nhiều người, Ngự thư phòng này thực tế chính là Nội các, bởi vì tấu chương của mười ba bộ phần lớn đều sẽ được truyền đến Ngự thư phòng trước, để các đại thần trực ban phê duyệt rồi mới dâng lên Hàn lâm viện.
Nhưng các đại thần trực ban của Ngự thư phòng chỉ có cái danh hão, không có phẩm cấp cũng không có đãi ngộ, đi hay ở đều dựa vào một lời của Lý Hiên. Trên thực tế, người chủ trì công việc tại Ngự thư phòng chính là Liễu Bát Cẩu, còn quan chức chính thức của Liễu Bát Cẩu là Trung Cực điện Đại học sĩ, kiêm nhiệm Lại bộ Thượng thư.
Song, cần lưu ý rằng không phải chỉ có Đại học sĩ mới có thể vào Ngự thư phòng, và càng không phải Đại học sĩ thì chắc chắn được vào Ngự thư phòng. Ví dụ như Tằng Tử Văn và Bao Nghĩa Phấn của phe quân đội, họ là võ tướng, không có chức danh Đại học sĩ nào cả.
Ngoài ra, Tiền Thao Lý, vị Tân nhiệm Thuế bộ Thượng thư vừa được Lý Hiên điều vào trực ban tại Ngự thư phòng gần đây, cũng đâu có chức danh Đại học sĩ!
Còn Vương Văn Hoa là Đại học sĩ, nhưng lại bị Lý Hiên đá ra khỏi Ngự thư phòng!
Hiện tại, Đại Đường vương triều chỉ có ba vị Đại học sĩ là Liễu Bát Cẩu, Tiền Mộng Cửu và Vương Văn Hoa. Trong thời gian ngắn, Lý Hiên không có ý định bổ sung thêm Đại học sĩ, ông muốn làm suy yếu chức danh Đại học sĩ này.
Việc ông lập ra các đại thần trực ban tại Ngự thư phòng, thực tế chính là phiên bản Quân cơ xứ của Đại Đường vương triều, hơn nữa còn là một Quân cơ xứ bị suy yếu quyền lực.
Ông thích điều ai vào Ngự thư phòng thì sẽ điều người đó vào!
Ngoài ra, Ngự thư phòng ngoài năm vị đại thần trực ban hiện có, còn có tám vị Hành tẩu đại thần, tổng cộng là mười bốn người. Thành viên Nội các của triều Minh cũng không đông đến thế, ngay cả Quân cơ xứ của triều Minh cũng không có nhiều người như vậy.
Hệ thống hành chính có vẻ phức tạp trong mắt người ngoài như của Đại Đường vương triều, kỳ thực nếu nhìn thấu bản chất qua hiện tượng, sẽ nhận ra rằng, đây thực tế đều là những nỗ lực mà Lý Hiên thực hiện để tập trung hoàng quyền.
Hoàng đế vốn đã có thể trực tiếp quản lý mười ba bộ và các cơ quan khác, nhưng lại lập thêm một Ngự thư phòng để kiềm chế, đồng thời còn có một Hàn lâm viện.
Đồng thời, có một điểm vô cùng vô cùng mấu chốt, đó là Đại Đường vương triều không có hệ thống quan ngôn luận khoa đạo, không có bất kỳ cơ quan hay cá nhân nào có quyền phong bác thánh chỉ.
Nếu Lý Hiên muốn hạ một đạo thánh chỉ, quy trình bình thường là thông qua Hàn lâm viện soạn thảo, Lý Hiên đóng ấn, đại thần trực ban Ngự thư phòng đóng ấn, sau đó trình lên mười ba bộ để thực thi chi tiết, hoặc trình xuống địa phương.
Tuy nhiên, nếu trong khâu này bất kỳ mắt xích nào xảy ra sai sót, Lý Hiên đều có thể trực tiếp bỏ qua và hạ lệnh ngay lập tức.
Ví dụ, nếu Ngự thư phòng không đồng ý, Lý Hiên sẽ trực tiếp lệnh cho Hàn lâm viện hạ chỉ cho mười ba bộ!
Nếu mười ba bộ không đồng ý, Ngự thư phòng có thể trực tiếp phát lệnh cho các địa phương và các ti trực thuộc mười ba bộ.
Nếu cả Ngự thư phòng và mười ba bộ đều xảy ra vấn đề, Lý Hiên có thể trực tiếp bỏ qua họ, trực tiếp dùng Hàn lâm viện để nắm giữ mọi sự vụ quân chính toàn quốc.
Ngay cả khi Hàn lâm viện cũng đi ngược lại ý chí của Hoàng đế, thì Lý Hiên vẫn có thể dùng phương thức trực tiếp hạ thánh chỉ cho địa phương để truyền đạt ý chí của mình.
Nghĩa là, ngay cả khi Hàn lâm viện, Ngự thư phòng, mười ba bộ cùng tạo phản, Lý Hiên vẫn có thể kiểm soát hiệu quả các sự vụ quân chính.
Về phần quân quyền, nó càng được Lý Hiên nắm chặt trong tay. Trong tình trạng quân chính tách rời, bất cứ sự vụ nào liên quan đến quân đội đều được Lý Hiên trực tiếp giao cho Xu mật viện và Hải quân Thống soái bộ. Ngoài ra, các chiến lược quy mô lớn càng cần thánh chỉ đích thân Lý Hiên mới có thể triển khai, ngay cả Xu mật viện và Hải quân Thống soái bộ cũng không có quyền trực tiếp khai chiến.
Ví dụ lần trước đánh người Bồ Đào Nha ở Hào Kính, người duy nhất có thể hạ lệnh khai chiến là Lý Hiên. Tất nhiên, Lý Hiên không thể đích thân đến địa phương để hạ lệnh, mà do thông tin liên lạc bị chậm trễ, nên Lý Hiên sẽ cử trước các khâm sai truyền chỉ chuyên biệt mang theo thánh chỉ để ban bố mệnh lệnh.
Tương tự, lần soạn thảo Thương luật Đại Đường này, Lý Hiên vẫn độc đoán càn khôn như trước!
Việc Thương luật này có thể ban hành hay không, ban hành khi nào, chỉ có thể là do Lý Hiên quyết định.
Tuy nhiên, công tác giai đoạn đầu, việc soạn thảo chi tiết Thương luật thì Lý Hiên không có thời gian xử lý, mà là do Pháp vụ bộ và Thương bộ của Nội các sau khi thương nghị và thỉnh thị ý kiến của Lý Hiên, đã giao cho Pháp vụ bộ phụ trách soạn thảo.
Sau khi nhìn thấy bộ Thương luật dày cộm này, tuy hơi đau đầu, nhưng Lý Hiên vẫn xem xét kỹ lưỡng. Ông cần biết bộ Thương luật Đại Đường do Pháp vụ bộ soạn thảo này rốt cuộc có đạt chuẩn hay không, có tuân theo đề nghị ban đầu của mình hay không.
Luật pháp Đại Đường vương triều giai đoạn đầu cơ bản đều bê nguyên Đại Minh luật, nhưng về sau đã có sự thay đổi quy mô lớn, những điều không phù hợp với thực tế Đại Đường vương triều đều bị xóa bỏ, sửa đổi. Còn Thương luật Đại Đường ngày nay cũng có dấu vết của một phần về thương mại trong Đại Minh luật, nhưng đã rất ít rồi.
Toàn bộ Thương luật Đại Đường được chia làm hai phần lớn, một là quy phạm đối với thương nhân, gọi là Thương nhân luật, phần còn lại là quy phạm đối với chủ thể kinh doanh, tức là các cơ quan loại hình công ty, gọi là Công ty luật.
Thương nhân luật phần trước gồm mười tám điều, nhiều điều là quy phạm theo nghĩa thông thường, nhưng có một điểm đáng chú ý là, trong Thương nhân luật không hề quy định cưỡng chế phải nhập thương tịch, và cấm thương nhân tham gia khoa cử như ở triều Minh.
Bởi vì là cương lĩnh tổng quát của các loại luật pháp Đại Đường, Đại Đường luật đã sớm quy định rõ ràng tại điều thứ tám: Thần dân Đại Đường tùy theo nguyện vọng mà có thể theo đuổi các nghề như làm ruộng, đọc sách, tòng quân, kinh doanh, làm quan, không ai được ngăn cản. Nghĩa là, điều này thực tế đã bãi bỏ chế độ phân biệt đối xử theo hộ tịch mà Chu Trùng Bát bày ra.
Tuy nhiên ở thời đại này, sự kỳ thị đối với tiện tịch vẫn tồn tại, chỉ là không quy định rõ trên văn bản mà thôi, đó là phong khí chung trong xã hội. Những nhóm người hạ cửu lưu như xướng ca, địa vị xã hội của họ từ xưa đến nay chẳng cao hơn được bao nhiêu, dưới sự cai trị của Đại Đường vương triều cũng không ngoại lệ.
Ừm, ngoại trừ hậu thế, thời đó những xướng ca này cuối cùng cũng đổi đời làm chủ, từng kẻ bán thịt [bán thân] thế mà cũng có thể trở thành rường cột xã hội, luyên thuyên bậy bạ.
Nếu để các hoa khôi trên sông Tần Hoài thời nay biết được điều này, chắc chắn họ sẽ hối hận vì sinh sớm hơn bốn trăm năm!
Thế kỷ hai mươi mốt mới chính là thời đại hoàng kim của họ!
So với Thương nhân luật chỉ có mười tám điều, Công ty luật lại nhiều hơn rất nhiều, tổng cộng lên đến hơn ba trăm điều.
Và bộ Thương luật Đại Đường này, cũng đã dẫn dắt ở một mức độ nhất định về việc các thương nhân đương thời nên kinh doanh như thế nào, đồng thời dẫn dắt những phường thủ công nghiệp nhỏ đương thời dần chuyển mình sang hàng ngũ công ty cận đại.
Sau khi Lý Hiên xem qua một lượt, cảm thấy khả thi, tức là chính thức phê duyệt và chiếu lệnh ban hành ra toàn thiên hạ!
Việc ban hành Thương luật Đại Đường gần như lập tức bùng nổ dư luận ở ba tỉnh, đặc biệt là sự bàn tán trong tầng lớp sĩ phu.
Đừng ngạc nhiên tại sao Thương luật Đại Đường lại gây ra sự bàn tán trong tầng lớp sĩ phu, rất đơn giản, vì thương nhân thời nay thực tế không phân tách với địa chủ, mà địa chủ lại là một nhóm lớn của người đọc sách, còn người đọc sách lại là học tử, là lực lượng chủ chốt làm quan, tức là sĩ phu.
Nghĩa là, thực tế thì địa chủ, thương nhân, người đọc sách không phân tách nhau.
Tại thành Quảng Châu, trong phủ đệ của nhà họ Vương, một trong những đại thương nhân biển tầm trung, gia chủ nhà họ Vương và mấy tộc nhân cao cấp đang cùng một nhóm chưởng quỹ bàn thảo về những ảnh hưởng mà Thương luật Đại Đường có thể mang lại cho họ!
