Thần Thoại Bulfinch: Thời Đại Huyền Thoại

Lượt đọc: 279 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Latona Và Những Kẻ Nhà Quê

❊ ❊ ❊

Một số người cho rằng nữ thần trong trường hợp này có phần khắc nghiệt quá mức, trong khi số khác lại ca ngợi hành động của nàng hoàn toàn phù hợp với phẩm giá trinh bạch của một vị thần. Như thường lệ, câu chuyện mới xảy ra lại gợi nhắc đến những tích cũ, và một trong những người đứng xem đã kể lại câu chuyện này.

“Có lần một số người dân xứ Lycia đã lăng mạ nữ thần Latona, nhưng không phải là không bị trừng phạt. Khi tôi còn trẻ, cha tôi, người đã tuổi cao sức yếu không còn lao động nặng được nữa, đã phái tôi đến Lycia để lùa về một số con bò đực tuyển chọn, và chính tại đó, tôi đã tận mắt nhìn thấy cái ao và đầm lầy nơi phép lạ ấy đã xảy ra. Gần đó có một bệ thờ cổ kính, đen đúa vì khói tế tự và gần như bị vùi lấp giữa đám sậy rậm rạp. Tôi bèn hỏi xem đây là bệ thờ của ai, liệu có phải của thần Faunus, các nữ thần Naiad hay một vị thần nào của ngọn núi lân cận, và một người dân địa phương đã đáp rằng: 'Không có vị thần núi hay thần sông nào sở hữu bệ thờ này đâu, mà là vị thần bị hoàng hậu Juno vì ghen hổng mà xua đuổi từ vùng đất này sang vùng đất khác, từ chối ban cho nàng bất kỳ mảnh đất nào để nuôi dưỡng cặp song sinh của mình. Ôm trong tay những đứa con thần thánh còn thơ bé, Latona đã đặt chân đến vùng đất này, kiệt sức vì gánh nặng và cổ họng khô cháy vì khát. Tình cờ nàng nhìn thấy ở tận đáy thung lũng cái ao nước trong vắt này, nơi những người dân làng đang bận rộn bứt liễu và mây. Nữ thần tiến lại gần, quỳ xuống bên bờ và định uống một ngụm nước mát để giải khát, nhưng những kẻ nhà quê lại ngăn cản nàng. “Sao các người lại từ chối cho tôi nước uống?” nàng nói; “Nước là của chung cho tất cả mọi người. Tự nhiên không cho phép bất kỳ ai nhận ánh nắng mặt trời, không khí hay nước uống làm tài sản riêng của mình. Ta đến để nhận phần chia sẻ của mình trong món quà chung ấy. Tuy nhiên, ta xin các người điều này như một ân huệ. Ta không hề có ý định tắm rửa chân tay, dẫu chúng có mệt mỏi đến đâu đi nữa, mà chỉ muốn làm dịu cơn khát. Miệng ta khô khốc đến mức chẳng thể cất nên lời. Một ngụm nước đối với ta lúc này chẳng khác nào mật ngọt; nó sẽ làm ta hồi sức, và ta sẽ mang ơn các người suốt đời. Xin hãy rủ lòng thương đến những đứa trẻ thơ dại này, chúng đang giơ những cánh tay nhỏ bé lên như để nài xin thay cho ta”; và tình cờ lúc ấy, lũ trẻ cũng đang giơ những cánh tay bé nhỏ của mình lên.'

“Hỏi có ai lại không động lòng trước những lời dịu dàng nhường ấy của nữ thần? Thế nhưng những kẻ phàm phu tục tử ấy vẫn chứng nào tật nấy, kiên quyết giữ thái độ thô lỗ; chúng thậm chí còn nhạo báng và đe dọa dùng bạo lực nếu nàng không rời khỏi nơi đó. Nào chỉ có thế. Chúng lội xuống ao và dùng chân khuấy bùn lên, khiến cho nước không sao uống nổi. Latona giận dữ đến mức quên cả cơn khát. Nàng không thèm van xin bọn chúng nữa, ngước đôi tay lên trời và thốt lên: 'Mong cho chúng chẳng bao giờ rời khỏi cái vũng nước ấy, mà phải chôn vùi cuộc đời mình ở đó mãi mãi!' Và sự thật đúng là như vậy. Giờ đây chúng sống dưới nước, có lúc chìm nghỉm hoàn toàn, rồi lại ngoi đầu lên mặt nước, hoặc bơi lội tung tăng trên đó. Đôi khi chúng bò lên bờ, nhưng chẳng mấy chốc lại tót xuống nước. Chúng vẫn dùng cái giọng thô thiển để gào thét, và dẫu có cả cái ao cho riêng mình, chúng vẫn chẳng ngượng ngùng gì mà quác quác giữa không trung. Giọng chúng khàn đặc, cổ họng phình to, miệng rộng ngoác ra vì gào thét hoài không thôi, cổ thì teo lại biến mất, khiến đầu dường như dính liền vào thân. Lưng chúng có màu xanh, cái bụng phệ kệch cỡm trắng ởn, tóm lại chúng giờ đây đã biến thành loài ếch, sống vầy vùng trong vũng nước sền sệt ấy.”

Câu chuyện này giải thích cho ẩn dụ trong một bài thơ sonnet của Milton, mang tựa đề “Về những lời chê bai gièm pha sau khi ông viết một số tiểu luận.”

“Ta chỉ thúc giục thời đại bứt phá xiềng xích

Theo những luật lệ quen thuộc của tự do xưa cũ,

Thì ngay lập tức một thứ âm thanh rợn người vây quanh ta

Bởi lũ cú mèo, cuốc cày, lừa, vượn và chó.

Cũng như khi những gã nhà quê hóa ếch kia

Lăng mạ dòng dõi sinh đôi của Latona,

Kẻ sau này nắm giữ vương quyền mặt trời và mặt trăng.”

Cuộc bức hại mà Latona phải chịu đựng từ Juno cũng được ẩn dụ qua câu chuyện này. Truyền thuyết kể rằng vị hiền mẫu tương lai của Apollo và Diana, khi đang trốn chạy cơn thịnh nộ của Juno, đã khẩn khoản cầu xin tất cả các hòn đảo thuộc vùng biển Aegean ban cho một chốn dung thân, nhưng tất cả đều quá sợ hãi vị nữ hoàng quyền uy trên thiên đình nên chẳng dám giúp đỡ đối thủ của bà. Chỉ có mỗi Delos là đồng ý trở thành nơi chào đời của các vị thần tương lai. Khi ấy, Delos vốn là một hòn đảo trôi nổi; nhưng khi Latona đặt chân đến nơi này, Jupiter đã dùng những xiềng xích bằng kim cương adamand để neo chặt nó xuống đáy biển, nhằm biến nó thành một chốn nghỉ ngơi an toàn cho người tình dấu yêu của mình. Byron từng nhắc đến Delos trong tác phẩm Don Juan của ông:

—

“Những hòn đảo của Hy Lạp! Những hòn đảo của Hy Lạp!

Nơi nàng Sappho cháy bỏng từng yêu và hát ca,

Nơi nghệ thuật chiến tranh và hòa bình đơm hoa kết trái,

Nơi đảo Delos trỗi dậy và thần Phoebus sinh thành!”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.