Giao đoạn 3: Con gà bình thường*

của Kizu Toyotaro

(Shoshi Kisetsu phát hành)

Chú Thích: Tên tạm dịch từ Futsu no Niwatori - Shishi (Con gà bình thường - Tập thơ).

Vô vàn hạt mưa vẽ thành vệt dài trên cửa kính. Tôi ngồi đối diện mẹ trên chuyến tàu đi về hướng Enoshima. Hành khách chỉ có hai chúng tôi. Từ lúc ở lại riêng với nhau, tôi và mẹ vẫn chưa nói lời nào! Nước mưa nhỏ xuống từ hai chiếc ô đặt bắt chéo, tạo thành một vũng nhỏ.

Tôi nhìn xuống bàn tay mình. Bàn tay ban nãy còn nắm tay anh Daisuke. Hơi ấm vẫn vương vấn đâu đây.

“Con sao thế, Shioriko?”

Ở ngoài tầm mắt tôi, tiếng mẹ vang lên.

“Gora đã nắm cả tay con rồi à?”

Tôi vẫn cúi đầu, hơi cắn môi.

Mẹ rất giỏi đọc suy nghĩ của người khác, chỉ từ một cử chỉ, ánh mắt, tốc độ hô hấp hay ngắt nghỉ trong câu. Giống như cách bà lật nhanh một cuốn sách và nắm bắt toàn bộ nội dung qua những từ khóa chọn lọc. Câu bà hỏi không đơn thuần là câu hỏi, mà còn là một chiếc thẻ đánh dấu trang bà kẹp vào tâm trí người ta. Chỉ cần có câu trả lời, bà sẽ hiểu ra rất nhiều, rất nhiều điều.

Ngày còn bé tôi thích mẹ lắm, nhưng không tài nào chấp nhận được thói quen đào bới ý nghĩa sâu xa trong ngôn từ, rồi theo đó luồn lách vào tận đáy lòng người đối thoại. Vì thế trước mặt mẹ, tôi cẩn thận không đả động đến chủ đề gì ngoài sách. Dần dần với người ngoài cũng vậy, cộng thêm bản tính trầm mặc, cuối cùng thành ra giao tiếp vụng về như ngày nay.

“Bây giờ, con đang đọc cuốn nào thế?”

Lại câu hỏi mà ngày xưa mẹ thường sử dụng để bắt chuyện với tôi. Đến đây thì tôi ngẩng đầu, lấy trong túi vải ra một cuốn sách. Là Con gà bình thường của Kizu Toyotaro. Ấn bản này là một trong 333 cuốn bản giới hạn, phát hành năm 1983. Nó không có hộp hay giấy sáp bao ngoài, là cuốn tôi tìm thấy trong xe đồng giá ở một tiệm khác. Tôi định đọc xong sẽ kể lại cảm tưởng với anh Daisuke.

“Ồ, nhớ quá. Tập thơ này tuyệt nhỉ!”

Mẹ mỉm cười. Quả nhiên bà đã đọc rồi. Tôi lại mới chỉ thấy lần đầu*. Hình như không sách gì trên đời mà mẹ không biết.

Chú Thích: Cuốn này và cả tác giả có lẽ đều không phổ biến lắm. Chúng tôi cũng thử tìm kiếm, thông tin rất thưa thớt.

“Là đêm trăng xanh có thật. Là cánh buồm trắng hư vô. Không gian không màu là không gian ẩn giấu. Nhưng không gian muôn màu nào chắc đã ai hay. Quần đảo không màu là quần đảo chẳng ai hay. Nhưng quần đảo muôn màu cũng thường ẩn giấu...”

Mẹ chậm rãi ngâm. Bài thơ với nhan đề “Đó là đêm trăng xanh có thật”, bài thơ tôi đặc biệt yêu thích. Như đang lắng nghe giọng mình được ghi âm, trong tôi trào lên cảm giác lạ lẫm mà quen thuộc.

“Không có guitar trên giá. Không có người lạ của người lạ. Không có cái tôi trong cái tôi. Man mác gió biển thổi hơi. Ta ra đi. Rồi trở lại. Mẹ của con, con cất tiếng gọi. Sao cửa ra và lối vào lại cùng một nơi...”

Tàu đã chạy vào trong núi. Còn một quãng nữa mới ra đến biển. Tôi hít sâu. Chính tôi là người hẹn gặp mẹ, tôi phải mở đầu câu chuyện.

“Con...”

Mẹ ngừng ngâm nga. Đôi mắt ráo riết đọc ngay những gì tôi nghĩ. Cũng chẳng sao. Cứ để bà đọc. Tôi chẳng có gì phải giấu.

“Con thích anh Daisuke, rất thích.”

Lời vừa nói ra miệng, tâm hồn tôi tràn ngập màu hồng. Trạng thái này đã manh nha từ trước khi tôi xuất viện, từ khi anh báo nghỉ việc. Tôi không dám diễn tả thành lời, suốt một thời gian dài vẫn cất giữ thật sâu trong tim. Khi anh nói “yêu em”, tôi như thấy nụ hoa ấp ủ suốt chín tháng trời cuối cùng cũng được đặt tên.

“Thì sao, con định hẹn hò với cậu ta?”

“Vâng.”

“Không phải chỉ định ngủ với nhau thôi chứ?”

Choáng váng vì cách nói trắng trợn đó, thân thể tôi nóng bừng lên, run rẩy, tôi cũng không sao che đậy được trạng thái của mình nữa.

“Khô... không phải! Con và anh ấy... sẽ hẹn hò... như người yêu.”

Và nếu thời gian trôi qua, tình cảm dành cho nhau vẫn vẹn nguyên, có lẽ chúng tôi sẽ kết hôn. Anh ấy cũng đã đồng ý.

“Con muốn gặp mẹ để thông báo chuyện này à?”

“... Không ạ.”

Nếu chỉ thông báo, tôi đã không bắt anh Daisuke phải đợi câu trả lời. Lý do khiến tôi do dự là bàn tay mẹ chìa ra hồi tháng trước, ở dưới cổng torii thứ hai của Tsurugaoka Hachimangu, bàn tay ấy đã rủ tôi cùng đi săn lùng bản thảo viết tay chưa được công bố của Ranpo. Nếu không phải vì anh Daisuke kêu vang tên tôi, có lẽ tôi đã nắm lấy bàn tay ấy.

Dòng máu sẵn sàng vứt bỏ tất cả để đi theo cảm tính và sự thèm muốn tri thức của bà đã di truyền sang tôi. Có lẽ một ngày nào đó, không cần ai phải rủ, tôi cũng sẽ biến mất.

“Con muốn biết chuyện giữa cha và mẹ.” Tôi nói. “Sao cha mẹ lại lấy nhau? Thực sự quan hệ giữa hai người là gì?”

Suốt mười năm trời, bóng dáng người cha vừa lủi thủi kinh doanh vừa nuôi dạy hai đứa con thơ dại luôn hiển hiện trước mắt tôi. Cha ít khi nhắc đến mẹ, tôi từng nghĩ có khi cha giận mẹ. Nhưng, hình như không phải thế. Ông đã đọc lại không biết bao lần cuốn Cô gái bồ công anh mẹ tặng trước khi kết hôn.

Cha vẫn luôn nhung nhớ mẹ.

“Con muốn biết quá khứ của cha mẹ, để không phạm sai lầm như chúng ta? Hóa ra là vậy.”

“Đối với con, đó là chuyện rất quan trọng.”

Nếu cha giận mẹ, tôi còn thấy an ủi. Đằng này ông cứ khắc khoải chờ bà, bình tĩnh chờ suốt mười năm đằng đẵng. Tôi nhìn thấy hình ảnh cha mình trong anh Daisuke hiện giờ. Chỉ cần tưởng tượng anh ấy vẫn lầm lũi làm việc ở Biblia dù tôi không còn đó, tôi đã thấy mình như đóng băng.

“Đúng vào mùa anh đào nở rộ ba mươi năm về trước, cha con vừa tỏ tình vừa ngỏ lời cầu hôn mẹ. Cha con đã say sưa giải thích về ấn tượng buổi đầu gặp gỡ, rồi tình cảm mãnh liệt dành cho mẹ... Chắc con không tưởng tượng được cha như thế đâu nhỉ?”

Tôi chỉ biết gật đầu. Khác hoàn toàn với người cha mà tôi và Ayaka hằng quen biết. Hóa ra ông cũng có khía cạnh nồng nhiệt của mình.

“Mẹ đã khá phân vân. Có lẽ cũng giống con bây giờ. Vì mẹ biết, sẽ có ngày mẹ đột nhiên biến mất. Rời khỏi nơi chôn rau cắt rốn, đi đến một vùng đất xa... Cả con và mẹ đều có dòng máu phiêu lưu ấy. Mẹ bảo cha con đợi mẹ đến cuối tháng Năm, vì mẹ cần thời gian suy nghĩ.”

Tôi giật mình. Giống hệt tôi bây giờ. Cứ như hai mẹ con thống nhất với nhau vậy.

“Rốt cuộc, mẹ để cha con đợi đến ngày 31 tháng Năm. Đến tận bây giờ, mẹ vẫn nhớ rõ ngày hôm ấy. Là ngày nghỉ định kì, nhưng chúng ta vẫn làm việc. Đúng lúc mẹ định giá xong cuốn Nơi yêu thương tìm về của Brautigan ở quầy tính tiền...”

Sách do Shincho Bunko phát hành, tôi thầm nghĩ, bấy giờ nó còn chưa ngừng xuất bản. Chắc là nằm trong xe sách đồng giá.

“‘Xin cô cho tôi hay,’ cha con nói thế... Dù hơn tuổi mẹ, nhưng cha con lại căng thẳng đến mức dùng kính ngữ. Buồn cười thật. Mẹ đã trả lời rằng, ‘Tôi sẽ hẹn hò với anh, cả kết hôn nữa nếu anh đồng ý.’ Nhưng có một điều kiện.”

“Điều kiện?”

“‘Một ngày kia, tôi sẽ đột ngột rời khỏi vòng tay anh. Mười năm, hoặc thậm chí chỉ năm năm nữa thôi, tôi sẽ biến mất mà không báo trước hay để lại dấu vết nào... Nếu anh vẫn đồng ý, chúng mình hãy tạm thời sống bên nhau nhé.’ Mẹ đã nói vậy.”

Tôi không thể phủ nhận được rằng mình vừa phẫn nộ, lại vừa ngưỡng mộ. Được người mình yêu bao dung đến thế, quả thật là đáng ghen tị.

“Vậy... cha con....”

“‘Không sao, dù em đi đâu anh cũng vẫn mãi chờ đợi ở đây,’ cha con hứa. Và cũng đã tuân thủ lời hứa.”

Tôi siết chặt nắm tay. Mẹ không hề thay đổi bản thân, trước sau vẫn nhất nhất theo đuổi tự do. Rồi ép buộc cha đồng ý với điều kiện ích kỉ ấy.

“Nhưng mẹ đã vứt bỏ con và Aya. Chúng con đứng ngoài giao kèo đó, lại bị kéo vào cuộc...”

“Đúng như con nói. Đây là sơ suất của mẹ. Chính vì thế mẹ hi vọng con không đi vào vết xe đổ ấy.”

“Sao...”

Trong khoảnh khắc, một cảm giác khó chịu đen tối len vào tâm trí tôi. Tôi chưa kịp tìm ra ngọn nguồn của nó, mẹ đã nói tiếp, “Đáng lẽ mẹ không nên kết hôn với cha con. Vì đằng nào kết quả cũng vẫn thế, vẫn làm người đàn ông thống khổ, cô đơn...”

Vừa tưởng tượng nét mặt nhăn nhúm buồn đau của anh Daisuke, tim tôi đã thắt lại.

“Nế... nếu mẹ không bỏ đi... thì kết quả đã khác mà.”

“Đúng. Đúng vậy. Trong trường hợp mẹ không phải là mẹ... mà là một phụ nữ chỉ cần vui vầy bên người chồng hiền lành và hai đứa con gái đáng yêu, không màng bận tâm sách vở... Con thì sao, Shioriko? Con có thể nói con không ham muốn đọc sách nhiều hơn dù chỉ là một cuốn, không thiết hiểu biết nhiều hơn, sâu hơn không?”

“Chuy... chuyện đó... nhưng...”

“Con vẫn chưa quyết định được con và Gora mai sau ra sao. Con vẫn đang phân vân, đang mông lung... Chính vì thế con mới muốn gặp mẹ trước khi đưa ra câu trả lời. Cái con muốn xác minh không phải tình yêu đâu, mà là cảm xúc thực sự nằm sâu trong trái tim. Con muốn trốn tránh một cái tôi khác.”

Đột nhiên, cửa kính toa tàu phủ màu đen kịt. Khi tàu ra khỏi đường hầm tối tăm ngột ngạt và dài đến khó tả, bầu trời đã sẫm lại.

“Con có thể đọc được nội tâm người khác. Một người như thế cần gì tự mình nếm trải cái gọi là tình yêu. Chỉ cần tích lũy kiến thức là đủ... Ban nãy, ở nhà Kadono, con đã biết một bí mật về tình yêu, đúng chứ? Cảm xúc, suy nghĩ của con người, tất cả chỉ là thứ để đọc hiểu.”

Không rõ tự lúc nào, giọng mẹ chẳng còn lạ lẫm nữa. Nhà ga đã hiện ra trước mất. Bến cuối đây rồi.

“Đi với mẹ ra biển nhé. Cũng lâu rồi mẹ con mình mới đi cùng nhau.”

Nghe mẹ rủ, tôi đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chống nạng bước xuống sân ga. Mẹ đứng cách xa một quãng, chăm chú nhìn tôi rồi đi trước dẫn đường.

“Bây giờ chưa cần tư duy gì cả. Cũng chưa cần đưa ra kết luận... Chỉ cần sẵn lòng học hỏi thêm nhiều chuyện. Mẹ giao vụ nhà Kadono cho con cũng vì lý do đó. Mẹ con ta, không cần .phải thân thiết quen thuộc ai, cũng thừa sức đọc thấu tâm tư họ.”

“Man mác gió biển thổi hơi,” tôi khẽ thì thầm. Từ đây ra biển có thể đi bộ được.

Tôi và mẹ cùng tiến về phía cửa ra của nhà ga.

“Nói mới nhớ, mẹ vẫn chưa kể cho Shioriko nghe toàn bộ câu (huyện về bản thảo đầu tiên của ‘Kẻ chu du cùng bức tranh vải’ nhỉ. Chuyện thú vị lắm.”

Mẹ vừa khúc khích cười vừa bước xuống cầu thang, quay đầu lại với tôi lúc này vẫn đang đứng phía trên. Thế rồi, mẹ chìa tay ra.

“Nắm lấy tay mẹ này, chỉ chống nạng thì nguy hiểm lắm.”

Không hiểu sao người tôi bỗng mất thăng bằng, chân chấp chới. Trời mưa, chân cầu thang tối thui như dưới hố sâu. Chỗ này giống lối vào hơn cửa ra.

Sao cửa ra và lối vào lại cùng một nơi...

Như có ai thì thầm trong đầu, tôi ngoái nhìn sân ga phía sau. ở đó có chuyến tàu đang đợi khởi hành về ga Ofuna.

Ta ra đi. Rồi trở lại.

Tiếng ngâm nga đột nhiên trở nên rõ ràng. Là giọng nói tôi rất quen thuộc.

“Anh Daisuke...”

Tôi nhớ ra mình đã hứa sẽ không về quá muộn. Giờ mà đi biển thì không quay lại Biblia ngay được. Tôi vốn định kể cho anh nghe cảm tưởng về cuốn Con gà bình thường.

Mặt đất đang chông chênh bỗng trở lại vững chắc. Tôi cảm nhận được cái lạnh của làn gió ẩm ướt trên má.

Tôi nhìn xuống mẹ mình. Một phụ nữ xinh đẹp, trong chiếc áo khoác mưa màu trắng nổi bật. Nụ cười đang méo đi vì cay đắng kia khiến tôi nhận ra, bà lại tính rủ tôi lên đường. Cùng băng mình vào hành trình ruồng bỏ mọi thứ, trừ kiến thức.

“Mẹ của con!”

Tôi gọi bà. Đã mười năm rồi mới gọi như thế. Bỗng dưng muốn khóc.

“Con, đúng là vẫn đang phân vân. Con sợ rằng một ngày kia sẽ trở thành người giống mẹ, làm tổn thương người mình yêu. Con sợ điều đó hơn tất thảy...”

Mẹ không nói gì, chỉ nhìn thẳng vào mắt tôi.

“Nhưng, trước khi đến ngày đó, con vẫn muốn cố gắng để thay đổi bản thân. Chắc chắn anh Daisuke cũng mong muốn như vậy... Con tin là thế.”

Một làn gió lạnh buốt thổi thốc lên từ chân cầu thang. Như có ai vẫy gọi, mẹ quay đi khỏi tôi.

“Hôm nay, con không nên ra biển thì hơn.”

Bà đút tay vào túi áo, chậm rãi thả bước xuống cầu thang. Tôi không sao rời được mắt khỏi bóng dáng ấy.

“Nếu con ở lại, thì ở lại cẩn thận nhé.”

Câu nói cuối cùng của mẹ cứ quay cuồng bên tai tôi. Mẹ muốn tôi cẩn thận điều gì?

Lúc ấy, tôi vẫn chưa hiểu.