Giao đoạn 1: Người đi mót lúa - Thánh Andersen

của Koyama Kiyoshi

(Shincho Bunko phát hành)

Ta ngồi khoanh chân đọc sách trên bãi gần cầu.

Dù vầng dương đã lặn, bức tường xi măng vẫn bỏng rát. Đối với người sống cảnh màn trời chiếu đất, tháng Tư là tháng dễ chịu nhất, khi ta có thể vừa đọc sách vừa tận hưởng làn gió tự nhiên, nhưng cũng là tháng trôi qua thật chóng vánh.

Dù vậy, ta vẫn không thể đọc hết cuốn sách trước khi trời tối. Ta bật chiếc đèn xách tay, tuy không muốn lãng phí pin nhưng thỉnh thoảng sống xa hoa một chút cũng chẳng chết được.

Ta giở quyển sách khổ bunko bọc bìa giấy sáp tự làm, là quyển sách ta nhận lại được năm ngoái từ cô nữ sinh cấp ba đã lấy nó đi. Bên trong vẫn như mọi khi là Người đi mót lúa - Thánh Andersen của Koyama Kiyoshi. Biết làm sao được, đây là cuốn sách yêu thích của ta mà.

Hiện giờ ta đang đọc một trong hai tác phẩm lấy làm nhan đề, Thánh Andersen. Đó là truyện ngắn thư tín, nội dung truyện thể hiện qua những bức thư do Andersen gửi cho mẹ, vẫn ngọt ngào ủy mị như mọi khi nhưng ta cũng không ghét. Nhân vật xuất hiện trong truyện của tác giả này, cám cảnh thay, đều nghèo rớt mùng tơi, dĩ nhiên ta biết mình cũng không khá khẩm hơn là bao.

Từ đường đi bộ dọc bờ sông, một bóng người tiến về phía ta. Người đó đi chậm một cách khác thường. Là một cô gái mặc áo khoác mỏng, mái tóc dài như hòa vào bóng đêm.

Cô gái đứng khựng lại, trông rất giống một ân nhân từng cứu vớt cuộc đời ta. À không, cô gái này chống nạng, là con của ân nhân.

“Chào ông, ông Shida.”

Con bé mở lời chào ta bằng chất giọng điềm tĩnh giống hệt bà mẹ. Con bé này thường chỉ ăn nói lưu loát khi muốn truy hỏi ai đó. Xem chừng không phải một chuyến viếng thăm tốt đẹp rồi.

“Ông đang đọc sách à?”

“Ừ, tao xong việc rồi nên rảnh. Quyển mà đợt trước chúng mày giúp tao lấy lại đó, của Koyama Kiyoshi.”

Ta đập đập lên bìa cuốn bunko. Con bé đến đây vì việc gì ta cũng đã đoán được, nhưng ta muốn tránh tự mình đề cập đến.

“Mày biết không? Koyama Kiyoshi từng ngồi tù đấy, ông ta còn có những sáng tác dựa trên trải nghiệm trong quãng thời gian đồ. Dù cùng mang danh ‘nhà văn’ nhưng mỗi người lại có một đoạn quá khứ khác nhau nhỉ.”

Ta lỡ lời nói quá nhiều rồi. Sự việc của Koyama, ta cũng mới biết khi đọc trong một tuyển tập tác phẩm ở thư viện.

“Là vụ tham ô ở PEN Club* Nhật Bản phải không ạ? Cháu nghe nói tội không đến mức ngồi tù, nhưng ông ấy lại phải lĩnh mức án cao nhất.”

Chú Thích: Chi nhánh Nhật Bản của Intemation PEN (IPEN), một tổ chức văn nghệ, gồm các văn sĩ, thi sĩ, kịch tác gia.

Con bé phản ứng ngay lập tức. Thằng nhóc Gora thường xuyên giáp mặt với con bé này đúng là một đứa can đảm. Ta thì thỉnh thoảng vẫn cảm thấy sợ.

“Ông cho cháu mượn cuốn đó một chút được không?”

Nói đoạn, con bé chìa thẳng cánh tay không chống nạng về phía ta. “Nhắc mới nhớ, cháu chưa nhìn thấy nó bao giờ.”

“Được thôi.”

Giờ có từ chối cũng chẳng ích gì, ta đặt cuốn bunko vào lông bàn tay con bé.

“Ban nãy, bà Miyauchi Tamiko đã đến tiệm cháu.”

Ta chú ý đến bàn tay con bé hơn là câu nó nói. Nó đang dùng một tay khéo léo tháo lớp bọc bằng giấy sáp ra khỏi cuốn sách rồi kẹp miếng bọc vào bên tay chống nạng.

“Người mang Nguyệt san Hosho đến bán ấy. Bà nhờ cháu gửi lời nhắn đến chồng. ‘Nếu được, hãy gọi điện cho em nhé’.”

“Mày đang nói gì thế?”

“Lần đầu cháu thấy lạ là khi nghe kể về buổi làm quen của hai người.”

Con bé đột ngột bẻ lái câu chuyện, làm ta suýt ngã.

“Rằng ông Shida đang đạp xe qua thì dừng lại bắt chuyện với một người ngồi đọc sách ở băng ghế trước cửa nhà văn hóa thành phố Fujisawa...”

“Tao không hề nói dối.”

“Vâng. Thế nên cháu mới thấy lạ. Ông cũng từng nói không phải là hiếm cảnh các ông bà già ngồi trên ghế dài đọc sách. Thế mà ông mất công bóp phanh, dắt xe đạp lại để bắt chuyện thì quả là lạ. Cháu tự hỏi, kí hiệu trên gáy sách chẳng lẽ lại là thứ gây tò mò đến mức ấy?”

Ta biết mình đã bị nhìn thấu. Chỉ là, chưa chắc đã bị nhìn thấu hoàn toàn.

“Thế thôi à?”

“Cháu đã đánh dấu hỏi vào lời kể này khi kiểm tra số sách ông mang đến tiệm hôm qua. Cháu nhớ là những cuốn đó có khoanh tròn màu đen ở gáy sách, cũng có ghi chữ bên trong, nhưng lại được đánh dấu trang bằng các mảnh giấy tự làm, ngay cả với tạp chí không có giá trị sách cũ.”

Ta rùng mình. Con bé này nhận ra qua chi tiết đó sao?

“Nhưng, Nguyệt san Hosho lại được đánh dấu bằng cách gấp mép trang... Thói quen này thể hiện tính cách của chủ nhân tạp chí. Khó mà nghĩ được rằng, một người tỉ mỉ tự làm thẻ đánh dấu lại thoải mái gấp mép trang khi đọc tạp chí... Cũng tức là, chủ nhân Nguyệt san Hosho và chủ nhân số sách hôm qua là hai người khác nhau. Nếu số sách hôm qua là của bạn ông Shida, vậy thì Nguyệt san Hosho là của ai? Cháu nghĩ mãi cũng chỉ ra được một người.”

Con bé trỏ gáy cuốn bunko của Shincho, dấu tròn màu đen ở góc thoáng ẩn thoáng hiện dưới ánh đèn xách tay.

Con bé mở cuốn truyện ra. Trên mép trang đề “Người đi mót lúa” có dấu gấp nếp, dòng văn yêu thích của ta được đóng khung bằng mực đen. “Ngoái đầu nhìn lại quãng đường đã qua, ta chẳng nói được gì nhiều về người mình thương yêu nhất.”

“Chồng bà Miyauchi Tamiko là ông Shida, đúng chứ?”

Lời nói dối bất thành! Thằng nhóc Gora đã tin, nên ta vẫn ôm ấp hi vọng cũng có thể qua mát con bé.

“Ông Shida bắt chuyện với ông cụ kia cũng vì cụ ấy có thói quen đánh dấu lên gáy sách giống ông. Tâm sự mới biết hai người đồng cảnh ngộ... Cháu nói đúng chứ?”

Không sai.

Ta đành giơ cờ trắng đầu hàng. Nói cho rốt ráo thì còn một nguyên nhân nữa, chính là hoài niệm, cha mẹ ta qua đời khi ta còn trẻ, nếu cha vẫn tại thế thì tuổi tác giờ cũng xấp xỉ người bạn vong niên kia.

“Thật ra hai người đã nói gì khi bắt gặp bộ Nguyệt san Hosho ở tiệm cháu?”

“Anh ấy hỏi tạp chí này có phải của em không, tao đáp ‘Có lẽ vậy’. Anh ấy nhận ra tao muốn trao đổi riêng với hai đứa nên đã ra ngoài tiệm chờ tao trước.”

Cảm giác bàng hoàng hôm đó quả tình khó mà diễn tả thành lời. Không hiểu sao ta vẫn giữ được bình tĩnh để tiếp chuyện hai đứa trẻ này.

“Tao đoán là Tamiko mang đến bán. Tao còn đoán là cô ấy muốn ám chỉ gì nữa, nên rất muốn ngó bên trong, nhưng chúng mày lại bọc bao để bán theo bộ. Tao toan nhờ chúng mày mở cho xem, nhưng sợ hai đứa đặt bẫy, biết đâu chúng mày và cô ấy ngấm ngầm bắt tay với nhau thì sao. Suy nghĩ mãi, tao nhờ bạn tao giúp sức, giả làm chủ sở hữu bộ Nguyệt san Hosho.“

“Cụ ấy có biết chuyện của ông không?”

“Có. Tao đã định nếu hai đứa mày đến tra khảo, tao sẽ dẫn cả đôi sang đó để anh ấy giải thích hộ rằng mình không phải chủ cũ mà chỉ đơn giản là muốn có bộ tạp chí đó thôi. Dù sao thì đây cũng là sự thật... Tao đã soạn sẵn kịch bản như thế để hóa giải nghi ngờ của chúng mày, đồng thời vẫn giữ kín được danh tính.”

Thế nhưng con bé này lại không phải đứa có thể đánh lừa bằng tiểu xảo. Nếu hôm đó ta đề nghị nó cho xem tạp chí luôn, có khi sự việc đã không thành ra rối rắm như bây giờ.

“Giờ mày tính sao? Định khui chỗ ở của tao cho Tamiko?”

“Cháu không có ý đó... Mà đây cũng không phải nguyện vọng của bà Miyauchi. Chỉ là, ông liên lạc với bà ấy được không? Chỗ vợ ông ấy ạ.”

“Giờ thì liên lạc để làm gì?”

“Ông nên giải thích cho bà về những sự cố đã xảy ra, bao gồm vụ đưa tiền cho cô vợ cũ... Chắc phải có lý do gì mới thúc đẩy ông hành động như vậy chứ?”

Đột nhiên, câu văn của Koyama Kiyoshi hiện lên trong đầu ta. “Ngoái đầu nhìn lại quãng đường đã qua, ta chẳng nói được gì nhiều về người mình thương yêu nhất.” Với ta, không nói gì nhiều thì không thể giải thích minh bạch được. Chưa kể ngày đó, cũng như bây giờ, người ta thương yêu nhất chưa bao giờ là vợ cũ.

Ba năm trước, vợ cũ gọi ta đến, cho xem ảnh một thằng nhóc đang nằm dài trên giường bệnh, nhấn mạnh rằng thằng bé chính là con trai ta, ra đời sau khi ta và cô ta chia tay. Nó mắc bệnh tim nặng, đang đợi đến lượt nhận phẫu thuật cấy ghép ở nước ngoài. Lượt đến đột ngột quá, vợ cũ ta không kịp bán tài sản lấy tiền. Cô ta hỏi vay 50 triệu, với lời hứa sau một tháng sẽ trả đầy đủ cả lãi...

Giờ nghĩ lại, ta biết mình thật ngu ngốc, nhưng bấy giờ ta tin lắm, lập tức rút tiền từ tài khoản công ty đưa cho vợ cũ. Ta và Tamiko không có con, có lẽ chính vì thế ta bị lay động bởi tình cảm với đứa con trai chưa từng biết kia. Tóm lại, ta đã xơi một vố lừa ngon ơ.

“Giờ thì giải thích để làm gì... Cũng chẳng vãn hồi được.”

Mọi lời lẽ của vợ cũ đều là dối trá. Chẳng có đứa con trai nào. Cô ta biến mất cùng gã tình nhân có tiền án lừa đảo, để lại ta khủng hoảng với khoản tiền lớn bị mất. Đáng lẽ ta nên thú nhận sự tình với Tamiko và quỳ xuống xin lỗi những người ta đã gây tổn hại, nhưng rốt cuộc ta không làm được. Ba năm nay, ta nhấn chìm chính mình trong cuộc sống khắc nghiệt, rày đây mai đó, không dám đối mặt với những sai lầm từng phạm phải.

Ta không biết vợ cũ giờ đang làm gì. Ta cũng chẳng muốn nhìn lại bộ mặt của ả lừa đảo ấy, nhưng một kẻ rút ruột công ty như ta suy đến cùng lấy đâu ra tư cách phán xét ai. Mong sao mọi người có thể sống yên bình ổn định, dù chỉ là cuộc sống nuôi gà bán* thôi, cũng tốt lắm rồi.

Chú Thích: Nuôi gà bán là một chi tiết trong “Người đi mót lúa”, ngụ ý mong chờ cuộc sống bình yên thanh thản, không lỗi đạo, dù chỉ ở mức sống tối thiểu về vật chất. Xem Chuyện thứ hai thuộc tập 1 sách này.

“Thiên hạ cứ nói thất bại vẫn làm lại được, nhưng đứng dậy sau thất bại khó khăn đến mức nào? Phải trải qua rồi mới thấm thía. Chưa kể, một khi đã bỏ chạy thì coi như vô phương cứu vãn...”

Con bé im lặng nghe ta nói. Nó không động viên ta về khả năng làm lại, bởi chính nó cũng biết rằng đó không phải việc đơn giản. Bản thân nó còn chưa thoát khỏi ám ảnh về chuyện bị mẹ bỏ rơi.

Nhưng ta có thể đoán được, từ giờ con bé sẽ đối xử với lão già đớn hèn chỉ biết than vãn này ra sao. Có lẽ vì dõi theo nó suốt ba năm nay nên ta đã sinh lòng thương mến như với con cháu mình. Bị nó khinh miệt thật không dễ chịu gì. Ta thở dài.

“Tao biết rồi. Để tao nghĩ... Mày chỉ muốn nói với tao thế thôi hả?”

“Thật ra còn một chuyện nữa, cháu muốn nhờ ông.”

“Chuyện gì?”

“Liên lạc với mẹ hộ cháu, nhắn bà rằng cháu muốn gặp.”

Ta không nói nên lời, ai mà ngờ con bé đã biết tỏng mọi chuyện.

“Mày cũng phát hiện ra tao giữ liên lạc với Chieko?”

Đứa con gái của ân nhân gật đầu, “Cháu phát hiện ra từ đầu năm nay... Quả nhiên là đúng hả?”

“Tại sao cho đến giờ mày vẫn giả điếc?”

“Tại cháu nghĩ cứ để đấy, sẽ tiện hơn khi có việc muốn chuyển lời. Dù sao cháu cũng không biết cách liên lạc với mẹ...”

Ta cười méo xệch. Rốt cuộc ta cũng bị nó lợi dụng. Cả mẹ cả con đều thâm sâu khôn lường.

“Nghe nói mẹ đến dự thính phiên tòa xử Tanaka Toshio, nên cháu thử đến xem, nhưng không tìm được dấu vết gì. Đành phải xoay sang hỏi thăm các khách hàng giờ còn giữ liên lạc với mẹ, trong số đó... Ông Shida có khả năng thành công cao.”

“Giúp mày cũng được thôi, thật ra Gora nó cũng biết tao và Chieko vẫn qua lại.”

“Anh Daisuke cũng biết...” Con bé thì thầm, rõ là bất ngờ.

“Thằng nhóc không ngờ nghệch như vẻ bề ngoài đâu. Sau khi bị nó vạch trần, tao đề nghị Chieko cho tao ngừng vai trò trạm giao liên, từ bấy hai bên không hề trao đổi thêm.”

Ta và ân nhân giữ liên lạc qua một chat room riêng tư trên mạng. Ta vẫn kiểm tra mỗi khi đến quán cà phê internet, nhưng không thấy cô đăng nhập vào nữa.

“Chuyện quan trọng đến thế à?”

“Vâng, liên quan đến anh Daisuke.”

“À à, vụ ‘Vì tôi yêu cô!’ ấy hả?”

“Há, ngoài... vụ đó, vẫn còn nhiều chuyện khác.”

Không chỉ mặt, hai bàn tay con bé cũng đỏ ửng. vẻ ngoài điềm tĩnh lúc trước hoàn toàn biến mất, thái độ này quen thuộc với ta hơn.

“Mày định hỏi ý Chieko, xem có thể hẹn hò với Gora không à?”

“Kh... không phải chuyện đó.” Con bé đột nhiên quát lên. “Hẹn hò hay không, cháu tự quyết được. Cháu cũng có câu trả lời rồi. Nhưng... cháu hiện giờ, vẫn cần, cháu vẫn cần gặp mẹ.”

Ta không hiểu rõ ý nó. Dù sao đi nữa, câu trả lời của ta vẫn không thay đổi.

“Nói tóm lại, mày tìm người khác nhé. Xin lỗi, tao không giúp gì được.”

Lần này, chắc chính Chieko là người gợi ý chỗ của ta cho Tamiko. Mấy năm đã qua, làm gì có chuyện tự dưng nảy nòi một người quen trông thấy ta lang thang ở tiệm sách cũ. Phải chăng cô muốn loại bỏ cho khuất mắt quân cờ đã vô tác dụng này? Thật là một con người tai quái!

Đã thế, ta cũng tai quái cho cô xem!

“Bây giờ có khi Chieko đang dò hỏi qua những kênh khác về chúng mày. Kiểu gì quanh nhà Shinokawa cũng đầy tai mắt như tao hồi trước. Thử tìm nhé!”

Sau một hồi suy tư, Shioriko trả lại ta cuốn sách.

“Cảm ơn ông.”

Dứt lời, con bé quay lưng bước đi. Nó đã khuất dạng trên đường ven sông, mà ta vẫn đứng sững trên bãi.

“Ngoái đầu nhìn lại quãng đường đã qua...”

Đọc mấy cuốn Nguyệt san Hosho đó, ta đã biết chỗ ở hiện tại của Tamiko. Số điện thoại cũng không đổi. Cạnh cửa hàng tiện lợi gần đây vẫn sót lại một bốt điện thoại công cộng, của hiếm giữa thời buổi này Trong túi ta cũng còn một ít xu lẻ.

Nếu ta kể lại nỗi truân chuyên, liệu cô ấy có đủ kiên nhẫn lắng nghe trọn vẹn? Hay được một lúc là nổi đóa lên? Ba năm rồi chúng ta không nghe tiếng nhau. Ta đã già đi, nhưng với Tamiko, cảm nhận về năm tháng òó lẽ còn rõ rệt hơn nữa.

Ta nhớ gần đây có nói với ai, ai nhỉ, rằng lũ già chúng ta không còn nhiều thời gian như đám trẻ... để mà ở bên nhau, rời xa nhau, cãi vã rồi lại cười đùa...

Ta nâng bước chân nặng trĩu, đi chầm chậm trên triền đê. Lòng vẫn đây do dự, gọi hay không gọi cho Tamiko. Thôi để đấy, sẽ cân nhắc dọc đường từ đây đến cửa hàng tiện lợi.