Shinokawa Chieko yêu cầu được nói chuyện riêng với hai chúng tôi, nên tôi và Shioriko cùng di chuyển sang cửa tiệm mờ tối. Nắng chiều nhuộm sáng mặt ngoài rèm che.

“Kệ này có vẻ ế nhỉ? A, ra là vậy...”

Người phụ nữ mặc áo khoác đen lẩm bẩm rồi nhìn quanh. Hệt như đang trò chuyện với sách cũ vậy.

“Mẹ định nói chuyện gì?”

Shioriko hỏi bằng giọng đanh cứng. Người mẹ nhặt một quyển từ đống sách cũ chất trên lối đi, bắt đầu lật các trang, “Mẹ bận đến sáng mai, nhưng sau đó sẽ quay lại Kamakura. Để mẹ tìm mật khẩu cho. Hai đứa đã tìm ra chìa khóa, nên kho sách ở nhà Kishiro mỗi bên thu mua một nửa, con thấy sao?”

“Con không đồng ý.”

Shioriko trả lời tức khắc, ừ thì nhảy vào ngang chừng là quyền của bà ấy, nhưng chúng tôi cũng có quyền cự tuyệt mà.

“À. đã thế thì hãy nhanh chóng tìm ra mật khẩu đi. Với người không quen biết Kayama như con thì mẹ nghĩ việc đó sẽ khó khăn đấy.”

Tôi biết Shioriko đang nghiến chặt răng. Tôi ngước nhìn đồng hồ trong tiệm. Chiều mai người phụ nữ này sẽ quay lại, tính ra chưa tới hai mươi bốn tiếng nữa.

“Cô thân với ông Kayama Akira đến mức nào ạ?” Tôi hỏi, do nhớ lại lời chỉ trích trên xe.

Shinokawa Chieko cười nhạt.

“Hỏi khá thẳng thắn đấy. Inoue đằng tiệm Hitori chưa nói à? Nhờ ông ta giúp sức mà hai đứa tìm được chìa khóa nhà Kayama đúng không?”

“Dạ, thì...”

“Ông ta cũng là người được việc. Mặc dù hơi vụng về.”

“Bởi vậy mới bị mẹ uy hiếp.”

Shioriko trách móc thêm. Shinokawa Chieko cũng không phản ứng gì trước câu đó, tiếp tục nói với tôi, “Trong cánh cửa thư phòng có kệ giấu đồ. Hai đứa không chỉ tìm thấy chìa khóa đúng không?”

“Còn có series Đội thám tử nhí trước chiến tranh nữa. Cô biết ông Kayama giấu sách trong thư phòng à?”

“Không, tôi chỉ đoán thôi. Vì Kayama nói rằng năm 11 tuổi là lần đầu tiên đọc Ranpo, và bắt đầu với mảng truyện dành cho thiếu nhi. Một kỉ niệm như thế dĩ nhiên là ông ấy phải để bên người.”

“Cô thân với ông Kayama quá nhỉ?”

“Đúng vậy. Có dạo chúng tôi như tri kỉ. Khoảng thời gian ngắn sau khi tôi rời khỏi Nhật, thỉnh thoảng chúng tôi vẫn liên lạc. Tôi cũng học được rất nhiều từ ông ấy. Việc tiếp nhận thông tin từ những người khách yêu sách là rất quan trọng đối với tiệm sách cũ... Shioriko khá vụng về ở phương diện này nhỉ? Nhìn kệ sách là biết rồi.”

Nghe như thể bà lợi dụng Kayama Akira làm nguồn thông tin hơn là bạn bè chân thành. Shioriko nhướng mày khó chịu.

“Cậu cũng biết Kayama thời học sinh đã mong muốn trở thành tiểu thuyết gia chứ?”

“Vâng.” Tôi gật đầu. “Nghe nói ông ấy còn viết vài tiểu thuyết suy luận với đề tài mật khẩu, và tiểu thuyết viễn tưởng huyền bí rồi gửi đăng tạp chí. Ông ấy không chỉ thích Ranpo, mà còn thích cả Edgar Allan Poe*, tác giả ảnh hưởng tới Ranpo nữa. Ông còn tự giễu rằng phong cách viết của mình bị chệch khỏi xu hướng đương thời.”

Chú Thích: Edogawa Ranpo là bút danh đặt dựa theo cách phiên âm tiếng Nhật của “Edgar Allan Poe”.

Tôi cũng từng nghe bút danh Edogawa Ranpo là bắt chước Edgar Allan Poe. Nhưng không biết Poe là tác giả như thế nào.

“Poe là một nhà văn kiêm nhà thơ Mỹ ở thế kỉ 19. Ông cũng được biết đến như tiểu thuyết gia kì bí, và còn là người đã sáng tác những tác phẩm có thể nói là tổ tiên của dòng tác phẩm về mật khẩu và suy luận như ‘Vụ án mạng trên phố Morgue’, ‘Con sâu vàng’. Không chỉ Ranpo, mà nhiều nhà văn khác cũng chịu ảnh hưởng từ các tác phẩm của Poe. Cậu Daisuke hễ có nghi vấn gì là thể hiện rõ hết trên mặt nhỉ?”

Shinokawa Chieko giải thích cho tôi nghe một cách trôi chảy. Về điểm này, bà cũng giống hệt Shioriko.

“Việc ông Kayama muốn trở thành tác giả thì liên quan thế nào đến vụ này?”

Shioriko thấp giọng hỏi. Bất kể tâm trạng đã hòa hoãn chưa, có vẻ cô cũng nhận ra là cần nói chuyện với Chieko. Để mở két sắt trong sáng ngày mai, ít nhiều gì cũng phải tìm thêm thông tin.

“Nó giải thích cho tính khí của Kayama đấy. Để tìm manh mối mở két sắt thì phải biết về ông ấy đúng không nào?”

Chính xác. Từ trước đến giờ chúng tôi vẫn lấy sách cũ làm manh mối để lần tìm nội tâm nhân vật tên Kayama Akira. Chúng tôi đã nắm được rất nhiều điều về người quá cố và gia đình ông, mặc dù trước đây không hề quen biết.

Ủa?

Nếu như Shinokawa Chieko cố tình chỉ ra “manh mối” này thì xem như là giúp Shioriko rồi. Cho dù bà đã nói chiều mai sẽ tự mình mở két.

Hành động của bà có điểm không ăn khớp. Không biết ý đồ thực sự của con người này là gì?

“Kayama yêu thích văn học và có nguyện vọng ra mắt thế giới bằng tài năng văn chương của mình. Nhưng nguyện vọng không thành hiện thực, nên rốt cuộc ông đã niêm phong, tất cả lại. Hình như ông ấy không cho ai xem các tác phẩm quá khứ của mình. Mẹ nghĩ hai tâm thế này đã biến đổi hình thái, bị phân rã thành thành thành công trong sự nghiệp và công cuộc sưu tập sách cũ. Cả hai đều là những giấc mơ ông thực hiện trong cuộc đời.”

Shinokawa Chieko quay lại quầy, đặt quyển sách khi nãy đã lấy xuống. Đó là quyển Hiện thực và giấc mơ của chúng ta, của Edogawa Ranpo. Quyển này nhất định là có liên quan đến câu “Hiện thế là mộng ảo, mộng đêm mới là thực”. Trông quyển sách khá cũ.

“Quyển này giá bán cao quá. Mẹ nghĩ chỉ một nửa là được rồi.”

“Mẹ không nghe nói. Mẹ nghĩ không ai biết ngoài Kishiro. Tuy mẹ có phán đoán rồi nhưng con nghĩ thế nào?”

“Một người có bộ sưu tập như thế, nếu nói đến món đồ bí mật cất giấu thì chắc là một bản thảo nào đó chưa được phát hiện.”

“Mẹ nghĩ là khá dễ đoán. Đã từng có người tìm ra bản thảo viết dở của ‘Đồng 2 xu’ và ‘Ghế người’ đấy thôi. Mẹ nói kết luận của mẹ nhé?”

Chúng tôi gật đầu ngay mà không suy nghĩ gì.

“Nếu chỉ đơn thuần là bản thảo thì Kayama và Kishiro không có lý do gì để che giấu một cách kiên trì như thế. Kết hợp thông tin lại, thì cá nhân mẹ nghĩ chỉ có một câu trả lời duy nhất.” Shinokawa Chieko nói, và giơ ngón trỏ lên. “Là bản thảo đầu tiên của tác phẩm ‘Kẻ chu du cùng bức tranh vải’.”

“Không thể nào. Không có chuyện điên rồ như thế đâu.”

Sau khi yên lặng thật lâu, Shioriko lên tiếng. Cuối câu giọng cô run run. Dường như đây là điều ngoài sức tưởng tượng của cô.

Trước đây chúng tôi cũng đã nói chuyện về “Kẻ chu du cùng bức tranh vải”. Trong “hồ sơ” liên quan đến Kayama Akira có phần đánh giá của người quá cố về nó, Kishiro Keiko cũng nói đây là tiểu thuyết Kayama yêu thích. Ngôi nhà ở Yukinoshita có trang trí hình ảo ảnh cũng là vì thế.

“Là câu chuyện có xuất hiện ảo ảnh, phải không ạ?

Hai người phụ nữ có khuôn mặt giống nhau đột nhiên nhìn về phía tôi. Mắt cả hai đều sáng lên.

“Vào năm 1929...”

Hai cái miệng đang cất lời đồng thời im bặt. Họ đều là những người rất thích nói chuyện tỉ mỉ về sách. Shioriko trừng mắt với mẹ, rồi tiếp.

“Là truyện ngắn giả tưởng ra mắt năm 1929, được độc giả đánh giá cao, bản thân Ranpo cũng rất yêu thích. Đây quả thật là một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông.

Nhân vật chính đi xem ảo ảnh ở Uozu, trên chuyến tàu trở về thì gặp một người đàn ông kì lạ đang cầm một bức tranh vải lớn. Tranh vải là loại tranh thủ công làm từ vải và bông để tạo cảm giác lập thể, bây giờ vẫn được sử dụng để trang trí, như ở vợt cầu lông*. Trên bức tranh vải có vẽ một cô gái đẹp và một ông già rất giống với người đàn ông cầm tranh. Theo lời kể của người cầm tranh, ông già này là anh của ông ta, vì quá yêu cô gái được vẽ trong tranh nên bản thân đã đi vào trong bức tranh ấy thông qua sức mạnh kì lạ của chiếc ống nhòm. Khác với cô gái chỉ là nhân vật hư cấu, người anh bằng xương bằng thịt của ông cứ già đi theo năm tháng. Ôm người anh đã biến thành nét vẽ, người đàn ông mất hút trong bóng tối. Truyện ngắn và thú vị lắm. Nếu muốn thì tôi sẽ cho anh mượn.”

Chú Thích: Cầu lông ở đây là cầu lông Nhật Bản (hanetsuki), vợt bảng gỗ hình mái chèo, bọc vải, trang trí cầu kì. Quả cầu thì có lông vũ nhiều màu như cầu đá ở ta.

“À vâng, cô cho tôi mượn nhé.”

Có vẻ là một câu chuyện kì lạ và hơi đáng sợ.

“Bản thảo đầu tiên đó đi đâu rồi?”

“Nó chẳng đi đâu cả. Bị vứt bỏ, bởi chính tay tác giả.”

“Vứt bỏ bản thảo do mình viết ra sao?”

“Ừ, dù là một tác giả được yêu thích, nhưng Ranpo thường đánh giá thấp các tác phẩm của mình. Khi chán chường, ông sẽ buông hút, đi lang thang đâu đó. Bản thảo đầu tiên của ‘Kẻ chu du cùng bức tranh vải’ hình thành vào khoảng mùa thu năm 1927, trong chuyến đi đến Kansai...”

À, đi chu du và viết luôn truyện về người lữ hành. Có thể chính chuyến đi đã gợi ý đề tài cho Ranpo.

“Ranpo cầm bản thảo này đến dự cuộc gặp mặt của hiệp hội tác giả ở Nagoya. Người đề nghị mang bản thảo đến là Yokomizo Seishi, trưởng ban tạp chí Thanh niên mới lúc bấy giờ...”

“Ồ, người biên tập cũng tới à? Cái người tên là Yokomizo Seishi ấy.”

Nghe kể ông có quan hệ thân thiết với Ranpo trong một thời gian dài, phải tới mấy chục năm.

“Đúng. Nhưng Ranpo không tự tin về tác phẩm của mình nên đã không đưa cho Yokomizo Seishi xem trong cuộc gặp ở Nagoya. Khi trở về khách sạn, ông xé tan và vứt bỏ nó ở nhà vệ sinh ngay trong đêm. Tác phẩm ‘Kẻ chu du cùng bức tranh vải’ mà chúng ta đọc hiện tại là bản viết lại một năm rưỡi sau đó. Dù bảo lưu ý tưởng nhưng nội dung thì khác khá nhiều. Ranpo nói rằng bản thảo đầu tiên không ổn.”

Tự bản thân đánh giá nhiều khi không chuẩn. Chưa biết chừng đó lại là một kiệt tác. Tôi hiểu lý do khiến Shioriko phấn khích. Nếu là người ái mộ Ranpo thì có lẽ đều sẽ muốn đọc thử.

“Việc xé và vứt trong nhà vệ sinh dù sao cũng chỉ là lời nói của ông ấy thôi.”

Shinokawa Chieko xen vào. Shioriko ngoảnh phắt lại nhìn bà như bị sốc.

“Không có lý do gì để Ranpo nói dối cả. Vì Yokomizo Seishi ở chung phòng đã làm chứng. Trong tùy bút ông còn viết rằng, xé xong bản thảo là Ranpo đã tự thú nhận và nói nếu có cái lỗ thì muốn chui vào ngay.”

“Là trong Bản sám hối viết thuê thì phải. Nếu là tùy bút đó thì mẹ cũng đọc rồi. Yokomizo Seishi chỉ thấy Ranpo lục lọi cặp tài liệu rồi đi ra khỏi phòng, một lát sau quay vào. Không hẳn là trực tiếp nhìn thấy cảnh Ranpo vứt bản thảo đi. Để khỏi bị ai chất vấn về một bản thảo mình không muốn công khai, không muốn cho ai tìm ra, thì câu trả lời là đã xé bỏ trong nhà vệ sinh là một cái cớ rất hợp lý. Cứ cho là vứt bỏ thật đi, nếu không phải bỏ ở nhà vệ sinh thì vẫn có khả năng là một chỗ nào khác mà một người thứ ba có thể thu hồi lại được.”

“Đó là tưởng tượng của mẹ chứ không phải là giả thuyết. Thứ nhất, làm sao Kayama Akira sở hữu được bản thảo đó? Nếu bản thảo xuất hiện trên thị trường sách cũ dù chỉ một lần, ắt sẽ trở thành đề tài bàn tán rầm rộ,”

Khác với Shioriko đang bực bội phản bác, người mẹ vẫn nói chuyện rất vui vẻ, “Giả sử nó chưa từng dạo qua thị trường sách cũ thì sao? Giả sử ngay từ đầu bản thảo đã có ở nhà Kayama thì sao?”

“Càng lúc càng hoang đường. Làm gì có chuyện như thế...”

“Con đã nghe kể về xuất thân của Kayama Sokichi chưa?”

Shioriko bỗng nín thở. Shinokawa Chieko mỉm cười như muốn nói “Cuối cùng con đã nhận ra”.

“Sao nào, con đã nghe rồi phải không? Là Osu ở Nagoya đấy. Năm 1927, Ranpo cũng trú ngụ ở Osu, chính xác hơn là quán trọ Osu, nghe nói ban đầu là nhà chứa. Cùng lúc Kayama Sokichi đang làm việc tại chỗ đó.”

Tôi cũng đã thầm kết nối được câu chuyện. Inoue từng kể cho chúng tôi nghe về lai lịch Kayama Sokichi và Kayama Akira. Nhắc mới nhớ, trong “hồ sơ” về Kayama Akira, người cha tên Sokichi đã đổi việc liên tục thời ở Nagoya. Trong đó cũng viết rằng ông từng làm “phục vụ quán trọ”.

“Nghĩa là, tình cờ người phục vụ say mê Ranpo đã nhặt được bản thảo?”

“Ngược lại, có khi đó là xuất phát điểm của bộ sưu tập. Một ngày nọ, một bản thảo kì diệu rơi vào tay... Từ đó người này mới nảy sinh mối quan tâm đối với tác giả tên Ranpo và bắt đầu đọc mọi tiểu thuyết của nhà văn mình ưa chuộng. Chẳng bao lâu sau, bàn thảo được giao lại cho người con trai có cùng sở thích.”

“Chỉ là phỏng đoán thôi.” Giọng phản đối đã nhỏ dần. Kẻ đứng ngoài lề lắng nghe như tôi cũng dần dần cảm thấy là có khả năng này. Shioriko từng tiếp cận bao nhiêu sự thật cất giấu trong sách cũ bằng cách phỏng đoán từ góc nhìn của một người thích sách. Nhưng để nói đúng sự thật ở tận đầu thế kỉ 20 thì tôi nghĩ cũng phải có giới hạn thôi. Dù sao cũng là chuyện của tám mươi năm trước rồi.

“Cô đã đề cập đến giả thuyết này với bà Kishiro Keiko rồi phải không ạ? Bên đó có ý kiến gì không?” Tới phiên tôi lên tiếng.

“Bà ấy không khẳng định cũng không phủ định. Chỉ trả lời rằng ‘Tôi nghĩ không phải là thứ như chị mong đợi’.” Chừng như nhớ lại khung cảnh lúc đó, Shinokawa Chieko cười lớn.

Nghe câu trả lời úp mở, tôi lại hỏi, “Tức là đâu phải bản thảo đầu tiên, đúng không ạ?”

“Không hẳn. Vì bà ta không phủ nhận hoàn toàn.” Giọng Shinokawa Chieko rộn ràng như giọng trẻ con. Bà toát ra đầy năng lượng trong lúc nói chuyện về sách cũ. “Dù sao thì khi mở két sắt ra, chân tướng sẽ rõ ràng thôi. Mẹ thật lòng rất trông đợi. Nếu thực sự có bản thảo đầu tiên của ‘Kẻ chu du cùng bức tranh vải’ thì con cũng muốn đọc bằng mọi giá, phải không?”

Tôi không phản ứng gì, nhưng Shioriko gật đầu như bị thu hút. Ngay lập tức, như hối hận, cô lảng tránh ánh mắt mẹ.

“Mẹ sắp phải đi rồi Từ giờ đến ngày mai, hãy cố gắng hết sức nhé!” Đút tay vào túi áo khoác đen, Shinokawa Chieko quay ra phía cửa. Chợt bà dừng lại, do dự đôi chút rồi ngoái nhìn qua vai. “Tin hay không là tùy con, nhưng mẹ sẽ cho gợi ý.”

Biểu cảm của Shioriko rất phức tạp. Cô không nói rằng mình không cần gợi ý. Có lẽ là cô không thể nói gì.

“Mấy năm trước, vào lần cuối điện thoại đường dài với Kayama Akira, mẹ đã hỏi về chiếc két. Ông ấy trả lời rằng ‘Đây là câu đố tôi để dành cho Keiko’.”

“Câu đố?” Shioriko nhỏ giọng lẩm bẩm.

“Ông ấy định sau khi qua đời sẽ để lại cho Kishiro Keiko một điều bất ngờ nhằm khiến bà ta lấy làm thú vị với việc mở két. Tìm chìa khóa, giải mật khẩu, nhận lấy báu vật’ bên trong. Ông ấy nói là mất khá nhiều công sức để chuẩn bị câu đố. Và cũng đã sắp xếp để một thời gian sau gửi đáp án đến Kishiro Keiko nếu chẳng may bà ta không giải được.”

“Đáp án đâu ạ?”

Tôi bất chợt xen vào. Nếu đáp án sẽ tới, thì Keiko không cần nhờ vả chúng tôi nữa.

“Chưa kịp chuẩn bị hoàn tất, ông ấy đã mất rồi. Vì không có đáp án nên mới xảy ra lộn xộn đấy.

Xét đến khía cạnh yêu thích trinh thám của Kayama Akira, thì việc chuẩn bị trò chơi như thế cũng không có gì khó hiểu. Nhưng sao ông chuẩn bị lâu quá. Chúng tôi chưa nhìn thấy dấu hiệu gì của sự kì công sau ngần ấy thời gian. Thiết kế của sofa và cánh cửa thư phòng ở nhà Kayama đều đã tồn tại từ trước khi ông gặp Kishiro Keiko.

“Mẹ đã khai thác được đôi chút về mật khẩu két sắt. ‘Là một cái tên ngoài tôi ra không ai biết cả’, ông ấy nói thế đấy.”

Tôi lặp đi lặp lại câu chuyện vừa nghe trong đầu, hầu như không hiểu gì cả. Chieko nói “đã khai thác”, tức là bà quan tâm đến thứ bên trong két sắt từ rất lâu rồi.

Nghe tiếng mở cửa kéo lạch cạch, tôi bất giác ngẩng mặt lên. Bóng người phụ nữ mặc áo khoác đen đi mất hút. Những tia sáng kéo dài tới tận sàn nhà thông qua khe hở giữa cửa kéo để mở và tấm rèm che.

Bà vừa gợi ý cho chúng tôi sao?

Tôi đóng cửa và kéorèm, tâm trạng hơi chùng xuống. Đúng như Shinokawa Chieko nói, tôi không chắc những điều này có đáng tin hay không. Biết đâu bà đang chủ tâm làm chúng tôi rối tinh lên.

“Anh Daisuke!”

Từ sâu trong tiệm, một giọng nói bế tắc vang lên. Tôi ngoái lại nhìn chủ tiệm đang vội vàng đi từ quầy vào nhà chính.

“Có chuyện gì vậy?”

“Bây giờ anh lập tức đánh xe ra nhé. Mình đến nhà Kayama thêm lần nữa.”