Hay nàng cất giọng dưới quyền uy
Của một Thiên mệnh đấng tối cao,
Được trao sứ mệnh báo trước điềm lành
Về những ngày hạnh phúc đang tới gần?
COWPER.
Aurelia đang đi xuống cầu thang trong ánh chạng vạng, sau khi ru mấy đứa trẻ ngủ độ chừng ba tuần kể từ ngày cô đến đây, thì bắt gặp Jumbo đang đợi ở chân cầu thang.
Cô đã từ lâu nguôi ngoai nỗi sợ hắn. Quả thực, hắn từng khiến cô vô cùng kinh ngạc bởi sự tốt bụng khi giúp bế cô bé nghịch ngợm Letitia leo xuống, lúc con bé đang cố trèo lên cửa sổ phòng chủ nhân hắn để nhìn qua các khe chớp. Hắn đã tặng bọn trẻ một con búp bê vải mặc váy sặc sỡ, và tỏ ra hào hứng không kém gì chúng khi kéo đàn violon cho chúng nghe và nhảy múa.
Tuy vậy, tròng mắt trắng dã, hàm răng trắng bóng và những đường viền tết vàng trên bộ ức chế của hắn vẫn tạo ra một hiệu ứng giật gân trong bóng tối, khiến Aurelia thầm mong hắn tránh ra chỗ khác; nhưng rõ ràng hắn đang đợi cô, và khi cô đến gần, hắn cất lời: "Ngài Belamour gửi lời thăm hỏi, và liệu cô Delavie có lòng tốt ban ân huệ ghé thăm ngài ấy một lát được không?"
Cô thiếu nữ giật mình, hoang mang, lo lắng, nhưng lại không đành lòng tỏ ra bất nhã với vị ẩn sĩ tội nghiệp, dù cô vẫn thầm mong phép tắc và sự đoan trang sẽ khiến cuộc gặp gỡ này là bất khả thi. Cô đáp rằng cô sẽ hỏi bà Aylward xem mình có được phép không, và Jumbo bước theo cô đến phòng chứa đồ khô, vừa đi vừa nói: "Ông chủ đã nghe cô Delavie hát. Ngài ấy luôn mở hé cửa sổ để được nghe cô hát. Điều đó khiến ngài ấy ngân nga theo giai điệu—trở nên vui tươi. Ngài ấy đã không hề ngỏ ý muốn trò chuyện với bất kỳ người phụ nữ nào kể từ khi nghe tin dữ—từ rất, rất lâu về trước."
Lúc đó, Aurelia cảm thấy rằng chỉ có sự thất lễ hoàn toàn mới có thể khiến cô thỏa mãn sự chần chừ đầy e dè của mình. Bà Aylward dường như cho rằng những mối bận tâm của cô là thừa thãi, và quy sự do dự của cô cho nỗi sợ căn phòng tối.
“Ồ, không, cháu đâu có trẻ con đến thế,” cô thiếu nữ đáp với một vẻ đường hoàng đầy căng thẳng; “nhưng liệu điều đó có phải phép không?”
“Lạy Chúa tôi, thưa cô, ngài ấy già bằng tía cô rồi, lại là một quý ông vô cùng lịch thiệp. Tôi đã vào cùng cô nếu không vì đang đợi ông Potts mang sổ giao nhận hàng đến. Cô chẳng cần phải câu nệ gì đâu.”
Chẳng còn lý do trốn tránh hay lối thoát nào, Aurelia đành nơm nớp bước theo người nô lệ. Đi qua đại sảnh, hắn mở cho cô cánh cửa dẫn vào dãy phòng đối diện với phòng cô, rồi nói: "Xin phép cô," và bước vượt lên trước. Cô nghe thấy một cánh cửa khác được mở tung và một tấm rèm được kéo sang một bên. Phía trước chỉ là một khoảng không đen nghịt, nhưng từ trong đó cất lên một giọng nam trầm ấm, dịu dàng và u sầu, nhưng rất mực lịch thiệp và cung kính.
“Cô thiếu nữ thật tốt bụng khi đến sưởi ấm lòng vị ẩn sĩ già này. Ngàn lần cảm ơn cô, thưa tiểu thư. Xin mời cô.”
Bàn tay Aurelia được cầm lấy bởi một bàn tay mềm mại vì thiếu lao động, và cô được dìu bước trên một tấm thảm dày, cẩn thận đặt ngồi xuống một chiếc ghế giữa màn đêm đặc quánh. Có một tiếng động nhỏ, rồi giọng nói ấy cất lên: “Tôi vô cùng cảm kích trước sự ân chuẩn của cô, thưa tiểu thư.”
“Tôi—tôi rất sẵn lòng. Ngài thật quá khen, thưa ngài,” Aurelia thì thầm, cảm thấy bị đè nặng bởi bóng tối và bầu không khí kỳ lạ, mát mẻ —vì các cửa sổ đằng sau chớp đang mở—nhưng lại thoang thoảng một hương thơm lạ lùng.
“Vị ân sư xuất sắc của tôi, Thiếu tá Delavie, dạo này thế nào rồi?”
“Thưa ngài, ơn Chúa ngài vẫn khỏe, dẫu vết thương thỉnh thoảng vẫn hành hạ ngài ấy.”
“Hãy chuyển lời hỏi thăm của tôi tới ông ấy trong thư sau, nếu cô nhớ đến điều đó.”
“Cảm ơn ngài. Ngài ấy sẽ rất đỗi vui mừng khi nghe tin về ngài.”
“Ngài ấy quá khen rồi.”
Sau những lời xã giao ấy, một khoảng lặng đáng sợ bao trùm, và người phá vỡ nó trước tiên chính là ông Belamour: “Tôi mạo muội hỏi vị khách xinh đẹp của tôi có thích Bowstead không?”
“Đây là một nơi đẹp đẽ, thưa ngài.”
“Nhưng có phần cô quạnh đối với một thiếu nữ trẻ tuổi nhường này?”
“Cháu có mấy đứa trẻ ở đây, thưa ngài.”
“Tôi vẫn thường nghe thấy tiếng cười nói vui vẻ của chúng.”
“Cháu hy vọng chúng tôi không làm phiền ngài. Cháu luôn cố gắng kìm kẹp chúng, nhưng ngặt nỗi chúng tôi đều là những kẻ vô tâm.”
“Không đâu, những âm thanh vui đùa ngây thơ ấy vang lên bên tai tôi thật ngọt ngào, tựa tiếng chim ca. Và khi nghe được một giọng ca quyến rũ cất lên cho lũ trẻ nghe, tôi đã lắng nghe với niềm vui thích vô bờ. Liệu có quá mạo muội không khi tôi xin nữ ca sĩ nhỏ tuổi lặp lại khúc ca ấy cho vị ẩn sĩ già nghe?”
“Ôi, thưa ngài, cháu chỉ biết những khúc ru trẻ con học được từ người hầu cũ người Đức của chúng cháu thôi,” Aurelia hoảng hốt kêu lên.
“Điều đó cũng không làm giảm đi sức hút đối với tôi đâu,” hắn nói. “Đặc biệt có một bài hát mà Jumbo đã ghi lại được những nốt nhạc khi cô tự đệm đàn spinnet.”
Và Jumbo, người dường như có khả năng nhìn trong bóng tối, liền tấu một đoạn trên cây vĩ cầm của hắn, trong khi Aurelia run lên vì thẹn thùng.
“Bài ca Chim Họa Mi,” cô nói. “Mẹ kính yêu của cháu đã học được giai điệu này khi ở nước ngoài. Và cháu tin chính Người đã đặt lời tiếng Anh cho nó, khi Người được hỏi rằng những chú chim họa mi đang ca hót điều gì.”
“Tôi có thể nghe nó chứ? Loài chim họa mi vẫn có thể cất tiếng hót trong đêm tối mà.” Từ chối là điều không thể, và cây vĩ cầm của Jumbo lại là một phần đệm hiệu quả hơn nhiều so với khả năng chơi đàn spinnet vốn rất khiêm tốn của cô; thế là bằng một giọng ca ngọt ngào, dịu êm, trong trẻo, tự nhiên và run rẩy, cô cất lên—
“Ôi Đời và Sáng ngời thật ngọt ngào, tình yêu ơi, ôi cuộc đời và ánh sáng thật ngọt ngào;
Nhưng ngọt ngào hơn nữa là hy vọng và niềm vui
Khi Tình yêu và Cuộc sống hội ngộ.
Ồ! Khi ấy mới ngọt ngào làm sao, ngọt, ngọt, ngọt, ngọt, ngọt, ngọt.
Nhưng Tình yêu quàng ách vào vai, tình yêu ơi, nhưng Tình yêu quàng ách;
Mũi tên của Tình yêu khơi dòng nước mắt,
Tựa như trái tim đã vỡ tan.
Chính trái tim đã vỡ tan, vỡ, vỡ, vỡ, vỡ, vỡ, vỡ.
Và Tình yêu có thể dập tắt Ánh sáng Sự sống, tình yêu ơi, ảm đạm, tăm tối và u sầu;
Hãy tìm kiếm Ánh sáng, Sự sống và niềm vui hân hoan,
Cùng sự náo nhiệt và những trò dại khờ đáng yêu.
Hãy là của em, sự dại khờ vô tư lự, dại khờ, dại khờ, dại khờ, dại khờ, dại khờ.
‘Không, không,’ nàng hát. ‘Ách mang, nỗi đau và dòng lệ,
Vì Tình yêu tôi hân hoan chào đón;
Ánh sáng, Sự sống và Niềm vui chẳng là gì ở đây cả,
Nếu thiếu đi vị ngọt đắng của Tình yêu.
Hãy cho tôi vị ngọt đắng của Tình yêu, ngọt, ngọt, ngọt, ngọt, ngọt, ngọt.’”
“Xin hãy nhận lấy lòng biết ơn nồng nhiệt của tôi, nữ ca sĩ tử tế. Vậy đó là khúc ca của chim họa mi, và của người mẹ kính yêu của cô ư?”
“Vâng, thưa ngài. Tía cháu thường bắt chúng cháu hát bài này vì nó gợi cho Người nhớ về mẹ.”
“Nàng Philomela hẳn không thể tìm được một người thông dịch nào tuyệt vời hơn,” giọng nói trầm buồn vang lên, buồn đến mức Aurelia ước gì mình có thể hát một bài gì đó bớt nao lòng hơn đối với tâm trạng của ngài.
“Qua lời cô vừa nói, tôi suy ra rằng cô không còn diễm phúc có được sự hiện diện của vị phu nhân đáng kính, thân mẫu của cô nữa,” một lát sau, ông Belamour nói thêm.
“Vâng, thưa ngài. Chúng cháu đã mất Người cách đây bảy năm.”
“Và phu quân của Người vẫn mãi tiếc thương Người. Đáng lắm thay. Người là một phụ nữ hiếm có. Vậy là Người đã đi xa! Tôi đã sống ẩn dật quá lâu nên chắc hẳn thời gian đã tàn phá không ít, và bạn bè tôi hẳn đã phải trải qua bi thương khôn xiết.”
Aurelia không biết phải đáp lại thế nào, và cô cảm thấy nhẹ nhõm khi ngài thu hồi tâm trí lại và cất lời:—
“Tôi sẽ không làm phiền lòng tốt của vị khách xinh đẹp nữa, nhưng nếu cô không thấy sự ảm đạm của căn phòng này là không thể chịu nổi, thì việc thắp sáng nó bằng sự hiện diện của cô một lần nữa sẽ là một nghĩa cử từ thiện.”
“Ôi thưa ngài, cháu sẽ đến bất cứ khi nào ngài muốn triệu tập,” cô thốt lên, mọi nỗi nghi ngờ, sợ hãi và câu nệ đều tan biến trước giọng điệu khẩn khoản của ngài. “Tía cháu sẽ vô cùng vui mừng. Cháu sẽ luyện tập bài hát hay nhất của mình để hát cho ngài nghe vào ngày mai.”
“Xin gửi đến cô lời cảm ơn chân thành nhất,” và bàn tay cô được nắm lấy, cô được cẩn thận dẫn ra tận cửa và tiễn biệt bằng một cái bóp nhẹ nhàng vào những ngón tay cùng lời chào lịch thiệp: “Chúc cô ngủ ngon, thưa tiểu thư; Hẹn gặp lại, nếu tôi mạo muội được nói như vậy.”
Ngược lại với căn phòng, sảnh lớn trông sáng sủa hơn hẳn, và Aurelia có thể nhìn thấy cái nhún nhảy đầy vui sướng khi Jumbo vội vã đi lấy nến. Khi đưa ngọn nến cho cô, hắn nhe hàm răng trắng lóa đến tận mang tai và thốt lên: “Cô chủ xinh đẹp mang lại luồng sinh khí mới cho ông chủ rồi!”
Cứ như thế, một yếu tố mới đã bước vào cuộc đời Aurelia. Cô cẩn thận chuẩn bị bài hát yêu thích của Harriet, một bản tình ca kiểu Pháp, nhưng ông Belamour lại không thích nó bằng bài Chim Họa Mi, và ngài bắt cô phải hát lại bài đó, bù lại bằng cách kể cho cô nghe về vẻ ngoài quyến rũ và phong thái của mẹ cô, khiến cô thực sự tận hưởng chuyến viếng thăm của mình. Đêm hôm sau, ngài hỏi han về những buổi đi dạo của cô quanh Bowstead, hỏi thăm về những góc nhỏ yêu thích thời thơ ấu của ngài, và chỉ dẫn cho cô những còn đường mòn nơi mọc những quả mâm xôi đen lớn nhất và ngọt nhất. Điều này dẫn đến việc cô ngâm nga một phần vở Giấc mộng đêm hè, bởi ngài luôn khích lệ cô tiếp tục bằng những lời cảm ơn sau mỗi khoảng dừng: “Đã nhiều năm rồi tôi mới được thưởng thức một bữa tiệc tinh thần thú vị đến thế,” ngài nói.
“Vẫn còn những đoạn khác mà cháu có thể ngâm vào một dịp khác,” Aurelia rụt rè đáp.
“Cô sẽ ban cho tôi một ân huệ lớn lao đấy,” ngài đáp.
Thế là cô ôn lại ký ức bằng cách nhẩm lại tác phẩm Thiên đường đã mất ngay trước khung thêu của mình, và đã sẵn sàng với bài ca buổi sáng của Adam, thứ đã được ngài vô cùng thưởng thức. Những lời ca tụng về tài nghệ ngâm đọc của cô chẳng mấy chốc lại được cô lái sang việc ca ngợi “người chị,” và khi cô dần trở nên thoải mái hơn, người đàn ông kỳ lạ trong bóng tối đã lắng nghe với vẻ thích thú rõ rệt những lời trò chuyện ngây thơ, tươi tắn của cô về chị, về em, về tía và về mái nhà xưa. Cứ thế, việc dành khoảng thời gian từ bảy giờ rưỡi đến chín giờ tối bên người tù nhân của bóng tối đã trở thành một thói quen hằng ngày, và cô bắt đầu mong chờ nó như là sự kiện của cả ngày. Cô hầu như không ngờ rằng mình sẽ được triệu vào tối Chủ nhật, nhưng Jumbo vẫn đến với lời mời như mọi khi, và cô chẳng lấy gì làm tiếc khi phải rời xa cuốn sách mọt mọt Cuộc nghỉ ngơi của các Thánh của Baxter mà cô đã mượn một cách ngoan ngoãn từ bà Aylward.
“Nào, vị khách xinh đẹp của tôi,” giọng nói nay đã mang một âm điệu mong chờ đầy hân hoan cất lên, “món ăn tinh thần nào đã được lòng tốt của cô chuẩn bị cho ngày hôm nay vậy?”
“Hôm nay là Chủ nhật, thưa ngài.”
“À!” ngài thốt lên, như thể điều đó chưa từng hiện ra trong đầu, và mang theo một chút thất vọng.
“Cháu có thể đọc thuộc lòng các Thánh vịnh, thưa ngài, nếu ngài thích, vì hôm nay là ngày thứ 20 của tháng.”
“Cảm ơn cô. Giọng nói của cô có thể làm cho bất cứ điều gì trở nên ngọt ngào.”
Aurelia vô cùng sửng sốt, và cô biết rằng Betty còn thấy sốc hơn nữa, nhưng cô quá rụt rè nên chẳng làm gì khác ngoài việc cất tiếng đọc: “Hỡi linh hồn ta, hãy ngợi khen Chúa.”
Thật may mắn làm sao khi đó lại là một bài Thánh vịnh mang vẻ đẹp hiển hiện, bởi nó vang lên trong tai ngài ít quen thuộc hơn những đoạn thơ cô từng đọc. Đến cuối bài, ngài nói: “Đúng vậy, đó mới là thơ ca đích thực. Lời ngợi ca rất xứng với những đôi môi trẻ trung hạnh phúc. Cô đã đi nhà thờ chứ?”
“Dạ không, thưa ngài, mục sư Greaves không đến vào ngày hôm nay.”
“Thế vị thánh dịu dàng đã làm lễ nguyện cầu cách nào?”
“Xin ngài đừng gọi cháu như vậy! Cháu đã cố gắng đọc phần kinh nguyện, nhưng không thể bắt lũ trẻ ngồi yên được, thế nên cháu đành kể cho chúng nghe về Giuse, và cháu tìm thấy một cuốn Kinh thánh tuyệt đẹp đầy tranh minh họa, giống như cuốn sách bằng tiếng Hà Lan ở nhà chúng cháu.”
“Cô tìm thấy cuốn Kinh thánh cũ đó ư? Mẹ tôi thường hay cho anh em tôi xem nó—người mẹ tội nghiệp của tôi!”
Ngài nhắc đến một hoặc hai bức tranh khắc gỗ mà ngài chưa từng quên, nhưng buổi tối hôm đó không mấy thành công như mọi khi, và Aurelia tự hỏi liệu ngài có còn muốn gặp cô vào tuần tới hay không. Toàn bộ nỗi sợ hãi đối với ngài trong cô đã bay biến; cô biết rằng mình đã mang lại một tia sáng cho cuộc đời cô độc và đổ vỡ của ngài, và tâm trí cô bận rộn với những cách thức để mang lại niềm vui cho ngài. Quả thực, cô có lẽ đã cảm thấy mệt mỏi vì sự thiếu vắng mọi sự bầu bạn ngoại trừ những đứa trẻ nhỏ, và việc trò chuyện với một bộ óc uyên bác, trau chuốt đã kích thích và mở rộng mọi giác quan của cô. Khi kho tàng trí nhớ của cô dần cạn kiệt, Jumbo được lệnh mở một chiếc hòm đựng sách vốn vẫn nằm nguyên từ khi được gửi từ phòng làm việc của ông Belamour ở khu Temple, và chúng được giao phó cho cô sử dụng. Ở đó có bản dịch thiên anh hùng ca Iliad của Homer do ông Alexander Pope thực hiện, vốn ra mắt ngay trước trận đấu súng định mệnh, và Aurelia đã háo hức học thuộc lòng cả những trang dài để làm trò giải trí cho buổi tối, vô cùng tận hưởng những lời giải thích và phê bình từ người nghe của cô—người sẽ nghiền ngẫm một đoạn văn suốt cả ngày, nài nỉ được nghe lặp lại lần thứ hai vào buổi tối, rồi sau đó kể cho cô nghe những gì ký ức hay sự chiêm nghiệm của ngài gợi ý về nó. Hơn nữa, sau khi nghe được một lời đồn đại khó hiểu nào đó qua Jumbo về vụ bạo loạn Porteous, ông Belamour đâm ra tò mò muốn tìm hiểu sự thật, và điều này dẫn đến việc ngài đặt báo hằng tuần để được đọc và tường thuật lại cho ngài nghe qua giọng đọc của Aurelia. Thật khó tin khi một người có năng lực lớn lại có thể bằng lòng trải qua ngần ấy năm trời chỉ sống trong sự bầu bạn duy nhất của một tên nô lệ da đen, nhưng không nghi ngờ gì nữa, tổn thương ở đại não đã trầm trọng thêm bởi nỗi đau buồn và sự cắn rứt lương tâm, khiến ngài đã nằm đó suốt một thời gian dài với các giác quan tê liệt, trong một dạng thức của sự chết lâm sàng; từ đó ngài mới dần dần, và như thể vô thức, tiến đến trạng thái hiện tại của mình. Có lẽ những nỗ lực đánh thức ngài của ông Wayland đã đến quá sớm, hoặc theo một hình thức kém phần giản dị và thu hút hơn, nên chúng đã vấp phải sự kháng cự và hoàn toàn thất bại; trong khi những nỗ lực ngây thơ như trẻ nhỏ của cô thiếu nữ, đi theo sự dẫn dắt của ngài thay vì áp đặt lên ngài, chắc chắn đang đánh thức ngài dậy, làm hồi sinh tinh thần và sự quan tâm của ngài đối với thế giới rộng lớn bên ngoài theo một cách thức hoàn toàn bất ngờ.
