Đến quán cà phê gần nhất, chàng vội vã cất bước,
Nhặt tờ báo lên, đọc vài dòng tin vụn vặt.—GAY.
Dẫu Carminster là một thành phố giáo khu, bưu cục tổng hợp đặc biệt mỗi tuần chỉ chuyển thư đến một lần, lại dễ bị chậm trễ do bão tố, tuyết rơi, bùn lầy và cướp đường; thế nên sự xuất hiện của bưu phẩm lúc bấy giờ cũng náo nhiệt chẳng kém gì cảnh tàu thư cập cảng ở một thuộc địa. “Người đưa thư” là một lão nhà quê vạm vỡ, khoác áo đỏ, đi ủng cao cổ và đội chiếc mũ rộng mành. Lão cưỡi một con ngựa khỏe, chở theo sau yên một bọc hành lý khổng lồ bọc vải dầu, nhô cao đến mức tựa được vào lưng lão, trong khi lão thổi một hồi tù và dài để báo hiệu mình đến.
Thư từ là thứ xa xỉ phẩm hiếm hoi và vô cùng đắt đỏ trừ khi được miễn cước bởi một Nghị sĩ Quốc hội, thế nhưng các tờ công báo và bản tin lại chiếm phần lớn trọng tải trên yên ngựa của lão. Chẳng có vị quý tộc nào ngoại trừ Đức ông và ngài George Herries chịu chơi sang tự mua lấy một tờ báo cho riêng mình, bù lại có một câu lạc bộ cùng đóng góp tiền để mua tờ Daily Gazetteer, The Tatler, cùng một vài ấn phẩm định kỳ non trẻ khác. Những tờ báo này được lướt qua một cách vội vã ngay khi vừa đến phòng sinh hoạt của câu lạc bộ tại quán Bạch Long, nằm trên bàn để người ta thong thả ngấu nghiến trong suốt một tuần, và cuối cùng được chia cho các hội viên để chuyền tay nhau đọc trong các gia đình và gia nhân cho đến khi rách nát mới thôi.
Thiếu tá Delavie chưa bao giờ muốn bỏ lỡ thời điểm thư tín tới, bởi những năm tháng từng bôn ba xứ người đã mang lại cho ông niềmm say mê sâu sắc đối với cuộc chiến giữa Pháp và Áo, và ông dõi theo các chiến dịch của vị Hoàng tử Eugene kính yêu với niềm nhiệt huyết không nguôi; hơn nữa, ông còn ở vào một vị trí đầy vinh dự là thông dịch viên kiêm hướng dẫn viên tổng lực cho những người láng giềng qua những bài báo ngắn ngủi viết về tình hình thế giới.
Khoảng mười ngày sau bữa tiệc bánh sữa, khi đã hoàn toàn bình phục sức khỏe thường ngày, ông liền cưỡi chú ngựa lùn vạm vỡ trong bộ thường phục quân ngũ, chiếc mũ tam giác đội lệch trên mái tóc giả xoăn đã điểm phấn kỹ càng, với chiếc đuôi sam kéo dài nửa lưng chiếc áo khoác màu xanh sẫm viền vàng, và đôi bốt cao cổ dài đã được Palmer cẩn thận nắn chỉnh quanh bên đầu gối—nơi vẫn luôn hành hạ ông không ngớt.
Cứ thế, ông thong thả dong ngựa vào thị trấn, dọc đường văng vẳng nghe tiếng tù và của người đưa thư vọng lại từ xa. Chẳng mấy chốc, ông đã rẽ vào Đường Lớn, con phố rộng rãi và chưa được lát đá, hai bên là những hàng cây đoạn hoặc cây dương mọc trước những ngôi nhà chính, trong đó những căn khang trang nhất đều làm bằng gạch đỏ, có khung cửa sổ chớp nặng nề, những viên đá góc tường lớn và thềm bậc thang dẫn lên cửa.
Quán Bạch Long, có từ thời hiệu huy Mortimer, được xây bằng đá màu kem, sở hữu một khoảng cổng vòm dẫn lữ khách vào một khoảng sân trong xứng tầm với các tác phẩm của Chaucer, với những dãy hành lang chạy vòng quanh, lan can bằng gỗ sồi chạm khắc sẫm màu ăn nhập với khung gỗ của cửa sổ mắt cáo cùng các đầu hồi, và chiếc cầu thang ngoài trời uy nghi ở một góc, nơi dùng để thông qua lại giữa các gian. Trước những vẻ đẹp ấy, viên Thiếu tá đáng kính hoàn toàn dửng dưng. Ông chỉ thở dài ngao ngán trước cái công việc rườm rà khiến đầu gối què quặt của mình phải leo lên cầu thang tầng một, và thầm mong cho cái ý đồ tàn nhẫn của lão chủ quán sớm được thực hiện: đập bỏ mặt tiền giáp phố để thay bằng một phòng hội họp hình chữ nhật đơn giản, bên ngoài ốp gạch đỏ, bên trong trát vữa xanh, trang trí bằng những vòng hoa và phù điêu đầu bò bằng thêu vữa.
Đó cũng là tâm trạng chung của hầu hết mấy vị hương thân vạm vỡ vừa cưỡi ngựa đến cùng mục đích, ném dây cương cho đám người hầu rồi cũng leo lên căn phòng câu lạc bộ có ô cửa sổ lồi nhìn ra phố. Ở đó cũng có sự hiện diện của một vài vị giáo sĩ trong giáo khu, nổi bật là gương mặt đỏ lựng hai cằm của vị kinh sĩ thường trực, được tôn lên bởi mái tóc giả trắng muốt hình súp-lơ đội dưới chiếc mũ vành rộng, trong khi các vị kinh sĩ bậc thấp khiêm nhường hơn (những người đồng thời làm phó tế cho khắp vùng nông thôn quanh đó) chỉ tự chấm phấn lên mái tóc của mình, mặc áo choàng và áo thụng thua kém hẳn về chất liệu so với vẻ ngoài bệ vệ của bề trên. Dải dải yếm trắng của ngài làm bằng vải cambric mịn màng, còn của họ chỉ là vải lanh thô ráp; tất chân của ngài bằng lụa có gân, của họ bằng len đen; khuy áo của ngài bằng bạc, của họ bằng thép; và ranh giới phân định ấy rạch ròi chẳng kém gì khoảng cách giữa một thương gia lịch sự, cung kính với một vị luật sư trong bộ áo màu nâu thuốc lá tươm tất, hay vị bác sĩ khoác bộ đồ đen thui chẳng khác gì giới giáo sĩ, dẫu mang phong cách đời thường hơn với mái tóc giả nhỏ hơn và cây gậy chống đầu bạc. Mỗi người, theo đúng bổn phận, đều gọi một pinto rượu vang đỏ hoặc rượu claret để ủng hộ chủ quán, và thật may nếu lượng rượu ấy không bị vượt quá giới hạn vào cuối buổi; vài người đã châm những chiếc tẩu đất dài; nhưng số này hầu như chỉ thuộc tầng lớp thứ lưu, ngồi ở cái bàn nằm xa cửa sổ nhất và chỉ uống một vại bia ale.
Thư tín vẫn chưa được phân loại, nhưng tờ báo đã được mang vào, và Kinh sĩ Boltby đã chiếm lấy nó, đang nghêu ngao đọc từng mẩu tin vụn vặt về Nhà vua, Hoàng hậu và ngài Robert Walpole, về tính cách của Thống chế Berwick vừa tử trận tại Philipsburg, bản tường thuật về những hành vi bạo ngược của Tây Ban Nha trên biển, hoặc có lẽ là câu chuyện về một con quái thú kỳ lạ, nửa hổ nửa sói, được đồn đại là đang hoang hành ở Pháp. Những quý ông khác, trong lúc chờ đợi những bao thư được mở ra, vừa lắng nghe vừa đưa ra lời bình; trong khi một vài vị hương thân và một vị kinh sĩ bậc thấp trông nhếch nhác, đáng trách lại mượn mỗi cái tên nổi bật làm cớ để nâng ly chúc tụng, khi thì chúc sức khỏe bè bạn của bệ hạ, lúc lại chúc cho kẻ thù của ngài gặp điều khốn đốn. Một cuộc cãi vã nhỏ về việc liệu dũng tướng Berwick nên được coi là một người Pháp chân chính hay một kẻ phản quốc người Anh, đã bị cắt ngang bởi sự xuất hiện của viên Thiếu tá cùng những lời chúc mừng ông đã bình phục.
Một trong số các vị hương thân hỏi thăm về các cô con gái của ông, và phán rằng cô con gái út có cái tên lạ hoắc ấy đang dần trổ mã thành một mỹ nhân, chắc chắn sẽ là gương mặt được nâng ly chúc tụng nhiều nhất trong vùng—một gợi ý mà đám bợm nhậu nhanh chóng chớp lấy, trong khi một trong số các vị khách dự bữa tiệc gần đây nhận xét: “Cậu trẻ Belamour có vẻ cũng có chung quan điểm ấy.”
“Mong là vậy,” vị Kinh sĩ nói, “đó sẽ là bước đầu để sửa chữa một nỗi bất công lớn.”
“Ông Scrivener sẽ nói với ngài rằng chẳng có chút công lý nào dưới con mắt của luật pháp đâu,” Thiếu tá đáp.
“Summum jus, summa injuria,” ngài Arden, một vị kinh sĩ bậc thấp vốn xuất thân danh giá, uyên bác, có học thức và phong thái hào hoa, lẩm bẩm bằng giọng nhỏ nhẹ. Ông nằm ở khoảng giữa, kết nối các đồng nghiệp của mình với tầng lớp quý tộc. Chẳng ai thèm đoái hoài đến ông. Các nhóm trò chuyện ngày càng lớn tiếng tranh luận, và giọng của Tiến sĩ Boltby hầu như chẳng thể lọt tai ai nữa khi ông thông báo rằng một trận mưa máu vừa trút xuống dãy núi Macgillicuddy ở Ireland, được làm chứng bởi vô số nhân chứng theo đạo Tin lành đáng kính, và nguyên nhân là do sao chổi vừa qua, hoặc do kẻ mạo xưng ngai vàng.
Đúng lúc ấy, bưu phẩm được người đưa thư mang vào, và mỗi người nhận—không khỏi lầm bầm phàn nàn—lại phải móc hầu bao để trả một khoản tiền cước đắt đỏ. Số lượng thư không nhiều. Vị Tiến sĩ nhận được hai bức, ngài Arden một bức, ông Scrivener có tới năm bức, nhưng trong đó có hai bức được miễn cước, và một bức thư miễn cước tương tự cũng được trao tận tay Thiếu tá DeLavie với dòng chữ “Aresfield” đề ở góc.
“Thư từ Phủ quý phu nhân,” một người hàng xóm đang rỗi rãi lên tiếng.
“Ừ, phải, phải,” Thiếu tá đáp, rồi đút ngay bức thư vào túi áo, vốn chẳng hề có ý định trưng bày nó ra trước ánh mắt tò mò của thiên hạ.
“Một điềm lành đấy,” Kinh sĩ Boltby nói, ngước lên khỏi tờ báo. Và vị Thiếu tá mỉm cười đáp lại, góp một hai câu vào cuộc bàn luận về thời cuộc, rồi ngay khi thấy mình có thể cáo từ mà không để lộ sự nôn nóng, ông liền khập khiễng bước xuống lầu và gọi dắt ngựa. Những bức thư của Phu nhân Belamour thường là những lời đòi tiền khó lòng đáp ứng, chưa bao giờ là một cảnh tượng dễ chịu, và bức thư này đang nặng trĩu trong chiếc túi viền ren trên áo khoác của ông.
Palmer đợi sẵn ở cổng sau, dắt lấy con ngựa, nhưng rất khôn ngoan không gặng hỏi lấy một câu về tin tức thời sự, trong khi người chủ lầm lũi đi vào qua lối cửa bếp của căn trang viên cổ kính trải rộng, bước vào một căn phòng nhỏ lát đá, vừa là phòng làm việc vừa là thư phòng, nơi ông thường tiếp khách, chi trả tiền nong cho Phu nhân và hút tẩu thuốc. Tại đây, ông ngồi xuống chiếc ghế bọc gỗ, duỗi thẳng đôi chân và rút bức thư ra, cẩn thận bóc nó sao cho không làm vỡ con dấu đỏ lớn, trên đó khắc vô vàn huy hiệu cùng huy hiệu gia tộc Delavie ngự trị ở chính giữa.
Mở đầu bức thư, đúng như ông dự đoán, là những lời hồi đáp về một số vấn đề liên quan đến khế ước đất đai và việc sửa chữa nhà cửa; và tiếp theo là những dòng sau:
“Ta được biết ông có một Gia đình đông con, và những người Con gái đang tuổi lớn khôn, rất cần được định hướng để tìm kiếm một Mối lương duyên tốt đẹp, hoặc chí ít là một Kế sinh nhai danh giá; vì thế, vì Tình nghĩa họ hàng đôi bên, ta sẵn lòng cưu mang đứa con gái út của ông, nghe nói tên là Aurelia. Ta sẽ cho nó học hỏi các công việc nữ công gia chánh trong Phủ của ta, bù lại, ta mong nó sẽ phụ giúp việc chăm sóc và dạy dỗ những đứa con nhỏ của ta; và nếu nó làm ta hài lòng, chứng tỏ mình là đứa ngoan ngoãn, biết điều, ta sẽ ban ơn gả nó cho một Người xứng đáng. Việc này càng trở nên hợp lý và thuận tiện cho ông, bởi tuổi tác và sức khỏe của ông chẳng còn cho phép ta lưu dụng ông trong việc quản lý Điền trang của ta dài lâu—thực chất ông vẫn được giữ lại đây chỉ vì tình cảm họ hàng xa lắc xa lơ, chứ nếu là một người trẻ tuổi, tháo vát hơn, được đào tạo bài bản nghề quản lý thì chắc chắn sẽ mang lại lợi ích cho ta nhiều hơn thế.”
Khi Betty bước vào phòng vài phút sau đó để tháo đôi bốt cho cha, cô thấy ông ngồi như hóa đá. Ông chìa bức thư ra, nói: “Đọc đi con.”
Betty đứng bên cửa sổ và đọc, chỉ giật mình thon thót một cái rồi lẩm bẩm trong kẽ răng: “Đàn bà trơ trẽn!” nhưng không thốt thành lời lớn tiếng, bởi cô thừa biết cha mình sẽ coi đó là tội phản nghịch. Ông luôn dành một sự tôn kính dịu dàng nhất định cho người chị họ Urania, pha lẫn chút gì đó giống như sự hối hận, tựa như việc ông giữ lòng trung thủy với vị hôn thê cũ lại là một sự bất nghĩa với gia đình. Cứ thế, ông vượt xa những người đàn ông khác ở sự mù quáng trước những khiếm khuyết vốn rành rành ra đấy trước mắt vợ và con gái; và dù có bất kỳ sự khiêu khích nào khiến chính ông phải thốt lên những lời phàn nàn về Phu nhân, ông tuyệt đối không bao giờ cho phép bất kỳ ai khác nói dù chỉ một lời xúc phạm bà. Ông nhìn Betty bằng ánh mắt buồn bã và nói: “Aura bé bỏng của cha! Thật là một ý định tốt bụng. Chắc hẳn con trai bà ấy đã viết thư kể về con bé. Nhưng cha thà bà ấy xin ta cho ngắm nhìn đôi mắt già nua này còn hơn.”
“Vấn đề ở đây là,” Betty nói bằng giọng rành mạch, sắc bén, “chúng ta sẽ giao nộp Aurelia hay từ bỏ chức vụ của cha?”
“Không, không, Betty, lúc nào con cũng đánh giá người chị họ của ta thấp hơn thực tế. Bà ấy có ý tốt với con bé và với cả nhà ta. Nào, nào, hãy nói xem trong đầu con đang nghĩ gì,” ông nói với giọng bực dọc.
“Con có được phép bày tỏ suy nghĩ của mình không thưa cha?”
“Đương nhiên là có rồi. Ta thà nghe con trút hết cả ổ đạn còn hơn thấy con cứ ra điều gượng gạo và châm biếm như thế.”
“Vậy thì, thưa cha, kết luận của con thế này. Vị nam tước trẻ tuổi đã tỏ ra say mê Aurelia xinh đẹp của chúng ta, và từng ngỏ ý sẽ ghé lại trên đường về để làm quen thêm. Phu nhân sợ cậu ta sẽ tiến xa hơn nữa, thế nên mới muốn đưa con bé đi khuất mắt.”
“Bà ấy đề nghị đưa con bé vào gia tộc của mình; thế thì đâu phải là dắt nó ra khỏi tầm với của cậu ta.”
“Con chắc chắn là như vậy.”
“Con lại có thành kiến rồi, y hệt người mẹ tội nghiệp đã khuất—người phụ nữ tuyệt vời nhất, chỉ tiếc là chưa bao giờ công nhận đúng mức về Phu nhân! Con không hiểu sao, con bé Aurelia sẽ chưa kịp rời đi trước khi cậu ta quay lại, giả sử cậu ta có ghé qua đây.”
“Chuyến ghé thăm của cậu ta dự kiến kéo dài sáu tuần cơ mà. Cha không đọc phần tái bút à?”
“Không, bức thư dài thế là đủ mệt rồi.”
“Đây ạ: ‘Ta sẽ phái Dove đến trong khoảng mười lăm ngày hoặc ba tuần nữa để đưa về Kinh đô đám ngựa kéo xe mà ông đã đề cập. Vợ hắn sẽ đi cùng về với hắn, vì ta đang cần người ở trên tỉnh, và con gái ông phải chuẩn bị sẵn sàng để lên đường cùng họ.’”
“Chúa tôi! Nhanh thế cơ à! Nhưng chu đáo thật. Bà Dove là một người phúc hậu. Cha thấy dẫu Phu nhân có thể không muốn nói ra, nhưng bà ấy thực sự muốn gặp con bé, và nếu ưng ý, sẽ nuôi dạy nó những tài nghệ cần thiết để xứng với một vị thế cao sang như vậy.”
“Nếu cha giữ quan điểm đó, thưa cha kính yêu, thì thật tốt.”
“Nếu ta nghĩ bà ấy có ý đồ gì khác ngoài sự tử tế dành cho đứa con gái yêu quý, ta thà bắt cả nhà mình cùng chịu đói khổ dăm bữa còn hơn liều mạng giao con bé vào tay bà ấy. Ta thà—nếu sự việc đến mức ấy—sống bằng một mẩu bánh mì mỗi ngày còn hơn phải xa rời đứa con ngọt ngào của mình; nhưng nếu điều đó là vì tương lai tốt đẹp của nó thì sao, Betty? Thật khó khăn cho cả ba chị em chúng mày cứ phải chôn vùi tuổi thanh xuân ở nơi xó xỉnh này, chẳng có chút cơ hội nào để đổi đời; và đây có lẽ là một cơ hội mà ta không nên từ chối. Con nghĩ sao, Betty?”
“Nếu bắt buộc phải đưa con bé ra ngoài xã hội kia, con thà cho nó đi làm học việc ở tiệm may của mấy tiểu thư nhà Rigby còn hơn.”
“Thôi nào, thôi nào con gái; chừng nào ta còn sống thì chẳng việc gì các con ta phải lâm vào hoàn cảnh bần hàn ấy.”
“Chừng nào cha còn giữ được chức vụ; nhưng cha cũng thấy Phu nhân đã kết thúc bức thư của mình như thế nào rồi đấy.”
“Điệp khúc muôn thuở ấy mà, Betty, bà ấy cứ lôi ra hát mỗi khi tiền bạc gửi về không đủ làm bà ấy vừa lòng. Bà ấy chẳng thực tâm nói thế đâu; lạ gì tính cách của Urania từ xưa đến nay. Không; ta sẽ viết thư hồi âm, cảm ơn bà ấy vì những hảo ý, nhưng sẽ từ chối khéo rằng con gái ta còn quá nhỏ để bước chân ra ngoài xã hội. Dẫu sao thì nếu đó là Harriet, có khi bà ấy lại chẳng chê.”
“Harriet chắc sẽ nhảy cẫng lên vì sung sướng mất; nhưng ngài Phu nhân đâu có nhắm đến con bé ấy. Và quả thực, con thà tin tưởng để Aurelia tự lo cho thân mình còn hơn là phó mặc cho con bé Harriet tội nghiệp.”
“Rồi chúng ta sẽ rõ! Rồi chúng ta sẽ rõ thôi! Tạm thời, đừng có hé lộ chuyện này với các em con.”
Betty vâng lời, bước đi với cõi lòng trĩu nặng, thầm cảm thấy rằng dù cha cô có tin tưởng thế nào đi nữa, sự lựa chọn cuối cùng cũng chỉ hoặc là hy sinh Aurelia, hoặc là từ bỏ công việc quản lý của cha—điều sẽ đồng nghĩa với việc mất đi mái nhà che sương gió, mất đi kế sinh nhai ổn định, và tước đi khả năng nuôi dạy đứa em trai Eugene bé bỏng nên người xứng đáng với dòng dõi của nó. Cô thậm chí còn chẳng biết cha mình đã viết những gì trong thư, và chỉ có thể lầm lũi quay lại với nhịp sống thường nhật như kẻ đang gánh trên vai ngọn núi đè nặng, vừa lắng nghe tiếng chuyện trò rôm rả của các em về những dự định nhỏ nhoi với một cảm giác kỳ lạ rằng mọi thứ sắp đi đến hồi kết, vừa không ngừng đong đếm những thiệt hơn giữa việc chấp thuận hay cự tuyệt thỉnh cầu trao đi Aurelia.
Sẽ chẳng có ai dũng cảm đối mặt với cảnh nghèo đói hơn Elizabeth Delavie, nếu chỉ có một mình cô liên lụy. Dòng máu hiệp sĩ và phò tá nhà Stuart đang chảy trong huyết quản, và bản tính vị tha của cô đã được tôi luyện bởi một người mẹ kiên cường, đầy đức hy sinh. Thế nhưng, tuổi già của cha và tuổi thơ của Eugene đã khiến cô chùng bước. Cô có thể vắt kiệt sức lao động đến mức mòn mỏi xương tay, có thể ăn cháo loãng qua ngày để mang lại cho cha những tiện nghi ông cần; nhưng việc bắt Eugene phải rơi xuống khỏi vị trí vốn thuộc về dòng dõi của thằng bé thì là điều cô không tài nào chịu nổi. Tương lai của em trai phải được đánh đổi không chỉ bằng sự hiện diện ngọt ngào của Aurelia, mà còn bằng cả hạnh phúc đời nó; và Betty chẳng dám tưởng tượng xem cô còn phải khiếp sợ điều gì hơn thế nữa, khi nhận thức rõ rằng bản thân có lẽ hoàn toàn bất lực trong việc lay chuyển quyết định của cha dù nó có ra sao đi chăng nữa, và rằng ông vẫn một mực đặt niềm tin nơi Phu nhân Belamour. Niềm hy vọng mong manh duy nhất để ông từ chối chính là việc ông cảm thấy bất an trước cái cách mà bà ta đòi hỏi con gái ông.
