Mãi cho đến khi giáo viên chủ nhiệm bước vào lớp học, buổi họp phụ huynh mới chính thức bắt đầu. Dù là ở quốc gia nào, dân tộc nào, thì những học sinh có biểu hiện tốt và thành tích nổi bật luôn được giáo viên công khai khen ngợi, còn những học sinh có biểu hiện kém và thành tích đội sổ chắc chắn sẽ bị giáo viên công khai phê bình.
Vì lẽ đó, những bậc phụ huynh nghe tin con mình thuộc nhóm "con nhà người ta" sẽ không tự chủ được mà ngẩng cao đầu ưỡn ngực, vẻ đắc ý hiển hiện rõ trên gương mặt. Họ tận hưởng buổi họp phụ huynh một cách đầy vẻ vang, thuận lý thành chương trở thành tấm gương, là đối tượng để các phụ huynh khác đến học hỏi kinh nghiệm, dù sao thì người ta cũng dạy con rất có phương pháp.
Ngược lại, những bậc phụ huynh nghe tin con mình thuộc nhóm "cá biệt" thì lập tức sa sầm mặt mày. Họ đảo mắt nhìn quanh, không những mong buổi họp nhanh chóng kết thúc mà còn nảy ra ý nghĩ muốn tìm một cái lỗ để chui xuống cho đỡ nhục. Những phụ huynh đang cố nén cơn giận vì con cái làm mình mất mặt này, trong đầu đã bắt đầu tính toán xem khi về nhà sẽ cho đứa con xui xẻo không biết phấn đấu kia chịu "đơn nữ đơn đả", "đơn nam đơn đả", hay là quyết định cuối cùng là "hỗn hợp nam nữ đơn đả".
Thực tế mà nói, đối với họ, việc bản thân mất mặt là chuyện nhỏ, chuyện con cái không chịu học hành mới là chuyện lớn. Đòn roi chẳng qua chỉ là biện pháp bất đắc dĩ, mục đích cuối cùng vẫn là hy vọng con cái có thể chủ động, tích cực, vươn lên và nỗ lực học tập. Suy cho cùng, những bậc phụ huynh đã lăn lộn xã hội nhiều năm đều hiểu rõ thực tế xã hội rốt cuộc là như thế nào. Ai cũng mong con mình thành rồng thành phượng, ngay cả khi không mơ tưởng đến mức đó, cũng chẳng ai muốn nhìn thấy con cái mình trở thành thứ cặn bã không được người khác và xã hội cần đến.
Thực tế thường là, những bậc phụ huynh ở tầng lớp dưới của xã hội, công việc cũng chẳng phải nhân viên chính thức của công ty, mà chỉ là nhân viên phái cử, làm đủ các nghề thời vụ với thu nhập thấp. Họ hoặc là tự lừa dối bản thân bằng cách lấy cớ con còn nhỏ, không hiểu chuyện để bao biện và an ủi, nhưng lại dường như quên mất rằng chính mình cũng từng bị cha mẹ làm lỡ dở như vậy; hoặc là phó mặc cho con cái tự sinh tự diệt, thả trôi theo dòng đời. Còn những bậc cha mẹ có chút tầm nhìn xa trông rộng thì lại lực bất tòng tâm, dẫu sao cũng không thiếu những người ít học, không chú trọng phương pháp giao tiếp với con cái, chỉ biết đơn giản, trực tiếp và thô bạo. Ngay cả khi xuất phát điểm là tốt, thì kết quả lại phản tác dụng.
Họ khổ sở khuyên răn con cái mặt đối mặt: "Con bây giờ không nỗ lực, sau này sẽ không thi đỗ đại học tốt, không tìm được việc làm tốt, không có thu nhập tốt, rồi cuộc sống sau này sẽ chật vật, suốt ngày oán thán xã hội bất công chỗ này chỗ nọ, rồi tại sao vận may của mình lại kém thế, ông trời bất công..."
Nếu chẳng may vận đen đeo bám, công ty nhỏ đang làm bị phá sản, việc tìm việc làm mới lại khó khăn, thì rất dễ trượt dài vào những tháng ngày "chìm trong rượu chè, uể oải bê tha, sống dở chết dở". Thế nhưng, con cái cũng chỉ "tai này qua tai kia", chẳng coi đó là chuyện gì quan trọng. Trong đầu chúng, ngoài việc chơi bời lêu lổng ra, thì chỉ là cái suy nghĩ tự phụ cho rằng: "Bố mày sinh ra đã phi phàm, tương lai chắc chắn sẽ là nhân trung chi phượng, lũ người ngu ngốc các ngươi căn bản chẳng hiểu gì cả, bố mày tùy tiện cũng có thể sống tốt, bọn chim sẻ các ngươi làm sao hiểu được chí hướng của con chim hồng hộc này..."
Vì vậy, dù cha mẹ có rơi nước mắt ép con cái phải thề thốt trước mặt: "Con sẽ nỗ lực học tập, không ham chơi nữa" vân vân, thì chỉ cần xoay lưng đi là đứa trẻ lại vứt hết ra sau đầu, chẳng mảy may bận tâm. Cho dù có đánh đến sưng mông, đánh đến bầm dập, thường thì cũng chẳng nhận được cái kết quả "từ kém chuyển thành tốt" như mong đợi.
Ngược lại, trong lòng đứa trẻ lại trực tiếp gieo xuống mầm mống của bạo lực và hận thù. Động một chút là "Bố mày chém chết mày", "Bố mày giết chết mày"... Đến khi gặp xung đột với người khác, không dùng nắm đấm nói chuyện thì cũng dùng dao, "dao trắng đâm vào, dao đỏ rút ra". Mảnh đất màu mỡ của tội phạm thường nằm trong những nhóm người nghèo khó, "núi cùng nước hiểm sinh dân gian" cũng chính là cái ý nghĩa đó vậy!
Những phụ huynh ở tầng lớp dưới của xã hội, không thi đỗ trường tư thục mà phải để con học trường công lập, làm việc tại các công ty nhỏ, cũng chỉ là nhân viên bình thường hay cán bộ tầm trung, ngay từ đầu đã vì thế mà lo âu phấp phỏng. Phóng mặc con cái không quản, đợi đến khi chúng lớn lên thì biết làm thế nào? Dù là đại học hay công ty, đó đều là nơi tuyển chọn nhân tài, chứ đâu phải ai biết chơi, ai chơi ra trò thì nhận người đó!
Còn những người trực tiếp đưa con vào trường tư thục, không khỏi lâm vào cảnh "trong túi không có tiền", cảm thấy áp lực nặng nề, họ hoặc là quyết tâm thắt lưng buộc bụng, không tiếc vay mượn để cho con một môi trường giáo dục tốt, chơi một ván bài đỏ đen về cuộc đời và gia đình; hoặc là lúc nào cũng đốc thúc con học, học, và học, mong rằng sau này khi lên cấp học cao hơn có thể dựa vào thực lực của con mà thi đỗ vào trường tư thục để theo học.
Nếu gia đình đông con, những đứa trẻ bước ra từ kiểu gia đình này phải gánh vác quá nhiều thứ, bản thân ngay từ đầu đã chẳng còn tự do. Một khi có ngày thành danh, chắc chắn mình còn phải gánh vác toàn bộ trách nhiệm chăm sóc em út, anh chị, cha mẹ, dẫu sao thì gia đình cũng đã dồn hết nguồn lực ít ỏi vào bạn rồi. Bằng không, làm sao bạn có được địa vị xã hội ngày hôm nay?
Về phần con cái của các gia đình trung lưu, thường sẽ không chọn học trường công lập. Cho dù thành tích có tệ đến đâu, cha mẹ cũng sẽ dùng tiền để dọn đường, mở cánh cửa dẫn tới các trường tư thục. Trừ khi gia đình đông con, đứa trẻ nào bị cha mẹ đánh giá tổng hợp thấp mới bị trực tiếp từ bỏ, để tập trung phân bổ nguồn lực cho đứa trẻ có đánh giá tổng hợp cao hơn.
Suy cho cùng, trong mắt họ, cho bạn cũng là lãng phí. Thay vì làm những việc vô nghĩa, chi bằng tập trung bồi dưỡng đứa trẻ có triển vọng nhất thành tài. Ví dụ nổi bật nhất trong khía cạnh này chính là cha của đại văn hào Joyce, ông đã làm như vậy. Ngay cả khi trong nhà không có gì để ăn, thà cả nhà chịu đói, ông cũng sẽ lấy tiền mua sách cho đứa con có thiên phú văn học nhất này. Thực tế đã chứng minh, người con trai này không chỉ không phụ sự kỳ vọng của ông, mà còn trở thành niềm tự hào của dân tộc và quốc gia Ireland, một nhân vật không thể xóa nhòa trong lịch sử văn học thế giới, đồng thời khiến mọi người ghi nhớ cả người cha này.
Đối với các gia đình thượng lưu, tiền bạc không còn là vấn đề, vấn đề chỉ còn là khai phá tài năng của con cái họ ở một phương diện nào đó. Một khi phát hiện con cái có hứng thú hoặc thiên phú về mặt nào đó, họ sẽ không chút do dự mà vung tiền. Họ không sợ tốn tiền, chỉ sợ con cái không có tài năng, thuộc hàng tầm thường thì mới phiền phức. Tuy nhiên, vẫn có thể cứu vãn. Cuối cùng, họ sẽ thông qua việc tìm kiếm những đối tượng xuất thân thấp kém nhưng có tài năng để kết hôn, từ đó đạt được mục đích đôi bên cùng có lợi.
