Ngày xửa ngày xưa, có một người đàn ông sống cùng cô con gái duy nhất và ông ta bắt con bé làm lụng vất vả suốt cả ngày. Một buổi sáng nọ, sau khi con gái đã làm xong mọi việc được giao, ông bảo nó vào rừng nhặt ít lá khô và cành cây về nhóm lửa.
Cô gái đi vào rừng, chẳng mấy chốc đã nhặt được một bó lớn, rồi tiện tay ngắt một cành hương thảo ngát hương cho riêng mình. Thế nhưng, cô càng cố giật thì cái cây càng bám chặt xuống đất. Cuối cùng, quyết không chịu thua, cô dốc sức giật mạnh một cái, và cành hương thảo liền nằm gọn trong tay cô.
Bất chợt, cô nghe thấy một giọng nói ngay sát bên mình: "Xong chưa?", và khi quay đầu lại, cô nhìn thấy một chàng trai tuấn tú đang đứng đó. Chàng hỏi tại sao cô lại đến đây để đánh cắp củi của chàng.
Cô gái cảm thấy vô cùng bối rối, chỉ biết lắp bắp bào chữa rằng cha cô đã sai cô đến.
"Được thôi," chàng trai đáp, "vậy thì hãy đi theo ta."
Vậy là chàng dẫn cô đi qua lối mở nơi gốc cây vừa bị nhổ bật lên. Họ đi mãi cho đến khi tới một tòa lâu đài tuyệt đẹp, được trang hoàng lộng lẫy nhưng chỉ được chiếu sáng từ phía trên cao. Khi đã vào trong, chàng bảo với cô rằng chàng là một vị chúa tể cao quý, rằng chàng chưa từng thấy cô gái nào xinh đẹp nhường ấy, và nếu cô trao trái tim cho chàng, họ sẽ kết hôn và sống hạnh phúc mãi mãi về sau.
Cô gái đáp "vâng, thiếp đồng ý," và thế là họ nên duyên vợ chồng.
Hôm sau, bà lão trông coi ngôi nhà trao cho cô tất cả các chìa khóa, nhưng chỉ cho cô một chiếc và dặn rằng tốt nhất đừng bao giờ dùng tới nó. Vì nếu làm vậy, toàn bộ lâu đài sẽ sụp đổ xuống đất, cỏ dại sẽ mọc phủ kín lên đó, và nàng sẽ chẳng còn được ai nhớ tới nữa.
Nàng dâu hứa sẽ cẩn thận, nhưng chẳng được bao lâu, khi chẳng còn việc gì để làm, cô bắt đầu tự hỏi trong chiếc rương được mở bằng chiếc chìa khóa đó có gì. Ai cũng biết, nếu ta bắt đầu suy nghĩ thì chẳng bao lâu sau ta sẽ bắt tay vào hành động, và chẳng mất bao lâu, chiếc chìa khóa đã nằm trong ổ khóa của chiếc rương chứ không còn trong tay nàng nữa. Nhưng ổ khóa rất cứng và kháng cự lại mọi nỗ lực của cô, cuối cùng cô đành phải phá nó. Và rốt cuộc bên trong có gì? Chẳng có gì ngoài một bộ da rắn, thứ mà người chồng – vốn là một pháp sư mà cô không hề hay biết – thường mặc vào mỗi khi làm việc. Vừa nhìn thấy nó, cô gái đã quay đi vì ghê tởm, đúng lúc đó mặt đất rung chuyển dữ dội dưới chân cô, lâu đài tan biến như chưa từng tồn tại, và nàng dâu thấy mình đang đứng giữa một cánh đồng, chẳng biết mình đang ở đâu hay phải đi về đâu. Cô bật khóc nức nở trong cay đắng, một phần vì sự dại dột của bản thân, nhưng phần nhiều là vì nỗi đau mất đi người chồng mà cô vô cùng yêu thương. Sau đó, bẻ một cành hương thảo trên bụi cây gần đó, cô quyết tâm dù phải trả giá đắt thế nào đi chăng nữa, cô cũng sẽ đi tìm chàng khắp thế gian cho đến khi tìm thấy.
Thế là cô cứ đi mãi, đi mãi, đi mãi, cho đến khi tới một ngôi nhà làm bằng rơm. Cô gõ cửa và hỏi xem họ có cần người hầu không. Người chủ nhà nói là có, và nếu cô gái muốn thì có thể ở lại. Nhưng ngày qua ngày, cô gái đáng thương càng lúc càng buồn bã, đến nỗi cuối cùng người chủ phải nài nỉ cô nói ra xem có chuyện gì. Cô liền kể lại câu chuyện của mình—rằng cô đang đi khắp thế gian để tìm kiếm người chồng.
Người chủ nhà trả lời: "Nơi chàng đang ở, không ai có thể biết rõ hơn Mặt Trời, Mặt Trăng và Gió, vì họ đi khắp mọi nơi!"
Nghe những lời này, cô gái lại lên đường một lần nữa, đi mãi cho đến khi tới được Lâu Đài Vàng, nơi Mặt Trời ngự trị. Cô mạnh dạn gõ cửa và nói: "Kính chào Mặt Trời! Con đến đây để xin Ngài làm phúc giúp đỡ con trong lúc khốn cùng. Chính vì lỗi lầm của bản thân mà con rơi vào cảnh ngộ này, và con đã kiệt sức, vì con đang mải miết đi tìm chồng khắp thế gian."
"Thật sao!" Mặt Trời lên tiếng. "Một người giàu có như ngươi mà cũng cần giúp đỡ ư? Nhưng dù ngươi có sống trong một cung điện không cửa sổ, thì Mặt Trời vẫn len lỏi vào khắp mọi nơi, và ta biết ngươi."
Sau đó, nàng dâu kể cho Ngài nghe toàn bộ câu chuyện mà không hề giấu giếm lỗi lầm của mình. Mặt Trời lắng nghe và thấy thương cảm cho cô; dù Ngài không thể chỉ cho cô nơi cần đi, Ngài vẫn đưa cho cô một quả hạch và dặn cô hãy mở nó ra vào lúc vô cùng tuyệt vọng. Cô gái cảm ơn Ngài bằng tất cả tấm lòng, rồi rời đi, cứ đi mãi, đi mãi, cho đến khi tới một lâu đài khác, và gõ cửa, một bà lão ra mở cửa.
"Con kính chào bà!" cô gái nói. "Con đến đây, xin bà làm phúc giúp đỡ con!"
"Người con tìm là chủ nhân của ta, Mặt Trăng. Ta sẽ tâu lại lời cầu xin của con với bà ấy."
Thế là Mặt Trăng hiện ra, và khi nhìn thấy cô gái, bà nhận ra nàng ngay, vì bà đã từng dõi theo nàng khi nàng ngủ cả ở trong ngôi nhà tranh lẫn trong cung điện. Bà lên tiếng hỏi:
"Một người giàu có như ngươi mà cũng cần giúp đỡ ư?"
Rồi cô gái kể lại toàn bộ câu chuyện, Mặt Trăng lắng nghe và thấy thương cảm cho cô; dù bà không thể chỉ cho cô nơi tìm thấy chồng mình, bà vẫn đưa cho cô một hạt hạnh nhân và dặn cô hãy bẻ nó ra khi gặp lúc cần thiết. Vậy là cô gái cảm ơn bà, rồi rời đi, cứ đi mãi, đi mãi, cho đến khi tới một lâu đài khác. Cô gõ cửa và nói:
"Kính chào! Con đến đây để xin ngài làm phúc giúp đỡ con trong lúc khốn cùng."
"Người con cần tìm là chủ nhân của ta, Gió," bà lão ra mở cửa đáp. "Ta sẽ tâu lại lời cầu xin của con với ông ấy."
Gió nhìn cô và nhận ra nàng ngay, vì ông đã từng thấy nàng trong ngôi nhà tranh và trong cung điện, ông lên tiếng hỏi:
"Một người giàu có như ngươi mà cũng cần giúp đỡ ư?"
Cô kể lại cho ông nghe toàn bộ câu chuyện. Gió lắng nghe và thấy thương cảm cho cô, ông đưa cho cô một quả óc chó và bảo cô hãy ăn nó khi cần thiết. Nhưng cô gái không đi như Gió mong đợi. Cô quá mệt mỏi và buồn bã, không biết phải xoay xở ra sao nên bắt đầu khóc nức nở. Gió cũng khóc theo để chia sẻ nỗi buồn, và nói:
"Đừng sợ; ta sẽ đi xem liệu có tìm ra được manh mối nào không."
Gió rời đi với một tiếng gào thét và sự hối hả, chỉ trong chớp mắt ông đã quay trở lại, rạng rỡ đầy vui sướng.
"Từ những gì người này kẻ nọ vô tình tiết lộ," ông thốt lên, "ta đã tìm hiểu được rằng chàng đang ở trong cung điện của nhà vua, người đang giấu kín chàng để không ai nhìn thấy; và ngày mai chàng sẽ kết hôn với công chúa, một kẻ xấu xí chẳng tìm được người đàn ông nào chịu cưới mình."
Ai có thể tả xiết nỗi tuyệt vọng xâm chiếm cô gái đáng thương khi nghe tin này! Ngay khi có thể cất lời, cô khẩn khoản xin Gió hãy làm mọi cách để trì hoãn đám cưới trong hai hoặc ba ngày, vì cô cần chừng ấy thời gian để tới được cung điện của nhà vua.
Gió vui vẻ hứa sẽ làm tất cả những gì có thể, và vì ông đi nhanh hơn cô gái rất nhiều nên chẳng bao lâu đã tới cung điện, nơi ông thấy năm người thợ may đang làm việc đêm ngày để may lễ phục cưới cho công chúa.
Gió ùa xuống ngay giữa đám ren, lụa sa-tanh và những dải ngọc trai của họ! Chúng bay tứ tung vút qua những khung cửa mở, bay lên tận ngọn cây, băng qua con sông, lẫn vào giữa những bông lúa đang nhảy múa trên đồng! Đám thợ may chạy theo, người bắt, người nhảy, người leo trèo, nhưng tất cả đều vô ích! Ren thì rách, lụa thì vấy bẩn, ngọc trai thì rơi rụng! Chẳng còn cách nào khác là phải chạy ra cửa hiệu mua đồ mới và bắt đầu lại từ đầu! Rõ ràng là không thể nào hoàn thành lễ phục cưới vào ngày hôm sau được.
Tuy nhiên, nhà vua quá nóng lòng muốn thấy con gái mình kết hôn nên chẳng buồn nghe bất kỳ lời bào chữa nào, và ông tuyên bố rằng dù thế nào cũng phải chắp vá được một bộ váy cho cô dâu mặc. Nhưng khi nhìn thấy công chúa, trông cô ta chẳng ra làm sao đến nỗi chính nhà vua cũng phải thừa nhận rằng nếu mặc bộ váy đó thì thật không xứng với địa vị của mình, ông đành ra lệnh hoãn buổi lễ và tiệc cưới lại vài giờ để đám thợ may có thời gian tháo bộ váy ra và sửa lại cho vừa vặn.
Nhưng đến lúc này thì cô gái cũng đã tới lâu đài trong tình trạng mệt mỏi rã rời, chân cẳng đau nhức, và ngay khi đến cửa, cô bẻ quả hạch ra và lấy từ trong đó một chiếc áo choàng đẹp nhất thế gian. Rồi cô rung chuông và hỏi:
"Hôm nay công chúa không cử hành hôn lễ sao?"
"Có chứ."
"Hãy hỏi xem nàng có muốn mua chiếc áo choàng này không."
Và khi nhìn thấy chiếc áo choàng, công chúa vô cùng thích thú, vì chiếc áo cưới của cô ta đã bị hỏng cùng với những thứ khác, mà giờ thì đã quá muộn để may cái mới. Vậy nên cô ta bảo cô gái cứ ra giá bao nhiêu tùy ý, và cô ta sẽ trả.
Cô gái đưa ra một cái giá rất cao, rất nhiều đồng tiền vàng, nhưng công chúa đã quá mê mẩn chiếc áo choàng nên sẵn sàng chi trả ngay.
Giờ đây, cô gái giấu vàng vào túi áo rồi quay lưng rời khỏi lâu đài. Ngay khi vừa khuất tầm mắt, cô bẻ hạt hạnh nhân ra và lấy từ đó những chiếc váy lót lộng lẫy nhất từng thấy. Sau đó cô quay lại lâu đài và hỏi xem công chúa có muốn mua váy lót không. Công chúa vừa nhìn thấy những chiếc váy lót liền tuyên bố rằng chúng thậm chí còn đẹp hơn cả chiếc áo choàng, và cô ta sẽ trả cho cô gái bất cứ giá nào cô muốn. Cô gái lại đưa ra một số lượng lớn đồng tiền vàng, công chúa vui vẻ trả tiền, vì cô ta quá đỗi hài lòng với những món đồ mới có được.
Sau đó, cô gái đi xuống những bậc thềm nơi không ai có thể nhìn thấy mình và bẻ quả óc chó, bên trong hiện ra một bộ lễ phục cung đình tuyệt đẹp nhất mà bất cứ thợ may nào từng sáng tạo ra; và cẩn thận ôm nó trong tay, cô gõ cửa và hỏi xem công chúa có muốn mua một bộ lễ phục cung đình không.
Khi lời nhắn được truyền tới, công chúa bật dậy vì vui sướng, vì cô ta đã nghĩ rằng rốt cuộc thì có áo choàng lộng lẫy và váy lót thanh tao cũng chẳng ích gì nếu thiếu bộ lễ phục, mà cô ta biết đám thợ may sẽ chẳng bao giờ làm kịp. Thế là cô ta lập tức cho người đồng ý mua bộ lễ phục và hỏi cô gái muốn bao nhiêu tiền.
Lần này, cô gái trả lời rằng cái giá của bộ lễ phục chính là sự cho phép được gặp chú rể.
Công chúa chẳng hề vui vẻ chút nào khi nghe câu trả lời của cô gái, nhưng vì không thể thiếu bộ lễ phục nên cô ta buộc phải chấp thuận, và tự an ủi rằng dù sao thì chuyện đó cũng chẳng quan trọng lắm.
Vậy là cô gái được dẫn đến những căn phòng dành cho chồng mình. Khi đến gần, cô chạm nhẹ vào người chàng bằng cành hương thảo mà cô mang theo; ký ức của chàng ùa về, chàng nhận ra cô, hôn cô và khẳng định rằng cô mới là người vợ đích thực của đời mình, rằng chàng chỉ yêu duy nhất mình cô mà thôi.
Sau đó, họ trở về nhà của cô gái, cùng nhau già đi, và sống hạnh phúc mãi mãi về sau.