Contes populaires des Bassoutos. Recueillis et traduits par E. Jacottet. Paris: Leroux, Editeur.
Ngày xửa ngày xưa, có một cô chim bồ câu nọ tự tay xây một chiếc tổ xinh xắn, êm ái làm mái ấm cho ba đứa con nhỏ của mình. Cô hãnh diện về vẻ đẹp của chúng biết bao, và có lẽ cô đã khoe khoang với hàng xóm nhiều hơn mức cần thiết, đến nỗi cuối cùng, cả vùng rộng hàng dặm ai cũng biết nơi trú ngụ của ba chú chim bồ câu non xinh xắn nhất cả khu vực này.
Một ngày nọ, một con chó rừng đang lảng vảng đi kiếm ăn tình cờ đi ngang qua dưới chân tảng đá nơi tổ chim bồ câu đang ẩn náu. Chợt nó nghĩ thầm, nếu không kiếm được món nào ngon hơn, thì ăn thịt một chú bồ câu non cũng đủ lấp đầy cái bụng đói. Thế là nó hét lớn hết mức có thể: “Này, này, bồ câu mẹ ơi!”
Chim bồ câu run rẩy sợ hãi đáp lại: “Ông muốn gì thế?”
“Ta muốn một đứa con của ngươi,” nó nói; “và nếu ngươi không ném nó xuống đây, ta sẽ ăn thịt cả ngươi lẫn mấy đứa còn lại.”
Bấy giờ, chim bồ câu gần như phát điên trước lời đe dọa của chó rừng; nhưng để cứu mạng hai đứa còn lại, cuối cùng cô cũng đành ném một chú chim nhỏ ra khỏi tổ. Chó rừng ăn thịt chú chim đó rồi lẳng lặng về nhà ngủ.
Trong khi đó, chim bồ câu mẹ vẫn ngồi trên mép tổ, khóc nức nở. Một con diệc đang bay chậm rãi ngang qua tảng đá trông thấy cảnh ấy, nó cảm thấy thương xót cho cô và dừng lại hỏi: “Chuyện gì xảy ra với cô vậy, cô bồ câu tội nghiệp?”
Chim bồ câu đáp: “Một con chó rừng đã đến, nó bắt tôi đưa cho nó một đứa con, rồi đe dọa nếu tôi từ chối, nó sẽ nhảy lên tổ ăn thịt tất cả chúng tôi.”
Con diệc đáp lại: “Cô lẽ ra không nên tin nó. Nó không thể nào nhảy cao đến thế được đâu. Nó chỉ lừa cô vì muốn có bữa tối thôi.” Nói rồi, con diệc bay đi.
Nó vừa khuất bóng thì con chó rừng lại bò chầm chậm quanh chân tảng đá lần nữa. Trông thấy chim bồ câu, nó lại hét lên lần thứ hai: “Này, này, bồ câu mẹ ơi! Đưa cho ta một đứa con của ngươi đi, nếu không ta sẽ nhảy lên tổ và ăn thịt cả lũ các ngươi đấy.”
Lần này thì chim bồ câu đã khôn ra, cô dõng dạc đáp lại: “Tôi nhất định sẽ không làm thế đâu,” dù tim cô vẫn đập thình thịch vì sợ hãi khi thấy chó rừng đang lấy đà chuẩn bị nhảy lên.
Tuy nhiên, nó chỉ tự làm mình bị thương khi va vào tảng đá, và nghĩ tốt nhất nên tiếp tục dọa dẫm. Nó lại hét lên câu cũ: “Bồ câu mẹ, bồ câu mẹ ơi! Nhanh đưa cho ta một đứa con, không ta sẽ ăn thịt tất cả các ngươi đấy.”
Nhưng chim bồ câu mẹ chỉ đáp lại như trước: “Tôi nhất định sẽ không làm thế đâu, vì tôi biết chúng tôi đang ở nơi an toàn, ông không với tới được đâu.”
Chó rừng cảm thấy không còn hy vọng đạt được mục đích, bèn hỏi: “Nói ta nghe xem, bồ câu mẹ, làm sao mà tự nhiên ngươi lại khôn ngoan ra thế?”
“Là con diệc đã chỉ cho tôi đấy,” cô đáp.
“Nó đi đường nào rồi?” chó rừng hỏi.
“Ở đằng kia, trong đám lau sậy. Nếu ông nhìn kỹ thì sẽ thấy nó,” chim bồ câu nói.
Thế là chó rừng gật đầu chào rồi nhanh chóng đuổi theo con diệc. Chẳng mấy chốc nó đã bắt kịp con chim lớn, lúc này đang đứng trên một tảng đá ven sông rình bắt mấy con cá béo ngậy. “Nói cho ta biết, diệc kia,” nó hỏi, “khi gió thổi từ hướng đó tới, ngươi quay người về phía nào?”
“Thế còn ngươi thì quay người về phía nào?” con diệc hỏi lại.
Chó rừng đáp: “Ta luôn quay về phía này.”
“Vậy đó cũng là phía ta quay về,” con diệc nhận xét.
“Còn khi mưa rơi từ hướng đó, ngươi quay người về phía nào?”
Con diệc lại hỏi: “Thế còn ngươi quay người về phía nào?”
“Ồ, ta luôn quay về phía này,” chó rừng nói.
“Vậy đó cũng là phía ta quay về,” con diệc nói.
“Thế khi mưa đổ thẳng xuống đầu, ngươi làm gì?”
“Thế còn ngươi làm gì?” con diệc hỏi lại.
“Ta làm thế này,” chó rừng đáp. “Ta lấy hai chân trước che đầu lại.”
“Vậy đó là điều ta làm,” con diệc nói. “Ta dùng cánh che đầu mình lại.” Vừa nói, nó vừa nâng đôi cánh rộng lớn lên và phủ kín hoàn toàn đầu mình.
Chỉ trong một cú nhảy, chó rừng đã chộp lấy cổ nó và bắt đầu lắc mạnh.
“Ôi, xin hãy thương tình, xin hãy thương tình!” con diệc kêu lên. “Ta chưa bao giờ làm hại ngươi cả.”
“Ngươi đã mách nước cho chim bồ câu đối phó với ta, nên ta phải ăn thịt ngươi để trả đũa.”
“Nhưng nếu ngươi tha cho ta,” con diệc van nài, “ta sẽ chỉ cho ngươi nơi báo đen làm hang.”
“Vậy thì ngươi nên làm cho nhanh đi,” chó rừng nói, vẫn nắm chặt lấy cổ con diệc cho đến khi nó chỉ cho mình cái hang của báo đen. “Giờ ngươi có thể đi rồi, bạn của ta, vì ở đây có dư thừa thức ăn cho ta rồi.”
Thế là chó rừng tiến lại gần báo đen và hỏi một cách lịch sự: “Báo đen ơi, bà có muốn tôi trông nom lũ con của bà trong khi bà đi săn không?”
“Ta sẽ rất cảm kích,” báo đen nói; “nhưng hãy chắc chắn là ngươi chăm sóc chúng cẩn thận nhé. Chúng cứ khóc suốt thời gian ta đi vắng thôi.”
Nói đoạn, bà ta chạy đi, và chó rừng bước vào hang, nơi nó thấy mười chú báo con, và lập tức chén sạch một đứa. Một lát sau, báo mẹ đi săn về và nói với nó: “Chó rừng, đưa mấy đứa con của ta ra đây để ăn tối nào.”
Chó rừng đưa lũ trẻ ra từng đứa một cho đến khi đủ chín đứa, rồi nó lại lấy một đứa ra lần nữa, khiến trông như đủ cả mười đứa, và báo mẹ hoàn toàn hài lòng.
Ngày hôm sau, bà ta lại đi săn, và chó rừng ăn thịt thêm một chú báo con nữa, thế là giờ chỉ còn lại tám đứa. Đến tối, khi bà ta trở về, báo mẹ nói: “Chó rừng, đưa các con của ta ra đây!”
Và chó rừng đưa đứa này rồi lại đứa khác ra, còn đứa cuối cùng nó đưa ra ba lần, nên trông như vẫn đủ cả mười đứa.
Ngày hôm sau mọi chuyện vẫn diễn ra như thế, và ngày tiếp theo, tiếp theo nữa, cho đến khi cuối cùng chẳng còn lấy một đứa nào, và suốt phần còn lại trong ngày, chó rừng bận rộn đào một cái hố lớn ở phía sau hang.
Đêm đó, khi báo mẹ đi săn về, bà lại nói với nó như thường lệ: “Chó rừng, đưa các con của ta ra đây.”
Nhưng chó rừng đáp: “Đưa lũ con của bà ra ư! Sao cơ, bà thừa biết như tôi thôi, là chính bà đã ăn thịt chúng hết cả rồi.”
Dĩ nhiên, báo đen chẳng hiểu chó rừng nói gì, chỉ lặp lại: “Chó rừng, đưa các con ta ra đây.” Vì không nhận được câu trả lời, bà bước vào hang, nhưng chẳng thấy chó rừng đâu, vì nó đã bò qua cái lỗ mình đào và trốn thoát. Và tồi tệ hơn cả là, bà cũng không thấy lũ con của mình đâu nữa.
Báo đen không đời nào để chó rừng thoát tội như vậy, bà liền phi nước đại đuổi theo nó. Tuy nhiên, chó rừng đã đi trước một khoảng khá xa, và nó đến được nơi một đàn ong đang làm tổ mật trong khe đá. Nó đứng lại đó chờ cho đến khi báo đen đuổi kịp: “Chó rừng, lũ con của ta đâu?” bà hỏi.
Và chó rừng đáp: “Chúng ở trên kia kìa. Đó là nơi ta mở trường học đấy.”
Báo đen nhìn quanh rồi hỏi: “Nhưng ở đâu? Ta chẳng thấy đứa nào cả.”
“Lại gần đây một chút,” chó rừng nói, “rồi bà sẽ nghe thấy chúng hát hay đến mức nào.”
Thế là báo đen tiến lại gần khe đá.
“Bà không nghe thấy chúng ư?” chó rừng nói; “chúng ở trong đó đấy,” rồi nó chuồn mất trong khi báo đen đang mải mê lắng nghe tiếng hát của lũ trẻ.
Bà ta vẫn đang đứng đúng chỗ đó thì một con khỉ đầu chó đi ngang qua. “Bà làm gì ở đó thế, báo đen?”
“Ta đang lắng nghe các con ta hát. Chó rừng mở trường học ở đây này.”
Thế là con khỉ đầu chó chộp lấy một cái cây gậy, chọc vào khe đá và kêu lên: “À, thế thì ta cũng muốn xem con của bà đấy!”
Đàn ong bay ra thành một đám khổng lồ, điên cuồng lao vào tấn công báo đen từ mọi phía, trong khi con khỉ đầu chó nhanh chóng leo lên cao cho an toàn, rồi đậu trên cành cây mà hét vọng xuống: “Chúc mừng bà đã gặp lại con nhé!” Trong khi đó, từ phía xa, người ta nghe thấy tiếng chó rừng đang cười khoái chí: “Chích cho nó thật đau vào! Đừng để nó chạy thoát!”
Báo đen phi như điên dại, rồi lao mình xuống hồ nước gần nhất, nhưng mỗi lần bà ngoi đầu lên, lũ ong lại chích tiếp, thế là cuối cùng con vật tội nghiệp đó chết đuối hoàn toàn.