Bản năng tìm cách tránh né rào cản và chốt chặn của tôi bắt đầu từ rất sớm. Hồi một tuổi rưỡi, tôi đã tìm ra cách để trèo khỏi cũi, bò tới thanh chắn an toàn ở cửa và tìm được cách mở nó. Đối với mẹ tôi, đây là dấu hiệu cảnh báo đầu tiên cho những gì sau này.

Yjcv ku vjg pcog qh vjg uauvgo wugf da jco qrgtcvqtu vq ocmg htgg rjqpg ecnnu?

Tôi là con một trong nhà. Sau khi cha bỏ đi lúc tôi lên ba, mẹ tôi, tên là Shelly, và tôi đã sống trong những căn hộ đẹp với mức giá trung bình thuộc các khu dân cư an toàn ở Thung lũng San Fernando, chỉ cách thành phố Los Angeles một ngọn đồi. Chúng tôi sống nhờ công việc chạy bàn của mẹ tại một trong những nhà hàng nằm trên Đại lộ Ventura, chạy theo hướng đông-tây suốt chiều dài thung lũng. Cha tôi sống ở một bang khác và dù có quan tâm đến tôi, nhưng nhìn chung, ông chỉ tới thăm tôi vài lần cho tới khi ông chuyển đến Los Angeles năm tôi 13 tuổi.

Mẹ con tôi chuyển nhà nhiều đến mức tôi không có cơ hội kết bạn như những đứa trẻ khác. Tôi dành thời thơ ấu cho các thú vui đơn độc, phần lớn là những hoạt động không phải di chuyển. Khi tôi còn đi học, các thầy cô thường nói với mẹ rằng tôi thuộc nhóm 1% đứng đầu về toán và đánh vần, vượt xa so với các bạn cùng tuổi. Nhưng do bản tính hiếu động, nên thật khó để tôi có thể ngồi yên một chỗ.

Trong suốt quá trình trưởng thành của tôi, mẹ đã lấy thêm ba người chồng và có vài người bạn trai. Một kẻ hành hung tôi, một gã khác – tay này làm trong lực lượng chấp pháp – đã quấy rối tôi. Không giống như các bà mẹ mà tôi từng biết, mẹ chưa bao giờ làm ngơ. Ngay khi bà phát hiện ra tôi bị đối xử tệ hại – hoặc thậm chí chỉ là bị nặng lời – gã đàn ông đó sẽ phải ra khỏi nhà ngay lập tức. Tôi không định kiếm cớ bao biện, nhưng tôi thường tự hỏi không biết những gã đàn ông ưa bạo lực kia có góp phần làm nên tư tưởng chống đối lực lượng chức năng của tôi hay không.

Mùa hè là khoảng thời gian tuyệt vời nhất, đặc biệt là khi mẹ làm theo ca và được nghỉ vào giữa ngày. Tôi sung sướng được mẹ cho đi bơi ở bãi biển Santa Monica tuyệt vời. Mẹ nằm trên cát, tắm nắng và thư giãn, nhìn tôi chơi đùa cùng những con sóng, bị sóng đánh ngã rồi lại nhổm lên cười. Ngoài ra, tôi còn tập luyện mấy kiểu bơi được học ở trại hè YMCA mà tôi đã tham gia được vài kỳ (tôi luôn ghét chúng trừ những lúc được dẫn ra biển).

Khi còn bé, tôi khá giỏi thể thao và cảm thấy thích thú khi được chơi tại Giải Bóng chày Thiếu niên (Little League). Tôi nghiêm túc với việc này tới mức dành hết thời gian rảnh rỗi để tập đánh bóng. Nhưng niềm đam mê dẫn tới hành trình trọn đời của tôi bắt đầu từ năm tôi lên 10. Người hàng xóm sống trong căn hộ đối diện có cô con gái trạc tuổi mà tôi rất có cảm tình. Ở tuổi đó, điều tôi thấy hứng thú hơn cả lại là thứ mà cha cô bé mang tới: ảo thuật.

Ông là một nhà ảo thuật có tài với những màn ảo thuật bằng lá bài, đồng xu và những hiệu ứng hoành tráng đầy mê hoặc. Nhưng quan trọng hơn, tôi nhìn thấy niềm hân hoan trên gương mặt các khán giả của ông khi bị qua mặt, dù đó là một người, ba người, hay cả căn phòng. Dù chưa từng thực sự suy ngẫm về điều này, nhưng việc phát hiện ra rằng con người thích bị lừa đã ảnh hưởng rất lớn đến đường đời của tôi.

Cửa hàng bán đồ ảo thuật chỉ cách nhà một cuốc xe đạp ngắn trở thành chốn bí mật yêu thích của tôi trong thời gian rảnh rỗi. Ảo thuật là cánh cửa đầu tiên đưa tôi đến với nghệ thuật qua mặt con người.

Đôi khi thay vì đạp xe, tôi sẽ nhảy lên xe buýt. Vào một ngày nọ, vài năm sau, Bob Arkow, một tài xế xe buýt, người để ý thấy tôi mặc chiếc áo phông có ghi “CBers Do It on the Air” (tạm dịch: Dân chơi mạng làm việc như trên mây), đã nói rằng anh ta vừa kiếm được một thiết bị cầm tay Motorola vốn là chiếc bộ đàm của cảnh sát. Tôi nghĩ có thể gã đã bắt được tần số của cảnh sát, nếu thế thì thật tuyệt. Hóa ra, gã bịp tôi chuyện đó, nhưng Bob là một gã cuồng chơi vô tuyến điện nghiệp dư[1] (ham radio), và sự nhiệt tình của gã với thú vui đó đã khơi lên mối quan tâm trong tôi. Gã cho tôi thấy cách thực hiện một cuộc gọi miễn phí thông qua sóng vô tuyến điện, nhờ một tính năng có tên là miếng vá tự động[2] trên một số vô tuyến điện nghiệp dư. Gọi điện thoại miễn phí! Điều này khiến tôi ấn tượng không tài nào kể xiết. Tôi nghiện trò này luôn.

Sau vài tuần tham dự lớp học buổi tối, tôi đã nắm được mạch liên lạc vô tuyến và các quy định về ham radio để qua bài thi viết, và cũng đã đủ thành thạo về mã Morse để lấy được chứng chỉ. Chẳng bao lâu sau, tôi nhận được một phong bì từ Ủy ban Truyền thông Liên bang (FCC) đựng giấy phép ham radio của tôi, mà không nhiều đứa trẻ mười mấy tuổi có được. Tôi tự hào ghê gớm.

Lừa gạt mọi người bằng ảo thuật cũng thú vị. Nhưng học cách vận hành hệ thống điện thoại mới mê hoặc. Tôi muốn biết mọi thứ liên quan tới công ty điện thoại. Tôi muốn thông thạo cách thức vận hành bên trong đó. Tôi luôn đạt điểm cao hồi cấp 1 và cấp 2, nhưng đến năm lớp 8 hay lớp 9, tôi bắt đầu trốn học và lảng vảng ở Henry Radio, một cửa hàng ham radio phía Tây Los Angeles, để đọc sách về lý thuyết vô tuyến điện hàng giờ liền. Đối với tôi, điều đó tuyệt như một chuyến đi đến Disneyland vậy. Ham radio cũng đem đến một số cơ hội để tôi có thể giúp đỡ cộng đồng. Có dạo tôi hoạt động tình nguyện vào các dịp cuối tuần nhằm cung cấp dịch vụ hỗ trợ thông tin liên lạc cho hội Chữ thập Đỏ địa phương. Có mùa hè tôi cũng làm việc tương tự cả tuần cho kỳ Thế vận hội dành cho người khuyết tật.

Đối với tôi, những chuyến xe buýt hệt như một kỳ nghỉ – tận hưởng khung cảnh thành phố, ngay cả ở những nơi quen thuộc. Thời tiết ở Nam California luôn hoàn hảo, trừ những lúc có sương mù. Vé xe tốn 25 xu, thêm 10 xu để đổi chuyến. Vào kỳ nghỉ hè khi mẹ đi làm, có khi tôi ngồi xe buýt cả ngày. Đến năm 12 tuổi, đầu óc tôi đã nảy ra những ý tưởng khác người. Một ngày tôi phát hiện ra, nếu có thể tự bấm vé chuyển chuyến, mình sẽ chẳng tốn xu nào.

Cha và chú bác tôi đều là những người bán hàng khéo miệng. Tôi đoán mình thừa hưởng gen đó nên ngay từ nhỏ, tôi đã có tài thuyết phục mọi người làm điều gì đó cho mình. Tôi lên xe buýt qua cửa trước và ngồi gần ghế lái. Khi tài xế dừng đèn đỏ, tôi nói: “Cháu đang thực hiện một bài tập ở trường và cần bấm lỗ tạo hình thù hay ho lên mấy miếng bìa các-tông. Cháu thấy cái máy bác dùng để bấm lỗ lượt chuyển chuyến tuyệt quá. Cháu có thể mua nó ở đâu ạ?”

Tôi không nghĩ người tài xế sẽ tin tôi vì điều này nghe thật ngu ngốc. Hẳn ông ấy không ngờ một thằng nhóc ở độ tuổi tôi lại đang cố lợi dụng mình. Ông ấy cho tôi biết tên cửa hiệu, và khi tôi gọi đến đó, họ nói chiếc máy bấm lỗ có giá 15 đô-la. Khi bạn 12 tuổi, bạn có thể nghĩ kế để xin mẹ 15 đô-la không? Tôi làm chuyện đó ngon ơ. Ngay ngày hôm sau, tôi đã có mặt ở cửa hàng để mua máy bấm lỗ. Nhưng đó mới chỉ là Bước 1. Làm thế nào để có được cả một xấp vé chuyển chuyến còn trống?

Hừm, người ta rửa xe buýt ở đâu nhỉ? Tôi đi bộ đến một trạm xe gần đó, thấy một thùng rác lớn ở trạm nơi các xe được dọn rửa, đu lên trên đó và nhìn ngó.

Trúng lớn rồi!

Tôi nhét đầy túi những tập vé chưa dùng hết – lần đầu tiên trong vô vàn lần “Lục-thùng-rác” sau này.

Tôi có trí nhớ khá tốt và đã cố gắng nhớ lịch xe buýt của gần như toàn bộ Thung lũng San Fernando. Tôi bắt đầu đi khắp nơi có hệ thống xe buýt – Quận Los Angeles, Quận Riverside, Quận San Bernandino. Tôi vui sướng nhìn ngắm tất cả các địa danh khác nhau đó và thu nhận thế giới xung quanh.

Trong quá trình rong ruổi, tôi kết bạn với Richard Williams, người cũng làm trò tương tự nhưng có chút khác biệt. Thứ nhất, Richard là con trai của một tài xế xe buýt, nên việc cậu ta được đi lại miễn phí bằng xe buýt là điều đương nhiên. Thứ hai (ít nhất lúc đầu là vậy) là cân nặng: Richard mập ú và thường dừng ở Jack in the Box[3] để gọi một phần bánh Taco cỡ lớn 5-6 lần một ngày. Tôi học theo lối ăn uống của cậu ta gần như ngay lập tức và bắt đầu phát tướng phần bụng.

Chẳng bao lâu sau, một cô bé với mái tóc vàng tết đuôi sam đi cùng chuyến xe buýt đến trường bảo tôi: “Trông cậu cũng dễ thương đấy, nhưng hơi béo. Cậu phải giảm cân đi.”

Liệu tôi có tiếp nhận lời khuyên tuy khó nghe nhưng đúng đắn đó không? Không.

Liệu tôi có gặp rắc rối vì đã lục-thùng-rác để có vé chuyển chuyến và đi xe miễn phí không? Cũng không. Mẹ nghĩ tôi thật thông minh, còn cha nghĩ tôi thật sáng tạo, và những tài xế biết tôi tự bấm vé chuyển chuyến nghĩ đó là một trò vui lớn. Cứ như thể, tất cả những người biết tôi đều đang khuyến khích tôi làm vậy.

Trên thực tế, tôi không cần lời khen ngợi từ mọi người để những trò quỷ đẩy tôi vào rắc rối. Ai ngờ rằng một lần mua sắm nhỏ lại có thể dạy cho tôi một bài học sẽ làm thay đổi cuộc đời tôi sau này… theo một hướng không may?

❀ ❀ ❀

[1] 4* Vô tuyến điện nghiệp dư (ham radio hay còn gọi là amatuer radio): Thiết bị sử dụng các dải tần số vô tuyến cho mục đích phi thương mại như giải trí, trao đổi tin nhắn… (ND)

[2] 5* Miếng vá tự động (auto patch): Một tính năng của ham radio, được dùng để thực hiện cuộc gọi đi trên điện thoại. Người dùng có bộ thu phát có thể tạo ra tín hiệu điện thoại quay ở trạng thái âm kép đa tần để thực hiện các cuộc gọi bị giới hạn trong mô-đun của miếng vá tự động đến các số điện thoại cố định, như cuộc gọi nội hạt hoặc các số điện thoại không mất phí. (BTV)

[3] 6* Jack in the Box: Thương hiệu đồ ăn nhanh ở Mỹ. (ND)