Một việc rõ rệt như ban ngày: nếu mục đích chính của tài liệu là đánh lừa người Đức đến độ buộc họ đương nhiên hành động thể theo đúng như tin tức ta cung cấp cho họ; tài liệu đó phải phát xuất ra từ những giới chức thật cao cấp. Những sơ hở hoặc tiết lộ do sĩ quan tầm thường đưa ra không đủ, ngay cả trường hợp khinh xuất của Tướng lãnh cấp dưới cỡ Thiếu tướng hoặc Đô Đốc gửi cho nhau cũng không đủ quan trọng cho Đức phải tin.

Nếu muốn thuyết phục Bộ Tham mưu Đức rằng mục tiêu sắp tới của chúng ta không phải là đảo Sicile, cần phải đưa cho họ một tài liệu được trao đổi giữa các sĩ quan có trách nhiệm về những kế hoạch thực sự, kế hoạch chủ yếu, và không phải là một kế hoạch phụ thuộc tức là kế hoạch ngụy tạo đánh lừa đối phương hoặc bổ túc hay che đậy kế hoạch chính.

Muốn chiến dịch đem lại kết quả mỹ mãn, tôi cần có một tài liệu do hai người nào đó viết cho nhau, cả hai đều được phe Đức biết tiếng tăm và biết có dự vào các việc cơ mật của Đồng minh.

Tôi bèn đề nghị với Tổng Tham mưu phó Hoàng gia, Đại tướng Sir Archibald Nye viết cho Đại tướng Alexander đang chỉ huy một lộ quân tại Tunisie dưới quyền Tướng Eisenhower ở Tổng hành dinh Thập bát lộ quân.

Thư viết theo giọng văn của “bạn già” gửi cho nhau, đại khái: “… nè bồ, tụi này cũng hiểu bồ gặp khó khăn, nhưng chúng tớ cũng vậy. Lão Tổng Tham mưu trưởng bó buộc phải bỏ rơi một vài yêu sách của bồ, mặc dầu bồ tha thiết nài nỉ. Có nhiều lý do quan trọng nên không thể làm vừa lòng bồ lúc này .v…v…” Tóm lại, loại thư riêng, thân mật trao đổi tin tức và giải thích cho nhau một vấn đề, không thể viết trong một công văn chính thức.

Chỉ có loại thư này mới làm người Đức tin tưởng mục tiêu sắp tới của chúng ta không phải là đảo Sicile, và do một sĩ quan mang theo, vì không thể gửi trong vali chứa đầy giấy tờ chính thức như thường lệ vẫn gửi từ Anh sang cho các đạo quân chúng ta đang tác chiến.

Tôi cần nhắm vào các quan to, đoán trước các ngài sẽ thịnh nộ, và quả nhiên như vậy. Đúng thế, phần lớn những người dù khả năng phi thường, tài ba lỗi lạc cũng không nhận thức được rằng loại công tác này được bao quát nhiều nỗ lực khác thường, họ không thông cảm cho công tác đã được thực hiện với một tâm cơ trí trị đặc biệt và cùng một lúc vấn đề phải được nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh khác nhau.

Bạn là một sĩ quan tình báo Anh, bạn có một “đồng nghiệp” trong cơ sở Tình báo đối phương ở Berlin. Bên trên “đồng nghiệp” ấy còn có Bộ chỉ huy Đức. Nhưng điều mà người Anh, được đào luyện theo lối Anh, suy luận thế nào về một tài liệu, cái đó không quan trọng. Điều đáng kể là “đồng nghiệp” của bạn ở bên đối phương sẽ nghĩ ra sao với lối suy luận, với sự hiểu biết và theo lối đào tạo của họ khi nắm được tài liệu trong tay.

Bởi vậy nếu bạn muốn họ nghĩ thế này hay thế nọ, bạn phải đưa ra những dữ kiện đế buộc họ phải suy nghĩ theo như ý họ (chứ không phải theo như ý bạn). Nhưng họ có thể nghi ngờ và tìm kiếm bằng chứng. Bạn phải tưởng tượng đoán xem họ điều tra thế nào (chứ không phải bạn sẽ điều tra) rồi cung cấp những câu trả lời tương xứng cho họ hài lòng.

Nói một cách khác nên nhớ một người Đức không suy luận và phản ứng như một người Anh, vậy bạn cần phải đặt mình vào địa vị họ.

Nhưng cũng đừng quên Bộ Tham mưu Hành quân Đức mà họ phải tường trình lên và thuyết phục nổi, thì kế hoạch của bạn mới thành tựu. Bộ Tham mưu Đức không biết hết nỗi khó khăn của Đồng minh, thí dụ họ không rõ chúng ta đang thiếu dụng cụ đổ bộ nên tưởng ta đủ lực mở một chiến địch nào đó trong khi chính Bộ Tham mưu Đồng minh không bao giờ dự trù đến.

Tóm lại, phải nhớ rằng các kế hoạch đều nhằm đánh lừa kẻ thù chứ không phải đánh lừa Bộ Tham mưu chúng ta. Thế nhưng có phải tất cả mọi người (nhất là mấy ông lớn) ai cũng biết nhớ điều ấy để hành động thích nghi cho đâu!

Do đó chúng tôi bắt đầu gặp những khó khăn. Trước khi kể những nỗi gian nan vất vả, xin có vài lời về “mục tiêu phụ” và “kế hoạch phụ” tức là mục tiêu kế hoạch ngụy tạo để che lấp nơi mình sắp tấn công và để đánh lừa đối phương.

Nếu không muốn địch quân tập trung nỗ lực chống lại cuộc đổ bộ của ta lên một mục tiêu được dự trù, cần phải tìm cách nhử kẻ thù mang hết cố gắng phòng thủ đi chỗ khác, nếu có thể, phải làm cho kẻ thù tin rằng ta sắp tấn công một nơi khác, một nơi mà chúng tôi gọi là “mục tiêu lừa địch”.

Như tôi đã nói, khi một chiến dịch được tổ chức, gần như không thể tránh được những tiết lộ, sơ hở. Những biện pháp an ninh nhằm ngăn ngừa kẻ thù dùng tiết lộ sơ hở đó để đoán biết mục tiêu thực sự, đôi khi có thể trở thành phương tiện thích hợp với mục đích đánh lừa đối phương tin vào một mục tiêu giả tạo.

Thí dụ: Nếu có sự tiết lộ về một cuộc đổ bộ lên đảo Lodofen (Na Uy, Bắc Âu châu) và nếu ta phân phát cho binh sĩ nón cát che nắng, kẻ thù sẽ phải đoán mục tiêu chính ở về miền nhiệt đới. Nếu tàu bè chở quân lính nhận được những bản đồ và dụng cụ chứng tỏ mục tiêu giả tạo của ta là hải cảng Dakar (Tây Phi châu) cơ quan tình báo Đức khi nắm được một vài tiết lộ về việc đó sẽ suy luận đúng theo ý muốn của ta, tức là tưởng rằng Đồng minh sắp đổ bộ lên Phi châu chứ không phải lên đảo Lodofen.

Mục tiêu giả tạo lý tưởng nhất là một nơi rất xa mục tiêu thật để đối phương rút hết cơ cấu phòng thủ hải lục không quân ra khỏi địa điểm ta định tấn công. Xin lấy một thí dụ vô lý quá đáng: Nếu ta định xâm lăng Bắc Phi mà kiếm được cách làm cho người Đức tin rằng ta sẽ đánh lên Na Uy! Họ sẽ dồn hết lực lượng lên Bắc Âu và không thể can thiệp vào chiến dịch thật sự của ta nữa.

Trên thực tế, mục tiêu giả tạo nhiều khi bắt buộc phải ở cùng một vùng với mục tiêu thật nên không thể nhử toàn thể đối phương đi một nơi khác. Thí dụ như năm 1942, Đồng minh đổ bộ lên Alger, ta có thể lừa địch mang hết phi cơ sang một mục tiêu giả ở phía Đông Bắc Phi, nhưng chắc chắn Hải quân Đức-Ý sẽ tiến về phía Tây để tấn công các đoàn tàu đổ bộ vì quân Anh-Mỹ chỉ có thể tiến vào Địa Trung Hải bằng lối Gibraltar (phía Tây) mà thôi. Do đó người ta thường phải sử dụng phương pháp thực hư cốt để kẻ thù lầm lẫn tin tưởng.

Áp dụng lý thuyết đó, chúng tôi có bổn phận cố gắng thuyết phục người Đức rằng Đồng minh sẽ không tấn công đảo Sicile để họ mang hết lực lượng tại nơi này đi tăng cường phòng thủ các địa điểm khác.

Nhận xét tình hình theo quan điểm Đồng minh, chúng tôi thấy có hai đạo quân kiểm soát toàn thể vùng Bắc Phi. Đạo thứ nhất dưới quyền Tướng Eisenhower đóng ở Algéri, cực Tây Địa Trung Hải. Đạo thứ nhì Thống chế Wilson chỉ huy, căn cứ ở Ai Cập, cực Đông Địa Trung Hải. Chúng tôi được biết Đồng minh có ý định dùng cả hai đạo quân này vào một chiến dịch mà thôi.

Tôi biết chắc như vậy vì nhiều lý do dài dòng không tiện kể ra đây, chỉ xin tóm tắt: Muốn tấn công lên đảo Sicile rồi đổ bộ vào đất Ý, cần phải có tất cả lực lượng Đồng minh hợp lại.

Ngoài vấn đề lục quân và không quân thực sự tham chiến, Đồng minh thiếu rất nhiều dụng cụ đổ bộ và còn phải dự trữ tàu bè chuyển vận, áp tải… để tiếp tế đạn dược thực phẩm, nên không thể nào mở hai chiến dịch một lúc.

Nhưng theo quan điểm người Đức, vấn đề đặt ra lại khác hẳn. Theo họ, Đồng minh có thể dùng đạo quân Eisenhower ở phía Tây để tấn công miền Nam nước Pháp mặc dầu trước đó có lẽ phải xâm chiếm các đảo Sicile, Sardaigne và Corse. Như thế rất nguy hiếm, vì nước Ý chưa bị xâm lăng, quân Đức sẽ dùng quốc gia này làm căn cứ phản công vào các đường tiếp tế Đồng minh. Ngoài ra, vẫn đạo quân ấy, hoặc đạo quân đóng ở Ai Cập cũng có thể dùng để đánh lên đất Ý, tuy nhiên nếu là đạo quân Eisenhower thì gần như bắt buộc phải chiếm đảo Sicile trước tiên đã. Sau hết rất có thể đạo quân phía Đông dùng vào việc xâm lăng Hy Lạp và tấn công miền Balkan.

Không có gì chứng tỏ người Đức đã biết chúng ta đang thiếu phương tiện đổ bộ, vậy dĩ nhiên họ dự trù chúng ta sắp mở hai cuộc tấn công: một ở phía Tây với đạo quân Eisenhower, và một ở phía Đông với quân của Thống chế Wilson.

Khi nghiên cứu lừa địch bằng chiến dịch “Thịt Ba-tê” lý luận của chúng tôi như sau: Vì phần lớn lực lượng Đồng minh đóng trên đất Tunisie, đừng có hòng người Đức tin rằng chúng ta sẽ cho các đoàn tàu chạy qua eo biển ngay trước mặt các phi trường của họ trên đảo Sicile. Bởi vậy muốn lừa địch bằng một mục tiêu giả tạo mục tiêu này phải nằm về phía Tây nước Ý.

Người ta đã chọn đảo Sardaigne làm mục tiêu giả cốt ý cho Đức thấy Đồng minh bỏ rơi Sicile để chiếm hai đảo Sardaigne và Corse làm bàn đạp tấn công vào các miền duyên hải Pháp và Ý.

Chúng tôi không có nhiều phương cách “trao tiết lộ” cho người Đức, hơn nữa biết phương cách nào đưa tới đích? Chúng tôi chỉ có một tài liệu duy nhất, vậy thì tiện đây dùng nó làm “một công đôi ba việc”.

Theo ý tôi, người Đức phải tin rằng đạo quân Wilson dưới quyền Tướng Montgomery sẽ xâm lăng Hy Lạp và tấn công Balkan thay vì tham dự chiến dịch của Tướng Eisenhower.

Tại sao đối phương lại không tin rằng Đồng minh mở hai cuộc tấn công ở cả hai phía Đông, Tây Địa Trung Hải nhỉ? Chúng tôi phải cố gắng làm cho họ tin như vậy, để phân tán lực lượng tản mác nhiều nơi, hơn là dựa vào trò lừa địch ta chỉ có thể nhử họ đến mục tiêu giả tạo là hòn đảo Sardaigne mà thôi.

Tôi bèn đề nghị: lá thư gửi cho Tướng Alexander sẽ tiết lộ ra có hai chiến dịch; một của Alexander dưới quyền Eisenhower đánh vào Sardaigne và có lẽ vào cả đảo Corse, thứ nhì của Wilson đánh vào Hy Lạp. Tôi còn gợi ý để bức thư nói: Đồng minh đang cố gắng làm cho Đức tin rằng chúng ta sắp xâm lăng Sicile.

Theo ý tôi, cái khoái nhất trong vụ này là nếu chẳng may kế hoạch thực sự của ta bị tiết lộ, người Đức sẽ coi sự tiết lộ đó là một chiến dịch giả tạo như đã báo trong bức thư. Nếu họ “mắc bẫy cò ke” vì bức thư đó rồi, họ sẽ không thèm tin vào các tin mật thực sự nữa.

Đề nghị của chúng tôi trình lên các quan to trong Bộ Tham mưu, và khó khăn rắc rối bắt đầu. Rất ít người biết đến kế hoạch của chúng tôi, nhất là bản dự thảo lá thư cho ngài Tổng Tham mưu phó ký tên. Chúng tôi đã tránh việc đệ trình theo hệ thống quản giai, vậy mà vẫn có vài ông lớn xem qua, tưởng mình thành thạo tâm lý Đức lắm, nhún vai gạt phắt: “Cao vọng quá, không được đâu! Tốt hơn, viết một bức thư thường rồi đề sai ngày giờ hành quân… Không đánh lừa tụi Đức bằng vụ này được đâu, chỉ tổ làm chúng chú trọng đến Sicile. Mà không được dùng Sardaigne làm mục tiêu giả tạo, vì như vậy, khi lộ tẩy, bọn Đức sẽ biết ngay là đảo Sicile…”

Kỳ công của chiến dịch “Thịt Ba-tê” có lẽ là thuyết phục nổi các sếp tôi vững bụng vào cơ hội ngàn năm một thuở, vậy cần phải cao vọng mới có kết quả. Thật là đánh lừa đối phương không khó khăn bằng làm cho các sếp tin tưởng vào thành công.

May thay, ít hôm sau, chính Đại tướng Tổng tham mưu phó Sir Archibald Nye thấy hay hay, tự ý xông vào, dựa theo bản dự thảo của tôi, viết một bức thư mà ông tưởng “đúng điệu” lắm nhưng than ôi, mặc dầu ngài cố gắng viết sát thực sự, bức thư của ngài khó làm cho địch tin nổi, vì đó là một thứ công văn thường gửi lối chính thức chứ không ai lại đưa cho một sĩ quan bỏ túi mang đi. Bị phê bình, Tướng Archibald tức khí viết lại, và sản xuất ra một lá thư tuyệt hảo. Muốn cho xôm trò lừa dối và phòng xa trường hợp đối phương nghe thấy chữ Husky (ký hiệu thực sự cho cuộc tấn công Sicile) ông dùng luôn biệt danh này để chỉ định trận đổ bộ lên Hy Lạp ở phía Đông và bịa ra tên Brimstono đặt cho chiến dịch phía Tây lên đảo Sardaigne.

Đây là mẫu thư của ông:

Không thể nào viết hay hơn! Chỉ có một người thông thạo các chương trình hành quân mới trình bày rõ ràng như thế. Nhờ lối viết bóng bẩy làm cho người Đức phải tin, bức thư này nói rõ sẽ có cuộc hành quân đổ bộ lên Hy Lạp ở phía Đông Địa Trung Hải. Thư còn chỉ rõ ta muốn cho bọn Đức tưởng chiến dịch phía Tây nhằm đảo Sicile (tức là đảo này không thể nào thành mục tiêu thực sự). Tất cả đều viết lối bán chính thức bạn cũ gửi cho nhau trong đó có vài điều riêng tư nên không thể chuyển bằng lối công văn thường lệ.

Có hai điều làm cho tôi băn khoăn:

• Thứ nhất, vì biết người Đức quá, tôi muốn chắc nịch họ phải đinh ninh trong đầu óc về một mục tiêu rõ rệt liên quan đến kế hoạch chúng ta ở phía Tây. Nhưng các quan to trong Bộ Tham mưu phản đối không cho đả động đến tên đảo Sardaigne trong bức thư. Các quan bảo: “Nếu mưu mô bại lộ thì lòi ngay ra tên đảo Sicile cho người Đức biết ngay.” Tuy nhiên nhờ có Thủ tướng đồng ý, tôi kiếm được cách nói xa xôi đến tên đảo này trong một bức thư để Huân tước Louis Mountbatten ký. Câu bóng gió ám chỉ này độc giả sẽ thấy trong chương sau, có lợi vô chừng cho chiến dịch “Thịt Ba-tê”.

• Thứ nhì, ít quan trọng hơn. Tôi muốn gài vào trong thư một chi tiết hợp với lối suy tưởng của người Đức khi họ đọc thấy. Theo tôi, bình thường người ta sẵn sàng để tin một tài liệu trong đó đã biết một phần rồi. Vậy thì tốt hơn hết bức thư nên có một đoạn khôi hài chế diễu Tướng Montgomery, loại châm biếm thô kệch của người Đức! Tướng Archibald có thể hỏi Tướng Alexander: “Monty có điều gì trắc trở mà cả tuần nay không thấy ban nhật lệnh nữa?” Nguyên do, hồi gần đây Đại tướng Montgomery (gọi tắt thân mật là Monty) ban ra một lô nhật lệnh để cổ vũ quân sĩ, và bị nhiều người đùa cợt chế nhạo.

Thế nhưng, cho đến ngày nay tôi vẫn không hiểu vì sao các ông lớn trong Bộ Tham mưu cương quyết gạt bỏ đề nghị của tôi. Tôi công nhận đề nghị này không phải là tuyệt hảo, và bị từ chối cũng chẳng thiệt hại gì, nhưng nếu gài được nó vào trong thư, chắc người Đức sẽ thưởng thức khoái trá lắm!

Thư của Sir Archibald gửi cho “Anh Alex thân mến” và do ông ký tên được đánh máy trên giấy viết thư riêng của ông rồi cho vào hai phong bì đóng dấu xi theo thường lệ.

Thế là tài liệu chính yếu đã sẵn sàng.