Ngay từ lúc đầu, Thiếu tá Martin đã trở thành “người quan trọng” với chúng tôi. Đương nhiên chúng tôi muốn những ai điều tra về ông ta cũng nhận thức như vậy. Càng bình thường vụ này càng buộc người ta phải tin. Ngoài ra tôi quả quyết: trong một vấn đề quan trọng cỡ này, người Đức sẽ nghiên cứu tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ nhặt để kiểm xem có gì trục trặc ngõ hầu yên chí tất cả đều xác thực chứ không phải là một trò sắp đặt. Mãi sau này khi hết chiến tranh tôi mới biết mình làm đúng, cẩn thận có hơn, vì người Đức đã chú ý đến cả hai cuống vé coi hát chúng tôi nhét vào túi Thiếu tá Martin.

Để xác định rõ rệt nhân vật Thiếu Tá Martin, phương pháp chúng tôi là luôn luôn thảo luận về ông ta gần như kiểu bới lông tìm vết nói xấu một người bạn thân thiết! Trên thực tế, nói đến mãi thế rồi cứ tưởng ông ta chính là bạn thân từ thuở nhỏ. Tuy vậy, phải thú nhận rằng mặc dầu Thiếu tá Martin đối với chúng tôi hoàn toàn có thật, chúng tôi vẫn cố gắng nhào nặn nhân sự và câu chuyện của ông chiếu theo nhu cầu công tác.

Như đã nói ở trên, chúng tôi đã ấn định Thiếu tá là một sĩ quan khá xuất sắc, được cấp trên tín nhiệm chỉ có một vài khinh xuất, sơ ý rất tầm thường như đánh mất giấy căn cước và để quá hạn không đem đổi thẻ công vụ. Căn cứ vào đó, chúng tôi nhét vào túi ông những đồ vật chứng tỏ các đặc điểm của ông: Không còn cách nào cho người Đức biết thêm nhân tính Thiếu tá Martin hơn nữa. Theo chúng tôi, ông thích mua vui, vậy ông phải nhận được thiếp mời đến hộp đêm. Ông phung phí quá trớn nên mới có chuyện ngân hàng biên thư về việc thanh toán công nợ. Ông đã đến trọ tại Hội quán nhà binh khi ngang qua London, nên có biên lai tiền phòng chứng minh thời gian tạm trú sau cùng tại Thủ đô.

Tất cả những thứ đó làm cho hình hài của ông thoát ly khỏi trạng thái trừu tượng để có một phong dạng rõ rệt. Nhưng làm thế nào tạo cho ông ta một đời sống thực sự? Chỉ có một cách là nhét vào túi ông những bức thư có tính chất thật riêng tư, vả lại, nếu có thể giữ một người đi dạo vỉa hè và để khám xét, ít khi ta thấy trong mình người ấy một vật gì khác hơn là những giấy tờ vô giá trị.

Chúng tôi đi đến kết luận: muốn chắc chắn kiếm thấy trong một người những thư tín nhờ đó ta hình dung ra cuộc đời của y, cần phải vớ được một chàng mới đính hôn mang theo thư tình và đang dự tính đến hôn nhân. Bởi thế chúng tôi quyết định thu xếp một cuộc “hôn phối trong tương lai” giữa Thiếu tá Martin với một thiếu nữ quen biết đúng trước khi chàng xuất ngoại. Vậy thì, đầu tháng Tư Thiếu tá Martin làm quen rồi đính hôn ngay với một cô gái mỹ danh là Pam. Nàng đưa tặng một tấm hình kỷ niệm, chàng biếu chiếc cà rá đính hôn và nhận được hai bức thư nồng nàn, một viết trong ngày nghỉ cuối tuần, một tại văn phòng nàng làm việc lúc vắng mặt ông sếp, bức thư sau tràn ngập cảm xúc vì chàng cho biết sắp phải đi công tác ở ngoại quốc.

Chàng sẽ mang theo tấm hóa đơn chiếc nhẫn đính hôn, dĩ nhiên chưa trả tiền vì còn đang thiếu nợ nhà băng. Sau hết chàng còn có ông bố già không tán thành những cuộc hôn nhân thời chiến và khẩn khoản ép con trai phải làm chúc thư trước đã, nếu cứ khăng khăng quyết định lập gia đình một cách vội vàng cẩu thả.

Với vài ba bức thư, không thể cao vọng dựng nên một nhân vật rõ rệt hơn được nữa, nhưng các thư đó phải có vẻ thật và phải… nhờ người viết.

Dĩ nhiên chúng tôi có thể tự tay thảo ra: phần lớn chúng tôi đã biết quá về giấy nhà băng thúc nợ, nhiều người đã làm chúc thư và ai chẳng nhận được thư tình? Nhưng tôi tưởng tốt hơn nên nhờ đến những kẻ có đủ điều kiện hoặc thành thạo để khỏi nhầm lẫn.

Một vài việc không khó khăn gì lắm, một người trong bọn chúng tôi vừa được giấy mời để trống tên đến dự khiêu vũ ở quán Club du Gabaret. Thế là thiếp mời đi hộp đêm đã có sẵn. Thư đòi nợ của ngân hàng cũng dễ kiếm. Một bạn khác xoay xở được giấy của nhà băng Lloyds, đề ngày 14 tháng 4 nhắc nhở Thiếu tá Martin phải thanh toán món tiền chừng 79 livres (bảng Anh) về vụ này, có người nêu lên câu hỏi: thường thường thư đòi số tiền tương đối ít ỏi có bao giờ do ông Phó Tổng Giám đốc ở trụ sở Trung ương ký không? Tôi đã nghĩ đến điều ấy, vì rút kinh nghiệm cay đắng của bản thân, loại thư này thường do một Giám đốc chi nhánh vẫn ký loại thư này, nhưng trong trường hợp đặc biệt, rất nhiều khi giấy thúc nợ được gửi đi từ trụ sở Trung ương ngân hàng. Sĩ quan đi kiếm tài liệu này được ra vào trụ sở chính của Lloyds Bank, chúng tôi dùng ngay anh ta vào việc đó. Tôi nghĩ người Đức không có kinh nghiệm của chúng tôi về thiếu nợ nhà băng, và nếu món tiền 79 bảng không lớn lắm họ sẽ thấy ngay ông bố của Thiếu tá Martin là người thế nào rồi.

Lá thư do ông Whitley Jones Phó Tổng Giám đốc ngân hàng Lloyds đọc, đánh máy trong văn phòng nhà băng và ông ký tên, viết như sau:

Bức thư này sẽ gửi qua bưu điện cho Thiếu tá Martin ở Hội quán Hải quân nhưng cố tình gửi lộn đến Câu lạc bộ Lục quân (để anh gác cổng tại đây ghi vào: “Không có ở địa chỉ này” và biên thêm “thử coi ở Hội quán Hải quân số 94, Picadilly”. Như thế người ta sẽ phải tin đó là một bức thư có thật và Thiếu tá Martin mang theo cùng với phong bì cũng rất hợp lý.

Một người trong bọn chúng tôi đến thương lượng với Hội quán Hải quân xin một phiếu đề ngày mồng 2 tháng 4 làm biên lai tiền phòng chứng tỏ Thiếu tá đã tạm trú ở Hội quán trong những đêm từ 18 đến 23 tháng 4-1943. Ngoài vấn đề dựng đứng ra một nhân vật hữu hình, giấy này còn cho thấy hẳn hoi Thiếu tá Martin ngày 24-4-1943 vẫn còn ở London.

Lấy hóa đơn cho chiếc nhẫn đính hôn cũng dễ. Tôi quyết chọn tiệm S. J. Phillips, nhà buôn nữ trang châu báu ở Đại lộ Bond, vì biết họ thường giao thiệp thương mại với ngoại quốc, rất có thể bên Đức có người đã nhận được giấy tờ thư tín trên tiêu đề có in, tên và địa chỉ nhà hàng đó, nếu đem ra so sánh sẽ thấy ngay hóa đơn của Martin là chính xác. Hóa đơn đề 19-4-43, nhưng ghi rõ đã mua ngày 15 cùng tháng.

Kiếm được các giấy tờ nói trên không khó khăn gì nhưng cũng làm bận tâm không ít, vì dĩ nhiên chúng tôi chẳng thể nói xin về để làm gì, nếu bảo đó là công tác Mật, thiên hạ sẽ bàn tán bép xép dông dài. Ngược lại nếu đưa ra một duyên cớ nghe xuôi tai, chắc chắn những nơi cung cấp giấy tờ sẽ kín tiếng. Tôi bèn bịa ra một câu chuyện đánh lạc mọi người, nói rằng có kẻ khả nghi đang chú ý tới những quân nhân túng thiếu, vậy cần có tài liệu chứng tỏ sự quẫn bách của một vài sĩ quan, rồi giả bộ đánh rớt vương vãi gần chỗ kẻ khả nghi kia xem hắn định làm trò gì, có thái độ nào? Câu chuyện bịa nghe chừng cũng lọt tai nên được mọi người vui lòng giúp đỡ và không hề có sự tò mò thọc mạch làm lộ bí mật.

Thế là trong công tác thu xếp lớp lang, đã tính xong các “vai phụ”, đến lượt tìm những “vai chính” cho tấu tuồng.

Trước hết, cần phải có một tấm hình của Pam, vị hôn thê của Thiếu tá Martin. Tôi yêu cầu tất cả các thiếu nữ trong văn phòng mỗi người cho mượn một tấm ảnh rồi treo lên “triển lãm” để bọn tôi ngắm nghía, theo đa số lựa lấy một vài tấm vừa ý nhất rồi gạn lọc để cuối cùng chọn một cô được toàn thể coi như đẹp và duyên dáng nhất. Đó là một thiếu nữ đang trông coi tài liệu tối mật của Bộ Chiến tranh, chúng tôi ngỏ lời muốn sử dụng tấm hình cô làm ảnh một vị hôn thê tưởng tượng cho người nào đó, cô ưng thuận cho phép liền.

Trong bọn tôi không một ai đủ tài viết nổi một lá thư tình, kể ra cũng không phải là một lỗi, vì có là đàn bà đâu mà biết được tâm trạng phụ nữ? Cũng hơi tế nhị khi hỏi một thiếu nữ có viết nổi một tình thư, một “ca khúc yêu đương” thượng thặng. Chúng tôi bèn yêu cầu một nữ thư ký trong phòng tìm hộ một ban gái làm dùm việc đó. Cô này bằng lòng lo liệu nhưng chẳng bao giờ muốn tiết lộ danh tính tác giả hai lá thư bất hủ mà Thiếu tá Martin sẽ mang theo.

Bức thư thứ nhất được viết trên thứ giấy riêng của ông anh rể tôi. Nhất định như thế, vì tôi biết chắc không một người Đức nào lại cầm lòng nổi khi thấy một địa chỉ có tính chất đặc thù của cảnh sắc hoàn toàn Anh quốc như: Trang viên Ogbourne…vv…

Đây là nguyên văn bức thư đó đề ngày Chủ nhật, 18:

Tiếp theo là một lá thư khác viết trên hai tờ giấy loại thường, thứ giấy pelure mỏng dùng trong công sở để đánh máy bản sao. Mở đầu nàng viết: “Viết trong văn phòng, thứ Sáu, 21”. Đoạn đầu bức thư, chữ ngay ngắn, nhưng đoạn cuối viết nguệch ngoặc vì bất chợt nghe tiếng ông sếp trở về, nội dung như sau:

Theo ý chúng tôi, thư viết tuyệt cú, đúng như mong đợi.

Để viết thay cho thân phụ Thiếu tá Martin, chúng tôi lựa được một sĩ quan trẻ tuổi thảo cho một tác phẩm hảo hạng. Đọc thư không ai dám bảo là bịa đặt vì nội dung đầy vẻ kiểu cách lối cổ xưa. Chỉ có một ông bà già tòng cổ mới viết nổi. Xin coi sẽ biết:

Bản sao bức thư gửi cho luật sư:

Chúng tôi đã lựa khách sạn Lion Noir ở Mold, không những vì nó có địa chỉ đặc biệt Anh quốc làm cho người ta cảm thấy vẻ thực, mà còn vì phù hợp với sinh quán của Thiếu tá Martin ở Cardiff. Hy vọng chủ nhân khách sạn thứ lỗi cho chúng tôi đã lấy và sử dụng giấy viết thư của nhà hàng và nhất là đã gièm pha sự tiện nghi của khách sạn thật ra lúc nào cũng được danh tiếng

Sau hết, tôi có người bạn cộng tác với Văn phòng Mc Kenna đã bổ túc cuộc dàn cảnh bằng lá thư sau đây viết trên giấy tờ riêng của văn phòng đó:

Khi đọc lại tất cả những tài liệu trên, chúng tôi thấy các giấy tờ đó cho ta cảm giác đứng trước một người sống, một người hiện hữu thật sự. Xét cho kỹ, với một vài tờ giấy tìm được trong túi áo của một người, ta không thể làm hơn được nữa.

Tuy vậy, vẫn cần đề phòng cẩn bị trước khi trao thư cho Thiếu tá Martin. Trừ những thư tình ra, tôi lấy hết giấy tờ mang theo bên mình cho có vẻ cũ đúng với thời gian. Nhưng với mấy bức thư của cô Pam, thật là rắc rối, nhất là hai tờ giấy pelure mỏng. Những thư này, đọc đi đọc lại nhiều lần, không thể còn ở tình trạng mới nguyên, nhưng không thể đem vò ra rồi vuốt thẳng như có người thiếu suy xét đã đề nghị với tôi.

Một tờ giấy bị vò nhàu đem mài nhẵn, đánh bóng thế nào cũng không hết vết nhăn, và có bao giờ Thiếu tá Martin lại vò nát loại thư quý báu đó? Kiên nhẫn làm như chính ông ta phải làm, tôi giở ra gấp lại nhiều lần, và cũng đánh bóng lên quần áo cho giấy có vẻ đã được giở đến luôn, nên kết cục thư của nàng Pam giống hệt như những tấm giấy người tình đọc đi đọc lại không biết chán.