Một công dân người Anh hiện đương nằm dưới mộ phần trong nghĩa trang Huelva ở Tây Ban Nha. Cuối thu năm 1942, khi quá vãng trong một buổi chiều sương mù ẩm thấp tại Anh quốc, công dân này chắc không ngờ lại an giấc nghìn thu dưới bầu trời tươi sáng của xứ Tây Ban Nha sau khi được mai táng trọng thể với tất cả lễ nghi quan cách. Chắc ông ta cũng không ngờ sau khi chết đi lại được việc hơn lúc sống, giúp Đồng minh đỡ thiệt hại hàng ngàn sinh mạng quân sĩ. Thuở sinh thời ông ta không làm gì được cho Tổ quốc, nhưng chết đi lại có ích lợi cho quê hương hơn cả nhiều người suốt đời tận tâm với xứ sở.

Tất cả đều bắt nguồn từ một ý kiến kỳ cục của anh chàng Georges. Georges và tôi cùng làm việc trong một Ủy ban liên lạc mỗi tuần họp một lần, lo về các vấn đề liên quan đến an ninh các chiến dịch đang dự trù. Chúng tôi trao đổi, thảo luận tin tức từ mọi nguồn gốc (của cơ quan chúng tôi, của nước Anh cũng như của các quốc gia trung lập) đồng thời của các điệp viên từ đất địch gửi bảo cáo về.

Ủy ban cũng nhận được cả những “dự tính” của Đồng minh dự tính thực hiện ngay hoặc có thể thi hành trong kỳ hạn lâu dài. Với các yếu tố đó, chúng tôi phải cố gắng khám phá những “tiết lộ” bất ngờ và những “biện pháp phòng ngừa” của đối phương.

Công việc không dễ dàng, nhưng chúng tôi là một tập đoàn hoàn hảo: trong Ủy ban không những có các sĩ quan nhà nghề với kinh nghiệm, hiểu biết đáng kể, còn có cả những sĩ quan động viên trong dân sự thuộc mọi giới tu nghiệp khác nhau. Chúng tôi chiết trung nghiên cứu cặn kẽ bất cứ nguồn tin nào, và đủ sức hiểu biết các việc nên ít có vấn đề xa lạ đối với chúng tôi.

Georges đưa ra một sáng kiến khi chúng tôi thảo luận về bản báo cáo từ Âu châu bị chiếm đóng mới gửi tới. Như đôi khi đã xảy ra, chúng tôi đang tự hỏi báo cáo này có thực đúng hay do người Đức giả tạo đánh lừa Đồng minh.

Georges là một người tài tình, khéo léo, anh ta luôn luôn có những ý kiến kỳ quặc, tinh xảo đến nỗi không thể thực hiện, hoặc rắc rối quá nên khó có hiệu quả, nhưng đôi khi lại hết sức đơn giản.

Chúng tôi đương phân vân: bản báo cáo kia có thật chính xác hay người Đức đã tóm được điệp viên chúng tôi, rồi đội danh hoặc bắt buộc điệp viên đó gửi báo cáo về? Georges nhớ lại mới đây có chỉ thị cấm các sĩ quan không được mang tài liệu mật khi đi phi cơ vì có thể bị hạ trên đất địch, nên phát biểu ý kiến rằng phương pháp tốt nhất để phối kiểm loại tin tức này là làm thế nào để người Đức gửi trở lại sang Anh những tin mà chúng ta biết rằng sai lầm.

Nếu ta thả dù máy truyền tin sang cho kháng chiến Pháp, rồi khi bên Anh nhận được tin gửi về, làm sao biết được máy đó do Đức hay kháng chiến Pháp đánh đi? Nhưng nếu thả máy truyền tin với một xác chết xuống (do một chiếc dù cố tình bị rách), ta sẽ biết ngay máy đó có rớt vào tay địch và đối phương dùng để mạo nhận không? Vì nếu là kháng chiến Pháp họ sẽ cho biết người nhảy dù đã chết, còn Đức quốc xã sẽ sử dụng máy làm như nhân viên của ta còn sống gửi tin về.

Ý kiến này chẳng phải hoàn toàn, nhưng không mấy khó khăn khi thực hiện, vậy đáng đem thí nghiệm xem sao? Georges kết luận: “Tất cả chỉ là: làm sao kiếm được một xác chết?”

Chúng tôi lập tức chứng minh cho Georges thấy sáng kiến của anh ta dở ẹc. Điệp viên được thả dù thường không bao giờ mang mật ký, thời khóa biểu và phương pháp đánh tín hiệu, vậy người Đức làm thế nào đội lốt dùng máy đánh lừa chúng ta được? Ngoài ra, nếu chiếc dù bị rách hoặc không mở tung ra, tất cả những gì thả xuống đều tan rập dưới đất, nếu là thân thể con người chắc chắn sẽ gãy chân tay, da thịt quần áo bị cào xước nát bét. Khám nghiệm một nạn nhân, Bác sĩ có thể biết thương tích xảy ra trước hay sau khi người đó tắt thở. Vậy đem thả một xác không hồn bằng dù rách xuống đất, khó lòng đánh lừa đối phương và người Đức sẽ thấy ngay xác đó chết từ lâu chứ không phải vì rớt bị thương mà thiệt mạng. Hơn nữa, việc đi tìm một xác người mới chết không phải chuyện dễ, công cuộc lựa chọn thật hết sức hạn chế vì phải kiếm cho được một người té từ trên cao xuống mà tắt thở. Không được, sáng kiến của anh chàng Georges dở ẹc!

Chúng tôi gạt đi để nghiên cứu lại bản bảo cáo: đúng hay giả mạo? Nhưng vài tháng sau, ý kiến lố lăng của Georges bắt đầu thành hình.

Mùa hạ năm 1942, ủy ban chúng tôi bắt tay vào một công tác đại qui mô đầu tiên. Hồi đó Đồng minh đang sửa soạn Chiến dịch Torche, đổ bộ Bắc Phi, và lần đầu tiên được chúng tôi đem ra thử lửa những kinh nghiệm từ trước đến nay thâu lượm được trong công tác bảo vệ an ninh cho những chiến dịch phạm vi nhỏ hợp với một số đơn vị tương đối ít ỏi.

Mặc dầu đã làm tất cả để giữ gìn an ninh, bảo mật phòng gian, người ta không thể ngăn cản kẻ thù hiểu biết rằng Đồng minh đang âm thầm trù liệu một hành động nào đó.

• Thứ nhất: Cả thế giới đều rõ Anh-Mỹ không thể đóng vô hạn định ở vị trí của họ: phải có một cuộc đổ bộ vào nơi nào đấy.

• Thứ nhì: Không thể “phong tỏa” các nhà ngoại giao quốc tế: họ di chuyển trong xứ, gặp gỡ trò chuyện với mọi người, không những với các người biết tin tức mật mà cả những người - số nay rất đông - dĩ nhiên phải trông thấy các tàu bè hoặc quân sĩ tập trung trước khi khởi hành, và mặc dầu một số nhân viên ngoại giao nói trên chính thức biểu lộ chính kiến, chúng ta vẫn không tin tưởng thái độ trung lập của họ được. Ngoài ra, một nhân vật ngoại giao dù có thân Anh quốc đi nữa, vẫn phải tường trình về Chính phủ họ những gì đã xảy ra, và khi báo cáo về đến nước họ, thể nào ít ra cũng có một nhà hữu trách hoặc một Tổng Trưởng bị Đức mua chuộc, hoặc vì lý tưởng sẵn sàng trao cho Quốc xã tin tức mật.

• Thứ ba: Lúc nào cũng có những thương gia những nhà doanh nghiệp, những thủy thủ trung lập đi lại thông thương giữa Anh quốc với Âu châu.

Bởi vậy, đừng tính đến chuyện ngăn cản người Đức không cho họ biết mình đang sửa soạn một chiến dịch. Chúng ta chỉ có thể hy vọng đừng để tiết lộ những tin tức thiết yếu: Khi nào đổ bộ và ở đâu?

Trước khi xâm lăng Bắc Phi. Đồng minh chưa đặt chân lên Âu châu, và chiến tranh ở Bắc Phi chỉ là những trận đánh từ phía Đông tiến về phía Tây, vì các đạo quân của chúng ta xuất phát từ căn cứ trong vùng kênh đào Suez. Như vậy Đồng minh có thể tấn công vào bất cứ đâu. Đối với người Đức, chúng ta có thể đổ bộ lên Na Uy, Hà Lan hay Pháp, hoặc vượt qua Tây Ban Nha, có thể chiếm các đảo Canaries hoặc Acore (Đại Tây Dương) để tăng cường chiến tranh chống tàu ngầm. Chúng ta có thể đổ bộ lên Lybie để tấn công hậu tuyến các đạo quân của Tướng Rommel. Chúng ta có thể tấn công vào Âu châu bị chiếm đóng cũng như vào các nước trung lập.

Vì thế, dù đánh lên Dieppe (Pháp) hay quần đảo Lodofen hoặc nơi khác, Ủy ban chúng tôi vẫn phải cố ngăn kẻ thù không cho chúng biết mục tiêu và ngày giờ tấn công thực sự. Nói một cách khác, nhiệm vụ chúng tôi là chuyển hướng kẻ thù về một mục tiêu sai lầm, đánh lạc chúng bằng những bản thông cáo, thí dụ loan tin phân phát cho binh sĩ mũ nón che nắng nếu quân đội sắp sửa thực sự phải đi chiến đấu trên các đảo Lodofen .v…v. Đoạn, phải tích cực gây xáo trộn, rối loạn đến mức tối đa những tin tức thể nào cũng lọt ra khỏi Anh quốc. Tóm lại, phận sự chúng tôi là cố gắng bảo vệ an ninh càng nhiều càng hay, đồng thời ngăn cản những nguồn tin do chúng tôi tung ra khỏi làm tiết lộ mục tiêu chính.

Khi phát động chiến dịch Torche xâm lăng Bắc Phi, chúng tôi vẫn còn hoạt động theo phương pháp nói trên. Sau khi nghiên cứu tường trình của các ban tình báo và biết được người Đức điều động quân sĩ ra sao, chúng tôi nhận thấy phương thức làm việc đó thành công, kết quả tốt đẹp, vì những mục tiêu giả tạo nhiễu quá khiến phát xít Đức không thể đoán chắc Đồng minh sẽ tấn công nơi nào.

Thế nhưng, sau khi chiến dịch Torche chấm dứt, vấn đề của chúng tôi được đặt ra lại khác hẳn. Chiến tranh đến khúc rẽ, Đồng minh sắp làm chủ toàn thể miền duyên hải Bắc Phi và sẵn sàng đánh thẳng lên các vùng “trọng yếu, sinh tử” của Âu châu (lời của Thủ tướng Churchill).

Ủy ban chúng tôi được cho hay về khái niệm chiến lược của các vị chỉ huy tham mưu Anh và Mỹ, đôi bên có một vài bất đồng ý kiến, nhưng chắc chắn sẽ đánh lên Âu châu nên chúng tôi phải sẵn sàng đóng vai trò của mình lúc Đồng minh bước sang giai đoạn tấn công.

Khi tất cả bờ biển Bắc Phi đã lọt vào tay Đồng minh, dĩ nhiên không thể rút quân đội ở đó mang về Anh để vượt biển Manche tràn sang đất Pháp, ít ra cũng lưu lại một phần sử dụng tại Địa Trung Hải. Binh sĩ này có thể sát nhập đạo quân chinh phục nước Ý hoặc đổ bộ lên miền Nam nước Pháp hay lên đất Hy Lạp. Ủy Ban chúng tôi phải túc trực đối phó với các quyết định bất thần của Bộ Tham Mưu.

Tình hình chiến lược bắt buộc chúng tôi phải thay đổi phương pháp làm việc.

Nằm giữa Địa Trung Hải, đảo Sicile giống trái banh túc cầu nằm ngay trước mũi nước Ý hình thù y hệt một chiếc ủng. Chưa chiếm được đảo này, các đoàn tàu Đồng minh qua Địa Trung Hải vẫn còn bị thiệt hại nặng nề dù các phi trường ở Bắc Phi đã lọt vào tay chúng ta. Ủy Ban chúng tôi được biết đích xác việc chinh phục đảo Sicile gần như chắc chắn phải thực hiện trước khi mở chiến dịch khác.

Trước khi khởi sự tấn công, bao giờ cũng phải sửa soạn rất lâu, nên chúng tôi bắt tay nghiên cứu mục tiêu mới: phải lo liệu cho trận xâm lăng Sicile ngay trước khi chiến dịch Torche được đề ra. Nhưng, phiền một nỗi: sau khi chiếm hết Bắc Phi, nếu Đồng minh coi Sicile là miếng mồi ngon lành, phía người Đức họ cũng thừa hiểu như vậy. Do đó, theo lời Thủ Tướng Churchill, chẳng cần phải dấu diếm mục tiêu của chúng ta vì “một thằng ngốc đến đâu cũng biết Anh-Mỹ sẽ đổ lên Sicile”.

Vậy thì, lúc cần tới, làm thế nào để ngăn cản Đức-Ý đừng tăng cường phòng thủ ở đó, trong khi họ cũng lý luận chiến lược đúng như Đồng minh, tức là phải tấn công đảo này?

Chúng tôi vò đầu moi óc suy nghĩ thì một tia sáng nay ra: ý kiến của Georges trước đây ít lâu có thể đem ra thi hành. Tôi nói: “Tại sao chúng ta không lấy một xác chết trá hình làm Sĩ quan Tham mưu mang theo tài liệu quan trọng chứng tỏ rõ rệt Đồng minh sắp đổ bộ lên một nơi khác. Chẳng cần phải thả dù thây ma xuống mặt đất, vì phi cơ đi từ Anh sang Bắc Phi có thể rớt xuống biển, và thi thể cùng với tài liệu sẽ giạt vào bờ biển Pháp hoặc Tây Ban Nha chỗ nào cũng được nhưng vào Tây Ban Nha vẫn hơn, vì tránh cho thi thể khỏi bị người Đức khám nghiệm kỹ càng. Bề nào người Đức cũng lấy được tài liệu của mình hoặc ít ra cũng lấy được bản sao.”

Ý kiến của Georges vì thế thành hình. Chúng tôi thảo luận sôi nổi các vấn đề có thể xảy ra. Cần phải kiểm soát lại nhiều điểm: Sau một tai nạn phi cơ ngoài biển, tình trạng thi thể sẽ ra sao? Trong trường hợp này người ta thường thiệt mạng vì lý do nào? Mở khám tử thi sẽ thấy những gì? Liệu có kiếm được một xác chết thích nghi không? Và có chắc kiếm được không?

Đó là những câu hỏi đầu tiên cần phải trả lời. Nếu giải đáp được thỏa đáng, kế hoạch sẽ đáng bỏ công nghiên cứu kỹ lưỡng, vì tất cả bọn tôi đều đồng ý tin tưởng: Nếu có dịp, người Tây Ban Nha sẽ không ngần ngại đóng vai trò mà chúng tôi dành cho họ, và như thế thật là một cơ hội may mắn vô cùng.