Cô Gái Kể Chuyện

Lượt đọc: 360 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 25
Một Chén Đắng Cay

❊ ❊ ❊

Vào một buổi tối Chủ nhật ấm áp trong mùa hoa cúc vàng, tất cả chúng tôi, cả người lớn lẫn trẻ em, đều ngồi ngoài vườn quả gần Hòn đá Giảng đường để hát những bài thánh ca phúc âm ngọt ngào và cổ kính. Ai nấy trong chúng tôi ít nhiều đều biết hát, ngoại trừ tội nghiệp Sara Ray, người từng buồn bã thổ lộ với tôi rằng cô chẳng biết mình sẽ phải làm gì khi lên thiên đàng, bởi vì cô đến một nốt nhạc cũng chẳng cất lên nổi.

Cả khung cảnh ấy hiện lên thật rõ ràng trong trí nhớ của tôi — vòm trời màu hoa anh thảo trải dài trên những ngọn cây đằng sau ngôi nhà cũ, những nhánh cây trĩu quả trong vườn, thảm hoa cúc vàng rực rỡ như một dải sóng nắng phía sau Hòn đá Giảng đường, và thứ sắc màu không tên phủ lên khu rừng linh sam trong ánh hoàng hôn đỏ rực. Tôi có thể nhìn thấy đôi mắt xanh mệt mỏi mà sáng ngời của Chú Alec, gương mặt phúc hậu, đậm chất hiền thùy của Dì Janet, bộ râu vàng rậm rạp cùng đôi má đỏ hây hây của Chú Roger, và vẻ đẹp mặn mà của Dì Olivia. Giữa những âm thanh vang vọng qua các sảnh đường ký ức, có hai giọng hát vượt lên trên tất cả. Đó là giọng ngọt ngào, trong trẻo như bạc của Cecily, và giọng nam cao tuyệt vời của Chú Alec. "Nếu là Vua, con sẽ biết hát," thời đó ở nhà Carlisle có câu cửa miệng như vậy. Dì Julia chính là bông hoa rực rỡ nhất trong nhà xét về mặt này và sau đó đã trở thành một ca sĩ lưu diễn có tiếng. Thế giới chưa từng biết đến những người còn lại. Âm nhạc của họ chỉ vang vọng dọc theo những lối mòn ẩn khuất của cuộc đời, và chỉ cốt để làm nhẹ đi những bận rộn của vòng quay thường nhật cùng công việc bù đầu.

Buổi tối hôm đó, sau khi đã chán hát hò, những người lớn bắt đầu kể chuyện về thời niên thiếu và những trò nghịch ngợm của họ.

Điều này luôn mang lại niềm vui thích lớn lao cho lũ trẻ chúng tôi. Chúng tôi háo hức lắng nghe những câu chuyện về các ông chú bà dì trong thời kỳ mà họ — một sự thật thật khó mà tin nổi — cũng từng là trẻ con. Dù bây giờ họ có tề chỉnh và chuẩn mực đến đâu đi nữa, thì thuở trước, có vẻ như họ cũng từng gây ra bao rắc rối, thậm chí còn cãi vã và bất hòa. Vào buổi tối hôm ấy, Chú Roger đã kể rất nhiều câu chuyện về Chú Edward; và có một câu chuyện kể rằng khi mới mười tuổi, chính Edward đã từng đứng trên Hòn đá Giảng đường để giảng đạo với một sự say mê mà như hồi sau sẽ rõ, đã kích thích trí tưởng tượng của Cô bé Kể chuyện dữ dội.

“Giờ nghĩ lại cảnh thằng bé lúc đó, tao cứ thấy buồn cười,” Chú Roger nói, “nó cứ chồm người qua mảng đá cũ, má đỏ bừng lên và mắt ánh lên vì phấn khích, đập bùm bụp lên đỉnh hòn đá hệt như mấy vị mục sư vẫn làm trong nhà thờ. Chỉ có điều mỏm đá ấy không có đệm lót, và vì quá hăng say quên cả bản thân, nó lúc nào cũng tự làm bầm dập tay mình. Hồi đó chúng tao coi nó như một kỳ quan thực sự. Chúng tao rất thích nghe nó giảng, nhưng lại chẳng thích nghe nó cầu nguyện chút nào, bởi vì nó cứ nằng nặc đòi cầu nguyện cho từng đứa bằng tên thật, và không hiểu sao điều đó khiến chúng tao cảm thấy vô cùng khó chịu. Alec, chú còn nhớ con Julia đã tức điên lên thế nào không vì hôm đó Edward cầu nguyện xin Chúa giữ cho nó khỏi thói kiêu ngạo và tự mãn về giọng hát của mình?”

“Làm sao mà tôi quên được,” Chú Alec cười lớn. “Nó ngồi ngay chỗ con Cecily đang ngồi kìa, và nó đứng phắt dậy hiên ngang bước thẳng ra khỏi vườn quả, nhưng đến cổng thì ngoắt lại hằn học hét vọng vào: ‘Tôi nghĩ anh nên đợi cho đến khi cầu nguyện để tống hết thói tự mãn ra khỏi cái thân anh đã rồi hẳng bắt đầu lo cho tôi, Ned King ạ. Tôi chưa từng nghe bài giảng nào tự cao tự đại như bài của anh.’ Ned cứ tiếp tục cầu nguyện phớt lờ như không nghe thấy gì, nhưng đến cuối bài thì hắn chốt lại bằng câu: ‘Ôi lạy Chúa, con cầu xin Ngài hãy để mắt đến tất cả chúng con, nhưng con đặc biệt cầu xin Ngài hãy quan tâm chú ý đến em gái Julia của con, vì con nghĩ nó còn cần điều đó hơn tất cả chúng con, đời đời kiếp kiếp, Amen.’”

Các ông chú cười vang rúc rích trước ký ức ấy. Tất cả chúng tôi đều cười, quả thực là vậy, đặc biệt là khi nghe một câu chuyện khác kể rằng Chú Edward vì quá hăng say nên đã chồm người ra quá đà khỏi “bục giảng”, mất thăng bằng hoàn toàn và lăn kềnh một cú thật mất mặt xuống thảm cỏ bên dưới.

“Nó rơi trúng một khóm ké Scotland to đùng,” Chú Roger khúc khích cười, “chưa hết, nó còn quẹt rách trán vào một hòn đá. Thế nhưng nó vẫn quyết tâm phải giảng cho bằng xong bài giảng, và quả thực nó đã làm được. Nó trèo ngược lên bục giảng, nước mắt đầm đìa trên má, rồi giảng tiếp trong mười phút nữa với giọng nghẹn ngào và những giọt máu rớm trên trán. Thật là một thằng nhóc gan dạ. Hèn chi sau này nó thành công trong cuộc đời.”

“Và những bài giảng cũng như lời cầu nguyện của nó lúc nào cũng bộc trực y như cái cách mà con Julia phản đối vậy,” Chú Alec nói. “Thôi thì, ai rồi cũng già đi và Edward giờ đã điểm bạc; nhưng mỗi khi nghĩ về nó, tôi luôn hình dung nó là một chú nhóc nhỏ nhắn, má hồng phúng phính, xoăn tít tóc, đang đưa ra những đạo lý cho chúng tôi nghe từ Hòn đá Giảng đường. Cứ như thể mới ngày nào tất cả chúng ta còn tụ tập ở đây, y hệt lũ trẻ này, thế mà giờ đây mỗi người đãn trôi dạt mỗi nơi. Julia ở tận California, Edward ở Halifax, Alan ở Nam Mỹ, còn Felix, Felicity và Stephen thì đã về với miền đất rất xa xôi.”

Không gian chìm vào sự im lặng trong chốc lát; rồi Chú Alec cất giọng trầm ấm, đầy cảm xúc đọc lên những vần thơ tuyệt diệu trong Thi thiên thứ chín mươi — những vần thơ kể từ đó đã gắn kết chặt chẽ trong tâm khảm chúng tôi với vẻ đẹp của đêm hôm ấy cùng ký ức về những người thân yêu. Tất cả chúng tôi thành kính lắng nghe từng lời uy nghiêm.

“Lạy Chúa, từ đời này sang đời khác Ngài là nơi trú ngụ của chúng con. Trước khi các núi non chưa được sinh ra, trước khi Ngài tạo tác trái đất và thế gian, từ muôn thuở cho đến muôn đời, Ngài là Đức Chúa Trời... Bởi vì ngàn năm trước mắt Ngài cũng như ngày hôm qua đã qua đi, hoặc như một canh trong đêm... Vì mọi ngày của chúng con đều trôi qua trong cơn thịnh nộ của Ngài; chúng con tiêu phí các năm tháng của mình như một chuyện kể đã qua. Số các năm của chúng con là bảy mươi, hoặc nếu vì sức mạnh mà được đến tám tuổi, thì sức lực của chúng cũng chỉ là lao nhọc và đau khổ; vì đời sống nhanh chóng bị cắt đứt và chúng con bay đi... Xin dạy chúng con biết đếm các ngày của mình, hầu cho chúng con có được lòng khôn ngoan... Ôi, xin sớm thỏa thuê chúng con bằng sự thương xót của Ngài; để chúng con được vui mừng và hớn hở suốt cả đời... Nguyện xin vẻ đẹp của Chúa là Đức Chúa Trời chúng con ở trên chúng con; xin thiết lập công việc tay chúng con làm cho chúng con; vâng, xin thiết lập công việc của tay chúng con.”

Bóng chiều chập choạng bò vào vườn quả tựa như một thực thể mờ ảo đầy ma mị. Bạn có thể nhìn thấy nó — cảm nhận được nó — lắng nghe được nó. Nó nhón gót rón rén từ cây này sang cây khác, ngày càng tiến lại gần hơn. Thoắt chốc, đôi cánh mỏng tang của bóng tối lơ lửng bên trên chúng tôi và xuyên qua lớp cánh ấy, những ánh sao sớm của đêm mùa thu bắt đầu lấp lánh.

Người lớn miễn cưỡng đứng dậy và thong thả bước đi; nhưng lũ trẻ chúng tôi còn nán lại một lát để bàn về ý tưởng mà Cô bé Kể chuyện vừa khơi mào — một ý tưởng tuyệt vời, chúng tôi hào hứng nghĩ thế, và là thứ hứa hẹn sẽ thêm thắt cho cuộc sống khối điều gia vị thú vị.

Chúng tôi đang ráo riết tìm kiếm một trò giải trí mới. Những cuốn sổ mơ đã bắt đầu trở nên nhàm chán. Chúng tôi không còn viết vào đó đều đặn như trước nữa, và những giấc mơ của chúng tôi cũng chẳng còn được như xưa trước vụ tai nạn quả dưa chuột. Thế nên lời gợi ý của Cô bé Kể chuyện đến đúng vào thời điểm tâm lý thích hợp nhất.

“Tớ vừa nghĩ ra một kế hoạch cực kỳ hay ho,” con bé nói. “Nó vừa lóe lên trong đầu tớ khi mấy chú đang nhắc về Chú Edward. Và điểm tuyệt vời nhất là chúng ta có thể chơi nó vào ngày Chủ nhật, mà các cậu biết đấy, có rất ít trò được phép chơi vào Chủ nhật. Nhưng đây là một trò chơi mang tính Cơ đốc giáo, nên sẽ hoàn toàn ổn thôi.”

“Nó không giống trò giỏ trái cây tôn giáo chứ?” Cecily lo lắng hỏi.

Chúng tôi có lý do chính đáng để hy vọng là nó không giống. Vào một buổi chiều Chủ nhật tuyệt vọng nọ, khi chẳng có gì để đọc và thời gian dường như kéo dài vô tận, Felix đã gợi ý rằng chúng ta nên chơi trò giỏ trái cây; chỉ có điều thay vì dùng tên các loại trái cây, chúng ta sẽ dùng tên các nhân vật trong Kinh Thánh. Cậu ta lập luận rằng điều này sẽ khiến trò chơi trở nên hoàn toàn hợp pháp và phù hợp để chơi vào ngày Chủ nhật. Chúng tôi, vì quá khao khát được thuyết phục nên cũng hùa theo suy nghĩ ấy; và thế là trong suốt một giờ đồng hồ vui vẻ, Lazarus, Martha, Moses, Aaron cùng vài bậc hiền triết khác trong Kinh Thánh đã có những giây phút náo nhiệt trong vườn quả nhà King. Bản thân Peter đã mang một cái tên đậm chất Kinh Thánh rồi nên không muốn nhận thêm tên khác nữa, nhưng chúng tôi nhất quyết không cho phép, bởi vì làm thế sẽ cho cậu ta lợi thế không công bằng so với những đứa còn lại. Gọi tên chính mình bao giờ cũng dễ hơn nhiều so với việc uốn lưỡi phát âm một cái tên xa lạ. Thế là Peter liền trả đũa bằng cách chọn cái tên Nebuchadnezzar, một từ mà chẳng ai có thể thốt lên đủ ba lần trước khi Peter kịp hét to nó lên một lần.

Tuy nhiên, giữa lúc cuộc vui đang hồi náo nhiệt thì Chú Alec và Dì Janet bất ngờ ập đến. Tốt nhất là nên giấu đi tấm màn che phủ những chuyện diễn ra sau đó. Chỉ cần nói thế thôi cũng đủ hiểu ký ức ấy đã khiến Cecily phải thắc mắc như vậy.

“Không, nó không phải loại trò chơi kiểu đó đâu,” Cô bé Kể chuyện đáp. “Nó thế này này; mỗi đứa con trai các cậu phải tự giảng một bài thuyết giáo, hệt như Chú Edward hay làm ngày trước ấy. Chủ nhật tuần này một đứa, Chủ nhật tuần sau một đứa, cứ thế tiếp tục. Và đứa nào giảng bài hay nhất sẽ giành được phần thưởng.”

Dan lập tức tuyên bố cậu sẽ không thèm tập tành giảng đạo gì sất; nhưng Peter, Felix và tôi lại thấy gợi ý này vô cùng hay ho. Thầm kín trong lòng, tôi tin rằng mình hoàn toàn có thể tạo ra một ấn tượng khá lẫy lừng khi đứng giảng đạo.

“Ai sẽ là người trao giải thế?” Felix hỏi.

“Tớ,” Cô bé Kể chuyện nói. “Tớ sẽ thưởng bức tranh mà bố gửi cho tớ tuần trước.”

Vì bức tranh nói trên là một bản sao xuất sắc của một trong những bức họa vẽ hươu đực của Landseer, nên Felix và tôi vô cùng hài lòng; nhưng Peter lại quả quyết rằng cậu thích bức tranh Đức Mẹ trông giống Dì Jane của cậu hơn, và Cô bé Kể chuyện đồng ý rằng nếu bài giảng của Peter là hay nhất, cô bé sẽ tặng cậu bức tranh đó.

“Nhưng ai sẽ làm trọng tài đây?” tôi hỏi, “và thế nào thì được gọi là một bài giảng hay nhất?”

“Bài nào tạo được nhiều ấn tượng nhất,” Cô bé Kể chuyện đáp gọn lỏn. “Và tụi con gái chúng ta phải làm giám khảo, vì chẳng còn ai khác nữa. Nào, thế đứa nào sẽ giảng vào Chủ nhật tuần tới?”

Cuộc thảo luận đi đến thống nhất rằng tôi sẽ là người xông pha mở màn, và đêm hôm đó tôi đã trằn trọc thêm cả tiếng đồng hồ để suy nghĩ xem nên chọn đoạn kinh thánh nào cho Chủ nhật tuần sau. Hôm sau, tôi mua hai tờ giấy khổ lớn từ chỗ thầy giáo, và sau bữa trà, tôi tót ra vách lúa, khóa chặt cửa lại rồi cắm cúi viết bài giảng. Tôi thấy đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng như mình từng mường tượng; nhưng tôi vẫn bậm môi bậm lợi cố gắng cày ải, và nhờ làm việc cật lực trong suốt hai buổi tối, cuối cùng tôi cũng viết đầy được bốn trang giấy, mặc dù tôi phải nhồi nhét nội dung thêm kha khá các câu thơ trích từ những bài thánh ca. Tôi đã quyết định chọn đề tài truyền giáo, bởi vì đó là một chủ đề nằm trong tầm với của tôi hơn là những học thuyết thần học thâm sâu hay các bài diễn văn phúc âm; và để ghi nhớ việc cần phải tạo ra ấn tượng, tôi đã vẽ nên một bức tranh bi thảm về hoàn cảnh khốn cùng của những kẻ ngoại đạo đang trong cảnh u tối phải cúi đầu thờ phụng gỗ đá. Sau đó, tôi giục giã trách nhiệm của chúng ta đối với họ, và dự định sẽ chốt lại bằng cách ngâm nga với một giọng điệu thật trang nghiêm và thành kính câu thơ bắt đầu bằng: “Liệu chúng ta, những kẻ có tâm hồn được thắp sáng.” Khi đã hoàn thành bài giảng, tôi đọc lại thật kỹ lưỡng một lần nữa và dùng mực đỏ — do Cecily làm cho tôi từ thuốc nhuộm aniline — viết chữ “đập” vào bất cứ chỗ nào tôi thấy cần thiết phải nện xuống bục giảng.

Tôi vẫn còn giữ bài giảng ấy đến tận bây giờ, với những chữ “đập” màu đỏ chưa hề phai mờ, nằm cạnh cuốn sổ mơ của mình; nhưng tôi không đời nào đem nó ra tra tấn độc giả của tôi đâu. Tôi không còn tự hào về nó như ngày xưa nữa. Hồi đó, tôi thực sự đã bị sự kiêu ngạo trần tục làm cho phình phưởng cả người vì nó. Tôi cứ nghĩ Felix sẽ phải chật vật lắm mới vượt qua nổi. Còn về phần Peter, tôi chẳng thèm coi cậu ta là một đối thủ đáng gờm. Thật là phi lý khi một đứa trẻ làm thuê, học hành chữ nghĩa thì ít mà kinh nghiệm đi nhà thờ lại càng ít hơn, lại có thể giảng hay hơn tôi — một người trong gia đình có hẳn một mục sư đích thực.

Bài giảng đã viết xong, việc tiếp theo là phải học thuộc lòng rồi luyện tập thật nhuyễn, kể cả mấy cú đập bàn, cho đến khi thuộc làu làu từng câu chữ lẫn điệu bộ cử động. Tôi đã diễn tập lại nó mấy bận ngoài vách lúa với khán giả duy nhất là chú chó Paddy, kẻ cứ ngồi bất động trên một cái thùng phuy lớn. Paddy đã vượt qua bài kiểm tra khá ổn. Ít ra thì nó cũng là một khán giả vô cùng đáng yêu, ngoại trừ những lúc bị mớ chuột tưởng tượng làm cho phân tâm.

Sáng Chủ nhật hôm đó, thầy Marwood có ít nhất ba thính giả đang chăm chú lắng nghe từng chữ. Felix, Peter và tôi đều nằm trong số những đứa trẻ đang âm thầm ghi chép lại nghệ thuật giảng đạo. Không một cử động, cái liếc mắt hay ngữ điệu nào lọt qua được mắt chúng tôi. Thật ra thì chẳng đứa nào nhớ nổi đoạn kinh thánh khi về đến nhà; nhưng chúng tôi đều biết chính xác cái cách bạn phải ngửa đầu ra sau thế nào và bấu chặt lấy mép bục giảng bằng cả hai tay ra sao khi xướng lên câu kinh thánh đó.

Buổi chiều, tất cả chúng tôi dắt díu nhau ra vườn quả, tay cầm Kinh Thánh và sách thánh ca. Chúng tôi thấy chẳng cần thiết phải thông báo cho người lớn biết tụi này đang ủ mưu trò gì. Chẳng bao giờ đoán trước được người lớn sẽ nổi hứng lên cơn gì đâu. Họ có thể sẽ thấy việc chơi bất kỳ trò gì vào Chủ nhật là không đúng đắn, kể cả là một trò chơi mang tính Cơ đốc đi chăng nữa. Với người lớn, ít nói bao nhiêu thì rắc rối bớt đi bấy nhiêu.

Tôi bước lên những bậc thềm bục giảng, cảm thấy khá hồi hộp, còn khán giả của tôi thì lầm lì ngồi xuống thảm cỏ ngay trước mặt. Phần mở đầu của chúng tôi chỉ gồm việc hát và đọc sách kinh. Chúng tôi đã thỏa thuận là sẽ bỏ qua phần cầu nguyện. Cả Felix, Peter lẫn tôi đều không thấy mình đủ khả năng để cầu nguyện trước đám đông. Nhưng chúng tôi có tổ chức quyên góp. Số tiền thu được sẽ dành cho việc truyền giáo. Dan đi vòng quanh chìa chiếc đĩa — chiếc đĩa hình nụ hồng của Felicity — với vẻ mặt nghiêm nghị lạ thường hệt như Trưởng lão Frewen vậy. Ai nấy đều thả một xu vào đĩa.

Thế là tôi bắt đầu giảng bài. Và nó thất bại một cách thảm hại. Tôi nhận ra điều đó trước khi đi được nửa đường bài giảng. Tôi nghĩ mình đã giảng rất trôi chảy; và chẳng quên hay đặt nhầm dù chỉ một cú đập bàn nào. Thế nhưng khán giả của tôi rõ ràng là đang chán ngấy. Khi tôi bước xuống khỏi bục giảng, sau khi gào thét hỏi đầy cảm xúc rằng liệu chúng ta, những người có tâm hồn được thắp sáng và vân vân và mây mây, tôi cảm thấy với sự tủi nhục thầm kín rằng bài giảng của mình đã phá sản hoàn toàn. Nó chẳng tạo được chút ấn tượng nào sất. Kiểu gì Felix cũng sẽ hốt gọn giải thưởng thôi.

“Đó là một bài giảng rất khá đối với lần thử sức đầu tiên,” Cô bé Kể chuyện niềm nở nhận xét. “Nghe y hệt như những bài giảng thật mà tớ từng được nghe.”

Trong một khoảnh khắc, sức hút từ giọng nói của con bé khiến tôi cảm thấy rốt cuộc thì mình làm cũng không đến nỗi nào; nhưng những đứa con gái khác, nghĩ rằng mình cũng có trách nhiệm phải nịnh nọt tôi vài câu, đã nhanh chóng dập tắt ảo tưởng dễ chịu ấy.

“Mọi từ trong đó đều đúng sự thật cả,” Cecily nói, với giọng điệu vô thức ngầm ý rằng đó là ưu điểm duy nhất của bài giảng.

“Tớ hay cảm thấy,” Felicity ra điều ra vẻ nói, “rằng chúng ta không suy nghĩ đủ nhiều về những kẻ ngoại đạo. Lẽ ra chúng ta phải nghĩ nhiều hơn nữa mới phải.”

Sara Ray là người giáng đòn chí mạng cuối cùng vào niềm kiêu hãnh của tôi.

“Nó thật là hay và ngắn gọn,” con bé bảo thế.

“Bài giảng của tớ có vấn đề gì cơ chứ?” Tôi hỏi Dan tối hôm đó. Vì cậu ta chẳng phải giám khảo cũng chẳng phải đối thủ cạnh tranh nên tôi có thể thoải mái bàn bạc vấn đề này với cậu ấy.

“Nó giống một bài giảng thật quá nênâm ra thành ra nhàm chán,” Dan thẳng thắn đáp.

“Tớ lại cứ nghĩ bài giảng càng giống thật bao nhiêu thì càng tốt bấy nhiêu chứ,” tôi nói.

“Không đời nào nếu cậu muốn tạo ấn tượng,” Dan nghiêm túc nói. “Cậu phải có cái gì đó hơi khác lạ thì mới ăn thua được. Lấy Peter ra mà xem, NÓ chắc chắn sẽ có cái gì đó khác biệt cho mà xem.”

“Ôi dào, Peter á! Tớ chẳng tin là nó biết giảng đạo đâu,” tôi nói.

“Biết đâu đấy, nhưng cậu cứ chờ mà xem, nó sẽ tạo được ấn tượng cho mà xem,” Dan đáp.

Dan chẳng phải nhà tiên tri cũng chẳng phải con cháu nhà tiên tri, nhưng ngặt nỗi lần này cậu ta lại có con mắt thứ ba chuẩn xác; Peter QUẢ NHIÊN đã tạo được một ấn tượng mạnh mẽ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.