Phải thú nhận rằng cho đến lúc ấy mọi việc diễn ra không đến nỗi nào, và tôi chẳng có mấy lý do để phàn nàn. Nếu những khó khăn của chúng tôi không trở nên tồi tệ hơn, chúng tôi có quyền hy vọng sẽ đi đến đích. Và khi ấy, chúng tôi sẽ vươn tới biết bao đỉnh cao vinh quang khoa học! Tôi đã trở thành một Liedenbrock thực thụ trong cách suy luận của mình; thật đấy, tôi không nói đùa đâu. Nhưng liệu tình trạng này có kéo dài ở chốn kỳ lạ mà chúng tôi đã đặt chân tới không? Có lẽ là có.

Trong suốt mấy ngày liền, những đoạn dốc đứng, thậm chí có chỗ dựng đứng đến đáng sợ, đã đưa chúng tôi đi sâu hơn mãi vào lòng khối vật chất của Trái Đất. Có những ngày chúng tôi tiến gần về tâm hơn một league rưỡi, hoặc gần hai league. Đó là những chặng xuống dốc đầy hiểm nguy, nơi sự khéo léo và lòng bình tĩnh đến kinh ngạc của Hans trở nên vô giá đối với chúng tôi. Con người Iceland điềm tĩnh ấy cống hiến hết mình với một sự cẩn trọng khó tài nào hiểu nổi; và nhờ có anh, chúng tôi đã vượt qua biết bao chốn hiểm trở mà một mình chắc chắn chúng tôi không bao giờ có thể qua nổi.

Nhưng thói quen trầm ngâm lặng lẽ của anh ngày càng lớn dần, và nó đang lây sang cả chúng tôi. Những sự vật bên ngoài gây ra những tác động mạnh mẽ lên bộ não. Một con người bị giam cầm giữa bốn bức tường chẳng mấy chốc sẽ mất đi khả năng kết nối các từ ngữ và ý nghĩ lại với nhau. Biết bao tù nhân biệt giam đã trở thành kẻ ngốc, nếu không muốn nói là phát điên, chỉ vì các chức năng tư duy không được rèn luyện!

Trong suốt nửa tháng tiếp theo cuộc trò chuyện cuối cùng của chúng tôi, chẳng có sự kiện nào đáng ghi lại xảy ra. Nhưng tôi có đủ lý do để ghi nhớ một biến cố vô cùng nghiêm trọng diễn ra vào thời điểm bấy giờ, một biến cố mà đến tận bây giờ tôi hầu như không thể quên được dù chỉ là những chi tiết nhỏ nhất.

Tính đến ngày mùng 7 tháng Tám, những chuyến xuống dốc liên tiếp đã đưa chúng tôi đến độ sâu ba mươi league; nghĩa là, bên trên đầu chúng tôi suốt một khoảng không gian dài ba mươi league toàn là những lớp đá nguyên khối, đại dương, các lục địa và các thành phố. Chắc hẳn chúng tôi cách Iceland hai trăm league.

Vào ngày hôm đó, đường hầm thoai thoải đi xuống. Tôi đi ở phía trước những người khác. Chú tôi mang một trong những chiếc đèn Ruhmkorff còn tôi mang chiếc kia. Tôi đang quan sát các lớp đá granit.

Bỗng nhiên quay người lại, tôi nhận ra mình chỉ có một mình.

Chà, tôi tự nhủ; mình đã đi quá nhanh, hoặc Hans và chú đã dừng lại dọc đường rồi. Thôi nào, thế này thì không ổn; mình phải quay lại bắt kịp họ thôi. May thay đường đi không dốc lắm.

Tôi quay lại bước chân của mình. Tôi đi bộ khoảng một phần tư giờ. Tôi dòm vào bóng tối. Tôi cất tiếng gọi. Không một lời đáp: giọng tôi lạc đi giữa những tiếng vang hang động - thứ duy nhất đáp lại tiếng gọi của tôi.

Tôi bắt đầu cảm thấy bất an. Một cơn rùng mình chạy dọc sống lưng tôi.

"Bình tĩnh nào!" tôi tự nhủ lớn tiếng, "Chắc chắn mình sẽ tìm lại được những người đồng hành thôi. Nào có tới hai con đường đâu. Tôi đã đi quá xa về phía trước. Tôi sẽ quay lại!"

Tôi leo ngược lên trong suốt nửa phần tư giờ (suốt nửa tiếng đồng hồ). Tôi lắng nghe tiếng gọi, và trong bầu không khí đặc quánh đó, tiếng nói có thể vang đi rất xa. Thế nhưng bao trùm khắp đoạn đường hầm dài dằng dặc ấy chỉ là một sự tĩnh mịch ê chề. Tôi dừng bước. Tôi không thể tin rằng mình đã lạc đường. Tôi chỉ tạm thời hoảng hốt thôi, chứ không hề lạc lối. Tôi đinh ninh rằng mình sẽ tìm lại được đường đi.

"Thôi nào," tôi lặp lại, "vì chỉ có một con đường duy nhất, và họ đang đi trên đó, thế nào tôi cũng tìm lại được họ. Tôi chỉ việc leo lên tiếp mà thôi. Trừ phi, quả thực là do không thấy tôi đâu, và tưởng rằng tôi đang ở phía sau, họ cũng đã quay lại. Nhưng ngay cả trong trường hợp này, tôi chỉ việc rảo bước nhanh hơn. Tôi chắc chắn sẽ tìm thấy họ."

Tôi lặp lại những lời này với giọng điệu yếu ớt dần của một kẻ hãy còn nửa ngờ nửa vực. Hơn nữa, việc gắn kết những ý tưởng dù rất đơn giản ấy với từ ngữ, rồi dùng chúng để suy luận, quả là một công việc mất thời gian.

Lúc đó một mối hoài nghi chợt bủa vây lấy tôi. Phải chăng lúc chúng tôi bị tách rời, tôi thực sự là người đi trước? Vâng, đúng là thế rồi còn gì. Hans đi sau tôi, và đi trước chú tôi. Anh thậm chí đã dừng lại một lát để thắt lại hành lý cho chắc chắn trên vai. Tôi còn nhớ rõ biến cố nhỏ đó. Chính xác là vào khoảnh khắc ấy, tôi đã tiếp tục bước đi.

Hơn nữa, tôi nghĩ, chẳng phải tôi có một sự bảo đảm rằng mình sẽ không bị lạc đường, một manh mối trong mê cung không bao giờ có thể đứt gãy, đó là dòng suối trung thành của tôi sao? Tôi chỉ việc dò theo nó ngược lại, thể nào tôi cũng gặp lại họ.

Kết luận này vực dậy tinh thần tôi, và tôi quyết định tiếp tục cuộc hành trình mà không mất thêm chút thời gian nào nữa.

Lúc đó tôi mới thầm cảm ơn sự chu đáo của chú tôi vì đã ngăn người thợ săn không bịt kín cái lỗ trên lớp đá granit. Con suối mang lại ơn phước này, sau khi đã làm dịu cơn khát của chúng tôi trên đường đi, giờ đây sẽ là vị chỉ đường cho tôi giữa những khúc quanh co của lớp vỏ Trái Đất.

Trước khi bắt đầu cất bước lại, tôi nghĩ rửa mặt một chút chắc sẽ thấy dễ chịu hơn. Tôi cúi xuống để vốc nước rửa mặt ở dòng Hansbach.

Đến mức độ kinh ngạc và hoảng loạn tột độ của tôi, chân tôi chỉ bước lên... những phiến đá granit khô khốc, xù xì. Dòng suối không còn ở dưới chân tôi nữa.