Khi mở mắt ra lần nữa, tôi cảm thấy thắt lưng mình đã được bàn tay vững chãi của người dẫn đường nắm chặt. Bằng cánh tay còn lại, anh đỡ lấy bác tôi. Tôi không bị thương nặng, nhưng toàn thân ê ẩm, bầm tím và rã rời. Tôi thấy mình đang nằm trên sườn núi dốc, chỉ cách một miệng vực sâu hoắm chừng hai thước; nếu nghiêng người về phía đó dù chỉ chút ít, tôi chắc chắn đã rơi tõm xuống. Hans đã cứu mạng tôi ngay lúc tôi đang lăn lóc bên mép miệng núi lửa.
– Chúng ta đang ở đâu thế? – Bác tôi cáu kỉnh hỏi, cứ như thể việc được đưa trở lại mặt đất là một thiệt thòi lớn cho bác vậy.
Người thợ săn lắc đầu tỏ ý hoàn toàn không biết.
– Đây có phải Iceland không ạ? – tôi hỏi.
– Nej, – Hans đáp gọn lỏn.
– Sao cơ! Không phải Iceland ư? – Giáo sư kêu lên.
– Chắc Hans nhầm rồi, – tôi nói, vừa nhổm người dậy.
Đây chính là bất ngờ cuối cùng sau vô số sự kiện kinh ngạc trong cuộc hành trình kỳ diệu của chúng tôi. Tôi đã đinh ninh sẽ được thấy một chóp núi trắng phủ đầy tuyết vĩnh cửu của muôn đời, nhô lên giữa những hoang mạc cằn cỗi của miền Bắc băng giá, được soi chiếu mờ ảo bởi ánh sáng nhợt nhạt của mặt trời Bắc Cực ở tận những vĩ độ cao nhất từng được biết đến. Thế nhưng, trái ngược hoàn toàn với mọi kỳ vọng của chúng tôi, bác cháu tôi và chàng trai người Iceland lại đang ngồi lưng chừng một ngọn núi nướng mình dưới những tia nắng chói chang của miền Nam – thứ ánh nắng đang thiêu đốt chúng tôi đến phồng rộp cả da thịt và làm chói lòa mắt bởi thứ ánh sáng dữ dội chiếu thẳng gần như vuông góc.
Tôi không thể tin nổi vào mắt mình, nhưng cái không khí oi bức cùng cảm giác bỏng rát chẳng để cho tôi chút nghi ngờ nào. Chúng tôi đã chui ra khỏi miệng núi lửa trong tình trạng gần như khỏa thân, và khối cầu rực rỡ mà chúng tôi đã xa cách suốt hai tháng trời nay đang phóng thích xuống người chúng tôi, từ giữa những hào quang chói lọi của nó, ánh sáng và nhiệt lượng nhiều hơn mức chúng tôi có thể chịu đựng một cách thoải mái.
Khi mắt tôi đã quen với thứ ánh sáng rực rỡ mà chúng đã phải xa cách quá lâu, tôi bắt đầu dùng đến nó để chỉnh đốn lại trí tưởng tượng của mình. Ít ra tôi cũng muốn đó phải là đảo Spitzbergen, và tôi chẳng có tâm trạng nào để từ bỏ ý nghĩ ấy.
Giáo sư là người lên tiếng trước:
– Chà, nơi này chẳng giống Iceland chút nào.
– Nhưng liệu đây có phải đảo Jan Mayen không ạ? – tôi hỏi.
– Cũng chẳng phải nốt, – bác đáp. – Đây không phải ngọn núi ở miền Bắc; chẳng có chóp đá hoa cương nào đội mũ tuyết ở đây cả. Nhìn kìa, Axel, nhìn kìa!
Ngay trên đầu chúng tôi, ở độ cao năm trăm thước hoặc hơn thế nữa, là miệng của một ngọn núi lửa; từ đó, cứ cách chừng mười lăm phút lại phun ra những tiếng nổ lớn kèm theo những cột lửa cao ngất, lẫn trong đá bọt, tro tàn và những dòng dung nham cuồn cuộn chảy. Tôi có thể cảm nhận được sự phập phồng của ngọn núi, dường như nó đang thở hắt ra như một con cá voi khổng lồ, phun lửa và hơi gió từ những lỗ phun khí khổng lồ của mình. Phía dưới, dọc theo một sườn dốc khá đứng, những dòng dung nham chảy dài tám, chín trăm thước, khiến ngọn núi đạt chiều cao khoảng một nghìn ba hoặc một nghìn bốn trăm thước. Thế nhưng chân núi lại bị che khuất trong một thảm thực vật xanh tươi tuyệt mỹ, nơi tôi có thể nhận ra những rặng ô liu, vả, và các giàn nho trĩu quả chín mọng tím ngắt.
Tôi buộc lòng phải thừa nhận rằng chẳng có chút hơi hướng Bắc Cực nào ở đây cả.
Khi tầm mắt vượt qua vùng không gian xanh tươi ấy, nó dừng lại trên một vùng biển hoặc hồ rộng lớn màu xanh thẳm, dường như đang ôm trọn hòn đảo mê hồn này trong một phạm vi chỉ vỏn vẹn vài hải lý. Phía đông là một thị trấn cảng hoặc làng chài nhỏ xinh màu trắng, với vài ngôi nhà nằm rải rác xung quanh; trong vũng tàu của cảng, vài chiếc thuyền có kiểu giàn buồng kỳ lạ đang nhấp nhô nhẹ nhàng theo những gợn sóng lăn tăn êm đềm. Xa hơn nữa, những cụm đảo nhỏ nhô lên từ mặt nước xanh phẳng lặng, nhiều đến mức chúng trông như những chấm nhỏ rải rác trên biển giống như một đàn cá. Phía tây, những bờ biển xa xôi viền lấy đường chân trời mờ ảo; trên vài bờ biển, những ngọn núi màu xanh với đường nét mềm mại uốn lượn nhô lên; và ở một bờ biển xa hơn nữa xuất hiện một chóp núi khổng lồ đội trên đỉnh một chùm mây trắng như tuyết. Về phía bắc, một vùng nước mênh mông trải dài, lấp lánh và nhảy múa dưới những tia nắng nóng rực, sự đơn điệu của nó thỉnh thoảng lại bị phá vỡ bởi chỏm cột buồm của một con tàu oai vệ nhô lên phía trên đường chân trời, hay một cánh buồm căng gió đang di chuyển chậm chạp.
Cảnh tượng bất ngờ này thực sự vô cùng quyến rũ đối với những đôi mắt đã quen với bóng tối dưới lòng đất suốt thời gian dài.
– Chúng ta đang ở đâu? Chúng ta đang ở đâu thế? – tôi yếu ớt hỏi.
Hans nhắm nghi mắt với vẻ thờ ơ lười biếng. Chuyện đó thì can gì đến anh ta? Bác tôi đưa mắt nhìn quanh với vẻ kinh ngạc ngơ ngác.
– Thôi thì, dù đây có là ngọn núi nào đi nữa, – cuối cùng bác nói, – thì ở đây cũng thật là nóng. Các vụ phun nổ vẫn đang tiếp diễn, và ta nghĩ sẽ chẳng hay ho gì nếu chui ra từ một trận phun trào để rồi bị những hòn đá rơi trúng đầu vỡ sọ. Hãy xuống dưới đó thôi. Lúc ấy chúng ta sẽ hiểu rõ hơn mình đang ở đâu. Hơn nữa, ta đang đói lả và khát cháy cổ rồi đây.
Quả thực Giáo sư không phải là người thích trầm ngâm chiêm ngưỡng. Về phần mình, tôi có thể quên đi cơn đói và sự mệt mỏi thêm một hai tiếng đồng hồ nữa để tận hưởng khung cảnh tuyệt vời trước mắt; nhưng tôi buộc phải đi theo những người đồng hành.
Sườn núi lửa có nhiều chỗ rất dốc. Chúng tôi trượt xuống qua những bãi tro tàn, cẩn thận tránh xa các dòng dung nham đang lững lờ trườn qua bên cạnh chúng tôi như những con rắn lửa. Vừa đi, tôi vừa huyên thuyên đặt đủ thứ câu hỏi về vị trí hiện tại của chúng ta, bởi tôi đang quá phấn khích nên không thể ngừng nói.
– Chúng ta đang ở châu Á, – tôi kêu lên, – ở các bờ biển Ấn Độ, ở quần đảo Mã Lai, hay ở Châu Đại Dương. Chúng ta đã băng qua một nửa địa cầu và trồi lên gần như ở phía đối cực rồi!
– Thế còn chiếc la bàn? – bác tôi nói.
– Ồ, chiếc la bàn! – tôi nói, vô cùng bối rối. – Theo la bàn thì chúng ta đã đi về phía bắc cơ mà.
– Nó đã nói dối sao?
– Chắc chắn là không. Nó có thể nói dối được ư?
– Trừ khi, thực ra đây chính là Cực Bắc!
– Ơ, không, đây không phải là Cực; nhưng mà...
Chà, đây lại là một điều khiến chúng tôi hoàn toàn bí trí. Tôi chẳng biết phải nói gì hơn.
Nhưng lúc đó chúng tôi đã tiến vào vùng cây xanh tươi mát tuyệt vời ấy, và tôi đang chịu đựng cơn đói khát hành hạ dữ dội. May thay, sau hai giờ đi bộ, một miền quê quyến rồng hiện ra trước mắt chúng tôi, ngập tràn những cây ô liu, cây thạch lựu và các giàn nho trĩu quả ngon lành – tất cả đều có vẻ như thuộc về bất cứ ai muốn nhận chúng. Hơn nữa, trong hoàn cảnh khốn cùng và đói kém của chúng tôi lúc bấy giờ, chúng tôi chẳng đời nào lại đi kén chọn. Ồ, cảm giác không gì tả xiết khi được áp những trái cây mát lạnh, ngọt ngào ấy lên đôi môi, và bốc từng vốc nho từ những chùm quả căng mọng, đầy đặn để ăn ngấu nghiến! Ngay gần đó, giữa thảm cỏ dưới bóng râm tuyệt vời của những tán cây, tôi phát hiện ra một mạch nước ngọt mát lạnh, nơi chúng tôi thỏa thuê vốc nước tắm táp cho mặt mũi, tay chân.
Trong lúc chúng tôi đang tận hưởng những giây phút nghỉ ngơi ngọt ngào ấy, một đứa trẻ xuất hiện từ một lùm cây ô liu.
– A! – tôi kêu lên. – Kìa một cư dân của vùng đất hạnh phúc này!
Đó chỉ là một cậu bé tội nghiệp, ăn mặc rách rưới thảm hại, trông có vẻ nghèo đói tột cùng, và vẻ bề ngoài của chúng tôi có vẻ khiến nó vô cùng sợ hãi. Thật vậy, với trang phục rách tả tơi chỉ che nửa người, đầu tóc bù xù cùng bộ râu bờm xờm, nhóm chúng tôi trông thực sự khả nghi; và nếu người dân xứ này dăm ba phần biết về trộm cắp, thì chúng tôi rất dễ khiến họ hoảng sợ.
Ngay lúc tên tiểu yêu tội nghiệp ấy toan cắm cổ chạy trốn, Hans liền chộp lấy nó và lôi về phía chúng tôi trong khi nó vẫn đang giãy giụa và đạp tung tóe.
Bác tôi bắt đầu dỗ dành nó hết sức có thể, và cất lời bằng thứ tiếng Đức trôi chảy:
– Was heiszt diesen Berg, mein Knablein? Sage mir geschwind!
("Ngọn núi này tên là gì thế hả cháu trai? Hãy nói cho ta biết nhanh nào!")
Đứa trẻ không đáp lại một lời.
– Khá thật, – bác tôi nói. – Ta suy ra rằng chúng ta không ở nước Đức rồi.
Bác bèn hỏi lại câu hỏi đó bằng tiếng Anh.
Chúng tôi chẳng tiến thêm được bước nào. Tôi thấy khá là bối rối.
– Đứa trẻ này bị câm chắc? – Giáo sư kêu lên. Vốn tự hào về vốn ngoại ngữ phong phú của mình, bác bèn thử sang tiếng Pháp: – Comment appelle-t-on cette montagne, mon enfant?
Vẫn là một sự im lặng.
– Giờ thì thử tiếng Ý xem nào, – bác tôi nói, rồi cất lời:
– Dove noi siamo?
– Phải, chúng ta đang ở đâu thế? – tôi sốt ruột nhắc lại.
Nhưng vẫn chẳng có câu trả lời nào vang lên.
– Mày có chịu mở miệng khi được hỏi không hả? – bác tôi quát lên, vừa tóm tai đứa nhóc lắc mạnh. – Come si noma questa isola?
– STROMBOLI! – cậu bé chăn gia đình thét lên, lách mình thoát khỏi tay Hans rồi chuồn thẳng ra cánh đồng qua những rặng ô liu.
Chúng tôi hoàn toàn không ngờ tới điều đó. Stromboli! Cái tên bất ngờ ấy tạo ra một chấn động tâm lý lớn nhường nào trong tâm trí tôi! Chúng tôi đang ở giữa Biển Địa Trung Hải, trên một hòn đảo thuộc quần đảo Æolus, tại vùng Strongyle cổ đại – nơi thần Æolus từng giam cầm các luồng gió và giông bão để rồi thả chúng ra theo ý muốn của ngài. Và những ngọn núi xanh thẳm ở đằng đông kia chính là các ngọn núi thuộc xứ Calabria. Còn ngọn núi lửa đầy đe dọa ở tận phương nam kia chính là ngọn Etna hung dữ.
– Stromboli, Stromboli! – tôi liên tục lặp lại.
Bác tôi dùng cả tay chân lẫn lời nói để nhịp nhàng theo những tiếng kêu của tôi. Trông chúng tôi cứ như đang đồng thanh xướng ca vậy!
Quả là một cuộc hành trình lẫy lừng! Thật kỳ diệu làm sao! Đã chui vào từ một ngọn núi lửa, thế mà chúng tôi lại trồi ra từ một ngọn núi lửa khác cách Snæfell và vùng Iceland cằn cỗi, xa xôi ấy hơn hai nghìn dặm! Những cơ duyên kỳ lạ của cuộc thám hiểm đã đưa chúng tôi thẳng vào trái tim của vùng đất đẹp nhất thế gian này. Chúng tôi đã đánh đổi những miền đất lạnh lẽo hoang vu của tuyết phủ vĩnh cửu và những bức tường băng vô phương xuyên thủng để đến với ánh sáng rực rỡ cùng ‘sắc màu phong phú của mọi tạo vật huy hoàng.’ Chúng tôi đã bỏ lại phía trên đầu mình bầu trời ảm đạm cùng những làn sương mù lạnh giá của vùng ôn đới lạnh để thỏa thuê vùng vẫy dưới bầu trời xanh thẳm của nước Ý!
Sau bữa đại tiệc trái cây và nước suối mát lạnh, trong lành, chúng tôi lại lên đường để đến cảng Stromboli. Sẽ chẳng khôn ngoan gì nếu kể cho người ta nghe cách chúng tôi đã đến đó. Những người Ý vốn mê tín chắc chắn sẽ coi chúng tôi là những con quỷ lửa bị nôn ra từ địa ngục; thế nên chúng tôi tự xưng là những kẻ đắm tàu trong bộ dạng khiêm nhường. Dù không mấy vẻ vang gì, nhưng cách đó an toàn hơn.
Trên đường đi, tôi vẫn nghe thấy bác tôi lầm bầm:
– Thế nhưng còn chiếc la bàn? Chiếc la bàn quái quỷ đó! Nó đã chỉ thẳng hướng bắc cơ mà. Làm sao chúng ta giải thích nổi sự kiện đó đây?
– Theo ý cháu, – tôi đáp lại với vẻ dửng dưng, – tốt nhất là đừng giải thích gì cả. Đó là cách dễ nhất để gác lại rắc rối này.
– Thật thế sao, anh bạn trẻ! Một vị giáo sư danh dự tại Đại học Johannæum lại không thể giải thích nổi lý do của một hiện tượng vũ trụ học ư? Chà, điều đó đơn giản là một sự nhục nhã!
Và vừa nói, bác tôi – trong bộ dạng quần áo tả tơi gần như khỏa thân, trông chẳng khác nào một con bù nhìn rách rưới với chiếc thắt lưng da quấn quanh người, đang chỉnh lại cặp kính trên sống mũi với vẻ uyên bác và oai vệ – đã trở lại là chính mình, vị giáo sư khoáng vật học người Đức đáng sợ.
Một giờ sau khi rời khỏi lùm cây ô liu, chúng tôi đã đến được cảng nhỏ San Vicenzo, nơi Hans đòi tiền công mười ba tuần của mình. Khoản tiền đó đã được đếm trả đầy đủ kèm theo những cái bắt tay thật chặt từ tất cả mọi người.
Vào khoảnh khắc ấy, dẫu không cùng chia sẻ những cảm xúc tự nhiên như chúng tôi, nét mặt của anh ta ít nhất cũng dãn ra theo một cách rất hiếm thấy; và trong khi anh dùng đầu ngón tay khẽ siết lấy tay chúng tôi, tôi tin là anh ấy đã mỉm cười.
