Phòng làm việc của ông tôi đích thực là một bảo tàng. Những mẫu vật của tất cả các ngành khoáng vật học đều được xếp ngăn nắp đúng vị trí, mang nhãn tên rõ ràng, và được phân loại thành khoáng vật dễ cháy, khoáng vật kim loại và khoáng vật đá.

Tôi thuộc làu làu mọi tri thức khoa học ấy biết nhường nào! Đã bao lần, thay vì vui đùa cùng lũ trẻ trang lứa, tôi lại thà tự tay phủi bụi cho những hòn than chì, than antraxit, than đá, than nâu và than bùn! Nào là nhựa đường, nhựa cây, muối hữu cơ cần được bảo vệ cẩn trọng khỏi hạt bụi nhỏ nhất; nào là kim loại, từ sắt cho đến vàng, những thứ kim loại mà giá trị thực tế bỗng trở nên tầm thường trước sự bình đẳng cộng hòa của các mẫu vật khoa học; và cả đá nữa, đủ để xây lại toàn bộ ngôi nhà trên phố Königstrasse, lại thêm một căn phòng thật đẹp phía trên, thứ chắc chắn sẽ làm tôi vô cùng mãn nguyện.

Nhưng khi bước vào phòng làm việc lúc ấy, tôi chẳng màng gì đến những kỳ quan đó; tâm trí tôi bị chiếm ngự hoàn toàn bởi ông chú. Ông đã thả người xuống chiếc ghế bọc nhung và đang ôm khư khư một cuốn sách trên tay, cúi đầu chăm chú ngấu nghiến nó với vẻ đầy thán phục.

— Thật là một cuốn sách phi thường! Quả là một tác phẩm kỳ diệu! — ông liên tục cảm thán.

Những tiếng kêu thán phục ấy lập tức nhắc tôi nhớ rằng ông chú đôi khi cũng mắc chứng cuồng sưu tầm sách cổ; thế nhưng, đối với ông, chẳng cuốn sách cũ nào có giá trị trừ khi nó hội tụ đủ hai điều kiện: hoặc là tuyệt tích trên đời, hoặc chí ít là không thể đọc nổi.

— Thế nào, mày đã thấy nó chưa? Nhìn xem, ta vừa vớ được một báu vật vô giá vào sáng nay khi đang lục lọi ở cửa hàng của lão Hevelius gốc Do Thái đấy.

— Tuyệt vời quá! — tôi đáp, cố giả vờ ra điều hào hứng lắm.

Mấy chuyện om sòm về một cuốn sách khổ bốn đóng bìa da bê sần sùi, một tập sách ngả vàng phai màu với mảnh ấn triện tua rua lủng lẳng ấy thì có tích sự gì cơ chứ?

Dẫu vậy, những lời tán dương của vị giáo sư vẫn chẳng hề thuyên giảm.

— Nhìn xem này — ông tiếp tục, vừa tự hỏi vừa tự trả lời. — Chẳng phải nó rất đẹp sao? Đúng vậy, lộng lẫy vô cùng! Mày từng thấy thứ bìa nào như thế này chưa? Sách mở ra có dễ dàng không? Rất dễ; nó có thể giữ nguyên tư thế mở ở bất cứ trang nào. Nhưng liệu gấp lại có khít không? Có chứ; vì mép bìa và các trang giấy phẳng lì thẳng tắp, chẳng hề có chút kẽ hở nào cả. Cứ ngắm phần gáy sách xem, sau tận bảy trăm năm kìa. Chao ôi, những bậc thầy như Bozerian, Closs hay Purgold hẳn cũng phải tự hào nếu làm được một cuốn sách đóng bìa thế này!

Vừa nhanh nhảu đưa ra những lời bình phẩm ấy, ông chú vừa liên tục mở ra gấp lại cuốn cổ thư. Dù chẳng lấy làm hứng thú đôi chút, tôi thực sự không thể không hỏi dăm câu về nội dung bên trong.

— Thế tác phẩm kỳ diệu này mang tựa đề gì vậy ạ? — tôi hỏi với vẻ háo hức giả tạo mà một kẻ đui mù mới không nhận ra.

— Tác phẩm này, — ông chú tôi đáp, bừng bừng một niềm nhiệt huyết mới,

— tác phẩm này chính là bộ Heims Kringla của Snorre Turlleson, nhà văn Iceland nổi tiếng nhất thế kỷ mười hai! Đây là biên niên sử về các vị vương công xứ Na Uy từng cai trị Iceland.

— Thật thế ạ? — tôi kêu lên, vẫn cố gắng đóng tròn vai, — Chắc chắn đây là bản dịch tiếng Đức rồi nhỉ?

— Gì chứ! — vị giáo sư hầm hầm đáp, — Bản dịch ư? Ta cần bản dịch làm quái gì? Đây là bản gốc tiếng Iceland hẳn hoi, viết bằng thứ ngôn ngữ bình dân mang đậm bản sắc, vừa phong phú lại vừa giản dị, cho phép biến hóa vô cùng đa dạng về mặt ngữ pháp cũng như cấu trúc từ vựng.

— Giống tiếng Đức ạ. — tôi nhanh nhẩu tạt ngang.

— Đúng thế, — ông chú vừa nói vừa nhún vai, — nhưng ngoài những điều đó ra, tiếng Iceland còn có ba thể số giống như tiếng Hy Lạp, và các quy tắc biến cách danh từ riêng bất quy tắc giống như tiếng La-tinh.

— Ồ! — tôi lên tiếng, sự thờ ơ nãy giờ đã vơi đi đôi chút; — thế còn kiểu chữ thì sao ạ, có đẹp không?

— Kiểu chữ! Mày đang lải nhải cái quái gì về kiểu chữ thế hả, thằng Axel khốn khổ kia? Kiểu chữ ư? Mày tưởng đây là sách in chắc, đồ ngu muội? Đây là bản thảo, một bản thảo viết bằng ký tự Runic.

— Runic ư?

— Đúng thế. Mày có muốn ta giải thích đó là gì không?

— Đương nhiên là không ạ, — tôi đáp với giọng điệu của một kẻ đang bị tổn thương. Nhưng ông chú nào có buông tha, cứ khăng khăng bắt tôi nghe dẫu chẳng muốn chút nào về những thứ tôi hoàn toàn không màng tới.

— Ký tự Runic từng được sử dụng ở Iceland trong các thời kỳ cổ đại. Người ta đồn rằng chúng do chính vị thần Odin phát minh ra. Hãy nhìn vào đây mà trầm trồ đi, hỡi kẻ trẻ tuổi báng bổ kia, và hãy chiêm ngưỡng những con chữ này, phát minh của vị thần Scandinavia!

Thôi thì đành vậy! Chẳng biết nói gì hơn, tôian toan quỳ rạp xuống trước cuốn sách kỳ diệu này — một cách ứng phó vừa lòng cả thần linh lẫn bạo chúa, lại có ưu điểm là chẳng bao giờ khiến họ phải phật ý — thì một sự cố nhỏ xảy ra hướng cuộc trò chuyện sang ngã rẽ khác.

Đó là sự xuất hiện của một mẩu da thuộc bẩn thỉu, từ trong cuốn sách trượt rơi xuống sàn nhà.

Ông chú tôi chồm ngay lấy mảnh vụn ấy với tốc độ nhanh đến kinh ngạc. Đối với ông, một tài liệu cổ được giấu kín suốt bao thời đại trong những trang sách cũ mang một giá trị vô biên.

— Cái gì thế này? — ông thốt lên.

Rồi ông trải lên bàn một mảnh da thuộc kích thước năm trên ba inch, trên đó có nguệch ngoạc một vài ký tự huyền bí.

Dưới đây là bản sao chính xác của nó. Tôi thiết nghĩ việc công khai những ký hiệu kỳ lạ này là vô cùng quan trọng, bởi chúng chính là nguyên nhân lôi kéo Giáo sư Liedenbrock cùng đứa cháu trai của ông dấn thân vào chuyến thám hiểm kỳ vĩ nhất thế kỷ mười chín.

[Runic glyphs occur here]

Vị giáo sư đăm chiêu ngắm nghía dãy ký tự ấy trong chốc lát; đoạn ông đẩy cặp kính lên và phán rằng:

— Đây là các ký tự Runic; chúng y hệt như những chữ trong bản thảo của Snorre Turlleson. Nhưng quái quỷ thật, ý nghĩa của chúng là gì đây?

Bởi trong thâm tâm, tôi vẫn đinh ninh các ký tự Runic chỉ là trò bịp bợm do giới bác học nghĩ ra để lòe đời, nên tôi chẳng buồn phiền gì khi thấy ông chú mình đang phải nếm trải sự bối rối tột cùng. Ít nhất thì tôi có cảm giác là như vậy, qua đôi bàn tay của ông bắt đầu cử động với một vẻ đầy bứt rức.

— Chắc chắn đây là tiếng Iceland cổ rồi, — ông lẩm bẩm trong kẽ răng.

Và Giáo sư Liedenbrock chắc chắn phải biết rõ điều đó, bởi ông vốn được công nhận là một bậc thầy đa ngôn ngữ. Không phải là ông có thể nói trôi chảy cả hai nghìn thứ tiếng cùng mười hai nghìn phương ngữ đang tồn tại trên mặt đất này, nhưng ít ra ông cũng biết tường tận phần của mình.

Thế là, đối mặt với thử thách này, ông sắp sửa bộc lộ toàn bộ tính khí bộc chực của mình, và tôi đang chuẩn bị tinh thần đón nhận một trận lôi đình thì chiếc đồng hồ quả quýt nhỏ trên lò sưởi điểm hai giờ.

Đúng lúc đó, Martha, người quản gia tận tụy của chúng tôi, mở cửa phòng làm việc và báo:

— Bữa trưa đã sẵn sàng rồi ạ!

Tôi e rằng ông tôi sẽ sai người đem món súp ấy đổ đi cho cạn nước mất, còn Martha thì ba chân bốn cẳng chuồn lẹ cho lành. Tôi lẽo đẽo theo sau chị, và chẳng hiểu sao mình lại ngồiệ vào cái ghế quen thuộc tự bao giờ.

Tôi đợi vài phút. Chẳng thấy vị giáo sư đâu cả. Kể từ khi tôi còn nhớ chuyện đời, chưa bao giờ ông bỏ lỡ nghi thức ăn trưa quan trọng ấy. Thế mà đây lại là một bữa ăn thịnh soạn biết bao! Nào súp rau mùi tây, bánh trứng ốp-lết nhân thịt dăm-bông kèm lá chua ngọt, thịt bê phi-lê sốt mận khô; và món tráng miệng là hoa quả ướp đường, tất cả được chiêu xuống bằng thứ rượu vang Moselle ngọt lịm.

Ông chú tôi lại định hy sinh ngần ấy thứ chỉ vì một mẩu da thuộc cũ kỹ. Với tư cách là một người cháu hiếu thảo và chu đáo, tôi tự thấy mình có bổn phần phải ăn hộ phần của ông lẫn phần của mình, và tôi đã hoàn thành trách nhiệm ấy một cách hết sức tận tâm.

— Tôi chưa từng thấy chuyện này bao giờ, — Martha lên tiếng. — Ngài Liedenbrock không chịu vào bàn ăn!

— Ai mà thèm tin nổi chứ? — tôi đáp khi miệng vẫn còn đầy thức ăn.

— Sắp có chuyện lớn xảy ra rồi đây, — bà quản gia vừa nói vừa lắc đầu.

Theo ý tôi, chẳng có chuyện lớn nào xảy ra ngoài một trận lôi đình kinh thiên động địa khi ông chú phát hiện ra bữa trưa của mình đã bị chén sạch. Tôi vừa măm xong miếng hoa quả cuối cùng thì một giọng nói vô cùng dõng dạc kéo tôi ra khỏi niềm vui tráng miệng. Chỉ với một cú nhảy, tôi lao thẳng từ phòng ăn trở lại phòng làm việc.