Sáng hôm sau, tôi tỉnh dậy với một cơ thể khỏe khoắn hoàn toàn. Tôi nghĩ một-hơi tắm táp sẽ làm mình sảng khoái hơn, thế là tôi liền lao xuống làn nước của biển Địa Trung Hải này dăm phút, bởi vì quả thực nó xứng đáng với cái tên này hơn bất kỳ vùng biển nào khác.
Tôi trở lại bữa điểm tâm với mộtσ cơn thèm ăn rạo rực. Hans là một người lo liệu thực phẩm cừ khôi cho hộ gia đình nhỏ bé của chúng tôi; anh ta có cả nước lẫn lửa trong tay, nhờ thế mà thỉnh thoảng có thể đổi món cho thực đơn của chúng tôi. Tráng miệng, anh dâng cho chúng tôi vài tách cà phê, và chưa từng có thứ cà phê nào lại ngon lành đến thế.
– Giờ thì, – chú tôi lên tiếng, – giờ là lúc triều cường, và chúng ta không được bỏ lỡ cơ hội nghiên cứu hiện tượng này.
– Hả! Thủy triều ư! – tôi kêu lên. – Liệu sức ảnh hưởng của mặt trời và mặt trăng có thể vươn đến tận chốn sâu thẳm này sao?
– Sao lại không chứ? Chẳng phải mọi vật thể đều chịu ảnh hưởng của lực vạn vật hấp dẫn trên toàn bộ khối lượng của chúng hay sao? Khối nước này không thể thoát khỏi quy luật chung đó. Và bất chấp áp suất khí quyển đè nặng trên bề mặt, cháu sẽ thấy nó dâng lên y như Đại Tây Dương vậy.
Cũng lúc ấy, chúng tôi ra tới bãi cát ven bờ, và những con sóng đang từ từ lấn chiếm bờ biển.
– Triều đang lên kìa chú, – tôi kêu lên.
– Đúng vậy, Axel; và nhìn vào những dải bọt trắng này, cháu có thể thấy biển sẽ dâng cao khoảng mười hai thước.
– Thật kỳ diệu, – tôi nói.
– Không; hoàn toàn tự nhiên thôi.
– Chú nói thế nào chứ; nhưng với cháu thì nó quá đỗi phi thường, và cháu khó lòng tin vào mắt mình nữa. Ai mà thèm tưởng tượng nổi, bên dưới lớp vỏ trái đất này, lại có cả một đại dương với thủy triều lên xuống, với gió bão cơ chứ?
– Ồ, – chú tôi đáp, – có lý lẽ khoa học nào bác bỏ điều đó sao?
– Không; cháu chẳng thấy lý nào cả, một khi học thuyết về sức nóng trung tâm đã bị loại bỏ.
– Vậy thì, tính đến lúc này, – chú tiếp lời, – học thuyết của Ngài Humphry Davy đã được chuẩn nhận.
– Rõ ràng là thế; và giờ đây chẳng còn lý do gì để nghi ngờ việc bên trong lòng đất cũng có biển cả và lục địa nữa.
– Chắc chắn rồi, – chú tôi bảo; – và có cả sinh vật sống nữa chứ.
– Chắc chắn thế rồi; – tôi nói. – Và tại sao những vùng nước này lại không thể ban cho chúng ta những loài cá chưa từng được biết đến nhỉ?
– Dù sao đi nữa, – chú đáp, – chúng ta vẫn chưa thấy con nào cả.
– Nào, chúng ta hãy thả câu xem mồi có cắn ở đây như ngoài mặt đất không nhé.
– Chúng ta sẽ thử, Axel, vì ta phải thấu triệt mọi bí ẩn của những vùng đất mới được khám phá này.
– Nhưng chúng ta đang ở đâu vậy chú? Vì cháu vẫn chưa hỏi chú câu đó, và các dụng cụ đo đạc của chú hẳn phải đưa ra được câu trả lời chứ.
– Về phương diện địa lý, chúng ta cách Iceland ba trăm năm mươi hải lý theo phương ngang.
– Xa đến thế cơ á?
– Chú chắc chắn mình không tính sai dù chỉ một dặm.
– Và chiếc la bàn vẫn chỉ hướng Đông-Nam chứ?
– Đúng vậy; với độ lệch về phía tây là mười chín độ bốn mươi lăm phút, y hệt như trên mặt đất. Còn về độ từ khuynh, một sự kiện kỳ thú đang lộ diện mà chú đã quan sát rất kỹ: thay vì chúc xuống hướng về phía cực như ở bán cầu bắc, chiếc kim nam mô, trái lại, lại vổng lên khỏi hướng đó.
– Thế thì chú có thể kết luận rằng, – tôi nói, – từ cực nằm ở đâu đó giữa bề mặt quả địa cầu và điểm chúng ta đang đứng phải không?
– Chính xác là thế; và rất có khả năng nếu chúng ta đặt chân tới cái điểm nằm bên dưới các vùng cực, vào khoảng vĩ độ bảy mươi mốt nơi Ngài James Ross đã phát hiện ra từ cực tọa lạc, chúng ta sẽ thấy kim la bàn chĩa thẳng đứng lên trời. Do đó, trung tâm hấp dẫn bí ẩn ấy nằm ở độ sâu không quá lớn.
Tôi nhận xét: – Quả thực là vậy; và đây là một sự thật mà giới khoa học hầu như chưa từng ngờ tới.
– Khoa học, con trai ạ, được xây dựng trên vô số sai lầm; nhưng đó là những sai lầm mà ta rất nên vướng phải, bởi chúng dẫn ta đến chân lý.
– Giờ chúng ta đã đạt đến độ sâu bao nhiêu rồi ạ?
– Chúng ta đang ở dưới bề mặt ba mươi lăm hải lý.
– Thế thì, – tôi nói khi soi bản đồ, – vùng Cao nguyên Scotland đang nằm trên đầu chúng ta, và dãy Grampian đang vươn những đỉnh núi gồ ghề của chúng lên phía trên chúng ta đấy.
– Đúng vậy, – Giáo sư mỉm cười đáp. – Trọng lượng phải gánh cũng khá nặng đấy, nhưng một vòm đá vững chãi đang bắc ngang qua đầu chúng ta. Vị Kiến trúc sư vĩ đại đã dựng nên nó bằng những vật liệu tuyệt hảo nhất; và chẳng con người nào có thể tạo ra một nhịp vòm rộng lớn đến nhường ấy. Những nhịp cầu đẹp đẽ nhất hay những khung vòm của các thánh đường là gì chứ, nếu đem so với vòm trời vươn xa vời vợi này, với bán kính ba hải lý, nơi một đại dương rộng lớn và bão tố có thể dạo chơi thỏa thích?
– Ồ, cháu không sợ nó sụp xuống đầu mình đâu. Nhưng giờ thì dự định của chú là gì? Chẳng lẽ chú không tính đến chuyện quay trở lại mặt đất sao?
– Trở về ư! Không đời nào! Chúng ta sẽ tiếp tục cuộc hành trình, mọi thứ cho đến nay đều đang tiến triển tốt đẹp mà.
– Nhưng làm thế nào chúng ta vượt qua được bề mặt chất lỏng này đây?
– Ồ, chú đâu có định cắm đầu lặn xuống nước. Nhưng nếu tất cả các đại dương nói cho đúng thì cũng chỉ là những cái hồ, vì chúng được bao quanh bởi đất liền, thì dĩ nhiên biển nội địa này cũng sẽ được bao bọc bởi một bờ biển bằng đá granit, và ở những bờ bên kia, chúng ta sẽ tìm thấy những lối đi mới đang mở ra.
– Chú đoán biển này dài bao nhiêu?
– Ba mươi hoặc bốn mươi hải lý; thế nên chúng ta không còn thời gian để lãng phí đâu, và ngày mai chúng ta sẽ nhổ neo lên đường.
Tôi ngó quanh tìm tàu thuyền.
– Nhổ neo lên đường ư? Nhưng trước tiên cháu muốn nhìn thấy con thuyền của mình đã chứ.
– Sẽ chẳng có con thuyền nào hết, mà là một chiếc bè thật tốt, được đóng đàng hoàng.
– Sao cơ, – tôi nói, – đóng một chiếc bè cũng khó chẳng kém gì đóng thuyền, và cháu không thấy—
– Chú biết là cháu không thấy gì rồi; nhưng cháu có thể nghe nếu chịu khó lắng tai. Cháu không nghe thấy tiếng búa đang nện đó sao? Hans đã tất bật làm việc từ lâu rồi.
– Gì chứ, anh ta đã đốn cây rồi cơ à?
– Ồ, mấy cái cây đã bị đốn sẵn từ trước rồi. Lại đây, rồi cháu sẽ tự mắt chứng kiến.
Sau nửa giờ đi bộ, ở bên kia mỏm đá tạo thành vũng neo đậu tự nhiên nhỏ bé, tôi nhìn thấy Hans đang làm việc. Thêm vài bước chân nữa là tôi đã đứng cạnh anh. Đến ngỡ ngàng chưa kìa, một chiếc bè dở dang đã nằm sẵn trên bãi cát, làm bằng một loại gỗ kỳ lạ, cùng vô số những tấm ván, thẳng có, cong có, và các khung sườn đang phủ kín mặt đất, đủ số lượng hầu như để lập cả một hạm đội nhỏ.
– Thưa chú, đây là gỗ gì vậy ạ? – tôi kêu lên.
– Đó là gỗ thông đỏ, thông thường hoặc thông bạch, cùng các loài thực vật hạt trần phương bắc khác, đã bị khoáng hóa bởi tác động của biển. Người ta gọi nó là surturbrand, một loại than nâu hay than chì, tìm thấy chủ yếu ở Iceland.
– Nhưng chắc chắn là, cũng như các loại gỗ hóa thạch khác, nó phải cứng như đá chứ, và làm sao nổi được?
– Thỉnh thoảng điều đó cũng xảy ra; một số loại gỗ này đã biến thành than anthracit thực sự; nhưng những loại khác, như loại này đây, mới chỉ trải qua giai đoạn đầu của quá trình biến đổi hóa thạch. Cứ nhìn đây này, – chú tôi nói thêm khi ném xuống biển một trong những mảnh gỗ trôi dạt quý giá ấy.
Mảnh gỗ, sau khi biến mất tăm, đã ngoi lên mặt biển và tròng trành lắc lư theo những con sóng.
– Cháu đã bị thuyết phục chưa? – chú tôi hỏi.
– Cháu hoàn toàn bị thuyết phục, dẫu cho nó thật khó tin!
Đến chiều tối hôm sau, nhờ sự siêng năng và khéo léo của người dẫn đường, chiếc bè đã được hoàn thành. Nó rộng mười thước, dài năm thước; những tấm ván surturbrand được giằng chặt với nhau bằng dây thừng, tạo thành một bề mặt phẳng phiu, và khi được hạ thủy, chiếc tàu dã chiến này đã nổi bập bềnh nhẹ nhàng trên những con sóng của Biển Liedenbrock.
