Đời Và Quan Điểm Của Chàng Tristram Shandy

Lượt đọc: 559 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 60

❊ ❊ ❊

Người Goth cổ ở vùng Germania—mà học giả Cluverius khẳng định chắc nịch là thuở sơ khai cư ngụ tại vùng đất nằm giữa sông Vistula và sông Oder, sau này còn sáp nhập thêm các bộ tộc Herculi, Bugians và vài nhánh Vandal khác—đều có một phong tục khôn ngoan là thảo luận mọi việc hệ trọng của quốc gia hai lần: một lần khi đang say, và một lần khi tỉnh táo. Say là để các quyết sách không thiếu sự quyết liệt; tỉnh là để không thiếu sự sáng suốt.

Cha tôi, vốn là người hoàn toàn không đụng đến rượu, đã phải khổ sở vắt óc đến chết trong một thời gian dài để làm sao áp dụng được cái mưu mẹo này hiệu quả như mọi điều hay lẽ phải của người xưa. Và phải đến tận năm thứ bảy sau khi kết hôn, trải qua hàng ngàn thử nghiệm cùng những mưu toan vô vọng, ông mới tìm ra một phương kế thỏa đáng: cứ mỗi khi có vấn đề hệ trọng nào trong gia đình cần phải giải quyết, đòi hỏi vừa phải thật tỉnh táo lại vừa phải thật quyết liệt, ông liền chọn đêm Chủ nhật đầu tiên của mỗi tháng, cùng với đêm thứ Bảy ngay trước đó, để mang chuyện ra bàn thảo trên giường với mẹ tôi. Bằng cách sắp đặt này, nếu ngài thử suy ngẫm kỹ xem, * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Cha tôi, một cách hài hước, gọi đó là những "pháp đình tại giường" của ông; bởi lẽ, từ hai luồng ý kiến khác biệt rút ra trong hai trạng thái tâm lý khác biệt ấy, người ta thường tìm thấy một giải pháp trung dung, thấu tình đạt lý chẳng kém gì việc ông tự mình say rồi lại tỉnh cả trăm lần.

Tôi cũng chẳng việc gì phải giấu giếm thế gian rằng cách này áp dụng vào các cuộc tranh luận văn chương cũng hiệu quả y như trong quân sự hay gia đạo vậy. Nhưng không phải tác giả nào cũng có thể thử nghiệm như người Goth và người Vandal xưa kia—hoặc giả nếu có thể, thì mong sao việc đó luôn tốt cho sức khỏe thân thể của họ; còn làm theo cách của cha tôi—tôi chẳng dám chắc liệu nó có luôn tốt cho linh hồn của họ hay không.

Cách của tôi là thế này:

Trong mọi cuộc thảo luận tế nhị và gai góc—(mà chúa biết đấy, sách của tôi có quá nhiều chuyện như vậy)—nơi tôi nhận thấy mình không thể bước một bước mà không lo sợ sẽ đắc tội với những bậc quyền cao chức trọng hay những bậc bề trên—tôi viết một nửa khi đang no say, nửa kia khi đang bụng đói; hoặc là viết toàn bộ khi đang say, rồi sửa lại lúc bụng đói; hoặc ngược lại, viết lúc đói rồi sửa khi say, bởi rốt cuộc chúng đều dẫn đến cùng một kết quả. Như vậy, với việc thay đổi ít hơn so với kế hoạch của cha tôi khi ông so với người Goth, tôi cảm thấy mình ngang bằng với ông trong "pháp đình" thứ nhất, và chẳng hề thua kém trong "pháp đình" thứ hai. Những hiệu quả khác biệt, gần như không thể dung hòa này, chảy ra đồng nhất từ cơ chế kỳ diệu và khôn ngoan của tự nhiên—mà vinh quang hãy dành cho tạo hóa. Tất cả những gì chúng ta có thể làm là vận hành cỗ máy ấy để cải tiến và tạo ra những sản phẩm tốt đẹp hơn cho nghệ thuật và khoa học.

Giờ đây, khi viết lúc đang say, tôi viết như thể cả đời này sẽ chẳng bao giờ phải viết lúc bụng đói nữa; nghĩa là, tôi viết mà không hề vướng bận những lo toan hay kinh sợ của thế gian. Tôi chẳng đếm đếm những vết sẹo của mình, trí tưởng tượng cũng không mò mẫm vào những góc tối hay ngõ hẻm để đi trước đón đầu những nhát dao đâm sau lưng. Nói một cách ngắn gọn, ngòi bút của tôi cứ thế tuôn chảy; và tôi viết bằng sự đầy ắp của trái tim cũng nhiều như từ sự đầy ắp của dạ dày vậy.

Nhưng thưa các ngài, khi tôi đặt bút lúc bụng đói, thì lại là một chuyện hoàn toàn khác. Tôi dành cho thế gian tất cả sự chú tâm và tôn trọng—và cũng có phần, chừng nào nó còn tồn tại, cái đức tính cần mẫn gọi là sự thận trọng giống như các ngài vậy. Thế nên, kết hợp cả hai, tôi viết ra một cuốn sách Shandean kiểu cách, nhã nhặn, vô nghĩa một cách dễ chịu và đầy sự hóm hỉnh, thứ chắc chắn sẽ làm hài lòng trái tim của các ngài.

—Và làm hài lòng cả cái đầu của các ngài nữa—nếu như các ngài hiểu được nó.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 25 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.