Một trận mưa thu lạnh lẽo bỗng chốc đặt dấu chấm hết cho mùa hè ngắn ngủi trên cao nguyên Nội Mông, đồng thời cũng đóng băng bầy muỗi mang tính sói trên thảo nguyên. Trần Trận thẫn thờ nhìn thảo nguyên Ngạch Lôn tĩnh lặng, anh đã hiểu ra nguyên nhân vì sao bầy muỗi và bầy sói lại hung hăng đến vậy – mùa hè của thảo nguyên thì ngắn, mà mùa thu lại càng ngắn hơn, qua khỏi mùa thu là đến mùa đông kéo dài hơn nửa năm. Đây là mùa tử thần đối với những loài động vật không ngủ đông trên thảo nguyên, ngay cả muỗi chui vào hang chuột chũi cũng phải chết cóng đến hơn nửa. Sói thảo nguyên nếu không có một lớp mỡ dày và bộ lông rậm thì tuyệt đối không thể qua mùa đông, mùa đông khắc nghiệt trên thảo nguyên sẽ tiêu diệt phần lớn những con sói gầy, sói già, sói bệnh và sói bị thương. Thế nên bầy muỗi buộc phải tranh thủ mùa sinh trưởng ngắn ngủi này, liều mạng hút máu, dốc sức tấn công điên cuồng để cứu lấy sinh mạng của mình; còn bầy sói lại càng phải liều mình tranh giành thức ăn, chiến đấu đẫm máu để vượt qua mùa đông cũng như chống lại nạn đói mùa xuân năm tới.
Mấy hôm trước, con ngựa tơi được chia cho lều của Trần Trận vẫn còn thừa lại hai chân trước và bộ lòng đã bắt đầu bốc mùi thối rữa. Sói con lại được tận hưởng một khoảng thời gian sung túc no đủ, hơn nữa số thịt thừa vẫn đủ cho nó ăn mấy ngày nữa. Chiếc mũi của sói con bảo cho nó biết rằng: nhà vẫn còn lương thực dự trữ. Thế nên, mấy hôm nay lúc nào nó cũng rất vui vẻ. Sói con thích máu tươi thịt tươi, nhưng cũng thích ăn thịt thối, thậm chí còn nuốt cả dòi trên thịt thối vào bụng một cách ngon lành. Ngay cả Cao Kiến Trung cũng phải thốt lên rằng: Sói con sắp thành thùng rác của lều chúng ta mất rồi, hầu hết rác trong lều đều có thể đổ vào bụng nó.
Điều khiến Trần Trận kinh ngạc nhất là, cho dù thức ăn thừa có thối rữa, hỏng mốc và bẩn thỉu đến đâu, khi vào bụng sói con rồi thì nó cũng không hề ngả bệnh. Trần Trận và Dương Khắc vô cùng thán phục khả năng chịu đựng lạnh nóng, đói khát, bẩn thối và bệnh tật của sói con. Một loài sinh vật đã trải qua hàng vạn năm chọn lọc trong môi trường tàn khốc quả thực vô cùng cảm động, tiếc là Darwin chưa từng đến thảo nguyên Ngạch Lôn Nội Mông, bằng không sói thảo nguyên Mông Cổ chắc chắn sẽ khiến ông mê mẩn hoàn toàn.
Sói con càng lớn càng oai phong lẫm liệt và đẹp đẽ, đã trưởng thành thành một con sói thảo nguyên ra dáng ra hình. Trần Trận đã đổi cho nó một cọng xích sắt dài hơn. Trần Trận còn muốn đổi tên cho nó, đáng lẽ nên gọi nó là "Sói Lớn". Thế nhưng sói con chỉ chấp nhận cái tên "Sói Con", hễ nghe thấy Trần Trận gọi mình là sói con, nó liền vui vẻ chạy đến bên cạnh, làm nũng với anh, liếm tay anh, cọ vào đầu gối anh, chồm lên bụng anh, lại còn nằm ngửa ra đất, dang rộng chân, phơi cả bụng ra để Trần Trận gãi ngứa cho nó. Nhưng hễ gọi nó là "Sói Lớn", nó chẳng thèm đếm xỉa gì, lại còn quay đầu nhìn đông ngó tây, tưởng là đang gọi "người khác". Trần Trận cười bảo: Mày đúng là một con sói ngốc, sau này đợi mày già rồi, lẽ nào tao vẫn gọi mày là sói con hả? Sói con thè lưỡi một nửa, ngây ngô cười ngốc nghếch.
Trần Trận vô cùng thưởng thức từng bộ phận trên cơ thể sói con, thời gian gần đây, anh đặc biệt thích chơi đùa với đôi tai của sói con. Cặp tai sói dựng thẳng tắp, hiên ngang, dẻo dai, sạch sẽ, nguyên vẹn và thính nhạy này là bộ phận xuất hiện sớm nhất trên cơ thể sói con đạt đến tiêu chuẩn của sói lớn, đã hoàn toàn giống hệt tai của một con sói trưởng thành. Nhờ vậy mà sói con ngày càng có cảm giác tự chủ mang bản năng của sói thảo nguyên.
Trần Trận khoanh chân ngồi trong vòng vây của sói con, lúc chơi đùa với nó thường hay sờ tai nó. Nhưng sói con dường như mang một điều kiện từ thế giới loài sói truyền lại, nhất định phải gãi gốc tai cho nó trước, gãi cổ, cho đến khi được gãi ngứa khắp người đến mức run rẩy thỏa thích rồi, nó mới chịu để Trần Trận nghịch tai. Trần Trận thích bẻ quắp tai sói con ra phía sau, sau đó buông tay ra, chiếc tai sói ấy sẽ kêu "phốc" một tiếng rồi bật thẳng dậy, khôi phục nguyên dạng. Nếu bẻ quắp cả hai tai ra sau rồi đồng thời buông tay, thì hai tai tuyệt đối không bao giờ bật thẳng cùng lúc, mà luôn cái trước cái sau, phát ra hai tiếng "phốc phốc", đôi khi có thể khiến sói con giật mình ngẩn ra, như thể nghe thấy tình hình địch nào đó.
Cặp tai sói oai phong lẫm liệt này, ngoại trừ Nhị Lang ra, khiến tất cả chó trong nhà vô cùng ngưỡng mộ, ghen tị thậm chí là thù địch. Trần Trận không biết trong sụn tai của chó và sói có bao hàm thành phần "khí tiết" hay không? Tổ tiên loài chó cũng có đôi tai dựng thẳng như tai sói, có lẽ sau này khi chó bị con người thuần hóa, tai của nó liền cụp xuống, một nửa vành tai che khuất lỗ tai, thính lực từ đó cũng không còn nhạy bén bằng sói nữa.
Con người thời cổ đại có lẽ không thích bản tính hoang dã của loài chó, thế nên thường hay vặn tai nó, hơn nữa còn giáo huấn bên tai. Lâu dần, tai chó đã bị con người vặn cho mềm nhũn, sụn tai vừa mềm thì "khí tiết" của loài chó cũng tiêu tan theo, để rồi cuối cùng chó biến thành nô bộc cúi đầu vâng lệnh con người. Người nài ngựa Mông Cổ thuần hóa ngựa bất kham, việc đầu tiên phải làm chính là vặn tai ngựa, ấn thấp đầu ngựa xuống thì mới có thể yên cương để cưỡi lên; phụ nhân địa chủ Trung Quốc cũng thích vặn tai các tiểu nha hoàn. Một khi đã bị người ta vặn tai, thì thân phận nô lệ hoặc nô bộc liền được xác lập.
Đôi tai của sói con đã giúp Trần Trận phát hiện ra tai và thân phận địa vị có mối liên hệ mật thiết với nhau.
Ví dụ như, các dân tộc hung hãn luôn thích vặn tai các dân tộc không hung hãn, mà dân tộc không hung hãn lắm thì lại đi vặn tai các dân tộc yếu hèn. Dân tộc du mục bằng phương thức "chấp ngưu nhĩ" (nắm tai trâu), đã vặn mềm tai của bò rừng, ngựa rừng, cừu rừng và chó rừng, biến chúng thành nô lệ và nô bộc. Sau đó, dân tộc du mục hung hãn lại áp dụng kinh nghiệm thành công này lên các bộ tộc và dân tộc khác, đi vặn tai các dân tộc ở vùng đất bị chinh phục; tập đoàn chiếm địa vị thống trị đi vặn tai các dân tộc bị trị. Thế là trong thế giới loài người liền xuất hiện mối quan hệ giữa "kẻ chăn cừu" và "bầy cừu". Lưu Bị là "Từ Châu mục", trong khi bách tính lại chính là "cừu Từ Châu". Những quần thể người bị tập đoàn thống trị vặn mềm tai sớm nhất trên thế giới chính là các dân tộc làm nông nghiệp.
Cho đến tận ngày nay, "chấp ngưu nhĩ" vẫn là mục tiêu mà rất nhiều người và tập đoàn dốc lòng theo đuổi. "Chấp ngưu nhĩ" vẫn được lưu giữ trong từ điển của người Hán, đây là di sản mà tổ tiên du mục của người Hán truyền lại cho con cháu. Thế nhưng, người Hán sau thời Bắc Tống lại liên tục bị người ta "chấp ngưu nhĩ". Ngày nay, con chữ "chấp ngưu nhĩ" vẫn còn đó, nhưng tinh thần của nó thì đã phai mòn. Các dân tộc hiện đại không nên chinh phục và áp bức các dân tộc khác, thế nhưng, nếu không có tinh thần chinh phục hung hãn của "chấp ngưu nhĩ" thì không thể bảo vệ nổi "đôi tai" của chính mình.
Những ngày này, Trần Trận thường thẫn thờ nhìn những đám bụi mù do những chiếc xe Jeep của binh đoàn xuất hiện ngày một thường xuyên cuốn lên, lòng dạ buồn bã xót xa. Anh là một trong những người Hán đầu tiên, và có lẽ cũng là cuối cùng, được sinh sống và khảo sát thực tế trên thảo nguyên du mục biên giới Mông Cổ. Anh không phải là một phóng viên hay người đi sưu tầm phong tục lướt qua như chuồn chuồn nước, anh có một thân phận đáng tự hào nhất – kẻ chăn cừu du mục nguyên thủy trên thảo nguyên. Anh cũng có một địa điểm khảo sát đáng may mắn nhất – một mục tràng Ngạch Lôn ẩn sâu trong thảo nguyên, nơi lưu giữ một lượng lớn bầy sói. Anh còn nuôi một con sói con được chính tay mình bắt ra từ hang sói. Anh sẽ ghi tạc thật sâu những quan sát và suy ngẫm của mình vào tận đáy lòng, không bỏ sót dù chỉ là một chi tiết nhỏ nhặt nhất.
Sau này, anh sẽ kể đi kể lại cho bạn bè và người nhà nghe, kiên trì cho đến khi bản thân rời khỏi thế giới này. Tiếc là con cháu Viêm Hoàng rời khỏi vùng đất tổ thảo nguyên đã quá lâu, đời sống du mục nguyên thủy cổ xưa trên thảo nguyên chẳng mấy chốc sẽ chấm dứt, người Trung Quốc từ nay về sau sẽ không bao giờ có thể quay trở lại vùng đất tổ nguyên bản để bái kiến thái tổ mẫu của họ nữa...
Trần Trận lâu lắm mới lại vuốt ve tai sói. Anh thích cặp tai sói này, bởi vì đôi tai của sói con là đôi tai sói nguyên vẹn duy nhất mà anh từng thấy trong suốt mấy năm nay. Hơn hai năm qua, những con sói sống, sói chết, sói lột da hay ống da sói mà anh được nhìn thấy ở cự ly gần, không ngoại lệ đều tàn khuyết không nguyên vẹn. Có con giống như con tem có lỗ răng cưa, có con không có chóp tai, có con bị xé rách thành từng dải, có con nứt thành hai hoặc ba mảnh, có con hai tai dài ngắn khác nhau, có con dứt khoát bị cắt đứt tận gốc... Sói càng già càng hung dữ thì tai lại càng "xấu xí". Trong ký ức của Trần Trận, thực sự không thể tìm nổi một cặp tai sói chuẩn mực nguyên vẹn thẳng tắp không sứt mẻ một cọng lông. Trần Trận chợt nhận ra rằng, trên thảo nguyên tàn khốc, đôi tai tàn khuyết mới đích thực là "tai sói chuẩn mực".
Vậy thì, đôi tai nguyên vẹn không tì vết này của sói con, hóa ra không phải là tai sói chuẩn mực ư? Trong lòng Trần Trận dâng lên một tia bi ai. Anh cũng chợt nhận ra rằng sự "nguyên vẹn không tì vết" ở tai sói con lại chính là khiếm khuyết lớn nhất của nó. Sói là chiến thần thảo nguyên, sinh mệnh kiên cường tự do của nó có được là nhờ trải qua những trận chiến sinh tử với ngựa đực đầu đàn hung dữ, chó săn thảo nguyên mãnh liệt, bầy sói ngoại lai tàn độc và thợ săn thảo nguyên hung hãn để sống sót. Một con sói chưa từng trải qua trăm trận chiến, mang theo đôi tai sáng bóng hoàn mỹ tung hoành sống trên đời, thì còn xứng làm sói nữa không? Trần Trận cảm thấy sự tàn nhẫn của chính mình, chính anh đã tước đoạt đi sinh mệnh dũng sĩ thảo nguyên của sói con, khiến nó biến thành một tên tù nhân mang danh tai sói nhưng không có mệnh sói, sống không bằng chó.
Vậy, có nên lén thả sói con về với tự nhiên không? Trần Trận tự hỏi mình hết lần này đến lần khác. Trả sói con về với thảo nguyên tàn khốc mà tự do, trả lại mệnh sói cho nó? Nhưng Trần Trận không dám. Kể từ khi anh dùng kìm bấm kẹp gãy chóp của bốn chiếc răng nanh sói con, thì sói con đã mất đi thứ vũ khí để sinh tồn tự do trên thảo nguyên. Bốn chiếc răng nanh sắc nhọn như cái giũa ban đầu của sói con, nay đã bị mài thành bốn chiếc răng tẹt tròn đầu cùn mụt, giống như bốn hạt đậu ván mọc ngược, thậm chí còn chẳng bằng răng chó. Điều càng khiến Trần Trận đau lòng hơn là, dẫu lúc phẫu thuật đã cẩn trọng hết mức, khi kẹp chóp răng không hề làm tổn thương trực tiếp đến ống tủy răng, nhưng chiếc kìm trong tay Trần Trận vẫn làm nứt nhẹ một chiếc răng, một đường nứt mảnh đâm sâu vào trong ống tủy.
Không lâu sau đó, Trần Trận phát hiện ra chiếc răng này của sói con đã bị nhiễm trùng toàn bộ, màu răng thâm sì, giống như chiếc răng bệnh của sói già. Sau đó mỗi lần nhìn thấy chiếc răng đen này, lồng ngực Trần Trận lại nhói đau từng cơn, có lẽ chưa đến một năm, chiếc răng bệnh này sẽ rụng mất. Răng nanh là sinh mệnh của sói thảo nguyên, nếu sói con mà chỉ còn lại ba chiếc răng cùn, thì ngay cả việc xé thịt ăn cũng trở nên khó khăn, huống chi là đi săn bắt động vật.
Theo thời gian trôi qua, Trần Trận đã tuyệt vọng nhận rõ hậu quả nghiêm trọng từ quyết định nông nổi thuở ban đầu của mình – sau này anh không thể nào thả sói con về lại thảo nguyên được nữa, anh cũng không thể đến sâu trong thảo nguyên để thăm người bạn "sói con" ấy được nữa. Ảo tưởng lãng mạn của Trần Trận đã bị chính cuộc tiểu phẫu tàn nhẫn lần đó bóp chết hoàn toàn. Đồng thời cũng bóp chết sự tự do của một con sói con xuất sắc đáng yêu nhường này.
Hơn nữa, sói con bị xích nuôi lâu ngày, một chút kinh nghiệm thực chiến thảo nguyên cũng không có, bầy sói trên thảo nguyên Ngạch Lôn sẽ coi nó là "kẻ ngoại lai" mà cắn chết không thương tiếc. Hơn một tháng trước, vào đêm con sói mẹ gọi sói con, Trần Trận đã không hạ được quyết tâm thả sói con về tự nhiên, vì chuyện này mà anh vô cùng tự trách và day dứt.
Trần Trận cảm thấy bản thân không phải là một nhân viên nghiên cứu khoa học hội đủ tiêu chuẩn và lý trí, ảo tưởng và tình cảm thường khiến anh căm ghét "khoa học". Sói con không phải là chú chuột bạch phục vụ cho việc giải phẫu y học, mà là một người bạn và cũng là người thầy của anh.
