Sau bữa tối, Bao Thuấn Quý từ nhà Tất Lợi Cách đi sang lều của Trần Trận. Anh ta phát cho Trần Trận và Dương Khắc mỗi người một chiếc đèn pin cỡ lớn có thể lắp sáu cục pin. Trước đây, đây là thứ vũ khí và công cụ mà chỉ những người chăn ngựa mới có tư cách sử dụng. Bao Thuấn Quý đặc biệt căn dặn nhiệm vụ: Nếu bầy sói tấn công đến sát đàn cừu, hãy bật đèn pin công suất lớn, tuyệt đối không được đốt pháo hoa, hãy để bầy chó nhà các cậu dây dưa với sói. Tôi đã thông báo cho mấy hộ gần nhà các cậu rồi, hễ thấy bật đèn lên, mọi người đều phải dẫn chó sang vây sói.
Bao Thuấn Quý cười nói: Không ngờ hai cậu nuôi một con sói con mà lại có lợi ích lớn thế này. Nếu lần này có thể nhử được sói mẹ và cả bầy sói tới, nhân cơ hội tiêu diệt thêm bảy, tám con nữa thì coi như thắng lợi. Dân du mục đều nói đêm nay sói mẹ chắc chắn sẽ tới, họ đều bảo tôi bắn chết con sói con, lột da nó rồi vứt ra sườn đồi bãi hoang, để sói mẹ tuyệt vọng hoàn toàn. Nhưng tôi không đồng ý. Tôi nói với họ rằng, tôi chỉ sợ sói không tới, dùng sói con để nhử sói lớn, cơ hội này kiếm đâu ra chứ. Lần này sói lớn chắc chắn phải sập bẫy rồi, hai cậu phải cẩn thận đấy. Hơn nữa, chiếc đèn pin lớn thế này có thể khiến mắt người lóa đi như mù trong vài phút, loài sói thì lại càng mù hơn. Các cậu cũng phải chuẩn bị gậy sắt cuốc xẻng để phòng tai họa bất ngờ.
Trần Trận và Dương Khắc liên tục gật đầu. Bao Thuấn Quý bận rộn đi sang các lều khác để bố trí nhiệm vụ, nghiêm cấm nổ súng làm sói hoảng sợ, cướp cò làm bị thương người và súc vật, đoạn vội vã rời đi.
Trận chiến dùng sói nhử sói chưa từng có trên thảo luận này, tuy hậu quả khó mà lường trước, nhưng đã thêm vào cuộc sống chăn thả tẻ nhạt rất nhiều sự kích thích. Có mấy người thợ chăn ngựa, chăn cừu trẻ tuổi cực kỳ căm ghét sói, đã lâu không ghé qua, cũng chạy tới hỏi tình hình và làm quen với địa hình môi trường. Họ rất có hứng thú với cách săn bắt chưa từng chơi bao giờ này. Một thợ chăn cừu nói, sói mẹ là bảo vệ con nhất, chúng biết sói con ở đây thì nhất định sẽ đến cướp, tốt nhất là đêm nào cũng có mấy con sói mẹ đến, như vậy thì đêm nào cũng có thể đánh được sói. Một thợ chăn ngựa nói, sói đã chịu thiệt một lần, tuyệt đối sẽ không ăn cú lừa thứ hai. Một thợ chăn cừu khác nói, nếu một bầy lớn xông bừa vào thì phải làm sao? Thợ chăn ngựa đáp, sói dù đông đến đâu cũng không đông bằng chó, thực sự không được thì người và chó cùng xông lên, bật đèn hò hét ầm ĩ, nổ súng đốt pháo chứ sao.
Sau khi mọi người đã đi hết, Trần Trận và Dương Khắc mang nặng tâm sự ngồi trên tấm thảm nỉ cách con sói con không xa, cả hai đều cảm thấy vô cùng áy náy. Dương Khắc nói: Nếu lần này nhử giết sói mẹ thành công, chiêu này thực sự quá độc ác. Đã khoét trọn cả ổ con nhà người ta rồi, lại còn muốn lợi dụng tình mẫu tử của sói để giết luôn cả sói mẹ. Sau này hai chúng ta thật sự sẽ hối hận cả đời.
Trần Trận cúi đầu nói: Bây giờ tôi cũng bắt đầu hoài nghi bản thân, rốt cuộc việc nuôi con sói con này là đúng hay sai. Vì nuôi một con sói con mà đã mất đi tính mạng của sáu con sói con rồi, sau này không biết còn phải chết bao nhiêu nữa... Thế nhưng tôi đã không còn đường lui, thí nghiệm khoa học đôi khi cũng chẳng khác gì đồ tể. Ba Tất Lợi Cách chèo chống thảo luận quả thật không dễ dàng gì, áp lực của ông ấy quá lớn. Một mặt phải chịu đựng nỗi bi thương súc vật bị sói tàn sát, mặt khác lại còn phải chịu đựng nỗi đau khổ vì liên tục đi sát hại sói, cả hai kiểu chịu đựng đều đẫm máu. Thế nhưng vì thảo nguyên và người thảo nguyên, ông ấy chỉ có thể mang một lòng dạ sắt đá để duy trì sự cân bằng các mối quan hệ trên thảo nguyên. Tôi rất muốn cầu xin Tengri hãy nói với bầy sói rằng tối nay ngàn vạn lần đừng tới, tối mai cũng đừng tới, ngàn vạn lần đừng tự chui đầu vào lưới, hãy cho tôi thêm chút thời gian, để tôi nuôi sói con lớn khôn, hai chúng ta nhất định sẽ tự tay thả nó trở về bên sói mẹ...
Nửa đêm về sáng, cụ ông Tất Lợi Cách lại ghé qua một chuyến để kiểm tra tình hình chuẩn bị chiến đấu của Trần Trận và Dương Khắc. Cụ ngồi cạnh hai người, lặng lẽ hút tẩu thuốc lào. Sau khi hút hết hai bát tẩu, cụ cất giọng trầm thấp như đang an ủi hai học trò của mình, lại như đang tự an ủi chính mình: Chỉ ít hôm nữa muỗi lên, bầy ngựa lại phải chịu đại nạn, không giết dăm ba con sói thì ngựa con năm nay chẳng còn lại mấy, Tengri cũng sẽ thấy chướng mắt mà không qua khỏi đâu.
Dương Khắc hỏi: Ba à, theo ý ngài, tối nay sói mẹ có đến không?
Cụ ông nói: Khó nói lắm, dùng sói con do người nuôi để nhử sói mẹ, tôi sống từng này tuổi rồi mà chưa từng dùng qua cái chiêu độc ác này, thậm chí còn chưa từng nghe thấy bao giờ. Chủ nhiệm Bao cứ bắt mọi người lợi dụng sói con để đánh một trận vây sói, ngựa con chết nhiều như thế, không cho Chủ nhiệm Bao và mấy thợ chăn ngựa giết sói trút giận thì sao được chứ?
Cụ ông đã đi. Bãi chăn thả trong thung lũng vô cùng tĩnh lặng, chỉ có tiếng nhai lại lạo xạo của đàn cừu, thỉnh thoảng cũng nghe thấy tiếng đập bành bạch của những con cừu lớn khi vẫy tai xua muỗi. Đợt muỗi đầu tiên trên thảo nguyên đã lặng lẽ xuất hiện, nhưng đây mới chỉ là những cỗ máy trinh sát cỡ nhỏ, chưa hình thành nên thế công mãnh liệt của một liên đoàn máy bay ném bom.
Hai người khẽ trò chuyện một lúc rồi thay phiên nhau đi ngủ. Trần Trận ngủ trước, Dương Khắc nhìn đồng hồ dạ quang trên cổ tay, tay nắm chặt chiếc đèn pin lớn, cảnh giác động tĩnh tứ phía, lại đeo chiếc cặp sách đựng nửa bó pháo hoa trước cổ để phòng hờ vạn nhất.
Con sói con đã ăn no thịt ngựa con, từ lúc trời chưa tối đã căng cứng chiếc xích sắt, ngồi xổm ở rìa tây bắc của vòng vây sói, vươn dài cổ, dựng thẳng đứng đôi tai, toàn tâm toàn ý, bất động, căng thẳng chờ đợi âm thanh mà nó hằng mong ngóng. Ánh mắt sói rực sáng, mỏi mòn trông chờ, xuyên thấu cả sườn núi, còn khiến người ta xót xa hơn cả ánh mắt của những đứa trẻ mồ côi trong cô nhi viện ngóng chờ người thân.
Vừa qua nửa đêm, tiếng sói hú vang lên đúng giờ. Bầy sói lại phát động chiến thuật mệt mỏi bằng âm thanh, ba sườn đồi vang lên một mảnh tiếng hú. Bầy chó của toàn đội lập tức sủa vang phản kích, sóng âm khổng lồ ập thẳng về phía bầy sói. Tiếng sói hú đột ngột dừng lại, thế nhưng tiếng chó sủa vừa dứt thì tiếng sói hú lại vang lên. Trải qua mấy hiệp, bầy chó đã gào sủa suốt cả một đêm cho rằng sói đang làm ra vẻ hù dọa nên bắt đầu tiết kiệm âm thanh đạn dược của mình, âm lượng giảm dần, số lần thưa dần.
Trần Trận giật mình tỉnh giấc, vội vàng cùng Dương Khắc tiến lại gần sói con, dựa vào ánh sao lờ mờ để quan sát nó. Tiếng xích sắt trong vòng vây kêu lồng lộng, sói con sớm đã nôn nóng chạy quanh vòng vây sói. Nó vừa định bắt chước tiếng sói hoang hú thì đã bị tiếng chó sủa quấy rầy, lại còn thường xuyên bị tiếng gào của Nhị Lang, Hoàng Hoàng và Y Lặc ở gần đó kéo lệch sang vùng phát ra âm thanh của loài chó. Sói con vừa nôn nóng lại phát ra những âm thanh kỳ lạ "hoang hoang, hò hò", nó tức giận đến mức đau đớn ruột gan, vung vẩy lắc đầu. Mấy tháng nay sống chung từng ngày với bầy chó khiến nó rất khó thoát khỏi sự nhồi nhét cưỡng bức của tiếng chó sủa để tìm lại âm thanh nguyên thủy của chính mình.
Nhị Lang dẫn đầu bầy chó căng thẳng chạy đi chạy lại ở phía tây bắc đàn cừu, gào thét không ngừng như thể vừa phát hiện ra địch tình. Chẳng mấy chốc, hướng tây bắc truyền đến tiếng sói hú, lần này tiếng hú dường như càng lúc càng đến gần đàn cừu của Trần Trận hơn. Tiếng sủa của bầy chó ở các nhóm khác thưa dần đi, trong khi bầy sói có vẻ như đang dần tụ tập lại trên sườn đồi phía tây bắc lều của Trần Trận.
Môi Trần Trận hơi run run, nhỏ giọng nói: Chủ lực của bầy sói đã nhắm vào sói con nhà chúng ta mà tới rồi. Trí nhớ của loài sói quả thật không chê vào đâu được.
Dương Khắc tay nắm chặt đèn pin lớn, trong lòng cũng có chút sợ hãi. Cậu sờ chiếc pháo hoa lớn trong cặp sách rồi nói: Nếu bầy sói tập thể liều mạng xông lên thì tôi cũng không quản nhiều thế được nữa, cậu bật đèn pin báo động, còn tôi sẽ ném "lựu đạn" vào giữa bầy sói.
Tiếng chó sủa cuối cùng cũng dừng lại. Trần Trận nói nhỏ: Mau! Mau ngồi xuống xem, sói con sắp hú rồi.
Không có sự quấy rầy của tiếng chó sủa, sói con có thể chăm chú lắng nghe tiếng hú của sói hoang. Nó ngẩng thẳng ngực, dựng đứng tai, ngậm miệng tĩnh tai lắng nghe. Sói con rất thông minh, nó không còn há miệng học bậy nữa mà luyện tập thính lực trước, khiến bản thân tiếp nhận thêm nhiều âm thanh truyền đến trong bóng tối rồi mới học kêu.
Tiếng hú của bầy sói vẫn nhắm chuẩn vào sói con. Sói con nôn nóng nhận diện, phía bắc hú thì nó quay đầu về hướng bắc, phía tây hú thì nó quay đầu về hướng tây. Nếu cả ba mặt cùng hú, nó lại xoay vòng tại chỗ.
Trần Trận ghé tai lắng nghe kỹ, anh phát hiện tiếng sói hú đêm nay khác biệt rõ rệt so với tiếng hú của đêm hôm trước. Tiếng hú của đêm hôm trước tương đối đơn điệu, chỉ là tiếng quấy rối đe dọa. Thế nhưng tiếng sói hú đêm nay lại biến hóa khôn lường, lúc cao lúc thấp, trong đó dường như có tiếng thăm dò, tiếng dò xét, thậm chí còn có ý tứ sói mẹ đang cấp thiết gọi con cái. Trần Trận nghe đến mức toàn thân lạnh toát.
Trên thảo nguyên, những câu chuyện về sói mẹ yêu con bảo vệ con được lưu truyền vô cùng rộng rãi: Để dạy sói con săn mồi, sói mẹ thường mạo hiểm sống bắt cừu con; để bảo vệ sói con trong hang, không tiếc liều mạng với thợ săn; vì sự an toàn của sói con, thường ngậm sói con đổi hang suốt đêm này qua đêm khác; để nuôi no sói con, thường ăn đến mức bản thân gần như muốn bục bụng rồi lại nôn toàn bộ thức ăn trong bụng ra cho sói con; vì lợi ích chung của gia tộc bầy sói, những con sói mẹ mất đi cả ổ con sẽ dùng sữa của mình để nuôi dưỡng con của chị em hoặc chị em họ hàng với nó.
Cụ ông Tất Lợi Cách từng nói, rất lâu trước đây, trên thảo nguyên Ngột Lôn có một thợ săn già từng nhìn thấy cảnh ba con sói mẹ cùng nuôi dưỡng một ổ sói con. Mùa xuân năm ấy, ông ấy vào sâu trong núi tìm hang sói con, phát hiện trên một sườn đồi ấm áp có ba con sói mẹ nằm thành nửa vòng tròn cho bảy, tám con sói con bú sữa. Cạnh bụng mỗi con sói mẹ đều có hai, ba con sói con, thế là ông và các thợ săn không nỡ lòng nào đi khoét ổ đó nữa. Cụ ông từng nói, thợ săn mục đồng trên thảo nguyên Mông Cổ đi bắt sói con chưa bao giờ bắt tận diệt. Những con sói con sống sót đó có mẹ nuôi và mẹ sữa nhiều hơn, sói con bú không hết sữa, khung xương nền tảng phát triển tốt, cho nên sói Mông Cổ mới là loài sói to lớn nhất, khỏe mạnh nhất và thông minh nhất trên thế giới... Trần Trận lúc bấy giờ muốn nói rằng, đây vẫn chưa phải là tất cả, tình mẫu tử của loài sói thậm chí có thể vượt qua cả phạm vi chủng loài của chúng để nuôi dưỡng kẻ thù đáng sợ nhất của mình - những đứa trẻ mồ côi của loài người. Đằng sau sự tàn độc của sói mẹ còn tồn tại một thứ bác ái kỳ diệu nhất, cảm động nhất trên đời.
Mà giờ phút này, những con sói mẹ đã mất đi sói con trong mùa xuân đều mang theo một tia hy vọng mỏng manh, bi thương chạy tới để nhận con. Chúng thừa biết đây là nơi nguy hiểm nhất, nơi có các trại chiêm bao tập trung nhất, có con người, chó và súng đệm sát nhất trên thảo nguyên Ngột Lôn, thế nhưng các con sói mẹ vẫn mạo hiểm áp sát lại gần. Vào khoảnh khắc này, Trần Trận thực sự muốn cởi chiếc vòng cổ bằng da của sói con ra, để sói con cùng với vô số người mẹ của nó được nhận mặt nhận con đoàn tụ lại với nhau. Thế nhưng, cậu không dám thả, cậu lo lắng chỉ cần sói con vừa xông ra khỏi phạm vi thế lực của doanh trại, bấy chó lớn của nhà mình hoặc nhà hàng xóm ngay lập tức sẽ coi nó như sói hoang mà xúm lại xé xác nó ra. Cậu cũng không dám mang sói con ra vùng tối ở xa để phóng sinh, bởi vì như vậy, chính cậu sẽ rơi vào giữa bầy sói mẹ cuồng loạn...
Sói con dường như cực kỳ nhạy cảm với những âm thanh khác biệt với đêm qua, nó có chút không biết phải làm sao trước tiếng gọi từ ba mặt sáu hướng. Rõ ràng nó không nghe hiểu ý nghĩa của những tiếng hú kỳ lạ, biến hóa phức tạp kia là gì, lại càng không biết nên đáp lại như thế nào. Bầy sói mãi không nhận được tiếng hồi âm của sói con, tiếng hú thưa dần. Có lẽ chúng cũng không hiểu tại sao tiếng hú của sói con chính xác rành rành nghe được vào đêm qua lại không còn xuất hiện nữa.
Vào đúng lúc này, sói con ngồi vững thân mình, hướng mặt về phía tây bắc bắt đầu phát ra âm thanh. Nó cúi đầu, phát ra âm thanh then chốt đầu tiên của tiếng sói hú "ô ô ô", sau đó dồn đầy hơi thở, từ từ ngẩng đầu lên, tiếng "ô" cuối cùng cũng chuyển sang tiếng "âu". "Ô ô ô... âu... âu...", sói con cuối cùng cũng lắp bắp hoàn thành một câu tiếng sói hú không được chuẩn cho lắm.
Tiếng sói hú ở ba mặt đột ngột dừng bặt, bầy sói có vẻ ngẩn ra một chút: Câu "ô ô ô... âu... âu..." này có ý gì? Bầy sói có chút không chắc chắn, tiếp tục im lặng chờ đợi. Qua một lát, trong bầy sói xuất hiện một tiếng hú bắt chước hoàn toàn tiếng sói hú ở cạnh lều Mông Cổ, hình như do một con sói hoang nửa lớn hú ra. Trần Trận phát hiện sói con nhà mình cũng ngẩn người ra một lúc, không hiểu tiếng hú đó thăm dò ý gì. Sói con giống như một con sói câm điếc vừa mới được chữa lành, nghe không hiểu lời người ta nói, lại chẳng nói ra được ý nghĩa mà bản thân muốn biểu đạt. Trời tối như mực, cho dù có ra hiệu làm biểu cảm thì đối phương cũng không nhìn thấy.
Sói con chờ một lúc không thấy hồi âm thì tự mình bắt đầu phát huy thêm một bước nữa. Nó cúi đầu nín hơi, ngẩng đầu phát ra một tiếng kéo dài. Lần này sói con cuối cùng cũng hoàn toàn khôi phục lại tiêu chuẩn cao nhất của đêm qua: "Ô... âu...", tiếng âu ngân dài, mang theo âm sắc non nớt của trẻ thơ, giống như tiêu dài, giống như lưỡi gà mỏng, giống như chuông nhỏ, giống như tù và ngắn bằng sừng trâu, âm đuôi không dứt, dư âm kéo dài. Sói con cực kỳ hài lòng với tiếng hú dài này của mình, nó không đợi bầy sói hồi âm mà cứ tiếng hú dài này nối tiếp tiếng hú dài khác, chơi đùa thỏa thích. Do nôn nóng, âm đuôi của tiếng hú hơi ngắn lại một chút. Đầu nó ngẩng càng lúc càng cao, cho đến khi chóp mũi chỉ thẳng lên Tengri. Nó hưng phấn và kịch liệt, hú càng lúc càng thuần thục, càng lúc càng chuẩn xác, ngay cả tư thế cũng hoàn toàn giống hệt một con sói lớn. Khi hú dài, nó khép hình miệng chiếc mõm dài lại thành hình ống tròn như kèn clarinet, dồn hết nội lực trong bụng, đều đặn bình ổn phát hơi kéo âm, kéo mãi, kéo mãi cho đến khi dùng cạn kiệt toàn bộ niềm đam mê trong lồng ngực mới thôi. Sau đó, nó lại hung hăng hít một hơi, tiếp tục hú dài kéo dài. Sói con vui mừng hớn hở hú dài "khúc điệu khóc bi thương", vui vẻ reo hò "quỷ khóc sói gào" với bầy sói. Chất giọng của sói con cực kỳ non, cực kỳ mượt, cực kỳ thuần khiết, tựa như trẻ sơ sinh như trẻ nhỏ, uyển chuyển trong trẻo. Trong tiếng ngân vang, nó còn tự chủ ý thích hỗn loạn đổi điệu, ngẫu hứng thêm vào rất nhiều tiếng rung và khúc cua.
Hai người nghe đến mức say sưa quên cả trời đất, Dương Khắc không kìm được hạ thấp giọng bắt chước khúc ca sói của sói con.
Trần Trận nhỏ giọng nói với Dương Khắc: Tôi có một phát hiện, nghe tiếng sói hú dài rồi, cậu sẽ hiểu tại sao các bài dân ca tộc Mông lại có nhiều tiếng rung và tiếng kéo dài đến thế. Phong cách của dân ca Mông Cổ và phong cách của dân ca Hán tộc có sự khác biệt quá lớn. Tôi phỏng đoán, phong cách này được truyền lại từ tộc Hung Nhuôc vốn sùng bái vật tổ loài sói. Trong sử sách từng có ghi chép, phần "Hung Nô truyện" trong bộ "Ngụy thư" từng nói, vào thời xửa thời xưa, Thiền vu Hung Nô có hai cô con gái xinh đẹp, con gái út gả cho một con sói già, sinh ra rất nhiều con cái với sói, nguyên văn còn nói: "...dưới làm vợ sói, mà sinh con. Sau sinh sôi nảy nở thành nước. Cho nên người đó thích kéo dài giọng hát lớn, lại giống như sói hú".
Dương Khắc vội hỏi: Trong "Hung Nô truyện" thực sự có ghi chép thế này ư? Cậu đọc sách vẫn kỹ hơn tôi. Nếu thực sự có ghi chép này, vậy thì thực sự đã tìm ra nguồn gốc của dân ca Mông Cổ rồi.
Trần Trận nói: Chứ còn sai đi đâu được? "Hung Nô truyện" tôi không biết đã đọc bao nhiêu lần rồi, rất nhiều đoạn đặc sắc trong đó tôi có thể học thuộc lòng. Người đọc sách đến sinh sống trên thảo nguyên Mông Cổ mà không đọc "Hung Nô truyện" thì sao được chứ? Trên thảo nguyên, vật tổ loài sói thực sự có mặt ở khắp mọi nơi. Vật tổ của một dân tộc chính là đối tượng mà dân tộc đó sùng bái và bắt chước, dân tộc sùng bái vật tổ loài sói nhất định sẽ cố gắng hết mức có thể để học tập bắt chước mọi thứ của loài sói. Cho nên tôi cho rằng, âm nhạc và ca hát của người Mông Cổ cũng tất yếu sẽ chịu ảnh hưởng của tiếng sói hú, thậm chí là sự học tập và bắt chước có chủ ý. Tất cả các loài động vật khác trên thảo nguyên như trâu, cừu, ngựa, chó, linh dương Mông Cổ, chuột hoang, cáo v.v... đều không có tiếng kéo dài ngân dài như vậy, chỉ có ca khúc của sói và dân ca Mông Cổ mới có. Cậu nghe lại thật kỹ xem, có giống không?
Dương Khắc liên tục gật đầu nói: Giống! Càng nghe càng giống. Nếu cậu không nói, tôi thực sự đã không suy ngẫm theo hướng đó. Bài "Tán ca" Mông Cổ do Hồ Tùng Hoa hát, đặc biệt là đoạn mở đầu ấy, có ngần ấy tiếng rung lượn khúc, tiếng kéo dài đến thế, sống sượng hoàn toàn là tham khảo từ tiếng sói hú ra. Hai năm nay chúng ta nghe biết bao nhiêu là dân ca Mông Cổ, hầu như không có bài hát nào là không mang theo tiếng rung dài và tiếng kéo dài lượn khúc cả. Tiếc là không có máy ghi âm, nếu có thể ghi âm lại tiếng sói hú, ca khúc sói và dân ca Mông Cổ rồi đem ra so sánh thì nhất định sẽ tìm ra mối liên hệ giữa hai bên.
Trần Trận nói: Người Hán chúng ta cũng thích nghe dân ca Mông Cổ, tiêu điều xa xăm, rộng lớn giống như thảo nguyên vậy, nhưng chẳng ai biết nguồn gốc của bài ca Mông Cổ hóa ra lại là sói. Tuy nhiên, người Mông cổ ở Nội Mông hiện tại đều không mấy muốn thừa nhận dân ca của họ được diễn hóa ra từ ca khúc sói. Nhưng sự thật vẫn là sự thật, tôi cảm thấy không giống như sự trùng hợp ngẫu nhiên.
