Gấu có thể dắt, hổ có thể dắt, sư tử có thể dắt, voi cũng có thể dắt. Sói thảo nguyên Mông Cổ, không thể dắt.

Sói con thà bị siết chết chứ nhất quyết không chịu để xe bò chuyển nhà dắt đi.

Đàn bò đàn cừu của toàn đại đội đã xuất phát từ lúc trời vừa hửng sáng. Đoàn xe chuyển nhà cuồn cuộn cũng đã vượt qua dãy núi phía tây, chia thành từng nhóm di dời đến bãi chăn thả mùa thu của đại đội. Thế nhưng sáu chiếc xe bò chở nặng của đám thanh niên trí thức tổ hai vẫn chưa chuyển bánh, lão Tất Lợi Cách và Ga Tư Mại đã phái người đến giục tới hai lần.

Mấy ngày nay Trương Kế Nguyên đặc biệt về giúp chuyển nhà. Thế nhưng, đối mặt với con sói con bướng bỉnh đến chết và cực kỳ hung hãn, Trần Trận và Trương Kế Nguyên hoàn toàn bó tay hết cách. Trần Trận không ngờ rằng, nuôi sói đã gần nửa năm, từng cơn sóng gió lớn đều may mắn vượt qua, cuối cùng lại vướng phải việc chuyển nhà của sói con.

Lúc chuyển từ bãi chăn thả mùa xuân tới, sói con vẫn chỉ là một nhóc con vừa mới cai sữa, dài chừng hơn một thước. Khi chuyển nhà, đặt nó vào chiếc thùng gỗ đựng phân bò khô rồi mang tới. Trải qua nửa mùa hè và trọn vẹn một mùa hè ăn uống thả phanh, đến đầu mùa thu, sói con đã lớn thành một con sói lớn với vóc dáng tầm trung. Trong nhà không có thùng sắt hay lồng sắt nào có thể nhốt nổi nó, cho dù có nhốt được đi nữa, Trần Trận cũng hoàn toàn không có cách nào đưa nó vào trong. Hơn nữa, cậu cũng chẳng còn chỗ trống trên xe để chở sói con, xe bò của thanh niên trí thức vốn đã không đủ dùng, mấy thùng sách lớn của cậu và Dương Khắc lại chiếm thêm hơn nửa chiếc xe. Cả sáu chiếc xe bò đều chở quá tải nghiêm trọng, di dời đường dài sơ sẩy một chút là lật xe, hoặc hỏng hóc dọc đường. Ngày di dời trên thảo nguyên phụ thuộc vào thời tiết, để tránh mưa, việc chuyển nhà của toàn đại đội bỗng nhiên bị đẩy lên sớm hơn khiến Trần Trận nhất thời luống cuống tay chân.

Trương Kế Nguyên sốt ruột toát mồ hôi hột, lớn tiếng kêu lên: "Cậu sớm làm gì thế hả? Lẽ ra phải huấn luyện dắt sói con đi từ lâu rồi chứ."

Trần Trận bực bội đáp: "Tớ không huấn luyện sao? Hồi nhỏ nó nhẹ cân, vẫn còn kéo đi được. Nhưng đến sau này, còn ai kéo nổi nữa? Cả một mùa hè, toàn là nó kéo tớ đi, chưa bao giờ chịu để tớ dắt. Kéo mạnh quá là nó cắn người. Sói không phải chó, cậu có đánh chết nó thì nó cũng chẳng nghe lời cậu. Sói không phải hổ hay sư tử, cậu từng thấy rạp xiếc lớn nào có sói biểu diễn chưa? Huấn luyện viên cừ khôi đến mấy cũng không thu phục nổi sói, cậu có mời nữ huấn luyện viên hổ Liên Xô sang cũng vô ích. Cậu thấy sói còn nhiều hơn tớ, chẳng lẽ cậu lại không biết tính sói?"

Trương Kế Nguyên nghiến răng nói: "Tớ dắt nó lần nữa xem sao, không được nữa thì tớ dùng biện pháp mạnh." Cậu ta cầm một cây roi ngựa, bước đến gần sói con, nhận lấy chiếc vòng sắt từ tay Trần Trận và bắt đầu kéo sói. Sói con lập tức nhe răng trợn mắt lao về phía cậu ta, gầm gừ hung dữ, trọng tâm cơ thể dịch ra phía sau, bốn mún bấu chặt xuống đất, cổ vươn cứng, một bước không nhường. Trương Kế Nguyên giống như đang chơi kéo co, dốc hết toàn lực mà vẫn không kéo nổi sói. Cậu ta chẳng màng nhiều nữa, lại xoay người, vác xích sắt lên vai, cúi rạp người lao lực kéo giống như phu kéo thuyền trên sông Trường Giang. Lần này sói con đã bị kéo nhích đi, bốn chiếc móng bấu trên mặt đất cày thành hai đường rãnh cát, đẩy ra hai đụn đất nhỏ. Sói con bị kéo đến phát bực, bỗng nhiên dồn trọng tâm về phía trước, chuẩn bị chồm lên cắn. Vừa lúc nó buông sức, Trương Kế Nguyên cắm đầu ngã nhào xuống đất, mặt mày dính đầy đất cát, đồng thời cũng kéo sói con lộn một vòng. Người và sói vướng chặt vào nhau, miệng sói chỉ cách cổ họng Trương Kế Nguyên nửa thước. Trần Trận hoảng hồn lao tới ôm chầm lấy sói con, dùng cánh tay siết chặt cổ nó. Sói con bị kẹp trong nách Trần Trận mà vẫn nhe nanh múa vuốt về phía Trương Kế Nguyên, hận không thể lao lên cắn cho cậu ta một cú thật đau.

Mặt hai người lúc trắng lúc tái, thở hồng hộc từng ngụm lớn. Trương Kế Nguyên nói: "Lần này thì rắc rối to rồi, chuyến chuyển nhà này phải đi tận hai ba ngày cơ mà. Nếu là quãng đường một ngày, chúng ta còn có thể tạm để sói con ở đây, hôm sau đánh xe không quay lại tính cách khác. Đằng này là quãng đường hai ba ngày, đi về mất tận bốn năm ngày, nhân viên quản lý kho len cùng đám phu phen vẫn chưa chuyển đi, một con sói bị xích trơ trọi ở đây, không bị bọn họ đánh chết thì cũng bị đội săn sói của đội bộ bắn chết. Tớ thấy thế nào thì chúng ta cũng phải mang sói đi bằng được. Phải rồi, hay là dùng xe bò kéo đi?"

Trần Trận nói: "Xe bò á? Mấy hôm trước tớ thử rồi, vô ích, suýt nữa thì siết chết nó đấy. Tớ thấm thía thế nào là có cốt cách, thế nào là bất kham, thế nào là thà chết không khuất phục rồi. Con sói này thà bị siết chết chứ nhất quyết không chịu khuất phục, tớ chịu thua hoàn toàn rồi."

Trương Kế Nguyên nói: "Vậy tớ cứ phải tận mắt chứng kiến mới được. Cậu dắt thêm một con chó cái nhỏ ở bên cạnh, làm mẫu cho nó xem nào?"

Trần Trận lắc đầu: "Tớ thử rồi, vô ích."

Trương Kế Nguyên không tin: "Vậy thử lại lần nữa xem." Nói đoạn liền dắt tới một chiếc xe bò chở đầy vật nặng, buộc một sợi dây vào cổ con chó cái nhỏ, rồi lại buộc đầu kia của sợi dây vào thanh ngang phía đuôi xe bò. Trương Kế Nguyên dắt xe bò đi vòng quanh sói con, con chó cái nhỏ lỏng dây da, ngoan ngoãn đi theo sau xe bò. Trương Kế Nguyên vừa đi vừa nhỏ nhẹ dỗ dành sói con: "Chúng ta sắp đến nơi tốt lành rồi, cứ thế này này, đi theo xe bò đi, học tập một chút xem nào, đơn giản dễ lắm mà, mày thông minh hơn chó nhiều cơ mà, sao đến đi đường cũng không học nổi hả, nào nào nào, nhìn cho kỹ vào..."

Sói con với vẻ mặt đầy khó hiểu nhìn con chó cái nhỏ, ngẩng cao đầu, ra điều khinh bỉ. Trần Trận vừa dỗ vừa lừa, kéo sói con đi theo con chó cái nhỏ. Sói con miễn cưỡng đi được mấy bước, thực tế thì vẫn là sói con kéo Trần Trận đi. Nó chịu đi theo con chó cái nhỏ chẳng qua vì nó thích con chó cái nhỏ đó chứ hoàn toàn không có ý định cất bước. Đi thêm một vòng nữa, Trần Trận liền móc vòng xích sắt vào thanh ngang xe bò, hy vọng sói con có thể đi theo xe bò mở đường. Xích sắt vừa nối liền với xe bò, sói con liền bắt đầu điên cuồng giật mạnh dây xích, dùng sức còn hơn cả lúc kéo cọc gỗ bình thường, kéo chiếc xe bò nặng nề kêu lộc cộc.

Trần Trận nhìn khoảng thảo nguyên hoang vắng trước mặt, đã chẳng còn lấy một chiếc lều Mông Cổ, chẳng còn một con cừu nào. Cậu sốt ruột đến mức khóe miệng nổi mụn nước, nếu không mau lên đường thì đến tối cũng chẳng đến được nơi đóng quân tạm thời. Lắm ngã rẽ thế, lắm tiểu tổ thế, nhỡ mà lạc đường, đàn cừu của Dương Khắc, đàn bò của Cao Kiến Trung biết hạ trại thế nào? Hai người họ biết đi đâu tìm trà nước để ăn uống? Nguy hiểm hơn là đến tối ai nấy đều mệt mỏi, nửa đêm không có chó thì tính sao? Nếu đàn cừu xảy ra chuyện, cuối cùng điều tra nguyên nhân lại ra việc nuôi sói làm lỡ việc, Trần Trận lại sắp phải ăn kiểm điểm, sói con lại phải đối mặt với nguy cơ ăn đạn.

Trần Trận sốt ruột phát tợn lên, nói: "Nếu thả nó ra, nó là cái chết; lôi nó đi, nó cũng là cái chết; cứ để nó tìm sự sống trong cái chết vậy! Đi! Cứ lôi nó đi! Cậu đi đánh xe đi, nhường ngựa cho tớ cưỡi, tớ canh xe, trông chừng sói con."

Trương Kế Nguyên thở dài thườn thượt: "Xem ra điều kiện du mục đúng là không thể nuôi nổi sói mà."

Trần Trận kéo chiếc xe bò có buộc con chó cái nhỏ và sói con ra phía cuối đoàn xe. Sau đó buộc dây thừng đầu bò vào thanh ngang phía sau của chiếc xe bò thứ năm, rồi hô lớn một tiếng: "Xuất phát!"

Trương Kế Nguyên để khống chế tốc độ xe bò nên không dám ngồi trên xe đầu để đánh xe, mà dắt con bò đầu đàn của đoàn xe chầm chậm bước đi. Những chiếc xe bò lần lượt khởi động, khi chiếc xe cuối cùng chuyển động, con chó cái nhỏ lập tức chuyển động theo, thế nhưng sói con cứ đứng ì ra đó cho đến khi sợi dây xích dài gần ba mét bị kéo căng thẳng mới chịu nhúc nhích. Sáu con bò đực lớn trong đợt chuyển nhà này đều là những con bò khỏe nhất và nhanh nhất do Cao Kiến Trung tuyển chọn. Để phục vụ việc chuyển nhà, chúng còn được tuân theo quy tắc thảo nguyên là buộc lại cho ăn ít uống nhiều trong ba cái, làm xẹp bệ bụng to lớn xuống, lúc này chính là thời điểm những con bò đực gom đủ sức để kéo xe. Sáu con bò sải bước lớn tiến lên, sói làm sao có thể bướng bỉnh lại với bò, sói con còn chưa kịp làm động tác chuẩn bị bấu chân xuống đất đã bị xe bò lôi phắt đi một cú lộn nhào đau điếng.

Sói con vừa sợ vừa giận, liều mạng giãy giụa, bốn chân khua khoắng loạn xạ, bấu chặt lấy mặt đất rồi vùng lên lật người một cái, vội vàng bò dậy, chạy lấy đà mấy bước, nhanh chóng làm tư thế chống cự bấu bốn chân xuống đất. Xe bò đã vào đường mòn, tăng tốc độ lên. Sói con vươn cổ, lảo đảo chống đỡ được chục mét lại bị xe bò kéo ngã nhổng lên. Dây xích giống như kéo một con chó chết kéo lê sói con đi, gốc cỏ cạo rách một tầng lông sói. Một khi sói con bị kéo ngã sóng soài xuống đất, phần gáy phía sau của nó không dồn được sức nữa, mà chỗ chịu lực lại chính là cổ họng chí mạng. Vòng cổ bằng da siết ngày càng chặt, siết đến mức nóè lè cả lưỡi, trợn ngược mắt. Sói con há to miệng, liều mạng thở hổn hển giãy giụa, bốn chân đạp loạn xạ, Trần Trận sợ đến mức suýt thì hét lên bảo dừng xe.

Đúng lúc ấy, sói con bỗng nổi điên uốn cong cơ thể, vừa đạp vừa tung cước, cuối cùng chân sau cũng đạp trúng gờ đường, lại tung người vọt về phía trước một cách kỳ diệu, lộn một vòng rồi bò dậy. Sói con sợ dây xích bị kéo căng, lại chạy nhanh về phía trước thêm mấy bước. Trần Trận phát hiện lần này sói con chạy nhiều hơn lần trước hai bước, rõ ràng nó cố tình tranh thủ thêm chút thời gian để có thể làm động tác chống cự hiệu quả hơn. Tranh thủ trước khi dây xích bị kéo thẳng, sói con cố gắng ngửa hẳn người về phía sau, trọng tâm cơ thể lùi về phía sau nửa thước so với lần trước. Dây xích vừa căng thẳng, sói con vậy mà không bị kéo ngã, nó bướng bỉnh vươn cổ, gí chặt chân xuống đất, bốn chiếc móng sói giống như chiếc máy cào cỏ, cào lên một đống cỏ thu trên gờ đường. Cỏ tích tụ ngày càng nhiều, trở thành vật cản trơn trượt, "vút" một tiếng, sói con lại bị xe bò kéo cho một cú lộn nhào. Nó vội vã chạy mấy bước, lại chống chân xuống đất.

Con chó cái nhỏ nghiêng đầu thương cảm nhìn sói con, phát ra tiếng ư ử, còn chìa một chân về phía nó. Ý như muốn nói, mau đi giống như tôi đi, nếu không sẽ bị lôi chết đấy. Thế nhưng sói con phớt lờ con chó cái nhỏ, tiếp tục kiên cường chống cự theo cách của riêng mình. Bị kéo ngã, lại uốn mình đạp chân vào gờ đường, giãy giụa bò dậy; lao lên trước mấy bước, bày sẵn tư thế, vươn cổ, bị dây thòng lọng căng thẳng siết chặt; rồi lại một lần nữa bị kéo ngã, lại liều mạng lật người dậy...

Trần Trận phát hiện ra, sói con không phải không biết chạy và đi theo xe bò, không phải không học được bước chân đi theo xe của chó. Thế nhưng, nó thà chịu đựng nỗi đau đớn khi phải vật lộn với chiếc thòng lọng tử thần, chứ nhất quyết không chịu để người ta dắt đi như loài chó. Từ chối bị dắt và bị dắt — về mặt tính cách chính là lằn ranh giới cơ bản giữa sói và chó, giữa sói với sư tử hổ gấu voi, giữa sói với đại đa số con người. Trên thảo nguyên không có con sói nào vượt qua được ranh giới ấy để đầu hàng con người. Từ chối phục tùng, từ chối bị dắt, chính là chuẩn mực tuyệt đối của một con sói thảo nguyên Mông Cổ thực thụ.

Sói con vẫn đang ngoan cố chống cự, con đường cát cứng rắn giống như một tờ giấy nhám thô ráp, mài rách móng sói con, máu chảy đầm đìa. Ngực Trần Trận dâng lên một cơn đau thắt nhói buốt. Sói thảo nguyên, bức tranh tinh thần linh thiêng của dân tộc thảo nguyên kiên cường suốt hàng vạn năm nay, nó mang trên mình quá nhiều sức mạnh tinh thần khiến người ta phải hổ thẹn và kính trọng. Chẳng có mấy ai có thể kiên cường bất khuất sống theo ý chí của chính mình như loài sói thảo nguyên, thậm chí không tiếc đánh đổi bằng cả sinh mạng để chống lại ngoại lực gần như không thể kháng cự nổi.

Từ đó Trần Trận cảm thấy sự thấu hiểu của mình đối với sói thảo nguyên vẫn còn quá nông cạn. Rất lâu nay, cậu vẫn luôn cho rằng sói coi trọng việc ăn uống là trên hết, coi trọng việc giết chóc là trên hết, rõ ràng đều không phải. Nhận thức kiểu đó chẳng qua là dùng bụng tiểu nhân đo lòng quân tử mà thôi. Sói thảo nguyên dù là ăn hay giết, đều không phải là mục đích, mà là vì sự tự do, độc lập và tôn nghiêm thần thiêng không thể xâm phạm của chính chúng. Thiêng liêng đến mức khiến tất cả những mục dân thực sự tôn sùng nó đều tình nguyện được đưa vào bãi thiên táng huyền bí, dâng hiến thể xác cuối cùng của mình cho nó, với mong mỏi linh hồn của bản thân cũng có thể tự do bay lượn giống như loài sói thảo nguyên...