Số bò cừu dùng làm thịt dự trữ cho mùa đông đã được mổ và cấp đông xong. Nơi nhà bạt Mông Cổ của Trần Trận có bốn người, theo quy định của nông trường, định lượng cho mỗi người trong suốt mùa đông là sáu con cừu lớn, tổng cộng 24 con, bốn người còn được chia thêm một con bò lớn. Định lượng lương thực của thanh niên tri thức vẫn chưa giảm, vẫn là mỗi người 30 cân một tháng. Định lượng thịt của mục dân tương đương thanh niên tri thức, nhưng lương thực chỉ có 19 cân. Như vậy, lượng thịt của lều Trần Trận thừa đủ cho người ăn, chó ăn và sói ăn. Hơn nữa vào mùa đông, trong đàn cừu thường xuyên có cừu chết rét hoặc chết bệnh, người không ăn thì có thể dùng để cho chó và sói ăn. Trần Trận không còn phải lo lắng về thức ăn cho sói con nữa. Họ trữ phần lớn thịt đã cấp đông vào kho của tiểu tổ. Kho hàng là ba gian nhà đất xây ở đồng cỏ mùa xuân của tiểu tổ, nằm trên tuyến đường bắt buộc phải qua để đi tới trung tâm đoàn bộ. Nhà bạt Mông Cổ chỉ giữ lại một xe thùng thịt, ăn hết lại ra kho lấy.
Mùa đông trên thảo nguyên ngày ngắn, mỗi ngày thả cừu chỉ có sáu bảy tiếng, chỉ nhỉnh hơn một nửa thời gian chăn thả mùa hè một chút. Trừ những ngày thời tiết khắc nghiệt tuyết cuốn gió bắc ra, mùa đông lại là những ngày nghỉ ngơi tĩnh dưỡng tuyệt vời của những người chăn cừu và chăn bò. Trần Trận dự định sẽ ở bên sói con, đọc sách và chỉnh lý ghi chép cho đàng hoàng. Anh chờ đợi được thưởng thức những màn kịch hay mới vô cùng đặc sắc mà sói con liên tục biểu diễn giữa trời tuyết rơi mù mịt. Trần Trận tin rằng sự kiêu hãnh, trí tuệ và sự thần bí của sói là nguồn cội phun trào của những vở kịch trên thảo nguyên. Sói con nhất định sẽ không làm một người mê kịch sói điên cuồng như anh phải thất vọng.
Trong mùa đông dài đằng đẵng và rét mướt, những con sói hoang chạy trốn ra ngoài biên giới sẽ phải đối mặt với môi trường sinh tồn khắc nghiệt gấp bội. Thế nhưng sói con của anh lại sống ngay bên cạnh doanh trại du mục với nguồn thịt được cung ứng thả giàn. Lớp lông mùa đông của sói con đã mọc đầy đủ, hình như bỗng nhiên lớn phổng lên một vòng, trông hoàn toàn giống một con sói trưởng thành. Trần Trận luồn bàn tay vào lớp lông tơ dày mượt của sói con, ngón tay chìm ngập không thấy đâu, còn cảm nhận được thân nhiệt như lò sưởi nhỏ trên người nó, ấm hơn đeo bất kỳ loại găng tay nào. Sói con vẫn không chịu chấp nhận cái tên "Sói Đại", gọi nó là "Sói Đại" thì nó vờ như không nghe thấy; gọi nó là sói con thì nó lại cười hì hì chạy tới cọ cọ vào chân và đầu gối bạn. Con chó cái nhỏ thường xuyên chạy vào chuồng sói chơi với sói con, sói con cũng không còn cắn đau "nàng dâu từ bé" của nó nữa, còn hay cưỡi lên mình chó cái nhỏ để luyện tập các động tác bản năng, vừa thân mật lại vừa thô bạo. Dương Khắc cười mỉm bảo: Xem ra sang năm là có hy vọng rồi...
Trận tuyết lớn thứ ba cuối cùng cũng phủ đọng lại. Thảo nguyên Ngạch Luân dưới ánh mặt trời đan xen hai màu vàng trắng, đứng lên nhìn là một dải tuyết nguyên màu vàng trắng, ngồi xuống nhìn lại là một đồng cỏ sắc vàng kim. Tiểu tổ chăn nuôi Ga Tư Mại sẽ giống như một bộ tộc thảo nguyên nguyên thủy, dần dần di dời vào sâu trong vùng thảo nguyên hoang vu rộng lớn và hẻo lánh. Trần Trận lại phải dắt sói con chuyển nhà, đi tới một đồng cỏ kim vào mùa đông cằn cỗi khác, cách tuyệt với thế giới bên ngoài và không có người ngoài quấy rầy.
Trần Trận và Cao Kiến Trung mang theo hai chiếc xẻng gỗ xúc tuyết, chở đầy một xe phân bò khô và hai xe hàng rào di động cùng thảm dạ quây lớn dùng để dựng chuồng cừu, đánh xe bò đi trước tới doanh trại mới để dọn đường và xúc tuyết làm chuồng cừu. Hai người mất hơn nửa ngày để đắp thành bốn đống tuyết lớn, dọn sạch nền đất đặt chuồng cừu, chuồng bò, chuồng sói và nhà bạt Mông Cổ, rồi dỡ xe. Chiều đến, khi dắt ba chiếc xe bò trống quay về, tâm trạng Trần Trận rất vui vẻ, như vậy là tiện thể đã giải phóng được chiếc xe trống dùng để chở sói con.
Sáng hôm sau, ba người tháo dỡ nhà bạt Mông Cổ, chất lên xe buộc chặt, cuối cùng lại thuận lợi úp sói con vào lồng sắt, đẩy lên xe tù, buộc chặt khóa kỹ. Sói con tức giận cắn mấy cú vào lưới sắt, răng đau đến mức không dám cắn nữa. Xe bò vừa chuyển động, sói con lại kinh hại cúi đầu, co cổ, nửa thân sau hơi khom xuống, kẹp chặt đuôi, đứng bất động trên xe bò suốt nửa ngày, đứng mãi cho tới khi tới doanh trại mới.
Sau khi an đốn sói con xong xuôi, Trần Trận thưởng cho nó một bữa đánh chén no nê — hơn nửa cái đuôi cừu béo đã luộc chín, để cơ thể nó tích lũy thêm chút mỡ chống rét. Trần Trận còn dùng dao thái đuôi cừu thành từng dải để nó dễ nuốt hơn.
Sói con bị xích sắt xiết cổ vẫn ngoan cố giữ vững hai nguyên tắc tính sói: Một là, khi ăn tuyệt đối không cho phép bất kỳ người hay vật nào lại gần. Sói con lúc ăn đồ ăn vẫn người thân không nhận, đối với Trần Trận và Dương Khắc cũng không ngoại lệ; Hai là, khi thả ra đi dạo tuyệt đối không cho người dắt đi, bằng không sẽ liều mạng đến cùng.
Trần Trận cố hết sức tôn trọng hai nguyên tắc này của sói con. Trong mùa đông trời đông giá rét, tuyết phủ trắng xóa, khao khát và sự trân trọng thức ăn của sói con càng vượt xa ba mùa xuân hạ thu. Mỗi lần cho ăn, sói con luôn nhe răng gầm rừ, hai mắt bắn ra "kim độc", nhất quyết phải chồm lên đuổi Trần Trận lùi ra xa cách mép ngoài chuồng sói một bước mới hơi yên tâm quay lại bên thức ăn để ăn, hơn nữa còn giống như sói hoang, thỉnh thoảng lại phát ra tiếng gầm gừ đe dọa Trần Trận. Sói con tuy có vết thương nhưng vẫn vô cùng khỏe mạnh, nó dùng lượng thức ăn gấp đôi để chống lại sự mất máu từ vết thương.
Vết thương ở răng và họng của sói con rốt cuộc vẫn ảnh hưởng đến khí khái tính sói của nó. Cái đuôi cừu béo trước kia chỉ ba miếng là nuốt trôi, giờ đây lại cần tới bảy tám miếng mới nuốt nổi vào bụng. Trong lòng Trần Trận luôn có một nỗi lo lắng mơ hồ, không biết vết thương của sói con có thể bình phục hoàn toàn được hay không.
Thảo nguyên mùa đông vùng biên giới thưa thớt dấu chân người lan tỏa một niềm thê lương trầm trọng hơn nhiều so với mùa thu hoạch. Mỗi một ngọn cỏ nhô lên khỏi mặt tuyết đang đung đưa đều toát ra hơi thở già nua lụi tàn. Mùa xanh ngắn ngủi đã qua đi, những loài chim di cư sống sót sau họng súng đã bay xa, đàn sói từng dũng mãnh ồn ào, thần xuất quỷ nhập nay đã một đi không trở lại, thảo nguyên quạnh hiu tĩnh mịch đơn điệu càng thêm thiếu vắng sức sống. Trong lòng Trần Trận hết lần này đến lần khác trào dâng niềm thê lương vô bờ bến. Anh không biết Bạt Tô năm xưa ở thảo nguyên Bắc Hải rốt cuộc đã vượt qua những năm tháng dài đằng đẵng như thế nào? Anh càng không biết, ở nơi tuyết nguyên cao rét lạnh không một bóng người này, nếu như không có sói con và những cuốn sách mang từ Bắc Kinh tới, liệu anh có bị phát điên, phát cuồng hay ngây ngô ngớ ngẩn ra không?
Dương Khắc từng nói, hồi cha anh ấy còn trẻ đi du học ở Anh đã phát hiện ra những cư dân châu Âu sống gần vòng Bắc Cực có tỷ lệ tự sát khá cao. Mà trên dải thảo nguyên Nga và vùng hoang nguyên Siberia đó, chứng trầm cảm Slav lưu hành qua nhiều thế kỷ cũng gắn liền với mùa đông tối tăm dài đằng đẵng trên tuyết nguyên mênh mông. Nhưng tại sao người dân thảo nguyên Mông Cổ thưa thớt nhân khẩu lại có thể sống lành mạnh về mặt tinh thần trên thảo nguyên Mông Cổ và tuyết nguyên đêm dài suốt mấy ngàn năm qua? Nhất định là họ đã dựa vào những cuộc chiến căng thẳng, sục sôi và tàn khốc với sói thảo nguyên mới có được thể chất và tinh thần mạnh mẽ qua nhiều thế hệ.
Trần Trận bắt đầu thuyết phục bản thân rằng Tô Vũ năm xưa nhất định là nhờ vào việc chiến đấu với loài sói Mông Cổ hung dữ trên thảo nguyên Bắc Hải để chiến thắng những năm tháng cô đơn và tịch mịch. Tô Vũ suốt ngày sống trong sự bao vây của đàn sói, tuyệt đối không được tiêu cực và cũng không được phép suy sụp. Hơn nữa, cô gái chăn cừu Mông Cổ mà Thiền vu Hung Nô gả cho Tô Vũ nhất định cũng là một người phụ nữ thảo nguyên dũng cảm, mạnh mẽ lại vô cùng tốt bụng giống như Ga Tư Mại. Đứa trẻ mà cặp vợ chồng hoạn nạn đó sinh ra chắc chắn cũng là một "Bayaer" dám chui vào hang sói. Chỉ tiếc là sứ giả nhà Hán sau này sang thảo nguyên chỉ cứu được vợ chồng Tô Vũ, còn "Bayaer" đó thì vĩnh viễn ở lại thảo nguyên Mông Cổ. Trần Trận ngày càng kiên định, thậm chí có phần phiến diện cho rằng, chính sói thảo nguyên và tinh thần sói cuối cùng đã nhào nặn nên một Tô Vũ vĩ đại không làm nhục sứ mệnh. Một Tô Vũ còn như vậy, huống chi là cả một dân tộc thảo nguyên?
Sói đồ đằng, hồn thảo nguyên, linh hồn tự do cứng cỏi của dân tộc thảo nguyên.
Những năm tháng hoang bàng của thanh niên tri thức, may mà bên cạnh Trần Trận có con sói con lúc nào cũng dạt dào dã tính.
Sói con càng lớn càng to, sợi xích sắt càng lộ rõ sự ngắn ngủi. Sói con nhạy cảm không chịu chịu thiệt, chỉ cần cảm thấy sợi xích sắt hơi "lệch cỡ" so với chiều dài cơ thể mình là nó liền phản kháng điên cuồng như một tù nhân hung hãn bị ngược đãi: Dốc hết sức lực toàn thân lao về phía trước kéo căng xích sắt, kéo cọc gỗ, yêu cầu được nới rộng độ dài xích sắt. Chưa đạt được mục đích thì nó còn lao kéo không ngừng. Vết thương ở họng sói con vẫn chưa lành hẳn, vì vậy Trần Trận đành phải nối thêm một đoạn xích ngắn nữa cho nó. Tuy nhiên, Trần Trận buộc phải thừa nhận rằng, đối với "sói con" đã lớn thành sói trưởng thành, đoạn xích sắt mới nối thêm vẫn quá ngắn, nhưng anh không dám nối dài thêm nữa. Bằng không, xích càng dài thì khoảng cách chạy đà của sói con sẽ càng xa, lực lao giật xích sắt sẽ càng mạnh. Trần Trận lo lắng có ngày xích sắt sẽ bị sói con mài mòn và giật đứt.
Sói con đã bắt đầu áp dụng hình thức đấu tranh trong tù rất trân trọng từng phân độ dài xích sắt mà nó giành giật được bằng cả tính mạng. Chỉ cần xích sắt vừa dài thêm một chút, nó liền chạy cuồng nhiệt quanh vòng tròn, cuồng hoan cho từng phân tự do mới giành được. Bốn chân sói con vừa dẫm lên bãi tuyết mới là như đánh chiếm được lãnh địa mới, còn phấn khích hơn cả khi bắt giết được một con ngựa con béo mầm. Chẳng đợi Trần Trận dọn tuyết mở rộng chuồng giúp nó, sói con lập tức chạy vòng quanh trong chuồng sói mới điên cuồng như quay bánh xe đặt cược. Hù hù hù, hù hù hù, hết vòng này đến vòng khác, giống như một đàn sói mười mấy con đuổi bắt nhau; lại chạy giống như máy cắt cỏ và máy nghiền cỏ, xích sắt quật điên cuồng, cỏ vàng nát vụn, mạt cỏ bay mù mạt. Sói con xoay tròn như phát dại, giống như một con quái vật gió vàng đáng sợ, từ mặt đất cuốn lên một trận lốc xoáy cuộn trào luồng gió vàng của sói, của cỏ, của cát, khiến Trần Trận đứng ngay sát bên cạnh nhìn mà thót tim. Anh chỉ sợ sói con trong lúc phi nước đại và xoay tròn với tốc độ cao sẽ bị lực ly tâm mạnh mẽ văng ra như ném tạ xích, trốn vào rừng sâu, vượt qua biên giới.
Mỗi lần chỉ cần Trần Trận ngồi xuống bên cạnh chuồng sói, cảm giác thê lương trong lòng anh lập tức biến mất, giống như có một luồng dã tính mạnh mẽ lấp đầy tâm trí, một ống máu sói sục sôi bơm vào huyết quản, sức sống dồi dào trong cơ thể bắt đầu bùng nổ. Động cơ cảm xúc của anh đã được chiếc động cơ vòng quay cao của sói con kích nổ, cũng gầm rú lao đi khiến anh cảm thấy hưng phấn và tràn đầy.
Trần Trận lại bắt đầu hứng thú ngắm nhìn màn biểu diễn của sói con. Nhìn một lúc, anh liền phát hiện ra sói con không chỉ đang ăn mừng cuồng hoan mà hình như còn có mưu đồ khác. Sau khi cơn hưng phấn của sói con qua đi, nó vẫn tiếp tục dốc sức chạy. Trần Trận cảm thấy sói con hình như đang rèn luyện tốc độ theo bản năng, rèn luyện bản lĩnh vượt ngục trốn chạy, chí hướng muốn bứt đứt xích sắt của nó cũng mạnh hơn mùa hè và mùa thu rất nhiều.
Con sói con ngày càng khỏe mạnh và trưởng thành này đang giương mắt nhìn ra thảo nguyên tự do bao la rộng lớn, hình như đã bị sự tự do trong tầm tay trước mắt kích thích và mê hoặc đến mức không thể nhẫn nại nổi chiếc gông khóa trên cổ nữa. Trần Trận rất hiểu tâm trạng và khát vọng của sói con. Trên thảo nguyên tự do rộng lớn, để một con sói bản tính tự do, tha thiết yêu tự do chứng kiến sự tự do trong gang tấc nhưng lại không cho nó có được tự do, đây có lẽ là hình phạt dã man nhất trên đời.
Thế nhưng Trần Trận buộc phải để sói con tiếp tục chịu đựng hình phạt tàn khốc đó. Sói con đã mất đi bộ răng sói sắc nhọn đầy đủ, càng không biết xé xác săn mồi, đối mặt với mùa đông khắc nghiệt dài đằng đẵng trên tuyết nguyên mà ngay cả sói trưởng thành cũng khó lòng sinh tồn, một khi nó trốn khỏi chuồng sói này thì chỉ có con đường chết. Sói con liên tục giật xích làm trì hoãn thêm sự khép miệng của vết thương ở họng. Trần Trận nhìn sói con, lồng ngực thường xuyên nhói đau từng cơn. Anh chỉ có thể tăng số lần kiểm tra xích sắt, vòng cổ và cọc gỗ, phòng ngừa nghiêm ngặt sói con âm mưu vượt ngục ngay trước mắt mình để lao về phía cái chết tự do.
Sói con nửa há miệng, vẫn đang chạy không biết mệt mỏi, thỉnh thoảng còn cười hì hì liếc nhìn Trần Trận một cái. Trong ánh mắt đó như có một tia coi thường, một tia giễu cợt, nhưng lại tràn đầy sự khiêu khích và khích lệ. Sói con nhếch miệng cười lạnh, ánh mắt nhanh nhẹn mà lặng lẽ lướt qua khuôn mặt Trần Trận không một tiếng động.
Khoảnh khắc đó, Trần Trận chợt cảm thấy trong lòng ấm áp và cảm động vô cùng — Lẽ nào sức sống của anh đã bị teo tóp rồi sao? Lẽ nào ý chí và ước mơ của anh chấm dứt tại đây sao? Đối mặt với sự dã tính và bùng nổ của sói con, Trần Trận tự hỏi bản thân trong sự hổ thẹn. Anh phát hiện ra sức sống giương cao vượng thịnh của sói con đang nhanh chóng sấy khô đống củi ẩm bốc khói trong cuộc đời anh. Vậy thì hãy để sói con tha hồ bộc phát, tha hồ thiêu đốt đi, anh muốn để sói con chạy một bữa cho đã đời.
Sói con lại chạy quay cuồng thêm mấy vòng, bắt đầu bước đi chạng vạng. Đột nhiên, nó phanh khựng lại dừng bước, đứng đó thở hống hộc, cơ thể đảo chao hai cái rồi "bụp" một tiếng ngã xoài ra đất. Trần Trận không biết đã xảy ra chuyện gì, vội vàng chạy vào chuồng sói định đỡ sói con dậy. Nhưng anh lại phát hiện hai mắt sói rõ ràng đang nhìn anh nhưng lại không tụ được tiêu cự, không dóng chuẩn vào mắt anh nữa. Sói con giãy giụa mấy cái tự đứng dậy, lảo đảo hai cái rồi lại ngã khuỵu xuống đất nặng nề như một con sói say rượu. Trần Trận bật cười thành tiếng, rõ ràng là sói con chạy xoay tròn nhanh quá nên bị chóng mặt rồi. Sói chưa bao giờ chạy điên cuồng trên đường chạy giống như lừa kéo cối xay thế này, ngay cả lừa quay vòng kéo cối xay còn phải bịt mắt lại, huống chi là sói. Lần đầu tiên Trần Trận nhìn thấy sói bị say nghiêng ngả, sói con say đến mức đông đao tây quặt, khó chịu tới mức há to miệng muốn nôn.
Trần Trận vội vàng bưng tới nửa chậu nước ấm cho sói con, sói con lảo đảo bước tới, "coong" một tiếng, sống mũi đâm sầm vào thành chậu. Khó khăn lắm mới đứng vững chân, rốt cuộc cũng ghé đầu uống được nước. Sau đó nó dang rộng bốn chân, nằm nghiêng trên đất thở hển hển một hồi lâu rồi mới đứng dậy lần nữa. Điều kỳ lạ là, nó vừa mới hồi sức lại đã lập tức bước lên bàn cược tiếp tục quay mòng mòng chạy điên cuồng.
Trần Trận thấy chua xát trong lòng, một sự tự trách càng thêm mãnh liệt đột nhiên ập đến. Ở nơi đày ải thưa thớt bóng người này, có sói con ở bên, có động cơ sức sống trong chuồng sói liên tục sạc điện cho anh mới giúp anh có sức mạnh trải qua mùa đông tưởng như không thấy hồi kết này. Mảnh đất phì nhiêu nhưng đầy gai góc này chứa đựng sự va chạm giữa tính cách và số phận của hai dân tộc, khiến anh thụ dụng không hết suốt đời. Thế nhưng, lòng ngưỡng mộ và sùng bái của anh đối với sói, những nghiên cứu và nỗ lực nhằm khắc phục sự vô tri và định kiến của dân tộc Hán đối với sói của anh, lẽ nào thực sự phải dựa trên tiền đề giam giữ sói con, lấy cái giá là sói con mất đi tự do và niềm vui thì mới có thể thực thi và thực hiện được sao?
Trần Trận chìm sâu vào sự nghi ngờ và lo âu về hành vi này của chính mình.
Đã đến lúc đọc sách rồi, nhưng bước chân Trần Trận ngập ngừng, anh cảm thấy bản thân dường như đã mắc chứng phụ thuộc vào sói con về mặt tinh thần và tình cảm. Anh bước một bước lại ngoảnh đầu nhìn ba lần rời khỏi sói con, không biết mình còn có thể làm được gì cho sói con nữa.
