Tại tỉnh Trực Lệ, có một gia đình giàu có đang tìm gia sư dạy học. Một hôm, có một vị tú tài đến cửa xin ứng thí, được gia chủ mời vào nhà; vị khách trò chuyện nhã nhặn đến mức chẳng mấy chốc cả hai bên đều cảm thấy tâm đầu ý hợp. Gia sư xưng tên là Hồ; sau khi trao lễ vật theo lệ thường, ông được sắp xếp một dãy nhà ở ngay, rồi hăng hái bắt tay vào công việc, tỏ ra là một học giả uyên bác không kém ai. Dù vậy, ông có tính hay lang thang phiêu du, thường nửa đêm mới mò về nhà, nếu cửa khóa thì cũng chẳng thèm gõ cửa mà đột ngột xuất hiện ở bên trong. Vì thế, người ta nghi ngờ ông là hồ ly tinh; song thấy ý định của ông có vẻ vô hại, gia đình đối xử với ông vô cùng tử tế, không hề có thái độ khinh mạn hay câu nệ như thể ông là thứ quái đản nào đó. Chẳng bao lâu sau, ông phát hiện ra gia chủ có một cô con gái, và vì muốn dạm hỏi nên cứ luôn miệng ám chỉ chuyện đó, trong khi gia chủ lại nhất mực làm ngơ như không hiểu.

Một ngày nọ, ông đi vắng để nghỉ ngơi, thì hôm sau có một vị khách lạ đến nhà; vị khách buộc một con la đen ở cửa, rồi nhận lời mời bước vào nhà ngồi ghế tiếp khách. Khách chừng năm mươi tuổi, y phục gọn gàng sạch sẽ, phong thái lịch thiệp như một bậc quý ông. Khi hai bên đã an vị, vị khách mở lời rằng ông đến để dưa lời cầu hôn thay cho tiên sinh Hồ; nghe vậy, gia chủ sau một hồi suy nghĩ liền đáp rằng ông và tiên sinh Hồ vẫn giao hảo với nhau rất tốt đẹp trên phương diện bạn bè, và chẳng có lý do gì để thắt chặt thêm mối quan hệ đó cả. “Hơn nữa,” vị gia chủ nói thêm, “con gái tôi đã đính ước từ trước, vậy xin ngài hãy chuyển lời tạ lỗi hộ tôi đến tiên sinh Hồ.” Vị khách quả quyết rằng thiếu tiểu thư đây hoàn toàn chưa hề hứa gả cho ai, đồng thời gặng hỏi xem lý do gì mà chối từ mối lương duyên này; thế nhưng mọi lời lẽ đều vô ích, cho đến khi vị khách thốt lên: “Tiên sinh Hồ vốn là người có gia thế danh giá; tôi không hiểu vì sao ngài lại tỏ thái độ ghẻ lạnh đến vậy.” “Được rồi,” gia chủ đáp trả, “nếu ngài đã nói vậy thì tôi xin nói thật. Chúng tôi không thích giống loài của hắn.” Nghe đến đây, vị khách nổi giận đùng đùng, gia chủ cũng bốc hỏa mất bình tĩnh, hai bên lời qua tiếng lại gay gắt đến mức sắp thượng cẳng chân hạ cẳng tay, liền đó gia chủ liền quát gia nhân ra tay đánh cho vị khách một trận nhừ tử rồi đuổi cổ ra ngoài.

Vị khách bèn lủi thủi bỏ đi, để lại con la ở lại phía sau; khi họ đến gần xem xét thì hóa ra đó chỉ là một con vật kỳ dị mình đầy lông đen, tai cụp và đuôi dài thòng. Họ định dắt nó đi nhưng nó cứ trơ ra không chịu nhích; khi có người từ phía sau đẩy một cái, con vật liền đổ nhào xuống và ngã ngửa ra, lúc này mới lộ rõ sự thật chỉ là một con la làm bằng rơm. Từ những lời qua tiếng lại mang đầy hằn học hôm đó, gia chủ chắc mẩm thế nào đối phương cũng tìm cách trả thù, bèn lo liệu chuẩn bị sẵn sàng mọi bề; quả nhiên ngay hôm sau, một đạo quân hồ ly hùng hổ kéo đến, kẻ cưỡi ngựa người đi bộ, kẻ mang giáo mác, kẻ giương nỏ, người ngựa dẫm đạp rầm rầm tạo nên một thứ âm thanh hỗn độn đến khó tả. Cả nhà sợ hãi không dám bước ra ngoài, bọn hồ ly lớn tiếng hò hét đòi phóng hỏa đốt nhà, khiến những người bên trong hoảng loạn vô cùng; nhưng đúng lúc đó, một tráng sĩ dũng cảm nhất đã hô hào đám gia nhân xông ra nghênh chiến với lũ hồ ly. Đá và tên bắn đi vù vù khắp tứ phương, nhiều người ở cả hai chiến tuyến đều bị thương; tuy nhiên, cuối cùng bầy hồ ly cũng phải rút lui, bỏ lại những thanh gươm trên bãi chiến trường. Những thanh gươm ấy sáng lấp lánh như sương hay tuyết, thế nhưng khi nhặt lên thì hóa ra chỉ là mấy gióng cỏ kê.

“Hóa ra tài mưu lược của chúng chỉ đến thế này thôi sao?” Đối thủ cười nhạo vang lên, đồng thời càng cẩn trọng chuẩn bị kỹ càng hơn nhỡ khi bọn hồ ly quay lại. Hôm sau, khi mọi người đang bàn tính với nhau, bỗng đâu từ trên trời rơi xuống một tên khổng lồ. Hắn cao hơn mười thước, bề ngang rộng đến vài thước, tay lăm lăm cầm một thanh đại đao rộng bằng nửa cánh cửa; nhưng họ đã phối hợp dùng tên và đá tấn công dữ dội đến mức chẳng mấy chốc hắn đã ngã gục xuống đất bất tỉnh nhân sự, lúc lại gần xem xét thì mới hay hắn cũng chỉ được làm bằng cỏ. Lúc này, nhóm người nhà bắt đầu xem thường đám giặc hồ, và vì ba ngày liền chẳng thấy chúng bén mảng tới nữa nên sự phòng thủ cũng có phần lơi lỏng. Thế nhưng, bọn hồ ly chẳng mấy chốc đã xuất hiện trở lại, mang theo cung tên rủng rỉnh, và đã bắn trúng lưng gia chủ, rồi chuồn mất tăm khi ông gọi gia nhân xông ra phản công. Đoạn, ông rút mũi tên cắm trên lưng ra, thì nhận ra đó chỉ là một chiếc gai nhọn dài; cứ thế, bọn hồ ly kéo dài trò này suốt khoảng một tháng trời, lúc đến lúc đi, khiến người ta cứ phải nơm nớp lo sợ đề phòng, dù kỳ thực chẳng gây ra tổn hại gì nghiêm trọng. Chuyện này khiến gia chủ vô cùng phiền muộn, cho đến một hôm chính tiên sinh Hồ xuất hiện cùng một đội binh lính theo sau, và ông liền bước ra tiếp đón ngay lập tức. Tiên sinh Hồ lùi lại đứng giữa đám binh lính của mình, nhưng gia chủ cất tiếng gọi ông ta bước ra, rồi chất vấn xem mình đã làm gì nên tội mà lại đem binh lính đến quấy nhiễu gia đình. Bọn hồ ly lúc bấy giờ đang nhăm nhe giương cung định bắn; tuy nhiên, tiên sinh Hồ đã kịp thời ngăn chúng lại; đoạn, ông ta và vị gia chủ già bắt tay hòa giải, rồi được gia chủ mời bước vào căn phòng cũ của mình.

Khi rượu đã được dâng lên, gia chủ mới lên tiếng: “Tiên sinh Hồ đây vốn là người thông tuệ, tôi tin ngọc chủ sẽ rộng lượng thông cảm cho tôi. Dù sao chúng ta cũng từng là bạn bè, đáng lẽ tôi rất sẵn lòng kết thân thông gia với ngài; tuy nhiên, xe cộ, ngựa chiến, dinh cơ nhà cửa và mọi thứ của ngài nào phải của người trần mắt thịt tầm thường; cho dẫu con gái tôi có ưng thuận đi chăng nữa, thì ngài thừa biết điều đó cũng hoàn toàn bất thành, vì nó vẫn còn quá ư non trẻ.” Tiên sinh Hồ nghe vậy có phần lúng túng ngượng ngùng, nhưng gia chủ lại tiếp lời: “Chẳng hề gì; chúng ta vẫn có thể giao hảo làm bạn như thuở nào, và nếu ngar không chê chê trách chúng tôi là giống loài trần tục, thì kìa, tôi có đứa con trai mà chính tay ngài đã dạy dỗ; nó nay đã mười lăm tuổi, và tôi sẽ rất đỗi tự hào nếu được thấy nó nên duyên cùng gia đình ngài, miễn là chuyện đó khả thi.” Tiên sinh Hồ nghe xong vô cùng mừng rỡ, liền nói: “Tôi có một cô con gái kém con trai ngài một tuổi; nó không đến nỗi xấu xí cũng chẳng ngu ngơ đần độn. Thiếu nữ ấy liệu có xứng đôi không?” Gia chủ đứng phắt dậy vái chào mộth cung kính, tiên sinh Hồ liền đáp lễ ngay tức khắc, và thế là họ trở thành những người bạn tri kỷ tuyệt vời, quên sạch sành sanh mọi hiềm khích trước kia. Rượu ngon được ban cho đám tùy tùng của tiên sinh Hồ, ai nấy đều vui mừng hớn hở. Gia chủ lúc này mới dò hỏi xem nhà tiên sinh Hồ ở tận chốn nào, để tiện bề tiến hành nghi lễ ném ngỗng ăn hỏi theo đúng thủ tục; thế nhưng tiên sinh Hồ bảo rằng không cần phải rườm rà như thế, đoạn ngồi uống rượu say sưa cho đến tận đêm khuya mới cáo từ ra về.

Từ dạo ấy, mọi rắc rối đều biến mất; thấm thoắt một năm trôi qua mà chẳng hề có chút tin tức nào về tiên sinh Hồ, khiến người ta cứ ngỡ như ông ta muốn nuốt lời hẹn ước. Tuy nhiên, gia đình vẫn kiên nhẫn chờ đợi, và thêm sáu tháng nữa trôi qua thì tiên sinh Hồ đột ngột xuất hiện trở lại; sau dăm ba câu chuyện xã giao thông thường, ông ta tuyên bố con gái mình đã chuẩn bị xong xuôi mọi bề, và ngỏ ý xin chọn một ngày lành tháng tốt để đón nàng về dinh nhà chồng. Mọi việc cứ thế được sắp xếp ổn thỏa, cô dâu mới tiến bước về nhà chồng với một đoàn kiệu ngựa rộn ràng cùng của hồi môn lấp lánh suýt đầy kín cả một căn phòng. Nàng tỏ ra vô cùng cung kính với bố mẹ chồng, và người cha chồng tỏ ra vô cùng hài lòng về mối nhân duyên này. Thân phụ của nàng cùng một người chú đã hộ tống nàng về tận nhà trai, vừa đi vừa trò chuyện bằng thứ ngôn ngữ tao nhã mực thước rồi ngồi uống rượu lai rai đến tận rạng sáng mới cáo lui. Bản thân nàng dâu mới có tài năng đặc biệt là biết trước mùa màng được mùa hay mất bát, và mọi lời khuyên của nàng trong những việc như thế đều được gia đình áp dụng. Tiên sinh Hồ cùng người em trai, và cả thân mẫu của họ nữa, thường xuyên đến thăm nom nàng ở tổ ấm mới, và hình ảnh của họ từ đó xuất hiện trước mắt người đời vô cùng quen thuộc.