Tưởng mình nhìn không rõ, xem lại lần nữa:

"Rượu đục"

Rảo bước trong một cửa hàng chuyên doanh rượu Sake Nhật Bản, tôi chợt thấy một khu vực treo bảng hiệu chữ lớn giới thiệu——Đục——Rượu——Chữ "đục" mang ý nghĩa rất tiêu cực, nghĩa là không thuần khiết, không trong trẻo, không trong suốt, thiếu hoàn hảo, có tạp chất, chưa qua lọc.

Dựa theo ấn tượng đầu tiên, "rượu trong" (Sake) vượt trội hơn "rượu đục", trong veo soi bóng người. Chiếc chén sứ nhỏ màu trắng bên trong vẽ họa tiết mắt rắn vòng tròn màu xanh lam là dụng cụ đặc biệt để thưởng rượu, rót rượu đục vào đó chẳng phải là sỉ nhục gốm sứ trắng sao.

Rượu đục chẳng phải là loại rượu cấp thấp sao? Sao lại còn bày ra để chèo kéo khách hàng? Nó thấp kém hơn người khác, tự cảm thấy hổ thẹn thì nên trốn xa một chút mới phải.

Kỳ lạ thật. Bèn hỏi:

"Có ai mua rượu đục không?"

"Trước đây thì không, bây giờ ngược lại rất thịnh hành." Người đó nói: "Cái này gọi là 'vô lự quá'."

Tiếng Nhật "vô lự quá" tức là tiếng Trung "không lọc". Rượu Sake thông thường trước khi chính thức trở thành rượu "trong", đều phải trải qua một công đoạn dùng than hoặc lưới lọc để loại bỏ bớt mùi vị và tạp chất thừa thãi, như vậy mới mỹ mãn, sau khi lưu trữ, đóng gói, đặt một cái tên hấp dẫn, tạo ra ý cảnh say đắm lòng người rồi tung ra thị trường, thương nhân kinh doanh rượu đều có thể kiếm đậm, vì dù thế nào đi nữa, chúng cũng chỉ là rượu gạo, nhân vật chính chẳng qua là gạo tinh chế và nước tốt mà thôi.

Rượu Sake dựa vào hương vị chia làm bốn loại lớn:——Hương tửu (thanh nhẹ cay nồng), Sảng tửu (thanh nhẹ ngọt dịu), Thuần tửu (đậm đà cay nồng), Thục tửu (đậm đà ngọt dịu).

Chủng loại và cấp độ phụ thuộc vào "tỷ lệ xát gạo", tức là sau khi mài bỏ lớp cám, tỷ lệ "lõi trắng" còn lại là bao nhiêu để quyết định rượu nấu ra tinh xuyết đậm đà tới mức nào. Có loại dưới 50% thậm chí đến 35%, độ xát gạo càng thấp nghĩa là tỷ lệ mài bỏ càng lớn, chất lượng rượu Sake càng cao, giá tiền càng đắt. Phân cấp như sau:——Thuần Mễ Đại Ngâm Tượng, Đại Ngâm Tượng, Thuần Mễ Ngâm Tượng, Ngâm Tượng, Đặc Biệt Thuần Mễ Tửu, Đặc Biệt Bản Nấu Tạo, Thuần Mễ Tửu, Bản Nấu Tạo.

Giá bán rượu Sake chênh lệch rất xa, vài chục đến hơn một trăm đô la Hồng Kông cũng có thể giao dịch, nhưng có những loại rượu cổ, là kết tinh tâm huyết, uống một chai mất một chai, dù bỏ ra hơn mười vạn cũng chưa chắc mua được.

Người phương Tây tưởng rượu Sake là quốc bảo của Nhật Bản, thực ra ngay từ năm 1500 TCN, trong giáp cốt văn của Trung Quốc đã đề cập đến việc dùng rượu tế lễ. Thơ ca cổ đại thường mô tả cảnh tượng say rượu cũng như tâm tư ý niệm. Người Trung Quốc có kỹ thuật dùng khúc làm rượu vượt trội, quá trình chẳng qua là mài tinh gạo, vo gạo, hấp chín, thêm khúc và men phát diếu ở nhiệt độ thấp... Rượu ngon không chỉ thơm tho thuần hậu tròn vị mà còn giữ được hương ngọt thơm của gạo, vị cảm đặc biệt phong phú. Nếu trong quá trình phát diếu liên tục thêm ngũ cốc đã nấu chín và ngâm qua vào thì có thể nâng cao nồng độ cồn. Kỹ thuật này sau khi truyền sang Nhật Bản đã xuất hiện "rượu Sake".

Dù là rượu gạo của Trung Quốc hay Nhật Bản, ban đầu đều đục ngầu.

Nhớ lại rất lâu về trước từng đọc một câu chuyện về sự lập nghiệp của một thương nhân kinh doanh rượu:——

Hồng Trì kinh doanh rượu gạo, chỉ là một thương lái nhỏ tự mình gánh vác, bôn ba giữa Osaka và Tokyo.

Một ngày nọ, ông đến xưởng rượu kiểm tra tình hình công việc, nào ngờ phát hiện có một công nhân không những lười biếng mà còn uống trộm rượu gạo. Ông rất tức giận, tiến lên bắt quả tang, mắng cho người công nhân này một trận vuốt mặt không kịp, lại còn trừ nửa tháng lương của anh ta.

Người công nhân tự biện bạch:

"Tôi không phải lười biếng, chỉ là nếm thử vị rượu gạo mới nấu thôi, chẳng có gì sai cả, cớ gì lại trừ lương của tôi!"

Hồng Trì nhìn thái độ của người công nhân, vô cùng không hài lòng. Thầm nghĩ:

"Tên này dám bật lại, lại không thành thật nghe lời, không hợp để ở lại đây giúp việc nữa."

Bèn dứt khoát bảo anh ta cuốn gói rời khỏi xưởng rượu.

Công nhân bị đuổi việc, giận dữ không phục:

"Hừ! Kẻ này quá tuyệt tình rồi, nhất định phải trả thù!"

Trước khi đi, anh ta hốt một nắm tro trong lò sưởi, lén lút rắc vào thùng rượu. Làm xong trò bẩn này, tâm trạng vô cùng sảng khoái, cười lớn nhanh chóng rời khỏi hiện trường, không thèm ngoảnh đầu lại. Thầm nghĩ:

"Chuyến làm ăn này của ngươi không tiêu tùng mới là lạ?"

Rắc một nắm tro lớn, rượu gạo vốn đã hơi đục chẳng lẽ không càng trở nên tồi tệ hơn sao? Chắc chắn không bán được rồi!

Hôm sau, Hồng Trì tuần tra xưởng rượu như thường lệ, mở thùng rượu ra nhìn, chợt phát hiện một cảnh tượng chưa từng thấy bao giờ——

Tro lò sưởi lắng xuống đáy thùng rượu, còn lớp rượu phía trên tầng chất lắng ấy lại trở nên trong suốt, tinh khiết ngoài dự đoán.

Ông biết lớp tro đó nhất định là do người công nhân bị sa thải bày trò. Cố ý trả thù lẽ ra phải khiến ông căm hận, nhưng vì tập trung vào nguyên nhân hình thành nên "rượu trong", ông không những không oán hận mà ngược lại còn ngộ ra phương pháp diệu kỳ này——thì ra tro lò có tác dụng làm cho rượu gạo đục trở nên trong trẻo, sau khi nghiên cứu, thử nghiệm, cải tiến... cuối cùng đã phát minh ra một "phương pháp làm trong rượu đục" hiệu quả và thực dụng. Còn đưa ra quảng cáo:

"Uống chén rượu trong, kết thêm người bạn."

Sau khi rượu trong ra mắt, người tiêu dùng cảm thấy sáng mắt ra, các nhà hàng, khách sạn, quán ăn, cửa hiệu đều nô nức đặt hàng, vô cùng bán chạy.

Ân ân oán oán giữa Hồng Trì và người công nhân đã bị tung lên chín tầng mây. Có lẽ ông còn nên nói với anh ta một câu:

"Cảm ơn!"

——Câu chuyện truyền cảm hứng này đã cổ vũ không ít người mang lòng oán hận trong cảnh nghịch cảnh. Tuy rằng chưa chắc ai cũng có thể "chữa lợn lành thành lợn què", "đâm lao theo lao", "âm sai dương thác", "vô tình lượm được bí kíp", "lội ngược dòng thành công"... Nhưng chỉ cần bớt nổi giận, hoặc dồn sức lực vào việc giải quyết vấn đề, đôi khi việc xấu biến thành việc tốt, kẻ xấu biến thành quý nhân, bất hạnh biến thành may mắn, thương lái nhỏ biến thành ông chủ lớn.

Cơ hội và ý tưởng thường là thứ có thể gặp mà không thể cầu, một khi gặp được cũng cần bạn theo đuổi phát triển thì mới làm nên chuyện lớn. Không làm nên chuyện lớn thì cũng có chút thu hoạch.

Chuyện đời thật vi diệu.

Rõ ràng rượu trong đã thành công như thế, tại sao lại đi quay đầu lại?

Tại sao "không lọc" lại cuộn sóng trở lại?

Thì ra những loại rượu đục chưa qua lọc này, tuy đã tiệt trùng có thể uống trực tiếp, nhưng có người lại cho rằng nó giữ được hương vị thuần khiết mới ép ra, rất ngọt ngào, trước đây coi đục là khuyết điểm, ngày nay lại nhìn nhận bằng một tiêu chuẩn khác, nó thơm ngon, tươi mới, là một sự hưởng thụ khác biệt. Nếu còn mang chút bọt khí, bã gạo màu trắng lại càng có cảm giác ngon miệng hơn, khi uống phải lắc đều để chất lắng đọng đục trở lại một vùng, đảm bảo ly nào cũng còn sót lại "tạp chất", không cầu trong chỉ cầu đục, trở về với tự nhiên. Nhãn hiệu rượu Sake nổi tiếng "Lý Bạch", chai thủy tinh mờ đẹp mắt, in câu thơ Đỗ Phủ ca ngợi Lý Bạch: "Thiên tử hô lai bất thượng thuyền, tự xưng thần thị tửu trung tiên"——"Lý Bạch" cũng sản xuất rượu đục đấy thôi.

Thế đạo là vậy, trào lưu là vậy:

Nhập lâu hằn tan, tan lâu hằn nhập. Đục lâu hằn trong, trong lâu hằn đục. Vui quá hóa buồn, hết cực đến thái...

Một chai rượu cũng kể lại chân lý năm nghìn năm.