Đầu năm, mấy người bạn thân từng ngồi uống trà trò chuyện về kế hoạch cho năm mới. Luôn có người nói: "Tôi sẽ... Tôi hy vọng... Tôi nhất định phải..." — Những kế hoạch nghe qua triển vọng tươi sáng ấy, một phần có thể tự chủ, gieo dưa hái dưa, gieo cát hái cát; nhưng một phần, thậm chí là đại đa số, không thể dự đoán.

Họ hỏi đến tôi. Tôi đáp:

"Tôi đã không còn lập kế hoạch gì nữa rồi, vì chẳng có tác dụng gì cả, rốt cuộc người tính không bằng trời tính."

Nên làm thế nào mới tốt?

— Rất đơn giản, trong phạm vi khả năng của mình thì dốc hết sức làm, một khi dính dáng đến những thứ khác, liền thuận theo tự nhiên, "nấu đến đâu ăn đến đó", không nấu đến? Cũng chẳng phải không có cái ăn.

Câu tục ngữ Quảng Đông này rất truyền thần, trongu minh bạn và tôi không phải người đứng bếp, chọn mua nguyên liệu, nghiên cứu công thức, trang trí nhà bếp, dụng cụ đầy đủ, một trăm loại nước sốt gia vị rau thơm rau củ phối hợp thích hợp, lửa bếp đang hồng hay điện lực dồi dào... Nhưng, bạn và tôi không phải người đứng bếp, thật sự nấu xong đồ ăn rồi bưng lên bàn, không khét không cháy không hỏng, thứ bạn và tôi ăn vào miệng mới là chân thực. Ai nấu? Chẳng quản được, nấu đến đâu ăn đến đó vậy.

Con người ai cũng có khả năng thích ứng bẩm sinh.

Nhìn những kế hoạch tưởng chừng thuận lợi của họ, chỉ vì một trận tuyết tai ở đại lục mà bị hành hạ suốt hai tháng trời, thời tiết biến đổi thất thường, trăm năm khó gặp. Đài thiên văn chẳng phải từng thông báo, Hồng Kông sau năm mươi năm nữa sẽ không còn mùa đông sao? Gần đây lại đổi giọng, toàn cầu ấm lên gia tăng, nhanh thì mười hai năm nữa đã không còn mùa đông. Mới lạ làm sao, chúng ta vừa trải qua một mùa đông rét đậm rét hại kéo dài gần một tháng, lạnh đến mức chết người. Rất nhiều người rất nhiều việc vì thế mà biến động, thiên tai nhân họa ngoài dự tính, còn nói gì đến "Tôi nhất định phải..."?

Những chi tiết nhỏ trong cuộc sống cũng khó do chúng ta làm chủ.

Kể một chuyện, tiệm kem Haagen-Dazs tung ra loại kem "Rượu sữa Baileys", trước đó từng nếm qua ở tiệm, rất thích. Bây giờ có hộp đóng sẵn, liền không thể bỏ lỡ. Ngoài ra còn có "Nho khô rượu Rum", hương rượu của cả hai loại đều khá tốt. Ăn kem là phải ăn một cách tùy tính, một khi lý trí suy trước tính sau, nhất định sẽ từ bỏ, nên cứ mua trước rồi tính. Còn chuẩn bị một lượng trái cây tươi ngon kiều diễm để làm Sundae. Ngày 17 tháng 4 là "Ngày Trái cây"? Chẳng thèm quan tâm, ngày nào cũng là "Ngày Trái cây Kem Sundae"!

Hôm sau ra ngoài chạy vạy cả ngày bận rộn cả ngày, cũng chẳng biết đã đến cái nơi quỷ quái nào? Cúm mùa hoành hành, bản thân tôi dính chưởng.

Đợt dịch bệnh này bùng phát nghiêm trọng, đã có bốn em nhỏ oan uổng qua đời. Trường tiểu học, trường mầm non và trường chuyên biệt bắt đầu nghỉ học hai tuần từ ngày 13 tháng 3, cho nghỉ lễ Phục Sinh sớm, quan chức vô dụng còn vì phản ứng chậm chạp, không thể đưa ra biện pháp hiệu quả, bị chỉ trích yêu cầu từ chức...

Có người lên kế hoạch lễ Phục Sinh sẽ thế này thế nọ? Nhìn tình hình dịch bệnh, đã không dám đi lên phía Bắc. Mà tôi đáng thương, không chỉ nghỉ lễ Phục Sinh sớm, mà còn chịu lễ Thương Khó sớm.

Dù không đáng sợ như vi khuẩn siêu cấp biến chủng, nhưng cúm mùa những năm gần đây đặc biệt hành hạ người ta. Ngày trước cảm sốt, uống thuốc nằm giường nghỉ ngơi đàng hoàng, hoặc chẳng uống thuốc gì, ba năm bảy ngày cũng tự bình phục.

Giờ đây giữa lúc nước sôi lửa bỏng, thèm ngủ, đau họng, ho, nghẹt mũi... mệt chết mất — hai hộp kem nằm trong ngăn đông, như những giai nhân bị đày vào lạnh cung không ai ngó ngàng. Tôi tuyệt đối không dám cũng không muốn đụng vào. Chỉ trong một đêm, sức hút của chúng đã biến thành số âm, không phải lỗi tại chúng.

May mà tôi tạm thời không có đại kế hoạch gì. Có, cũng chịu thua. May mà tôi hiểu ra: Đời người chính là như vậy rồi.

Chuyện không như ý tám chín phần mười? Nói quá rồi. Tôi có phương pháp làm cho bản thân vui vẻ, là "biến việc xấu thành việc tốt", "biến người xấu thành quý nhân". Phía trước phía sau bên trái bên phải của mọi việc xấu, nhất định có bài học và thu hoạch nào đó. Tức giận làm gì? Chỉ tự làm khó mình, khiến mình càng thêm đau khổ.

Không thể ăn đồ sống lạnh? Vậy thì, có thể pha một ấm trà bạc hà chanh mật ong, hoặc đến tiệm thuốc Bắc mua ít lá bạc hà khô, thêm bắc hạnh (có độc tính nhẹ, lượng đừng quá nhiều), giã nát sắc một thang trà mát lạnh ngọt ngào, uống vào dễ chịu hơn chút.

Không được sao?

Làm một bát trà cảm chính tông. Chủ tiệm nói, nếu có ho,gia thêm chút cát cánh cho tôi.

Lần đầu tiên uống trà cát cánh.

Đi qua tiệm hoa, luôn thấy hoa cát cánh màu tím lam (cũng có màu trắng, hồng nhạt, nhưng tím lam đẹp nhất), nó hơi giống hoa triêu nhan, có điều trước khi nụ hoa chớm nở thì căng tròn như quả bóng bay (cũng giống như bộ ngực thiếu nữ), hoa hình nón hình mũ tăng, chóp năm rãnh, là hoa hợp cánh, rất thanh tú linh lồng. Thỉnh thoảng tôi sẽ cắm hoa cát cánh, không biết có thể làm thuốc, rất tò mò.

Hỏi ra mới biết, thứ làm thuốc không phải hoa khô, mà là phần rễ dưới đất màu trắng hơi ngả vàng của nó, lấy loại thân khô, củ dài phì đại, chất chắc nịch, màu trắng, vị đắng làm loại tốt. Phối hợp với tang, cúc, tuyên phổi dịu họng giảm ho, còn trị chứng đau họng.

Học thêm được một chút rồi.

Nhưng sư phụ nhắc đến tang cúc, tôi liền liên tưởng ngay đến "Hạ tang cúc".

Hạ, Tang, Cúc, thực ra là thang trà ba trong một.

Đầu tiên nói về hạ khô thảo, cái tên này mang chút thê lương, tôi đã chú ý từ lâu. Tại sao lại gọi cái tên này? Thì ra loài cỏ dại này sinh ra vào tiết Đông chí, đến Hạ chí liền khô héo, không giống như muôn vàn thực vật, xuân sinh hạ trưởng thu thực đông điêu, hạ khô thảo khác biệt với chốn đông đông, đi ngược lại đạo trời, khá là tùy tính. Nhưng nó là một vị thuốc chống lao đầu tiên của Trung Quốc, hơn hai ngàn năm trước đã được ghi chép vào sử sách 《Thần Nông Bản Thảo Kinh》, nó thanh gan, sáng mắt, vì chuyên trị hạch huyết thanh và lao phổi, nên có công dụng phòng chống ung thư.

Tang chỉ "lá dâu kinh sương", vì đã qua sương tuyết ép đè, mới đủ khí, dày lực. Sau khi tạnh tuyết hái lá dâu phơi trong bóng râm, có màu xanh đen, gió thổi qua, kêu vang như đồ sắt, nên có người gọi là "thiết phiến tử" (quạt sắt). Khi nó còn trong những năm tháng tươi trẻ, chỉ làm thức ăn chính cho tằm nhỏ, nhưng có chút trải nghiệm giang hồ vượt qua ranh giới sinh tử, lên thêm một tầng cao mới, mới trở thành một vị thuốc tốt.

Cúc hoa thì không cần phải nói rồi, ở Trung Quốc đã có lịch sử trồng hơn ba ngàn năm, nó cùng với tùng xanh, trúc bích, mai hồng, được tôn xưng là "Tứ quân tử", cũng là "hoa sáng mắt", có thể ăn tươi (Từ Hi Thái hậu thích dùng cánh hoa cúc trắng làm "lẩu hoa cúc"), sau khi phơi khô hương thơm thanh ngát thư thái lòng người càng là "diên thọ khách", là vị thuốc thượng phẩm, pha trà chế rượu làm món ăn nhập thuốc, lưu truyền đến nay: bánh hoa cúc, cháo hoa cúc, đậu phụ hoa cúc, cá viên hoa cúc, thịt khấu hoa cúc, trứng tráng hoa cúc, chả giò hoa cúc... Ở Nhật Bản, tôi còn từng thấy món thiên phụ la (tempura) hoa cúc, chiên xong đẹp đẽ vô cùng.

Do sự kết hợp của ba vị Hạ, Tang, Cúc, có thể trị cảm sốt, đau đầu kinh phong, lại có thể thanh gan giải độc, trong đợt dịch Sars năm xưa, là đồ uống có hiệu quả y học được dân gian tiến cử.

Không ngờ Sars vừa đi, cúm mùa lại đến. Ai nấy đều tự lo cho mình, chiếc khẩu trang nằm trong ngăn kéo vốn đã quên mất lại được tìm thấy, nó vẫn còn đó, tiếp tục phát huy tác dụng bảo vệ chủ nhân. Trên thị trường doanh số khẩu trang tăng vọt gấp năm lần, giá bán ngày càng đắt, chúng tôi có chút hàng tồn, không bị chém đứt cổ.

Vì bị bệnh, đâu cũng không cần đi, chuyên tâm uống thuốc nghỉ ngơi, tôi mới có cơ hội "học bù" những kiến thức ngoại khóa này. Cho dù là thuốc, "nấu đến đâu ăn đến đó", cũng còn tốt.

Bất ngờ không tránh khỏi, thong dong đối mặt với nó.