Hoài Tố thời Đường, dẫn đầu phong trào bằng lối cuồng thảo. Bảo tàng Thượng Hải đang trân trọng lưu giữ bức "Khổ Duẩn Thiếp" của ông. Tranh cuộn ngang, chất liệu lụa, thể cuồng thảo, dọc 25,1 cm, ngang 12 cm. Tính tổng cộng chỉ có vỏn vẹn hai dòng, mười bốn chữ.

Nhưng bức thư tay viết cho bạn bè này, lại được đóng khung thành một cuộn dài, những thứ "khách lấn át chủ" đó, toàn bộ đều là sự phẩm bình, tán thưởng và "làm ô nhiễm" của người thưởng ngoạn.

"Khổ Duẩn Thiếp" thời nhà Song được đưa vào nội phủ, có các ấn ký như "Tuyên Hòa", "Tuyên Hưng". Phía trước thiếp có đề tiêm (chú ý: đề thiếp/bìa đề) của vua Càn Long thời nhà Thanh, cùng mào đầu "Túy Tăng Dật Hãn". Phía sau thiếp liền xếp thành rồng dài, bao gồm các vị hoàng đế, nhà thư pháp, thương gia giàu có, quyền quý các đời Tống, Nguyên, Minh, Thanh... Mỗi người đề bạt hoặc quan khoản (chú ý: ký tên ngắm nhìn), đề ký đóng khung đổi niên hiệu của hoàng đế, chân tích giám chứng của nhà khảo cổ học, nhà sưu tập có được trân phẩm mừng không kìm được lại đóng thêm một con ấn cá nhân. Nói chung nó ra vào đại nội, lưu truyền bươn chải trong dân gian, trải qua vô số bàn tay của những người hiểu hoặc không hiểu... Cuối cùng được cất giữ tại Bảo tàng Thượng Hải.

Tôi có bản sao. Qua thiết kế và in ấn, đương nhiên chỉ giống như một kỷ niệm mang tính chân thực mà thôi.

Điểm trân quý của nó là thư pháp, không nằm ở ý văn.

Trong lịch sử thư pháp cổ đại Trung Quốc, Trương Húc và Hoài Tố được xem là nhân vật đại diện cho cuồng thảo.

Trương Húc thích rượu, thường sau khi say mướt thì hò hét chạy nhảy, lúc đó mới đặt bút viết nhanh, có khi còn dùng tóc chấm mực để viết chữ, tỉnh lại tự mình thưởng ngoạn, cho rằng rất cừ khôi, thời đó gọi là "Trương Điên". Tôi tìm thấy trong "Đường thi tam bách thủ" một bài thất tuyệt của Trương Húc: "Ẩm ẩn phi kiều cách dã yên, thạch ki ngư xán vấn ngư thuyền. Đào hoa tẫn nhật tùy lưu thủy, động tại thanh khê hà xứ biên?" — Thành thật mà nói, bản thân tôi cảm thấy rất bảo thủ tầm thường, phụ lòng tiếng tăm "điên" trong thư pháp của ông.

Về năm sinh năm mất của Hoài Tố có hai thuyết: Một là 725-785; Hai là 737-799. Nhưng điều này không ảnh hưởng gì đến việc ông là một danh gia đời Đường.

Hoài Tố họ gốc Tiền, người Hồ Nam. Ông thì tương đối "không bình thường". Từ nhỏ bỗng có ý định xuất gia, cha mẹ hết sức ngăn cản cũng không được. Sau khi bước chân vào cửa Phật, đổi tự là Tạng Chân, sử sách gọi là "Linh Lăng tăng" hoặc "Thích Trường Sa". Nhà nghèo không mua nổi giấy, để luyện cho tốt thư pháp, bèn viết chữ lên bốn bức tường trong chùa, trên y phục bằng lụa, trên đồ đựng. Lại trồng vạn gốc chuối bên ngoài tu viện, bẻ lá chuối để lấy chỗ vung bút. Ông làm mâm sơn và bảng sơn, viết rồi lau, lau rồi viết, mâm bảng đều thủng, mà bút cùn chất đống chôn dưới núi, gọi là "bút trủng" (chú ý: mộ bút). Khắp nơi bái sư tìm bạn học nghệ, đến cả điệu múa kiếm khí của Công Tôn đại nương, cũng truyền cảm hứng cho ông.

Vị hòa thượng này không những thích rượu, mà còn thích thịt, sau khi ăn cá liền viết "Thực Ngư Thiếp". Một ngày say chín bận, mưa rào gió lốc, bút bay rồng mượn, cho nên gọi là "Tố cuồng".

"Trương điên Tố cuồng" hay "Điên Trương túy Tố", chẳng qua chỉ là cảnh giới thư pháp của hai người mà thôi. Tác phẩm trân quý, thời đó chỉ xem là chuyện bình thường, rất nhiều tác phẩm cũng đã thất lạc. Tôi hy vọng tìm được tác phẩm nhất khí hoa thành nhất bút thư của ông, không biết đi về đâu? Bức "Tự Thiếp" của Hoài Tố do Bảo tàng Cung điện Đài Bắc lưu giữ, gần đây lại vì vấn đề thật giả mà dấy lên sóng gió. Trải qua một hai ngàn năm, là bút tích thật? Hay là bản sao chép mô phỏng? Việc giám định thật giả thuộc nhiệm vụ của chuyên gia, nhưng phong cách cuồng thảo, lại là một nét độc đáo siêu phàm.

Tôi tò mò như vậy, đương nhiên phải nghiên cứu xem bức thư tay của ông viết gì. Hậu thế cho rằng hai dòng mười bốn chữ thần thái sung mãn, tròn trịa linh hoạt, tưởng đứt mà vẫn nối, vần điệu tự nhiên của ông có giá trị liên thành, lại chính là:

"Khổ duẩn cập mính (chú ý: trà) dị thường giai nãi khả kính lai Hoài Tố thượng"

Nguyên văn không có dấu câu, tuy nhiên điều này rất dễ hiểu.

Hòa thượng Hoài Tố gửi thư tay cho bạn, nhắc đến sự tuyệt vời của măng đắng và trà thơm, đây là sự hưởng thụ cuộc sống, tình cảm nhàn nhã thú vị trong thời đại của họ, mau đến cùng chia sẻ (hoặc trực tiếp mang đến) nhé. Lúc bấy giờ, Thiền tông trong Phật giáo phát triển rộng lớn ở Trung Quốc, tăng ni và tục gia đều có tâm thiền kiến tính thành Phật, một đóa hoa, một chén trà, một chút vị đắng, một câu nói nhanh gọn, đều có ý nghĩa sâu xa. Lưu truyền ngàn năm, đương nhiên là lịch sử và văn hóa đã cộng thêm điểm cho nó — nếu bạn tìm Hoài Tố để hỏi một câu, có lẽ ông ấy chỉ tùy tiện viết một mẩu giấy ghi chú mà thôi.

Có nét diệu kỳ tương đương với việc này, chính là "Áp Đầu Hoàn Thiếp" của Vương Hiến Chi (344-386) đời Tấn. Bảo tàng Thượng Hải có vô số di vật thư pháp hội họa được lưu giữ, thư pháp của Vương Hy Chi linh hoạt yểu điệu, vô cùng tiêu sái. Người con trai thứ bảy của ông là Hiến Chi tuy cùng cha hưởng chung danh tiếng, nhưng mới bốn mươi hai tuổi đã qua đời, lịch sử ca tụng là "Tiểu Thánh", "Tiểu Vương", để phân biệt với "Đại Thánh", "Đại Vương".

"Áp Đầu Hoàn Thiếp" của Vương Hiến Chi, dạng cuộn ngang, chất liệu lụa, thể hành thảo, lớn hơn "Khổ Duẩn Thiếp" một chút. Tổng cộng có hai dòng mười lăm chữ, cũng nhiều hơn nó một chữ.

"Áp đầu hoàn cố bất giai minh đương tất tập đương dữ quân tương kiến"

"Áp đầu hoàn" là gì? Quả thực là kiến thức ít ai biết. Chẳng có chút dính dáng gì đến con "vịt" cả. Theo sách y học như "Bản thảo cương mục" khảo cứu, đây là một loại hoàn dược trung dược có tác dụng lợi tiểu tiêu sưng. Nhìn từ ngữ khí của bức thư tay này, chắc là có bạn bè đã từng uống qua, nhưng hiệu quả không lớn lắm, từng viết thư thông báo, Vương Hiến Chi sau khi uống cũng cảm thấy như vậy, bèn viết thư hẹn ngày mai tụ hội, đến lúc đó sẽ nói chuyện chi tiết.

Có tin đồn Vương Hiến Chi sùng bái đạo giáo, thích "uống hoàn", uống đan dược để cầu thành tiên. Thư pháp của ông phiêu diêu phóng khoáng, không biết có liên quan gì không. Ngoài ra, cũng có thể giải thích việc chết yểu chưa chắc là không có nguyên nhân.

Từ những mẩu giấy ghi chú nhỏ bé mà người xưa để lại, chúng ta có thể biết được xu hướng thời trang lúc bấy giờ, cũng có thể phỏng đoán cuộc sống, thói quen ăn uống, chí hướng, tâm thái, tính cách, sinh tử của họ...

Ngày nay cũng có những người nổi tiếng, ngôi sao hay nghệ sĩ ngông cuồng, nếu bắt chước mà viết, thông điệp sẽ là thế này:

(Một) "Bánh dứa và trà sữa bít tất vị đậm đà thơm ngậy, ba giờ rưỡi có thể ghé ngay Snake Pit để uống trà trò chuyện."

(Khai) (chú ý: Hai) "Thuốc lắc là hàng kém chất lượng quẩy không đã, tối mai ra quán bar tụ họp rồi nói chuyện tiếp."

Hai ngàn năm sau không biết có được trân trọng cất giữ hay không?