Bằng hữu D từng ăn "ngũ trảo kim long", cho rằng thịt thô, dai, dùng chân để hầm canh, rất lâu mới ra vị. Dù có công dụng mạnh gân cốt, bổ lưng ích thận, nhưng không thể gọi là tươi ngon.

Cái gọi là "ngũ trảo kim long" chính là thằn lằn, một số được nuôi làm cảnh, một số thì ăn vào bụng. Loại kỳ đà được gọi là rồng này, thân dài thường hơn một mét, có con thậm chí dài tới bốn mét, là loài có vóc dáng lớn nhất trong họ thằn lằn.

Chúng ta rất ít khi dùng nó làm món ăn, ngược lại các hàng quán ở đại lục lại đem om hoặc hầm canh, D đã ăn được ở đại lục. Món duy nhất tôi từng nếm thử cùng loại với nó là cá vây tay, cũng là bữa tiệc hư vinh mang danh "động vật hoang dã nguy cấp được bảo vệ cấp một". Điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất cho người Hồng Kông là tháng trước cảnh sát triệt phá vụ buôn lậu kim long tại Đại Nhĩ Sơn, mười hai tên buôn lậu trang bị hai xe tải nhỏ và hai xuồng cao tốc, khi đang dỡ hàng xuống xuồng tại vịnh Đảo Khấu, cảnh sát đã hành động, tài xế bị bắt, những kẻ khác trốn thoát. Thu giữ 60 thùng với 180 con ngũ trảo kim long, tổng trị giá 690.000. Xuất xứ từ Malaysia, chuẩn bị buôn lậu sang Huệ Châu.

Theo D cho biết, món ăn từ động vật hoang dã có giá từ hơn một nghìn đến vài nghìn nhân dân tệ, một số loại hiếm có thậm chí lên tới năm, sáu chữ số, tùy thuộc vào "nhân vật chính".

Đắt đỏ nhất, dù có sẵn lòng chi tiền cũng chưa chắc tìm được nguồn hàng chính là bàn chân gấu. Trong văn hóa ăn chân thời cổ đại, xa hoa nhất là "Mãn Hán toàn tịch", chính là bữa tiệc quy mô cao nhất thời triều đại nhà Thanh thống trị, một phần trong thực đơn (tổng cộng năm phần): —— Lưỡi cá diếc nấu chân gấu, môi đười ươi trộn tía xôi não heo, bào thai báo giả, bướu lạc đà hầm, thịt cầy hương hầm ăn kèm lát lê, đuôi hươu hấp, canh thịt gà rừng, thịt heo khô lát, thịt cừu khô lát, vú thỏ nướng kẹp.

Bàn chân gấu, người xưa gọi là hùng phàn, chính là bàn chân của gấu đen, gấu nâu, là một trong "bát trân", là đặc sản vùng Trường Bạch Sơn, Cát Lỉnh, Trung Quốc. Do chứa nhiều chất béo, protein thô, collagen... nên đây là món ăn bổ dưỡng quý giá. Có thực sự ngon miệng hay không thì tùy người cảm nhận, giữa việc lựa chọn "cá và chân gấu", tôi thà chọn cá.

Chân gấu quý ở chỗ lớp mỡ dày béo ngậy, ăn ngon ở chân trước. Vì bản tính lanh lẹ biết trèo cây, chân trước linh hoạt hơn chân sau, lúc ngủ đông không ăn gì, đói thì liếm chân trước, nên tinh hoa nước bọt thấm nhuần khiến nó trở nên béo múp ngon lành. Có một lời đồn rằng, một chân gấu dùng để liếm, chân kia dùng để chặn hậu môn, rốt cuộc là chân trái hay chân cứn? Hay là đổi mỗi năm một lần? Lỡ như mua phải "cái chân còn lại", tốn kém tiền bạc, thời gian, tâm sức nấu nướng suốt ba ngày ba đêm, mới hầm xong món đồ tráng kiện ngoan cường này, lại là "hàng thứ phẩm"? Thật thất vọng hóa ra cùng một con gấu, giá trị hai bàn chân lại khác nhau. Các bậc sành ăn thời cổ đại khi nấu chân gấu, một cặp chân nhất định phải chia làm hai nồi, nghe nói cái chân dùng để chặn hậu môn kia, sau khi hầm xong dù thế nào cũng vẫn có mùi hôi thoang thoảng, còn cái kia thì ăn xong "miệng thơm suốt ba ngày", một cái ăn được còn một cái thì không, hóa ra lại là "phương án chuẩn bị hai đường" của người sành ăn.

Chân gấu da dày thịt thô khó chín, Trụ Vương vì thế mà không đủ lửa chưa chín nên đã giết đầu bếp; Tấn Linh Công vì thế mà không đủ độ nhừ, chẳng những giết đầu bếp, sau khi giết còn bỏ vào sọt tre, cho nữ tì cầm đi qua triều đình để thị chúng —— có thể thấy việc ăn chân gấu là biểu tượng của quyền thế nhiều hơn là thỏa mãn ham muốn vị giác.

Không được ăn chân gấu mang ý nghĩa lớn lao như vậy, thì có gì đáng tiếc đâu?

Trên thị trường những món ngon có chân ngỗng sốt bào ngư, tuyệt đối không tàn nhẫn vô nhân đạo như kiểu chân ngỗng nướng sống trên chảo sắt (nướng chín rồi chặt ăn ngay lúc ngỗng vẫn còn sống). Chân phượng hoàng (chân gà), chân ếch, chân vịt bó... đều rất phổ biến. Nghĩ đến móng giò Bạch Vân, móng giò xì dầu, móng giò sốt mận, móng giò nấu giấm gừng, chân giò kho tàu... há chẳng phải đều là tay với chân đó sao? Tay tốt hơn chân, tay mềm hơn chân, hễ gặp "tứ chi", thì sẽ chọn chi trước.

Con người luôn là vậy, nguyên liệu thông thường có chút xem thường rồi, hàng hóa tương tự không có sức hút? Có thể thử món khác: Chân cá sấu.

Xin tuyên bố trước, tôi không có hứng thú gì với cá sấu, cũng chưa từng dùng sản phẩm làm từ da cá sấu, vì vẻ ngoài dữ dằn của nó, chưa từng nghĩ tới việc ăn bàn chân của nó.

Thứ này tôi chỉ từng thấy qua, không dám ăn cho lắm, dù có nấu chín nhừ, trông vẫn rất đáng sợ!

Mùa đông nhiệt độ giảm đột ngột, các hàng quán tung ra món chân cá sấu tươi sốt, nguyên liệu kèm theo là nấm đông cô quen thuộc, váng đậu, thịt ba chỉ quay, tỏi tép... om với bất kỳ nguyên liệu nào cũng làm tăng hương vị, nhân vật chính khác nhau thì giá tiền khác nhau. Dùng chân cá sấu, do chứa nhiều chất keo, lại có tác dụng hỗ trợ cải thiện bệnh khí quản và hen suyễn, hàm lượng chất béo và cholesterol thấp hơn thịt thông thường, là "thịt lành mạnh", om lửa nhỏ vài tiếng đồng hồ, mềm nhũn đậm đà như hải sâm, vừa bổ dưỡng vừa đẹp da.

Tuy nhiên có lẽ các hàng quán muốn thể hiện sự "hàng thật giá thật", khi dọn lên bàn là cả một chiếc chân nguyên vẹn trưng ra trước mặt thực khách, những đường vân da và móng vuốt của nó đều hiện rõ mồn một, khiến người ta mất sạch cảm giác thèm ăn. Nếu các bạn không hiểu, hãy liên tưởng đến những kẻ lang thang ở chân cầu với lớp da dày đóng cặn lâu ngày không tắm rửa cắt móng tay đi. Nhưng cá sấu thì phải ăn cả da, dọn nguyên con lên đĩa một cách hiên ngang đường hoàng, nó là đề tài bàn tán mà, thử một gắp xem nào?

—— Các bạn cho rằng trong "văn hóa ăn chân", có đạo lý ăn gì bổ nấy sao?

Đôi khi tôi cũng thắc mắc, người Trung Quốc đã ăn chân động vật suốt năm nghìn năm nay, cớ sao đôi tay của họ, vẫn chưa thể "co duỗi tùy ý"? Các món ăn về chân cống hiến được gì không?

Trong tất cả các loài động vật có móng vuốt, chỉ có con người là sử dụng linh hoạt nhất, đồng thời giữa việc co và duỗi cũng thể hiện trí tuệ, không chỉ dừng lại ở việc bắt giữ và thả lỏng. Con người dùng sức, chia thành sức mạnh, sức mãnh liệt, sức thô bạo; nếu biết vận dụng, cũng có thể thi triển uy lực nhu mì, kình lực ngầm, âm kình...

Chỉ là việc co duỗi có vẻ vẫn chưa được nâng tầm.

Mọi người đều biết cách, nỗ lực vơ vét, tóm chặt, bóp chặt, nắm chết không buông. Đúng vậy, bạn đã "đạt được", nhưng đôi khi, lại cần phải buông tay. Nếu món đồ đó, dù là vật hữu hình hay hình ảnh hư ảo, một khi đã biến dị tột cùng không thể thuộc về mình, khi nó không còn là phần thắng nắm chắc trong tay bạn, con mồi không thể bay thoát, tình thế không thể kiểm soát, năng lực của bạn không đủ, thời thế không chiều lòng người, bước vào đường cùng, tiến thối lưỡng nan, thậm chí chỉ bằng một câu: "Anh đã không còn yêu em nữa", thì đành phải buông tay.

Con người buông thả, phóng đãng, phóng túng, tung tin đồn, quẹt véo (thất hứa), ca hát, thả lỏng tình cảm, phóng hỏa... đều coi là dễ dàng, chỉ là không biết cách "buông tay" một cách tao nhã điềm tĩnh.

"Buông" là một sự bất đắc dĩ sau khi "thu", nhưng cũng là điều tất yếu. Quen rồi, thì sẽ thấy không khó khăn và mất sức như tưởng tượng.

Buông dao đồ tể thành Phật lập địa thì quá huyền hoặc, loài ăn thịt như bạn sao có thể không sát sinh? Nhưng ăn thịt sinh trí tuệ, ăn chân bổ chân.

Chỉ cần cởi bỏ nỗi lo âu hay sự hạn chế, ổn định tâm trạng, không làm nô lệ cho sĩ diện, nhìn thấu nhân tình thế thái, bạn sẽ hiểu rằng "buông" không phải là sự hy sinh hẹp hòi, có những lúc không chỉ là "buông tay", mà còn là " phóng sinh" — phóng sinh người khác cũng là phóng sinh chính mình, thì mới có thể từ khoảnh khắc này trở đi, phóng tầm mắt nhìn thế giới, phóng khoáng tấm lòng với thiên hạ, dũng cảm tìm kiếm một bầu trời mới.

Đây chính là công dụng lớn nhất của một bàn chân nhỏ bé.