Tên của ta gọi là "Hướng Hương Phấn".
Ta là một con hẻm ngắn, hẹp và nhỏ. Hơn nữa lại rất già.
Ta nằm ở khu vực Nam Kinh Lộ náo nhiệt phồn hoa nhất Thượng Hải, vắt ngang trên Chiết Giang Trung Lộ. Thời gian đổi thay, hiện nay xung quanh toàn là cao ốc thương mại, tường kính phản quang. Gần tấm biển tên đường "Hướng Hương Phấn" (XiangfenLane) là những bảng quảng cáo tạp nhạ, khuyến mãi vé máy bay trong và ngoài nước, dịch vụ du lịch...
Gần như đã nhấn chìm cái tên của con hẻm này.
Đầu hẻm có một cặp vợ chồng bán đồ ăn sáng, thuốc lá, nước ngọt, còn cung cấp cả dịch vụ điện thoại đường dài. Hai người họ bảo: "Trước giải phóng đã gọi cái tên này rồi." —— Không chỉ vậy, ta đã hơn một trăm tuổi.
Đối diện là công ty bách hóa, có một tấm biển hiệu "Quan ái sức khỏe đại chúng", dùng các màu hồng phấn, hồng đào, đỏ chu sa, trông vừa dung tục vừa nổi bật.
Vật đổi sao dời, ngay cả cuộc giải phóng và Cách mạng Văn hóa cải thiên địa, cũng không đập bỏ cái tên tiểu tư sản mà phong kiến nhường này, quả thật là giơ cao đánh khẽ.
Ngày nay, ta không hề diễm lệ lãng mạn, cũng thiếu đi phong cảnh trữ tình, thậm chí đến chút hương phấn mịn màng cũng chẳng thể tìm thấy nữa (còn về câu chuyện của màn đêm, ai mà biết được chứ?)... Thế nhưng "Hướng Hương Phấn" vẫn là con hẻm nhỏ khiến người Thượng Hải lâu năm khó quên — mặc dù thế hệ trẻ chẳng hề biết rõ căn nguyên ngọn nguồn của ta.
Họ có thể từng thấy những bản tin kiểu này từ một góc báo chí cải biên: ——
Khoảng năm giờ rưỡi chiều ngày 2 tháng Tám, bên trong Hướng Hương Phấn cách phố đi bộ Nam Kinh Lộ chỉ vài bước chân, một trạm biến áp bốc lên làn khói đen dày đặc, máy biến áp bên trong trạm có khả năng phát sinh nổ, Tân Sâm Giang Tân Quán ở gần đó phải khẩn cấp sơ tán, trong vòng mười phút, hơn ba mươi vị khách đang ở trong phòng đã được khuyên nhủ rút lui nhanh chóng, nhờ sự phối hợp của họ, cảnh sát đã giăng dây phong tỏa để ứng phó. Nhà hàng trong Hướng Hương Phấn cũng bị mất điện, chỉ lấy đèn dầu, nến ra để thắp sáng.
Phố đi bộ Nam Kinh Lộ vẫn rực rỡ ánh đèn, du khách tấp nập như cá qua sông, hoàn toàn không bị ảnh hưởng...
—— Đây chính là ta, nội tâm cuồn cuộn trời đất tối sầm, bên ngoài là Thập Lý Dương Tràng, hoa mày chóng mặt, hoàn toàn là hai thế giới.
Ta là một con hẻm phấn hoa. Cái tên cổ xưa của ta đã rõ mồn một.
Ở Thượng Hải cũ, phụ nữ chốn lầu xanh chia ra làm mấy bậc. Cấp bậc cao nhất là "Tiên sinh" trong các thư ngụ, biết chữ hiểu nghĩa rành ngoại ngữ, gảy đàn tỳ bà giỏi, có thể hát côn khúc, kinh kịch và tiểu khúc, dùng việc kể chuyện hát hò để tiếp đãi quý khách. Cấp bậc thấp hơn một chút là "Trường Tam", tuy cùng thuộc kỹ nữ thượng đẳng, nhưng không có kỹ năng đàn hát, mà lấy việc tiếp khách chuốc rượu làm dịch vụ chính.
Họ có phong thái tuyệt đỉnh, Đại Mã Lộ (Nam Kinh Lộ) là sân khấu để trưng bày thời trang, đồng hồ vàng, túi xách, giày thêu... Gió thổi qua, hương thơm vương vấn, khiến người ta phải ngoái nhìn.
Kém hơn nữa là "Mễ Nhị", "Hàm Thủy Muội", "Lão Cử", "Dã Kê"...
Kỹ nữ cao cấp xuất hiện ở Đại Mã Lộ, Nhị Mã Lộ, còn những người khác thì ở khu vực Tam Mã Lộ, Tứ Mã Lộ, Ngũ Mã Lộ (Hán Khẩu Lộ, Phúc Châu Lộ, Quảng Đông Lộ, Bảo Thiện Nhai, Hồ Gia Trạch, Hướng Hương Phấn ngày nay), son phấn đậm đà, đứng đường chèo kéo khách.
Cho dù ta là một con hẻm ngắn ngủi chật hẹp thế nào, vì đã trở thành lầu xanh ngầm hiểu với nhau, từ cuối thời Thanh đầu thời Dân quốc, những kẻ sành sỏi lão luyện đều tìm hoa vấn liễu ở đây, vui đến mức quên cả lối về. Ta không hề phụ cái tên diễm lệ này.
"Chẳng phải yêu phong trần, tựa như bị tiền duyên lầm lỡ" —— tất cả phụ nữ chốn lầu xanh đều là "lỡ bước sa chân vào phong trần", thân bất do kỷ. Ở gần ta, bên cạnh "Tiệm kéo Trương Tiểu Tuyền" trên đường Nam Kinh Đông, có một ngôi "Hồng Miếu", kiến trúc Hồng Miếu nhỏ bé, không được uy nghiêm chính phái cho lắm, nhưng hương khói lại vô cùng thịnh vượng. Những người đến đốt hương bái Phật đều là phụ nữ lầu xanh ở khu vực này, kỹ nữ cao cấp đến mấy thì cũng vẫn là kỹ nữ. Họ thầm cầu nguyện:
"Bồ Tát đại từ đại bi, hãy rủ lòng thương xót những người phụ nữ mệnh khổ. Cầu xin Bồ Tát ban cho một tấm chồng như ý, khiến con kiếp này thoát khỏi biển hận..."
Cũng có những người khá chấp nhận số phận, thức thời, bất lực, tuyệt vọng, liền thở dài một tiếng:
"Đời này nếu không còn đường lui, thì cũng mong kiếp sau không phải chịu cảnh xem nhẹ rẻ rúng. Được làm một người phụ nữ bình phàm, giúp chồng dạy con..."
Kết cục của họ phần lớn đều bi thảm. Một ngày nọ vào thập niên 20, 30, có người phát hiện ra trong một căn gác xép rách nát ở Hướng Hương Phấn, mùa đông không có than sưởi, lò đã tàn tro, căn phòng trống chỉ có một chiếc giường gỗ rách, chăn mùng đổi màu bốc mùi hôi thối, một kỹ nữ già không rõ tên tuổi, vì bệnh lâu ngày không được cứu chữa nên đã ngã quỵ liệt trên sàn nhà, trước khi chết dường như đang giãy giụa để đi rót một bát nước nguội...
Nói là "kỹ nữ già", người phụ nữ diễm lệ từng dùng nhan sắc để phổ độ chúng sinh này, gầy nhom trơ xương, dung mạo tụy tiêu, tuổi vẫn chưa đến bốn mươi.
Các người muốn xem thường họ, xem thường ta sao?
Các người có biết thân thế nguyên thủy của ta là gì không?
Chủ nhân của ta là nhân vật cỡ nào?
—— Ông ta chính là Thịnh Tuyên Hoài!
Cuối thời nhà Thanh, Thịnh Tuyên Hoài và Viên Thế Khải là những đại thần trọng thần ngang tài ngang sức trong triều đình, nhưng lại đều ôm thai nghén ý đồ riêng tranh quyền đoạt lợi đấu đá lẫn nhau. Hai người họ tuy là con cờ của triều đại, nhưng địa vị cao thế lực lớn. Thế sự đổi thay, sau Cách mạng Tân Hợi, Tôn Trung Sơn nhường ngôi vị Đại tổng thống, Viên Thế Khải lên nắm quyền. Mà Thịnh Tuyên Hoài từ lâu đã bị triều đình nhà Thanh cách chức tịch thu gia sản, tị nạn ở Nhật Bản. Ông ta thấy thời đại đổi thay, liền quay về Thượng Hải, hy vọng đòi lại gia sản đã bị tịch thu, chấn hưng lại uy phong.
Di lão cuối thời Thanh, đường quan lộ và tương lai không được như ý nguyện, lại thêm tuổi cao sức yếu, vào tháng Tư năm 1916, ông ta bệnh mất tại Thượng Hải, thọ bảy mươi ba tuổi. Tang lễ vô cùng xa hoa lãng phí, đội ngũ đưa tang cứ ba người một chiếc xe ngựa, nghe nói xếp dài từ công quán cũ ở Xích Kiều đường Tĩnh An của nhà họ Thịnh mãi đến tận Bến Thượng Hải, đội ngũ ở phía trước đã đến Bến Thượng Hải quay đầu lại rồi, mà đội ngũ ở phía sau vẫn chưa xuất phát. Cục Công bộ bật đèn xanh cho ông ta, đường Nam Kinh cả ngày kiểm soát giao thông, nhường chỗ cho người khiêng quan tài và thổi kèn trống đi lại thông suốt, đội ngũ chói mắt này được mời từ Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh về, chính là nguyên ban tang lễ của Từ Hi Thái hậu. Thượng Hải tan hoang vắng bóng người vì đổ xô đi xem, đường xá chật ních.
Di sản của Thịnh Tuyên Hoài có bao nhiêu? Phải mất ba năm kiểm toán mới đưa ra được kết luận: tổng tài sản động sản và bất động sản lên tới hơn một nghìn một trăm vạn lượng, vào thời điểm đó là một con số thiên văn.
Bất động sản ở Bắc Kinh, Nam Kinh, Vũ Hán, Tô Châu, Thường Châu, Hàng Châu, Thượng Hải...
Hơn một trăm tòa nhà dân sinh, hoa viên, biệt thự, sân vận động, hiệu thuốc, hương đường, nhà hàng, phòng khiêu vũ... ở Thượng Hải được phân bố trên đường Thành Đô, đường Cáp Viễn, đường Tân Trát, Bắc Trạm, Nam Kinh Lộ... Vẫn còn nữa, Hướng Hương Phấn.
Trước khi sa cơ lỡ bước, ta, cũng từng thuộc về quyền quý hiển hách.
