Đi thăm người bạn vừa mới phẫu thuật xong, dẫu cho người có tráng kiện đến mấy cũng trở nên yếu ớt mệt mỏi. Anh ấy nói:

"Lúc mổ không đau, nhưng khoảnh khắc tỉnh lại sau khi hết thuốc mê, mọi đau đớn như thể kéo nhau đến gõ cửa cùng lúc, cực kỳ đau, đau đến mức không muốn sống tiếp."

Chúng tôi hỏi:

"Sao không tiêm thuốc giảm đau?"

"Có thể không tiêm mà, gắng dùng sức của mình để chịu đựng cơn đau, không thể dựa dẫm vào thuốc được."

"Cậu tưởng mình là Quan Vân Trường chắc?"

"Tôi mà có được một nửa ý chí của ông ấy thì tốt rồi."

Câu chuyện Quan Vân Trường "cạo xương chữa độc" bạn và tôi đều đã quá quen thuộc. Vào những năm tháng chưa có thuốc mê, làm sao có thể mổ xẻ cơ thể để phẫu thuật?

Thời cổ đại, đại khái có những cách sau:

(Một) Trói tay chân bệnh nhân lại, tránh việc họ mất kiểm soát mà giãy giụa loạn xạ.

(Hai) Dùng gậy đánh cho ngất đi.

(Ba) Trích máu đến mức ngất xỉu — "trích máu" là một liệu pháp đâm kim cho chảy máu trong y học cổ đại, tìm ra các huyệt vị nhất định, dùng kim ba cạnh, kim hoa mai, dao nhỏ, kim châm cứu bản to làm công cụ đâm nông, lượng máu trích ra từ vài giọt, cỡ hạt đậu cho đến vài mililit.

(Bốn) Người Ai Cập dùng thuốc phiện pha với rượu mạnh để làm mê man, mất đi trí thức.

(Năm) Người Pháp dùng một dải da thắt chặt phía trên vùng phẫu thuật của bệnh nhân, khiến máu không lưu thông được, tạo ra sự tê liệt để giảm bớt đau đớn.

Ngoài những cách này ra có thể còn có cách khác, nhưng đều là những phương pháp dân gian hiệu quả không cao. Còn Quan Vân Trường thì dứt khoát "phân tán sự chú ý", cắn răng chịu đựng.

Thời Kỳ Tam Quốc, Quan Công dẫn quân đánh thành Phàn Thành, bị tay cung nỏ của Tào Nhân bắn trúng tay phải. Quan Bình cứu cha về trại, rút mũi tên ra, mới biết độc dược đã ngấm vào xương, tay phải sưng xanh, không thể vận động. Quan Công lại từ chối "vì nhọt nhỏ mà làm hỏng việc lớn", không chịu lui quân. Vết thương mãi không lành, đành phải bốn phương tìm kiếm danh y. Bất ngờ một ngày nọ, có một vị đại phu khăn vuông áo rộng, tay mang túi vải xanh tìm đến, hóa ra là thần y nổi tiếng thời bấy giờ — Hóa Đà, đến để thực hiện phẫu thuật ngoại khoa cho ông.

Hứa Đà cho rằng nếu không chữa sớm, cánh tay này sẽ "vô dụng". Ban đầu ông đề nghị đặt một cột gỗ ở nơi yên tĩnh, trên đóng một vòng sắt lớn, Quan Công xỏ tay qua vòng sắt, lấy dây buộc lại, sau đó dùng chăn trùm đầu, không cho nhìn để tránh sợ hãi...

Quan Công cười nói: "Như thế dễ thôi! Cần gì cột gỗ vòng sắt?"

Ông cảm thấy chẳng có gì to tát, bèn sai bày tiệc rượu đãi khách, uống vài ly rượu, một mặt vẫn cùng Mã Lương đánh cờ, duỗi tay cho Hứa Đà dùng dao nhọn rạch da thịt, rạch thẳng đến tận xương, trên xương đã chuyển màu xanh. Hứa Đà dùng dao cạo xương, nghe tiếng ken két vang lên. Người nhìn thấy trong trướng ngoài trướng ai nấy đều che mặt biến sắc. Chỉ có Quan Công, không giống kẻ tục tằn trên đời sợ đau sợ bác sĩ, suốt quá trình vừa uống rượu ăn thịt, vừa nói chuyện cười đùa đánh cờ, coi như không có chuyện gì, hoàn toàn không có biểu cảm đau đớn. Chẳng mấy chốc, máu đã chảy đầy một chậu, cạo sạch độc tố, đắp thuốc lên rồi lấy chỉ khâu lại.

Quan Công đại cười đứng dậy, bảo với các tướng rằng:

"Cánh tay này duỗi co như cũ, chẳng còn đau nữa. Tiên sinh thật là thần y!"

Hứa Đà đáp lại:

"Lão phu làm nghề y, chưa từng thấy cảnh này, quân hầu thật là thiên thần!"

Đó chính là khung cảnh "cạo xương chữa độc", anh hùng trọng anh hùng. Các tướng sĩ bên cạnh không ai là không kính phục.

Đổi lại là bạn hay tôi, e rằng đã đau chết từ lâu, không đau chết thì cũng sợ chết — cái "bạo lực" âm trầm mới khiến người ta nổi da gà.

Mới thấy thuốc mê là một phát minh vĩ đại biết bao!

Thế là tôi bèn tìm hiểu xem, người đầu tiên trên thế giới phát minh ra thuốc mê là ai?

— Ai ngờ đâu sau một hồi tra cứu, lại phát hiện ra đó chính là Hứa Đà!

Ông đã qua nhiều lần thử nghiệm, nghiên cứu kỹ lưỡng, từ hoa dương kim (mạn đà la) chiết xuất ra tinh hoa chế thành thuốc mê, gọi là "Ma Phế Tán", có thể gây mê toàn thân khiến người ta không còn cảm giác. Nhờ đó có thể mổ bụng xẻ lưng, cắt bỏ khối tích tụ, cắt đoạn ruột rửa sạch, loại bỏ bệnh tật bẩn thỉu, sau đó khâu lại, đắp thần cao lên, bệnh nhân bốn năm ngày là vết thương lành, trong vòng một tháng là hồi phục. Những ca phẫu thuật ngoại khoa độ khó cao đến mấy cũng diễn ra suôn sẻ.

"Ma Phế Tán" là loại thuốc mê sớm nhất trên thế giới, sớm hơn phát minh năm 1842 của người Mỹ tên Long tới hơn một ngàn sáu trăm năm. Phương thuốc của Hứa Đà không được lưu truyền lại là vì kiêu hùng Tào Tháo bị đau đầu khôn nguôi, nhưng lại nghi ngờ việc phẫu thuật mổ hộp sọ của Hứa Đà là mượn cớ để hại mình, nên đã từ chối điều trị, lại còn giam Hứa Đà cho đến chết trong ngục.

Lúc lâm chung, ông cố gắng giao lại phương thuốc (gồm hoa mạn đà la, hương bạch chỉ, đương quy, xuyên khung, thiên nam tinh...) cho viên cai ngục giữ giùm. Cuốn sách ghi chép kinh nghiệm hành y cả đời cùng phương thuốc quý giá đó, vì viên cai ngục sợ hãi không nhận nên đã nhạt nhòa mất hút từ đó.

"Ma Phế Tán" tuy bị thất truyền, nhưng vào thời đó quả thực đang được sử dụng, cứu sống vô số người.

Nói như vậy, trước khi cụ ông cạo xương chữa độc cho Quan Công, có phải đã đắp một lớp "Ma Phế Tán" lên vết thương, để hoa mạn đà la tha hồ phát huy công năng gây mê giảm đau của nó rồi mới "biểu diễn" một trận? Nếu đúng thế, trách sao Quan Công bằng xương bằng thịt lại từ tốn tự tại, ngạo thị đồng lứa, uy phong đến mức khiến người ta trố mắt lè lưỡi như vậy.

Rốt cuộc có chuyện quan y cấu kết hay không?

Là diễn xuất tốt hay là kịch bản hay?

Hai người họ liệu có phải đã lừa chúng ta suốt hai ngàn năm nay?

Quả là một vụ án treo.