Một lần được bạn mời ăn một nồi canh súp, gồm mây cá, nhân tôm, thịt nạc, măng thái lát, xá xíu, trứng hoa... Canh mây cá rất tươi ngon, ở giữa có vài miếng màu khá đậm, không phải vân nhĩ, cũng chẳng phải nấm đông cô, lớp vỏ hơi giòn, bên trong là lớp mỡ béo ngậy, khẩu cảm kỳ lạ, chẳng phải chay cũng chẳng phải mặn, hóa ra là "mào ngỗng" — một con ngỗng chỉ có một cái "mào" dạng khối u, cho nên một nồi canh phải dùng đến mấy cái. Chúng ta ngày thường ăn ngỗng phá lấu Triều Châu, ngỗng quay Quảng Đông, cái cổ dài là thấm vị nhất, gặm từ từ, nhưng cái "mào" đó thì ai ăn? Nhìn như khối u hay mụn nhọt lớn. Lại còn lấy cái mào gà đỏ như máu làm món ăn? Bạn nói xem ảnh hưởng khẩu vị biết bao.

Từ trên xuống dưới con heo đều là bảo vật, không có chỗ nào là không ăn được. Các bộ phận trên cơ thể không nói làm gì, chỉ riêng cái đầu, các cửa hàng đồ khô Nam Bắc ở Thượng Hải đã ép phẳng đầu heo thành hình con bướm, tạo thành "mặt cười lạp xưởng" để mừng năm mới. Tai, mắt, lưỡi heo, lại thêm cuống họng gọi là "quản đình", hàm trên gọi là "thiên thang", sợi ruột nhỏ bên cạnh cuống họng gọi là "trúc tràng"... toàn là những món ăn độc lạ. Cũng có những món kỳ lạ không hiểu nổi, người ta đem phần thịt giòn dày béo đó đi phá lấu rồi thái miếng.

"Chà, vật thể có hai cái lỗ này trông xấu quá!"

"Là mõm heo đấy."

Heo có thói quen dùng mũi ủi khắp nơi. Vì lười, thay thế cho hoạt động tay chân, ủi bùn, ủi phân, nước thải, rau rác... (dĩ nhiên bao gồm cả nấm kim cương đen tỏa hương thơm kỳ diệu trong rừng), lâu dần, mõm heo có độ nhạy cao, phát triển phong phú, trở thành một miếng thịt kỳ lạ. Nhưng bạn ăn cái mũi, liệu có liên tưởng đến gỉ mũi của nó không?

Thôi bỏ đi, lòng già, lòng non, bóng đái đều có người thích ăn.

So ra thì cái dạ dày — cửa ngõ đầu tiên của thức ăn — vẫn chưa bị ô nhiễm quá mức nhỉ? Dạ dày rất thú vị, gọi là "khấu", khấu cá, khấu chẫu rọc, giòn sần sật mà không vị, có dạng miếng nhỏ hơi xoắn, giống "môi" hơn là giống "khấu", không biết vì sao lại có tên như vậy?

Cá ngoài ruột, dạ dày và thịt, vảy cũng là một món ăn. Chúng ta thấy người bán cá ngoài chợ dùng dao, dùng nạo đánh vảy sạch sẽ gọn gàng, nhưng cũng có người giữ vảy cá lại dùng nấu canh, ngoài vị ngon của cá còn chứa các thành phần dinh dưỡng như canxi, phốt pho. Canh vảy cá sau khi nguội lạnh lại sẽ đông thành dạng thạch, đó chính là "thạch vảy cá" mà tôi từng ăn. Vảy cá còn có thể chiên giòn. Cái mang cá màu đỏ tanh nồng, không thịt không mỡ, cũng được lăn muối tiêu chiên giòn, cả hai biến hóa thành món nhắm rượu, có thể xem là "dùng đến tận cùng", tính toán chi ly.

Nói đến chiên rán, ở các hàng ăn vặt Bắc Kinh, ngoài thịt cừu xiên nướng chiên thường thấy, còn có nhộng tằm chiên, bọ cạp chiên, pín cừu chiên, cật cừu chiên, chim sẻ chiên, châu chấu chiên... thật sự không dám ăn, nếm thử cũng không xong.

Sau này còn có quạ chiên, là món ăn nổi tiếng của Cung điện nước Sở, lưu truyền đến tận ngày nay, người Trung Quốc cái gì cũng từng ăn qua lại bắt chước Sở Hoài Vương "nướng quạ". Quạ gọi là "lão quạ", thịt nó hơi chua, nhưng chủ trị bệnh gầy yếu ho hắng, lao hạch xương tủy, nướng, quay, chiên đều được. Người Nhật gọi gà nướng là "thiêu điểu", thực ra người Trung Quốc chim gì cũng quay lên ăn được, bao gồm cả loài chim thượng phẩm, kiêu ngạo thanh cao như thiên nga!

Cóc ghẻ mà đòi ăn thịt thiên nga? Cóc ghẻ cũng có người coi là mỹ vị đấy. "Thiềm thừ" là tên mỹ miều văn nhã của nó, cảnh giới cao nhất là sống trên Cung Trăng. Trôi dạt xuống nhân gian thì bị nướng treo, chiên giòn, làm đồ nhúng lẩu. Cóc ghẻ đầy mình mụn nhọt dâm uế, thà ăn chẫu rọc da nhẵn thịt mềm cho xong, chẫu rọc nổi tiếng với đôi chân căng tròn mỹ miều, mọi người chọn nguyên liệu đều dùng đùi chẫu rọc, các phần khác gầy gộc nhạt nhẽo. Có người thích da ếch, một món "Lục bì hồng ti" chính là dùng ớt đỏ thái sợi xào săn da ếch xanh, thêm rượu thêm gừng băm, giòn ngon vừa miệng, nhưng tôi thấy hiệu quả thị giác còn tốt hơn.

Rắn, chuột, côn trùng, kiến, quái thú, vì tò mò nên sẽ nếm thử, cá tầm Trung Hoa, cá oa oa, bít tết cá sấu... Tôi không đành lòng ăn thai hươu, thai cừu, thai báo, nhưng như ma xui quỷ khiến không cẩn thận, trong lúc không hay biết, tôi lại từng ăn qua thai nhi người. Nhớ lại cũng có một cảm giác không sao tả xiết.

Cũng có một số món ăn kỳ lạ, nhìn chữ không đoán ra được nguồn cơn.

Món "Tiền lừa" mà Từ Hi Thái hậu thích ăn nhất, bà đặc biệt dùng để đãi khách quý nước ngoài. Một chiếc đĩa nhỏ tinh xảo, bên trên bày mười mấy miếng "thịt" hình tròn màu đỏ, từng vòng từng vòng như vòng tuổi của cây, ở giữa rỗng, rất đẹp mắt. Khách nước ngoài gặng hỏi, nữ quan bên cạnh đỏ mặt không tiện nói — hóa ra cơ quan sinh dục của lừa là lớn nhất trong số các loài động vật ("Phan, Lừa, Đặng, Tiểu, Nhàn" là ngũ đại bí phương của đàn ông), cắt xuống nướng lên, rồi thái thành mười mấy miếng mỏng, trông như đồng tiền xu, nên gọi là "Tiền lừa", vô cùng quý giá, là bổ phẩm cao cấp dưỡng thận, ngự trù chế biến tinh xảo, Từ Hi coi như cực phẩm mới dùng đãi khách và tự ăn, ai ngờ cả bàn kinh ngạc buồn nôn, lại không tiện nói một từ "Không".

Món ăn đường phố "Tiễn mẫn tử", nghe qua rất "chán", đó là món bánh mát làm từ bột đậu xanh, cắt thành từng khối vuông nhỏ hoặc khối hình thoi nhỏ, rồi dùng tỏi rán thơm, khi ăn rưới sốt bơ đậu kỷ, tỏi xay, gia vị và rau mùi. Lớp vỏ hơi cháy xém, bên trong mềm thơm, không phải dầu mỡ thịt thà, món chay, nhưng cũng ngấy.

Món "Bò cạp cừu" chính là xương sống của cừu, sau khi nấu canh tươi ngon khiến người ta cảm động, tảng xương lớn đó có thể chấm sốt đại giáng, hoặc dùng ống hút hút tủy xương bên trong, ăn rất thô ráp bình dân. Đến nay tôi vẫn không rõ nên là "Dương hạt tử" (Cừu nêm) hay "Dương hạt tử" (Cừu bọ cạp). Loại trước là vì nó "là xương sống của cừu, hình dáng như cái chốt", nên có tên. Nhưng loại sau lại vì "mặt cắt ngang thành hình chữ 'Nha', giang ra như con bọ cạp", nên được ví cùng nhau. Tôi khá thích tên "Cừu bọ cạp" hơn, hai thứ vốn không liên quan gì nhau lại có duyên gặp gỡ, hơn nữa tôi không ăn bọ cạp, vậy thì ăn cừu bọ cạp cũng coi như là sự thỏa mãn về mặt tâm lý rồi.

Con cáo sau khi bị lột da thì giá trị tụt dốc thảm hại, kết cục thấp kém, một bộ khung xương giá mười nhân dân tệ, bán cho người ta nấu canh — tôi cười hỏi: "Có bị hôi nách không? Uống vào có di chứng gì không?" Người bán đáp: "Tuyến mồ hôi của cáo có hương thơm kỳ lạ có thể làm nước hoa kích dục đấy!"

Ăn một miếng lau miệng một cái như vậy, chẳng phải biến thành "hồ ly" sao.