Bọn cớm đang chờ tôi bên ngoài quán bar. Hai tên da trắng mặc sắc phục đứng quanh chiếc xe ô tô tôi đang đậu. Tôi tính quay trở vô hẻm, nhưng chưa kịp thì một tên chỉ tay quát “Ê!”.
Tôi ngại chuyện né tránh đường đạn, đành chịu đứng lại.
“Chào quý ông”.
Một tên lịch sự điển trai, còn tên kia chắc mới ra trường, hai tai to căng ra, cặp mắt to như ốc nhồi.
“Ezekiel Rawlins đấy hở”, tên nọ hỏi.
“Có việc gì không ạ?”
Hấn xức dầu thơm, mặt mũi láng bóng, tôi ngỡ là hắn đổ mồ hôi.
“Chúng tôi đến bắt ông” - hắn nói ra ngay.
Tên cớm Fish nhanh tay tra còng, tôi đỡ không kịp.
“Bước vô xe”, tên cớm mắt lồi nói nhỏ vô tai tôi.
Tôi nghe theo, hắn còn đẩy tôi tới bước hụt chân vô dãy ghế sau. Vừa đặt chân vào trong, hắn đóng sầm cửa lại.
“Xin lỗi các ông!”. Tôi la lên khi xe chạy về bót cảnh sát. “Tôi có tội tình gì đâu!”. - Tôi vẫn vui vẻ có lẽ vì thiếu ngủ, mà cũng có thể tôi đã bỏ cuộc như bao nhiêu bạn bè khác.
Tên cớm điển trai quay lại nhìn tôi nói. “Tội giết người”, giọng hắn nhỏ nhẹ. “Và tội đồng lõa”.
Tôi ngồi lặng thinh một chỗ sau xe.
Thám tử Lewis ngồi chờ tôi ở bàn giấy phía trưởc. Hắn bảo lính gác cần gặp riêng tôi và lui về văn phòng, nơi Quiten Naylor làm văn phòng trước kia. Quinten là thám tử da đen từng phục vụ tại sở cảnh sát. Có lẽ hắn dời lên trên lầu hoặc là đi chỗ nào mấy năm tôi không gặp. Bạn có thể nhìn ra hàng chữ màu đen chạy tên “Thám tử Arno Lewis”.
Lewis tháo còng ra, chỉ còn tôi với hắn, cửa khóa.
“Tôi bị bắt rồi sao?”, tôi hỏi.
Lewis dáng người cao gầy. Đầu mông nhô lên giữa đỉnh. Câu này Martin hay nói đùa với những tên ốm nhom.
Lewis gỡ mắt kính gọng đen ra kê ngón tay phía trên mắt. “Ông đã thua rồi, Ezekiel”.
Tôi cảm thấy có một vật gì cào ngay giữa ngực. Tôi phải ráng giữ lấy một phần hơi thở để được bình tĩnh.
“Chuyện gì vậy, ông bạn?”
“Ngồi xuống đi”.
“Tôi không thích ngồi. Tôi muốn ông cho biết chuyện gì vậy?”
Arno ngồi xuống. Sở dĩ hắn được tiếng là một tay cớm có trình độ, tôi ít khi được gặp một tên như vậy bởi không ai dám uy hiếp hắn. Hắn không cần đề phòng khi nhìn thấy tôi đứng trước mặt. Bởi hắn làm chủ bên trong này dù bạn đang đứng hay ngồi.
“Tôi có hai đơn kiện đây, ông Rawlins”, Lewis chìa ngón tay dài thòng ra chỉ cái bao thư màu vàng đặt trước mặt “Hai cái đơn thưa tội giết người”.
“Mẹ kiếp!”
“Cái đơn thứ hai sau khi ông bày trò chế nhạo tôi với nàng Clovis MacDonald. Mà này, Clovis cho tôi hay ông bắt cóc người yêu và người bà con của nàng. Vả lại trong lá đơn thứ hai tố cáo ông đến chỗ sân tập thể dục Herford dò la tin tức Terry Tyler. Sáng hôm qua, xác hắn được tìm thấy trong ngôi nhà bỏ hoang”.
“Tôi đang tìm cho ra”, tôi nói. “Chuyện đó có, nhưng tôi chưa tìm ra hắn. Còn gì nữa không?”. Tôi ngồi xuống đối diện với Lewis.
“Cảnh sát trưởng Styles ở Beverly Hills báo cáo đang cho mở cuộc điều tra một vụ án và ông còn che giấu những thông tin liên quan đến kết cục vụ án đó”.
Tôi mới vỡ lẽ bọn cớm da đen muốn được thăng cấp thì phải học cách ăn nói như bọn da trắng trình độ lưng chừng.
“Vụ án nào?”
“Vụ một nạn nhân tên là Albert Cain”.
“Hắn bị giết chết à?”. Tôi có ý hỏi cho tôi hơn là hỏi lại Lewis.
“Cảnh sát trưởng Styles cho là cái chết của hắn có nhiều “nghi vấn”. Chỉ có ông biết rõ thôi”.
“Tôi chưa nhìn thấy hắn lần nào. Tôi thề là không biết hắn bị bắn. Sau đó, tôi nghe hắn đã chết. Thân nhân đến nhờ tôi đi tìm người cùng làm chung chỗ”.
“Người đó là ai?”
“Elizabeth Eady”.
Lewis ghi lại tên.
“Còn chuyện Tyler thì sao?”. - Lewis hỏi.
“Hắn là tay ghi phơi cá độ, tôi thích tới đó ghi. Chỉ có bấy nhiêu chuyện”.
“Nếu thật như vậy sao lại có người tả hình dạng ông và hắn đang học võ trước sân thể dục cách nay hai ngày”.
“Có gì đâu, ông. Nó chơi khăm. Bởi hắn là võ sĩ quyền anh hắn muốn giở ngón với tôi”.
“Chúng tôi có lệnh bắt ông, Easy. Theo yêu cầu Sở cảnh sát Beverly Hills, chúng tôi chuyển ông qua đó. Lewis không thích tôi. Hắn là một tên cớm, còn tôi là một nghi can, chỉ có vậy. Hắn không thể hành hung hay làm nhục tôi trừ khi có đủ chứng cớ. Hắn không màng chuyện tôi khai dối. Ai cũng muốn khai dối nếu biết mình sẽ ngồi tù. Hắn cũng biết nói dối nếu người ta bắt hắn vô tù”.
“Bắt đi luôn hay sao?”. - Tôi hồi hộp vì biết là Arno nghe rõ. “Nhưng ông đã bắt nhầm người rồi”.
“Nhầm thế nào được”.
“Lúc Saul Lynx thuê mướn tôi”.
“Ai cơ?”
Tôi kể lại cho gã nghe Saul Lynx đến gặp tôi lúc sáng sớm.
“Kể ra thì”, tôi nhắc thêm, “lúc hắn đến thuê mướn, tôi chẳng biết gốc gác nhà nó là ai, tôi chỉ nghe phong phanh, ông hiểu ý tôi nói chứ”.
Lewis chẳng hiểu gì sất, hắn cũng ráng nghe.
“Lúc tôi ra về anh chàng Styles này mới bắt tôi bỏ tù. Tôi không nghe hắn nhắc lại cái chết của Cain. Không nói gì hết. Đùng một cái, bây giờ mới hay là hắn bị bắn chết. Không chỉ có vậy, lẽ nào hắn bị giết chết. Thật phi lý”.
Tôi thích nhất ở Lewis có một điểm là mọi người có thể biết hắn đang nghĩ ngợi. Cụ thể như tên cớm Styles hoặc lá đơn kiện gởi tới khiến gã lo âu.
“Ông không hay biết gì chuyện cò Styles đã biết hết mọi chuyện vừa qua?”
“Tôi có biết gì đâu”, tôi vươn vai nói “Ông từng biết những kẻ liều lĩnh. Chuyện này tôi biết từ lâu lúc Styles còn đeo lon trung sĩ, chính gã bắt Marlon Eady, người anh em một mẹ khác cha với Elizabeth Eady. Styles bắt hắn đi nhưng lệnh bắt không lưu trong hồ sơ”.
Lewis ngồi ngay người lại. “Do đâu ông biết chuyện đó?”.
“Thì nêu câu hỏi”.
“Vậy tôi nên hỏi ai, Ezekiel”.
“Làm sao tôi biết được, không biết”. Nói ra vậy tức là tôi tạo ra cái cớ gã hành hung tôi, nên tôi phải biết giữ im lặng về chuyện hồ sơ của luật sư Hodge lâu hơn chút nữa”.
“Nếu muốn được giúp đỡ thì phải giúp tôi chứ”, Lewis nói. “Ông nên nhớ không có ai ở đây ra tới ngoài Tòa thị chính thích nghe chuyện một tên cớm bị thoái hóa, họ chỉ muốn được nhìn thấy người nào không sa ngã”.
Lewis hoàn toàn khác với Quinten Naylor, tay này có vẻ lý tưởng hơn, tin tưởng luật pháp là trên hết, cảnh sát là công cụ bảo vệ cái tốt. Quentin căm ghét tên cớm đã thoái hóa. Lewis cho luật pháp chẳng khác gì đồng tiền có hai mặt xoay chiều nào cũng được. Bọn tội phạm là quân vô lại sống nhờ những tay giàu có, làm ăn lương thiện. Bọn cớm cũng vậy thôi được trả tiền để dìm bọn xâu kia xuống.
Hắn dọa tôi, nhưng cũng may điều đó khiến tôi lo không dám nói, không thì toi mạng.
“Tôi không muốn làm phiền cò Styles”. Tôi vừa nói vừa xoa chỗ sưng đau trước ngực “Tôi chỉ nói chuyện với gã một lần rồi thôi, nhưng có ai bỏ tù tôi đâu. Không phải vì gã”.
Tôi đang ở bên bờ vực thẳm ngay bên ngoài lãnh địa tiểu bang. Bên trong gian phòng tối om. Lewis chỉ cần bắt tôi bỏ tù rồi nhấc máy gọi, hắn không còn lo nghĩ gì đến tôi nữa.
“Ông biết tôi không muốn làm phiền, Rawlins”, gã nói.
Ánh đèn hắt vô mắt kiếng, một thứ ánh sáng mờ đục. “Một nhân viên cảnh sát can tội những nhiễu mọi người đều căm phẫn. Chẳng ai muốn chuyện đó”.
“Cho tôi về đi, ông” - tôi nói rõ từng chữ một.
“Làm sao tôi dám làm chuyện đó?”
“Mười lăm năm sau, khi ông đã về hưu mỗi lần vô giường ngủ nhìn bàn tay không còn vấy máu. Thế đấy. Ông thấy yên tâm, ngủ một giác cho tới sáng”.
“Tôi ngủ say như chết”.
“Nhưng rồi mọi chuyện sẽ vơi đi. Người ta thì già thêm”, tôi nói thêm vô, “Tôi xin thề không làm điều gì sai trái. Nàng Eady là một người con gái da đen ai cũng muốn được gặp nàng. Chỉ có tôi là không xúc phạm gì đến nàng. Ông cho tôi về đi, tôi chịu ơn ông. Ông mà giao tôi cho cò Styles, gã sẽ giết tôi. Tôi không đùa với tay đó, gã sẽ giết tôi”.
“Nhưng nếu tôi thả cho ông đi, rồi sáng bữa sau ông lại trở vô thì sao?. Ờ, ông lại trở vô nhưng lúc này không ai biết ông ở đâu. Cò Styles báo cáo với sếp dặn dò tôi còn hai tên da trắng lịch sự giải ông về đây là đã có lệnh bắt ông. Vậy ai chui vô đó?”.
Chỉ người tài năng lỗi lạc mới lập luận theo đúng logic. Người suy luận theo logic có thể nhìn thấy cái chết trước mắt, còn với lũ mồi thì đó chỉ là cái bóng mờ. Tôi nhìn thấy cái chết trong lý lẽ Lewis đưa ra.
“Tôi chui vô đó, thưa ông Lewis”, tôi nói. “Tôi không liên can gì tới mấy người đó. Họ nhờ tôi đi tìm một người bạn tôi nhận lời ngay. Tôi nói thật đó”. - Còn nhiều cái tôi muốn nói nữa, nhưng tìm chưa ra chữ.
“Nhà ông ở đâu, Rawlins” - Lewis hỏi.
Tôi biết ngay hắn muốn thử, nên phải khai thật. Lewis nhìn tôi một hồi mới gật. Hắn lôi trong hộc bàn ra một mảnh giấy chìa mép giấy về phía tôi. “Chúng tôi lấy được địa chỉ cách đây một tiếng”.
“Vậy tôi về được chứ?”
“Được”, hắn nói. “Về ngay đi”
Tôi đứng dậy bưởc ra cửa, chưa kịp thở được một hơi. Tại sở cảnh sát có buồng điện thoại, nhưng tôi đi tới thêm ba dãy phố nữa và đứng gọi ngoài đường phố.
“Raymond hở?”, nghe tiếng nói trong máy tôi hỏi ngay.
“Có gì không Easy?” - giọng hắn còn ngái ngủ. Thường ngày hắn ngủ tới trưa.
“Bình tĩnh nào, tôi tưởng là đường dây của tên đi báo cáo cậu. Trong quán bar không còn ai hết”.
“Ai đây cậu biết không?”
“Tôi chưa biết. Giữ máy chờ, tôi tưởng đâu mình nghĩ ra cách tìm hắn”.
“Cách nào?”
“Cậu phải tin tôi mới được, Raymond”.
Cả hai lặng thinh. Chỉ còn nghe tiếng hơn thỏ trong máy, tiếng vài chiếc xe hướng ra phố.
“Cậu đừng đùa với tớ chứ, Easy?”.
“Tôi không đùa đâu, Ray”.
“Cậu cũng biết là tớ phải giết một tên”.
“Thôi để sáng mai tôi sẽ nói chuyện với cậu”.
Tôi đón xe buýt trở lại chỗ John.
Ngồi trong xe nhìn ra đại lộ Central Avenue. Giờ này phố còn thưa người. Những năm đầu thập niên sáu mươi, người nào cũng có việc làm. Xe buýt giờ đó chỉ còn mấy người già bà mẹ trẻ phải đưa con đi học trễ giờ.
Phần đông là dân da đen. Da màu mà hào hiệp. Những người phụ nữ có đôi mắt sâu thật khó hiểu. Những người như Betty đã từng mất mát quá nhiều không biết nên ghét hay thương. Và còn bọn trẻ nữa, như bọn Spider và Terry T, tương lai mù mịt. Mỗi khi bọn chúng phá ra cười nhìn thấy ta phải khóc thét. Bởi mặt trái của tiếng cười, đó là tiếng kêu rỏn rẻng của những chùm dây xích sắt. Không phải thứ dây xích xiềng tội phạm; phải gọi đó là thứ xiềng xích ta mang theo người đã từ bao lâu ăn sâu vào xương tủy. Ta mang vô người chẳng có ai nhận ra nó, thậm chí ngay cả bọn mình đây.
Trên đường về tới nhà đầu óc tôi cứ quay cuồng theo hai chữ tự do rồi sẽ đến với mọi người. Nhưng còn bao nhiêu thế kỷ bị xiềng xích kia thì sao? Một khi ta được giải phóng rồi thì sẽ đi về đâu?
