Thế rồi, khi đã quen dần với công việc và nắm bắt được các mối thông tin, tôi chẳng còn cần đến trí tưởng tượng bay bổng quá nhiều nữa, mà có thể lấp đầy các cột báo của mình mà chẳng mớ gì phải bước ra khỏi biên giới của sự thật phũ phàng.

Tôi kết thân với phóng viên của các tờ báo khác, chúng tôi trao đổi những mục “thường kỳ” cho nhau và nhờ thế mà đỡ đi khối việc. Những mục “thường kỳ” ấy là các nguồn tin tức cố định, chẳng hạn như tòa án, lượng vàng thỏi sản xuất, những mẻ thu hoạch tại các xưởng nghiền quặng, và các vụ khám nghiệm tử thi. Do ai nấy đều giắt súng kè kè bên người, chúng tôi gần như ngày nào cũng có một vụ khám nghiệm, thế nên mục này nghiễm nhiên được xếp vào danh sách “thường kỳ”.

Thời đó báo chí xôm trò ra phết. Đối thủ lớn nhất của tôi trong làng phóng viên là Boggs bên tờ Union. Hắn là một phóng viên cừ khôi. Cứ ba bốn tháng hắn lại ngà ngà say một trận, nhưng nhìn chung hắn là một tay uống rượu cẩn trọng và khôn ngoan, dù lúc nào cũng sẵn sàng tạt ngang tạt ngửa chọc phá phe địch. Hắn có một điểm ăn đứt tôi: hắn lấy được bản báo cáo trường học hằng tháng còn tôi thì chịu, bởi vì vị hiệu trưởng cực kỳ căm ghét tờ Enterprise. Một đêm tuyết rơi nọ, khi bản báo cáo sắp đến hạn nộp, tôi bước đi trong lòng nặng trĩu tự hỏi không biết làm sao để tóm được nó. Chẳng mấy chốc, đi được dường như vài bước trên con phố vắng ngắt, tôi đụng mặt Boggs và liền hỏi hắn đang đi đâu.

“Đi lấy báo cáo trường học.”

“Tôi đi cùng với.”

“Không, anh bạn. Xin lỗi nhé.”

“Tùy anh thôi.”

Con trai của một chủ quán rượu đi ngang qua mang theo bình punch nóng bốc nghi ngút khói, và Boggs hít hà hương thơm ngào ngạt với vẻ biết ơn. Hắn đắm đuối ngước nhìn theo thằng bé và thấy nó rẽ vào cầu thang tòa soạn Enterprise. Tôi liền nói:

“Ước gì cậu giúp tôi vụ trường học đó, nhưng vì cậu không chịu, đành chạy lên văn phòng tờ Union xem họ có cho tôi mượn bản thảo in thử sau khi xếp chữ không vậy, dẫu tôi chẳng mảy may hy vọng họ sẽ làm thế. Chúc ngủ ngon.”

“Đứng lại một phút xem nào. Tôi thừa sức lấy cái báo cáo rồi ngồi chơi với mấy tay kia một lát, trong lúc anh sao chép nó, miễn là anh chịu ghé qua chỗ hiệu trưởng cùng tôi.”

“Thế mới là người có lý chứ. Đi thôi.”

Chúng tôi lội bì bõm qua đôi dãy nhà ngập tuyết, lấy được bản báo cáo rồi quay về tòa soạn. Đó là một tài liệu ngắn và chẳng mấy chốc đã được chép xong. Trong lúc ấy Boggs tự tiện múc rượu punch uống. Tôi trả lại bản thảo cho hắn và hai đứa kéo nhau đi xem khám nghiệm tử thi, bởi chúng tôi vừa nghe tiếng súng nổ cận kề. Chẳng mất mấy thời gian để thu thập chi tiết, vì đó chỉ là một vụ án mạng tầm thường ở quán rượu chẳng có gì hấp dẫn công chúng, và rồi chúng tôi đường ai nấy đi.

Mãi đến tận ba giờ sáng, khi báo đã lên khuôn và chúng tôi đang có buổi biểu diễn xả hơi như thường lệ — vì vài tay thợ in hát rất hay còn số khác lại gảy ghét guitar và cái thứ ác ôn mang tên đàn accordion — thì ông chủ tờ Union sải bước xông vào, hậm hực hỏi xem có ai nghe ngóng được gì về thằng cha Boggs hay bản báo cáo trường học không. Chúng tôi thuật lại sự tình, thế là tất cả nhất loạt đổ xô đi tìm kẻ tội đồ. Chúng tôi tìm thấy hắn đang đứng trên một cái bàn trong một quán rượu, một tay cầm chiếc đèn lồng sắt tây cũ kỹ, tay kia cầm bản báo cáo trường học, thao thao bất tuyệt mắng nhiếc một lũ thợ mỏ xứ Cornwall đang say mèm về tội phung phí tiền thuế công quỹ cho giáo dục “trong khi hàng trăm hàng vạn con người lao động chân chính nghèo khổ đang đói lả đến mức sắp gặm cả whiskey tới nơi rồi.” [Tiếng vỗ tay náo loạn.] Hắn đã nhập tiệc trác táng với đám người đó từ nhiều tiếng đồng hồ nay. Chúng tôi lôi xềnh xệch hắn đi rồi nhét lên giường.

Dĩ nhiên là chẳng có bản báo cáo trường học nào xuất hiện trên tờ Union cả, và Boggs bắt tôi phải chịu trách nhiệm, mặc dù tôi hoàn toàn vô can, chẳng hề có ý định hay mong muốn gì việc nó biến mất khỏi trang báo đó, và cũng buồn không kém bất cứ ai vì tai nạn trớ trêu ấy.

Nhưng chúng tôi vẫn hòa thuận với nhau. Vào ngày bản báo cáo trường học đến hạn kỳ tới, ông chủ mỏ “Genessee” cấp cho chúng tôi một cỗ xe ngựa và bảo hai đứa xuống đó viết vài dòng về mỏ quặng — một yêu cầu vô cùng quen thuộc và luôn được hoan hỉ nhận lời mỗi khi có người cung cấp xe cộ, bởi chúng tôi cũng thích những chuyến đi dã ngoại vui vẻ chẳng kém ai. Chẳng mấy chốc chúng tôi tới nơi — hóa ra chẳng có gì ngoài một cái lỗ sâu chín mươi bộ dưới lòng đất, và chẳng có cách nào leo xuống ngoài việc bám lấy một sợi dây thừng để người ta thả xuống bằng một chiếc tời quay. Mọi công nhân vừa đi đâu đó ăn trưa mất tiêu. Tôi thì không đủ sức để níu giữ cái trọng lượng phì nhiêu của Boggs; thế nên tôi cắn một cây nến chưa đốt vào miệng, thắt một vòng lèo ở đầu dây thừng để nhét chân vào, nài nỉ Boggs đừng có lăn ra ngủ hay để cái tời vượt khỏi tầm kiểm soát, rồi tôi đu mình thả xuống giếng mỏ. Tôi chạm đáy với bùn lóng ngóng bám đầy người cùng đôi khuỷu tay bầm dập, nhưng bình an vô sự. Tôi châm nến, quan sát lớp đá, chọn vài mẫu vật rồi hét lên bảo Boggs kéo lên. Không một tiếng đáp. Lát sau, một cái bóng đầu người xuất hiện lấp ló trong vòng tròn ánh sáng ban ngày tít trên cao, và một giọng nói vọng xuống:

“Cậu sẵn sàng cả chưa?”

“Xong xuôi rồi — kéo lên đi.”

“Cậu ngồi có thoải mái không đấy?”

“Hoàn toàn thoải mái.”

“Chờ một lát nữa được không?”

“À được chứ — tôi có vội vã gì đâu.”

“Thế nhé — chào cậu.”

“Ơ hay! Cậu đi đâu thế?”

“Đi lấy báo cáo trường học đây!”

Và hắn chuồn thật. Tôi kẹt léo ở dưới đó đúng một tiếng đồng hồ, khiến đám công nhân được một phen há hốc mồm khi họ kéo tời lên mà lại tóm ngay được một thằng đàn ông thay vì một thùng quặng đá. Tôi đành lủi thủi đi bộ về nhà — dài tận năm dặm — dốc ngược dốc xuôi. Sáng hôm sau tờ Union lại chẳng có lấy một dòng báo cáo trường học nào; nhưng tờ của chúng tôi thì có.

Sáu tháng sau khi tôi bước chân vào làng báo, thời kỳ “vàng son” huy hoàng của miền đất bạc Silverland bắt đầu, và chúng kéo dài với vẻ rực rỡ không hề suy suyển suốt ba năm trời. Mọi khó khăn trong việc lấp đầy các cột báo “tin địa phương” bỗng chốc bay biến, và rắc rối duy nhất giờ đây là làm sao nhồi nhét cho hết cái thế giới sự kiện cùng đủ thứ chuyện xảy ra ào ạt trúng vào cái lưới văn chương của chúng tôi mỗi ngày vào những cột báo đã được kéo dài. Virginia đã vươn lên thành thị trấn “sống động” nhất so với độ tuổi và dân số mà nước Mỹ từng sản sinh. Vỉa hè lúc nhúc người — đến mức thực ra chẳng dễ gì mà lội ngược dòng người đông đúc ấy. Bản thân đường phố cũng ken đặc những xe chở quặng, xe hàng và các phương tiện khác. Dòng người xe cứ nối đuôi nhau bất tận. Do quá đỗi đông đúc, các cỗ xe ngựa thường xuyên phải chờ đến nửa tiếng mới có nổi một cơ hội băng qua con phố chính. Niềm vui ngự trị trên từng gương mặt, và trong ánh mắt ai nấy đều ngời lên một sự phấn chấn đến cuồng nhiệt, gần như dữ dội, thể hiện rõ những mưu toan làm giàu đang sục sôi trong từng bộ óc và niềm hy vọng tràn trề đang thống trị mỗi trái tim. Tiền bạc nhiều như cát bụi; ai nấy đều tự coi mình là kẻ giàu có, và chẳng tài nào tìm thấy nổi một gương mặt ủ dột nào trên đời. Nào các đội quân nhân, đội cứu hỏa, ban nhạc kèn đồng, ngân hàng, khách sạn, nhà hát, những chốn vũ trường xập xình, các tụ điểm cờ bạc mở toang cửa, những buổi tụ họp chính trị, các cuộc diễu hành dân sự, đánh nhau ngoài phố, án mạng, khám nghiệm tử thi, bạo loạn, cứ cách mười lăm bước chân lại có một tửu quán, rồi một Hội đồng Thành phố, một Thị trưởng, Trắc địa gia Thành phố, Kỹ sư Thành phố, Trưởng Ty Cứu hỏa cùng các Phó Nhất, Nhì, Ba, rồi Cảnh sát trưởng, Đội trưởng Cảnh sát và một lực lượng an ninh hùng hậu, hai Hiệp hội Môi giới Mỏ, cả chục nhà máy bia cùng sáu cái nhà giam và trạm cảnh sát đang hoạt động hết công suất, cộng thêm chút râm ran bàn tính chuyện xây một ngôi nhà thờ. Thời kỳ “vàng son” đang nở rộ huy hoàng! Những tòa nhà gạch lớn chống cháy mọc lên san sát trên các con phố chính, và những khu ngoại ô nhà gỗ thì cứ vươn ra tứ phía. Giá đất nền phóng vút lên mức đến chóng mặt.

Mạch quặng vĩ đại “Comstock” trải dài cái thân hình giàu có của nó xuyên suốt thị trấn từ bắc chí nam, và mọi mỏ quặng trên đó đều đang được khai thác một cách cực kỳ hăng hái. Chỉ riêng một trong số những mỏ đó đã sử dụng tới sáu trăm bảy mươi lăm nhân công, và trong các kỳ bầu cử, thiên hạ rỉ tai nhau câu cửa miệng rằng: “phe ‘Gould and Curry’ ngả về đâu, thành phố ngả theo đó.” Tiền công lao động là bốn đến sáu đô-la một ngày, họ làm việc theo ba “ca” hoặc ba tốp, và tiếng mìn nổ, tiếng cuốc bổ, xẻng xúc cứ vang lên không ngớt suốt ngày đêm.

Cái “thị trấn” Virginia kiêu hãnh ngự trị lưng chừng sườn dốc hiểm trở của ngọn Mount Davidson, cao hơn mực nước biển bảy nghìn hai trăm bộ, và giữa bầu không khí trong trẻo của xứ Nevada, người ta có thể nhìn thấy nó từ khoảng cách năm mươi dặm! Nó tự hào tuyên bố dân số từ mười lăm đến mười tám nghìn người, và suốt cả ngày dài, một nửa của đội quân bé nhỏ ấy lúc nhúc trên các con phố tựa đàn ong vỡ tổ, trong khi nửa còn lại lục lọi giữa các ngách ngầm và đường hầm của mỏ “Comstock”, sâu hàng trăm bộ lòng đất ngay bên dưới những con đường ấy. Thường thì chúng tôi cảm thấy chiếc ghế ngồi của mình rung bần bật, và nghe thấy tiếng nổ mìn âm âm vọng lên từ sâu thẳm lòng đất bên dưới tòa soạn.

Sườn núi dốc đứng đến nỗi toàn bộ thị trấn có độ nghiêng hệt như một mái nhà. Mỗi con phố là một bậc thang, và từ con phố này xuống con phố tiếp theo ngay bên dưới là một khoảng tụt dốc bốn mươi hoặc năm mươi bộ. Mặt tiền của các ngôi nhà nằm ngang bằng với con phố mà chúng hướng mặt ra, nhưng tầng trệt phía sau của chúng lại phải kê trên những chiếc cột cao lều khều; một người có thể đứng ở cửa sổ tầng trệt phía sau của một ngôi nhà trên phố C và nhìn thẳng xuống ống khói của dãy nhà nằm ngay bên dưới hướng ra phố D. Đó là một cuộc trèo non vượt dốc nhọc nhằn giữa bầu không khí loãng ấy, để rồi khi lên đến nơi thì bạn đã thở hồng hộc và hụt hơi; nhưng ngạc nhiên chưa, bạn có thể quay đầu lao ù xuống dốc lại nhanh như nhà cháy — cứ phải gọi là như vậy. Bầu không khí quá đỗi loãng mỏng, bởi vì nằm ở độ cao ngất ngưởng, khiến cho mạch máu của con người lúc nào cũng nằm sát bề mặt da, và chỉ một vết cào xước nhỏ của cây kim cũng đủ thành thảm họa khiến ta phải lo ngay ngáy, bởi khả năng cao là một trận viêm tấy sưng phù khủng khiếp sẽ xảy ra sau đó. Nhưng bù lại, bầu không khí loãng đó dường như mang theo cả phép chữa lành cho các vết thương do đạn bắn, thế nên, việc đơn giản là quất cho đối thủ thủng cả hai bên lá phổi hóa ra lại chẳng mang lại cho bạn sự thỏa mãn bền lâu nào đâu, vì gần như chắc chắn là hắn sẽ lảng vảng đâu đây tìm bạn trong vòng một tháng tới, mà lại chẳng mang theo ống nhòm đâu nhé.

Từ vị thế lộng gió của Virginia, người ta có thể phóng tầm mắt bao quát cả một dải toàn cảnh rộng lớn tít tắp gồm các dãy núi và sa mạc; và cho dẫu ngày trời rực rỡ hay mây mù âm u, dù mặt trời đang mọc hay đang lặn, hay đang rực lửa trên thiên đỉnh, hoặc khi màn đêm và ánh trăng thống trị, thì cảnh tượng ấy vẫn luôn đầy ấn tượng và tuyệt đẹp. Ngay trên đầu bạn, ngọn Mount Davidson giương cao mái vòm xám ngắt, còn trước mặt và bên dưới bạn, một hẻm núi gập ghềnh xé đôi những ngọn đồi trùng điệp như thành lũy, tạo ra một lối cổng u ám để từ đó lấp ló một vùng sa mạc mang sắc màu dịu ngọt, với dòng sông uốn lượn như dải lụa bạc, viền quanh bởi hàng cây bị khoảng cách hàng dặm thu nhỏ lại thành một dải tua rua mong manh; và xa hơn nữa, những ngọn núi tuyết sừng sững giăng bức tường thành dài của chúng đến tận chân trời mờ mịt — ở khoảng cách đủ xa bên kia một hồ nước đang bừng sáng giữa sa mạc hệt như một vầng thái dương sa xuống, dẫu cho bản thân cái hồ ấy cũng cách đó tới năm mươi dặm. Bạn cứ thử nhìn từ cửa sổ nhà mình ra bất cứ hướng nào mà xem, bức tranh phong cảnh ấy luôn có một sức hút mê hồn. Rất hiếm khi — nhưng thực sự là rất hiếm — bầu trời chúng tôi mới xuất hiện những đám mây, và khi ấy mặt trời lặn sẽ mạ vàng, nhuộm hồng và tôn vinh cả một không gian phong cảnh vĩ đại này bằng một vẻ đẹp lộng lẫy đến ngỡ ngàng, giữ chặt ánh mắt người ta như bị bỏ bùa và khuấy động tâm hồn tựa khúc nhạc thần tiên.