Đó là quan điểm kiên định của tôi rằng những người làm báo không nên làm chấp sự. Không phải vì có bất kỳ lý do đạo đức hay tâm linh nào buộc họ phải kiêng cữ — không phải thế đâu; nhưng công việc ấy chẳng thành đâu vào đâu cả; mọi xác suất đều chống lại điều đó. Tôi biết điều này từ chính kinh nghiệm bản thân. Bản thân tôi cũng từng là một chấp sự.
Đó là vào khoảng thời gian người ta đang tiêu hủy các dụng cụ cờ bạc tại Trụ sở Cảnh sát. Tôi có mặt ở đó, và đã mang đi như một món quà kỷ niệm của dịp ấy một túi đầy những đồng phỉnh màu đỏ, trắng, vàng và xanh dương. Chúng trông thật đẹp mắt, và tôi nghĩ giữ vài cái quanh nhà cũng hay hay. Đó chính là khởi đầu của mọi rắc rối. Tôi là một vị chấp sự rất xông xáo, và tận tụy thực hiện các nghĩa vụ của chức vụ ấy với đầy nhiệt huyết. Đó là một giáo hội còn non trẻ; chính tay tôi đã góp phần thành lập nó; và trong các buổi họp tối thứ Năm, tôi hiếm khi vắng mặt. Ngay tuần tiếp theo, đến phiên tôi chủ trì buổi sinh hoạt, và tôi bắt đầu giải thích đoạn kinh thánh theo hết khả năng của mình, đồng thời nhận được nhiều sự tán đồng từ các anh em hội viên.
Tôi có một tật xấu do căng thẳng khi nói chuyện, đó là hay mân mê đồng hồ, chìa khóa, con dao, hoặc bất cứ thứ gì tình cờ vớ được trong túi trước tiên. Lần đó, thứ tôi vớ được lại chính là những đồng phỉnh chơi poker. Giờ thì ngẫm lại, tôi chưa từng chơi poker bao giờ. Tôi mù tịt về trò chơi đó chẳng khác nào mắc bệnh đậu mùa. Thế nhưng có vẻ như các tín hữu trong hội lại rành rọt lắm. Lúc đầu, tôi không tài nào hiểu nổi sự phấn khích của các anh em khi tôi đang say sưa giảng giải đạo lý, vừa gạch đầu dòng các ý chính lần lượt trên một đồng phỉnh màu trắng, một màu đỏ và một màu vàng, rồi tổng kết luận điểm trên một đồng màu xanh dương. Tôi cảm thấy khá tự đắc vì sự thành công của mình trong việc trình bày vấn đề dưới một góc độ vô cùng thuyết phục; và khi vị mục sư cúi người chăm chú quan sát những đồng phỉnh ấy, tôi liền tặng ông một nắm cho đứa bé ở nhà, hồn nhiên bảo rằng ở nhà tôi vẫn còn rất nhiều.
Vẻ mặt kinh hoàng của vị mục sư đáng kính vẫn là một điều khó hiểu đối với tôi, cho đến khi một số tín hữu hỏi tôi trên chuyến tàu vào buổi sáng hôm sau, theo một cách đầy vẻ tâm sự rằng sòng bạc đó nằm ở đâu, và tiền cược tối thiểu là bao nhiêu. Cuộc giải thích diễn ra sau đó chẳng mấy suôn sẻ. Tôi nghĩ rằng điều đó đã làm lung lay niềm tin của các anh em dành cho tôi lần đầu tiên.
Giờ đây nhìn lại, tôi chợt nhận ra rằng việc tôi bị bầm một bên mắt vào dịp đó có lẽ cũng đã góp phần không nhỏ vào kết quả này. Thế nhưng, con mắt ấy hoàn toàn vô tội chẳng kém gì mấy đồng phỉnh kia; thực ra, đó đích thị là một vết thâm mang tính chất... giáo hội, nếu tôi có thể gọi như vậy. Tôi chưa bao giờ là một kẻ côn đồ, cũng chẳng khác gì việc tôi không phải là con bạc. Chỉ có đúng một lần trong đời tôi bị buộc tội là đánh nhau, và khi ấy thì thật là bất công hết sức. Đó là khi một kẻ bước vào văn phòng tôi mang theo một cây gậy gỗ hickory để trừng phạt tôi vì một lỗi lầm — theo cách hắn khăng khăng nghĩ thế — trong khi thực chất đó lại là một hành động công minh nhất đối với hắn, thì hắn lại tình cờ ngã nhào qua cửa sổ, mang theo cả khung cửa. Sự thật đơn giản là tôi chẳng hề ra đòn nào cả. Hắn cứ thế mà ngã nhộn cổ ra ngoài. Dù sao đi nữa, đó lại là một câu chuyện khác, và đã từ rất lâu rồi.
Vết bầm ở mắt này là hệ quả trực tiếp từ lòng nhiệt thành của tôi trong vai trò chấp sự. Giữa những nhiệm vụ mà chức vụ ấy áp đặt lên tôi và công việc của một nhà báo, tôi đâm ra rất cần được tập luyện một chút gì đó cho khuây khỏa. Bác sĩ khuyên tôi nên dùng chùy Ấn Độ; nhưng mấy cậu thanh niên ở tòa soạn lại thích môn quyền anh hơn, và tôi thấy nó có vài điểm hấp dẫn riêng. Thế là chúng tôi hùn tiền mua một bộ găng tay, và những lúc rảnh rỗi lại đeo vào để giao hữu vài trận thân thiết. Việc tinh thần tuổi trẻ dâng trào trong những buổi tập như vậy là điều tất yếu, và đi kèm với nó thỉnh thoảng là những cục bươu với đủ mọi sắc thái ngả dần sang màu thâm tím, cho đến khi chúng tôi học được cách thủ sẵn đỉa trong nhà cho những tình huống khẩn cấp. Bạn thấy đấy, xét đến tinh thần tranh tài, sự non nớt của làn da chưa qua luyện tập, cùng một số ân oán cũ được thanh toán theo cách hoàn toàn thân thiện và mang tinh thần Cơ Đốc giáo, không để lại chút hằn thù nào — nhất là sau khi chúng tôi đã nhờ đến sự trợ giúp của bỉa — thì điều này không những hợp lý mà còn là không thể tránh khỏi. Nhưng các anh em hội viên thì chẳng hay biết gì về chuyện này, và không tài nào chịu lắng nghe lời giải thích; hơn nữa, công bằng mà nói, thì hình ảnh một vị chấp sự mắt thâm quầng tay cầm một nắm phỉnh poker đứng giảng kinh trong buổi cầu nguyện trông thật... ừ thì, cứ cho là bề ngoài hoàn toàn bất lợi cho tôi.
Mặc dù vậy, tôi vẫn có thể vượt qua êm xuôi tất cả nếu không có sự xuất hiện của Mac. Mac là một con chó. Xui xẻo thường không đến đơn lẻ; và đúng vào thời điểm đó, những tên trộm đột nhập vào ban đêm bắt đầu hoành hành ở thị trấn ngoại ô của chúng tôi, khiến cho việc nuôi chó bỗng trở nên thịnh hành. Mac bước vào đời tôi với một cú nhảy vọt. Nó từng là một phần tài sản trong một đấu trường chó tại một quán bar tồi tàn ở khu East Side vừa bị cảnh sát triệt phá. Đội trưởng Jack nghe nói tôi đang cần chó giữ nhà nên đã tặng nó cho tôi vì tình nghĩa quen biết cũ, đồng thời cam kết nó sẽ giữ chân bất kỳ kẻ nào không dám bén mảng đến gần nhà. Về điểm này thì chưa bao giờ có chút hoài nghi nào. Chúng tôi thà sống trên một hoang đảo còn hơn là sở hữu nó. Mọi người thậm chí phải đi vòng qua con phố kế tiếp để tránh nhà chúng tôi. Không phải vì Mac là kẻ khó gần; hoàn toàn ngược lại. Nó hòa nhập với thị trấn ngay từ phút đầu tiên, nhất là với những con chó khác. Nó thường túm cổ mấy con chó ấy, khiến chủ nhân của chúng vô cùng khốn khổ. Tôi chưa từng nghe nói chó súng dòng (bulldog) nói chung lại có triết lý sống nào cả, và tôi cũng không định tranh luận về vấn đề đó. Chỉ biết rằng Mac thì có. Nó là một tín đồ của thuyết tiến hóa, với niềm tin vững chắc vào nguyên tắc kẻ mạnh sống sót; và nó đã làm tất cả những gì một con chó có thể làm để biến điều đó thành hiện thực. Nỗ lực của nó cuối cùng đã thu hẹp vấn đề lại thành cuộc chiến giữa nó và một con chó lông dài to lớn ở con phố bên cạnh. Tôi nhớ lại chuyện này với niềm tiếc nuối, bởi đó chính là nguyên nhân dẫn đến cú trượt ngã thực sự duy nhất trong đời tôi. Con chó ấy đã dẫn dụ tôi vào cám dỗ.
Phải chi lúc đó không phải là ngày Chủ nhật, và lại đúng giờ đi lễ nhà thờ, khi mà mâu thuẫn đã trở nên cấp bách và con chó lông dài kia nhận lời mời dạo chơi trong khu rừng sâu của chúng tôi! Trong nỗi niềm dằn vặt đầy buồn bã ấy, tôi phần nào được an ủi khi trên đường dò dẫm theo những lối tắt để về nhà — với Mac lết đi bằng ba chân và cụt mất một tai — bởi nhận thức rằng quan điểm của chúng ta trong vụ này đã giành phần thắng. Từ đó trở đi, con chó lông dài không bao giờ làm phiền chúng tôi nữa.
Mac có những điểm mạnh của nó, nhưng cũng không thiếu những tật xấu. Một trong số đó là sự yếu lòng trước những ly bia nhạt. Tôi đoán chắc nó đã được nuôi dưỡng bằng thứ đó ở xới chọi chó rồi. Bầu không khí trong lành của Long Island cùng môi trường sống thông thường ở ngôi nhà mới không thể cai nghiện cho nó được. Nó vừa đến nhà chúng tôi chưa bao lâu thì lại bắt đầu tật bỏ nhà đi biền biệt suốt cả ngày lẫn đêm, trở về với bộ dạng tơi tả và mệt phờ, hệt như vừa trải qua một cơn say sưa dài ngày. Chúng tôi tình cờ phát hiện ra rằng nó đã dành những kỳ nghỉ đó tại một quán rượu tồi tàn cách đó một dặm dọc theo con đường lát ván, nơi mà có lẽ nó đã dò ra trong một chuyến du ngoạn quanh vùng nhằm truyền bá học thuyết tiến hóa của mình. Chính người soát vé trên chuyến xe điện chạy ngang qua quán rượu đã kể cho tôi nghe chuyện đó. Mac cũng đã phát hiện ra mấy chuyến xe điện, và đều đặn nhảy lên xuống xe để đi đến đó, oai vệ quan sát phong cảnh từ tấm bệ phía sau. Người soát vé đã rất khôn ngoan không dám ho loe gì sau khi Mac ban cho anh ta một cái nhìn thấu xương vào bộ hàm của nó. Tôi rất tiếc phải thừa nhận rằng tôi nghĩ Mac đã say khướt trong những chuyến đi đó. Dựa trên những lời bàn tán mà tôi tình cờ nghe được một hoặc hai lần về "con chó nát rượu của bác chấp sự", tôi đánh giá rằng cộng đồng cũng có chung niềm xác tín ấy. Họ luôn nhanh chóng đưa ra kết luận, nhất là khi liên quan đến các chấp sự.
Lẽ ra sự suy ngẫm thấu đáo sau đó đã phải minh oan cho tôi trước mọi cáo buộc, ngoại trừ vụ cuộc đụng độ trong rừng vào ngày Chủ nhật — điều mà tuy nhiên, tôi đã quên béng mất không nhắc tới. Nhưng sự suy ngẫm thấu đáo vốn dĩ nên gắn liền và đặc biệt thuộc về giới chấp sự ấy, lại có vẻ là một thứ xa xỉ hiếm có ở thị trấn của chúng tôi. Tôi đã bắt đầu cảm thấy mệt mỏi trước những lời giải thích liên miên bị đòi hỏi, thì cao trào lại ập đến theo một cách hoàn toàn bất ngờ và không thể lường trước. Người thủ quỹ ở văn phòng đã bỏ trốn, hoặc đang bị tình nghi, hay vướng vào rắc rối nào đó, và việc rà soát lại sổ sách để làm rõ tình hình tài chính của văn phòng trở nên vô cùng cấp thiết. Khi việc đó hoàn tất, sếp tổng đã triệu tập tôi xuống thị trấn để có một cuộc trao đổi riêng. Trên bàn đặt những tấm séc lãnh lương húp hằng tuần của tôi trong suốt ba năm qua, úp mặt xuống dưới. Viên quản lý nhìn chằm chằm vào chúng rồi lại nhìn tôi đầy tò mò.
"Anh Riis," ông mở đầu với giọng cứng nhắc, "tôi không định phán xét anh khi chưa nghe anh thanh minh; hơn nữa, đó cũng chẳng phải việc của tôi. Từ trước đến nay, tôi vẫn biết anh là một người điềm đạm, vững vàng; tôi tin anh là một chấp sự trong giáo hội của mình; và tôi chưa từng nghe chuyện anh cờ bạc hay cá độ tiền bạc. Có vẻ như bây giờ tôi chưa bao giờ lầm lẫn về một con người đến thế trong đời. Nói tôi nghe xem, anh làm cách nào hay vậy hả? Anh nướng sạch tiền lương hằng tuần vào lô đề, hay tự mình mở một sòng bạc ở trên đó thế? Nhìn mấy tấm séc này xem."
Ông chỉ tay vào chồng séc. Tôi ngẩn người trân trân nhìn chúng. Đúng là những tấm séc của tôi rồi; và phía dưới chữ ký của tôi, ở mặt sau của mỗi tấm séc, lại là chữ ký xác nhận của cái tên vô lại khét tiếng mà từ khi còn bé tôi đã nghe nhắc đến như một biểu tượng của tên ác ma cầm đầu trong đường dây tống tiền lô đề — kẻ đã vơ vét của người nghèo và làm mục ruỗng cả lực lượng cảnh sát đến tận gốc rễ.
Tôi lầm lũi đi về nhà và từ chức chấp sự của mình. Tôi chẳng giải thích gì thêm. Lúc bấy giờ chúng tôi đang gặp chút rắc rối nhỏ về một vấn đề khác, điều đó làm cho mọi việc trở nên dễ dàng hơn. Tôi không hề châm thêm giọt nước làm tràn ly này, dẫu cho lời giải thích thực ra vô cùng đơn giản. Sếp tôi sẽ nắm bắt được ngay lập tức; nhưngặt một nỗi, ông ấy lại chẳng phải là chấp sự. Tôi chỉ đơn giản là đem séc ra đổi tiền mặt hằng tuần ở một tiệm xì gà ngay sát vách vốn nổi tiếng là một tụ điểm lô đề chuyên phục vụ riêng cho Trụ sở Cảnh sát vào thời đó, và tấm séc đã bay thẳng vào tài khoản ngân hàng của "ông trùm" chống lưng. Cơ sự là thế đấy. Nhưng, như tôi đã nói, việc cố gắng giải thích lúc ấy chỉ là hoài công vô ích, và tôi đã không làm thế. Tôi chỉ ghi lại đây điều tôi từng nói ở phần đầu, rằng đối với một người làm phóng viên, đặc biệt là phóng viên cảnh sát, thì việc cố gắng kiêm luôn chức chấp sự là điều hoàn toàn vô ích. Mọi xác suất đều chống lại điều đó.
