"Tôi gặp một cô bé nông thôn,
Em bảo mình vừa tròn tám tuổi,
Mái tóc em dày rậm xoăn quăn
Vây quanh đầu em thành từng cụm."
WORDSWORTH.
Và đây mới là những gì đã thực sự xảy ra.
Trải dài trên những đồi cỏ u sầu xứ Cumberland quê nhà, nhà thơ hoàng gia cao tuổi đang rảo bước với cái đầu cúi thấp và gương mặt buồn rượi.
Vận thế của ông lão dạo này thật tồi tệ.
Trong túi quần bên phải, khi ông quay mặt về hướng bắc, chỉ leng keng vài đồng tiền lẻ cùng tấm séc mua nước suối St. Leon. Có vẻ như chén đắng của ông đã đày tràn.
Phía xa xa có bóng một đứa trẻ chuyển động — hình dáng rõ ràng là trẻ con, nhưng những nếp nhăn hằn sâu trên mặt lại tố cáo một diện mạo già nua trước tuổi.
Nhà thơ phát hiện, đuổi theo và bắt kịp đứa trẻ. Ông nhận thấy em thở có vẻ nhẹ nhàng và cảm nhận sự sống tràn trề trong từng thớ thịt, còn sự hiểu biết của em về cái chết thì có lẽ chỉ dừng ở mức cực kỳ nông cạn.
"Mình phải ngồi xuống một lúc để ngẫm nghĩ về đứa trẻ này mới được," nhà thơ thì thầm. Thế là ông lấy gậy đập ngã em rồi ngồi đè lên người em mà suy ngẫm.
Ông ngồi trầm tư như thế rất lâu. "Lòng ông ấy thật nặng trĩu," đứa trẻ thở dài.
Cuối cùng, ông rút ra một cuốn sổ tay cùng chiếc bút chì rồi chuẩn bị viết trên đầu gối. "Nào, thiên thần nhỏ của ta," ông cất lời với sinh linh bé nhỏ tựa tiên nữ, "ta muốn những nếp nhăn trên mặt em. Em bảy tuổi phải không?"
"Vâng, chúng cháu có bảy người," cô bé buồn bã đáp, rồi nói thêm, "Cháu biết ông muốn gì rồi. Ông định hỏi cháu về gia đình bất hạnh của cháu chứ gì. Ông là ông Wordsworth, và ông đang đi thu thập thống kê tử vong cho Bản Nông Dân của cuốn Bách Khoa Toàn Thư Xu Lẻ."
"Em tám tuổi chứ?" nhà thơ hỏi.
"Cháu đoán vậy," em trả lời. "Cháu đã ở tuổi lên tám suốt nhiều năm qua rồi."
"Và dĩ nhiên là em chẳng biết gì về cái chết rồi?" nhà thơ hồ hởi nói.
"Làm sao cháu biết được chứ?" đứa trẻ đáp.
"Được rồi," ngài William kính mẫn tiếp tục, "chúng ta vào việc chính thôi. Hãy kể tên các anh chị em của em đi."
"Để cháu nhớ xem," đứa trẻ mệt mỏi bắt đầu; "có Rube và Ike, hai người nữa cháu không nhớ tên, rồi đến John và Jane."
"Em không được tính John và Jane," nhà thơ ngắt lời vẻ trách móc; "họ chết rồi em biết đấy, thế nên đâu còn đủ bảy người nữa."
"Cháu đâu có tính họ, nhưng có lẽ cháu cộng nhầm," cô bé nói; "mà ông làm ơn nhấc cái bốt đi mưa của ông ra khỏi cổ cháu được không?"
"Thành thật xin lỗi," ông lão nói. "Đó là thói quen do thần kinh thôi, ta mải suy nghĩ quá; thực ra, do áp lực luật thơ nên ta gần như phải gập cả chân lại. Nhưng tiếp tục nào; ai chết trước?"
"Người đi đầu tiên là bé Jane," đứa trẻ nói.
"Nó nằm rên rỉ trên giường, ta đoán thế chứ?"
"Trên giường nó rên rỉ nằm."
"Cái gì đã giết chết nó?"
"Bệnh mất ngủ ạ," cô bé trả lời. "Cuộc sống nhà tranh náo nhiệt của chúng cháu trước khi các anh lớn đi Conway, cùng những trò thể thao đồng quê mà nó hay chơi với anh John, hóa ra lại quá sức với một thể trạng vốn chẳng mấy khỏe mạnh."
"Em diễn đạt tốt đấy," nhà thơ khen. "Thế còn về người anh trai bất hạnh của em, vào mùa đông sau đó khi mặt đất phủ đầy tuyết trắng và em có thể chạy nhảy trượt tuyết, điều đó đã ảnh hưởng thế nào đến nó?"
"Anh John của cháu cũng đành phải ra đi," em trả lời. "Chúng cháu vẫn chưa hiểu nổi nguyên nhân cái chết của anh ấy. Chúng cháu e rằng ánh tuyết mới rơi chói lóa tác động lên một bộ não không yên ổn, có thể đã khiến anh nỗ lực một cách thảm hại nhằm bắt chước những màn trình diễn trên băng của cháu. Mà này ông," đứa trẻ nói tiếp, "xin hãy nói nhẹ lời về tội nghiệp Jane thôi nhé. Còn với John thì ông cứ việc xoáy vào thoải mái; bọn cháu lúc nào chẳng cho anh ấy trượt."
"Tốt lắm," nhà thơ nói, "và để kết luận, cho phép ta hỏi một câu hơi tế nhị nhé: Em có bao giờ dùng bát cháo nhỏ của mình không?"
"Ồ, có chứ ạ," đứa trẻ thản nhiên trả lời—
"'Thường xuyên sau hoàng hôn,
Khi muôn vật dịu êm,
Cháu lấy tô cháo nhỏ'—"
"Cháu không nhớ rõ sau đó cháu làm gì nữa, nhưng cháu biết là cháu thích nó."
"Điều đó không quan trọng," Wordsworth nói. "Ta có thể bảo rằng em ăn bát cháo nhỏ nguyên chất, hoặc dùng kèm thuốc đắng, hoặc hòa với nước sau mỗi bữa ăn. Chỉ cần ta có thể tuyên bố rằng em dùng bát cháo nhỏ đều đặn nhưng không bao giờ quá đà là công chúng hài lòng rồi. Và giờ thì," vừa nói ông vừa đứng dậy, "ta không giữ em lâu nữa. Đây là sáu xu — à mà thôi," ông vội vã nói thêm, "đây là tấm séc mua nước suối St. Leon. Thông tin của em rất có giá trị, và ta sẽ khai thác nó triệt để, dù gì ta cũng là Wordsworth cơ mà." Nói xong, nhà thơ cao tuổi cúi đầu cung kính trước đứa trẻ rồi thong thả rảo bước về hướng quán rượu Duke of Cumberland's Arms, mắt dán xuống đất như thể đang tìm kiếm bông hoa tầm thường nhất tự mình khoe sắc.