Những Lầm Lạc Văn Chương

Lượt đọc: 399 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Bài Học Viết Tiểu Thuyết

❊ ❊ ❊

Giả sử ngay những trang mở đầu của một cuốn tiểu thuyết diễm tình giật gân thời nay, bạn bắt gặp một tình huống đại loại như sau, miêu tả cuộc quyết đấu kinh thiên động địa giữa Gaspard de Vaux - chàng trung úy trẻ măng, và Hairy Hank - tên đầu sỏ băng cướp đất Ý:

“Sự chênh lệch của cuộc giao tranh hiện rõ mười mươi. Vừa gầm lên một tiếng man rợ pha lẫn cuồng nộ và khinh miệt, thanh gươm vung tít trên đầu còn dao găm ngậm chặt nơi kẽ răng, gã cướp khổng lồ lao bổ vào đối thủ gan dạ của mình. De Vaux trông chẳng khác nào một cậu thiếu niên mới lớn, song chàng vẫn đứng vững như bàn thạch, chẳng chút nao núng trước kẻ tấn công xưa nay bất khả chiến bại. ‘Mong Dieu,’ De Smythe thét lên, ‘cậu ấy xong đời rồi!’”

Hỏi: Giữa hai bên trong cuộc đọ sức ấy, thành thực mà nói, bạn có xu hướng muốn đặt cược vào ai?

Đáp: Vào De Vaux. Cậu ta sẽ thắng chắc. Hairy Hank sẽ ép được cậu ta quỳ một gối xuống, rồi với một tiếng thét mọi rợ “Hà! hà!”, hắn toan cắm ngập dao găm vào người cậu, đúng lúc ấy De Vaux bèn tung ra một đường kiếm bất ngờ (ngón đòn cậu từng học lỏm ở nhà qua một cuốn sách dạy đâm kiếm) và—

Giỏi lắm. Bạn trả lời hoàn toàn chính xác. Giờ thì, giả sử đọc thêm một đoạn nữa, bạn thấy việc kết liễu Hairy Hank đã buộc De Vaux phải trốn khỏi quê hương để bạt mạng sang phương Đông. Liệu bạn có nơm nớp lo cho tính mạng của cậu ta giữa sa mạc mênh mông không?

Đáp: Thú thật là chẳng lo chút nào. De Vaux sẽ bình an vô sự thôi. Tên cậu ta chình ình ngay ngoài trang bìa rồi, làm sao mà chết cho được.

Hỏi: Vậy thì nghe tiếp đoạn này xem sao: “Ánh mặt trời xứ Ethiopia thiêu đốt sa mạc dữ dội khi De Vaux, ngồi trên lưng chú voi trung thành, lầm lũi dấn bước trong cô độc. Ngự trên chiếc bành cao ngất, mắt chàng đảo khắp cõi hoang vu cằn cỗi. Bỗng nhiên, một kỵ sĩ đơn độc xuất hiện nơi chân trời, rồi thêm một người nữa, lại một người nữa, rồi thành sáu người. Chỉ trong chớp mắt, cả một lũ kỵ sĩ đơn độc đã ùa tới bao vây lấy chàng. Một tiếng thét man dại ‘Allah!’ vang lên, kèm theo tràng súng nổ rát tai. De Vaux từ trên bành ngã lăn xuống bãi cát, trong khi chú voi kinh hoàng phóng thục mạng ra tứ phía. Viên đạn đã găm thẳng vào tim chàng.”

Đấy, thấy chưa, bạn nghĩ sao về đoạn đó? Lần này De Vaux chẳng phải toi mạng rồi ư?

Đáp: Rất tiếc phải nói là chưa. De Vaux làm sao chết được. Đúng là phát đạn trúng người cậu ta thật, ôi chao, trúng đích mười mươi, nhưng nó đã nảy ra khi va phải cuốn Kinh Thánh gia truyền mà cậu giắt trong áo gỉ-lê phòng khi đau ốm, rồi đập tiếp vào mấy tập thánh ca nhét ở túi sau, sau đó lại bật ra và bẹp dí vào cuốn nhật ký ghi lại cuộc đời nơi sa mạc nằm trong ba lô của De Vaux.

Hỏi: Cứ cho là vụ đó không giết nổi cậu ta đi, nhưng bạn phải thừa nhận rằng cậu ta đã cận kề miệng lỗ khi bị con rắn dongola cực độc cắn giữa rừng rậm chứ?

Đáp: Đâu vẫn vào đấy cả thôi. Một người Ả Rập tốt bụng sẽ đem De Vaux về lều của vị tù trưởng Sheik.

Hỏi: De Vaux sẽ khiến vị Sheik nhớ tới điều gì?

Đáp: Dễ quá. Nhớ tới đứa con trai thất lạc bao năm của ông ta, kẻ đã bặt vô âm tín từ thuở nào.

Hỏi: Thế đứa con trai đó có phải là Hairy Hank không?

Đáp: Rõ như ban ngày, ai mà chẳng nhìn ra, chỉ trừ vị Sheik là chẳng mảy may nghi ngờ, rồi ông ta tận tình chữa lành cho De Vaux. Ông ta chữa cho cậu bằng một thứ cỏ thuốc, cái thứ gọi là cây cỏ giản đơn, một phương thuốc giản đơn đến diệu kỳ mà chỉ mình vị Sheik biết tới. Kể từ khi dùng thứ thảo dược này, vị Sheik chưa từng phải dùng đến thứ nào khác.

Hỏi: Vị Sheik sẽ nhận ra chiếc áo khoác De Vaux đang mặc, và rắc rối sẽ nảy sinh xoay quanh vụ gã Hairy Hank quá cố. Liệu điều này có dẫn đến cái chết của chàng trung úy trẻ không?

Đáp: Không đời nào. Đến nước này thì De Vaux cũng thừa hiểu độc giả đều biết tỏng là mình không thể chết, nên cậu quyết định rời bỏ sa mạc. Hình bóng người mẹ cứ chập chờn trở về trong tâm trí, rồi cả người cha nữa, một ông cụ tóc hoa râm lưng còng—chẳng hay giờ cụ vẫn còng lưng hay đã thôi không còng nữa? Thảng hoặc, chàng lại nhớ đến một người khác, một người còn kiều diễm hơn cha chàng muôn phần; nàng chính là người mà—nhưng thôi, thế là đủ rồi, De Vaux quay trở về mái nhà xưa chốn Piccadilly.

Hỏi: Khi De Vaux trở về nước Anh, điều gì sẽ xảy ra?

Đáp: Điều này sẽ xảy ra: “Kẻ rời nước Anh mười năm trước chỉ là một cậu bé ngờ nghệch, nay trở về đã là một người lính dạn dày nắng gió. Nhưng ai đang tươi cười tiến lại đón chàng kia? Lẽ nào cô bé con ngây thơ ngày nào, đứa trẻ tươi tắn từng cùng chàng chia sẻ bao giờ chơi đùa, nay đã trổ mã thành một thiếu nữ duyên dáng tuyệt trần, kẻ khiến một nửa giới quý tộc cầu hôn nước Anh phải quỳ rạp dưới chân? ‘Lẽ nào lại là nàng ư?’ chàng thầm hỏi trong nỗi ngỡ ngàng.”

Hỏi: Có đúng là nàng không?

Đáp: Ôi dào, đích thị là nàng rồi còn gì. Đúng là nàng, đúng là chàng, và đúng là đôi lứa xứng đôi. Cô nàng ấy đâu có rảnh rỗi chờ đợi suốt năm mươi trang sách mà chẳng để làm gì.

Hỏi: Bạn hẳn đã đoán ra mối tình lãng mạn sắp bùng nở giữa chàng trung úy trẻ và cô nàng tuyệt trần có bàn chân to bè kia rồi. Tuy nhiên, bạn có nghĩ rằng chuyện tình của họ sẽ êm đềm trôi xuôi mà chẳng có gì đáng để ghi lại không?

Đáp: Còn lâu nhé. Tôi dám chắc là khi bối cảnh cuốn tiểu thuyết đã lần mò tới London, tác giả sẽ chẳng đời nào chịu ngồi yên nếu chưa nhét thêm màn kịch kinh điển sau đây vào:

“Choáng váng trước sự thật nghiệt ngã vừa hé lộ, chẳng còn biết bước chân đang đưa mình về đâu, Gaspard de Vaux cứ thế lang thang trong đêm tối qua hết con phố này đến con phố khác cho tới khi thấy mình đứng trên Cầu London. Chàng tựa mình qua lan can, phóng tầm mắt xuống dòng nước cuộn trào bên dưới. Dường như có điều gì đó trong dòng chảy lặng lẽ mà xiết bao xiết dũng ấy đang vẫy gọi, đang cám dỗ chàng. Rốt cuộc thì, cớ sao lại không cơ chứ? Đời còn nghĩa lý gì đâu để mà luyến tiếc? Trong giây lát, De Vaux đứng khựng lại, giằng xé khôn nguôi.”

Hỏi: Liệu chàng có gieo mình xuống không?

Đáp: Chà, thế thì bạn chưa hiểu tính Gaspard rồi. Cậu ta sẽ giằng xé nội tâm đến tận cùng giới hạn, rồi sau một phen đấu tranh kịch liệt, cậu ta sẽ sốc lại can trường mà rảo bước rời khỏi cây cầu.

Hỏi: Cái cuộc đấu tranh để khỏi gieo mình xuống ắt hẳn phải cam go khủng khiếp lắm nhỉ?

Đáp: Ôi chao! Khủng khiếp lắm chứ! Phần lớn chúng ta vốn yếu đuối nên sẽ nhảy tọt xuống ngay tức khắc. Nhưng Gaspard lại có ngón nghề riêng. Hơn nữa, cậu ta vẫn còn giữ một ít thảo dược của vị Sheik; cậu ta bỏ vào mồm nhai ngấu nghiến.

Hỏi: Rốt cuộc thì chuyện quái quỷ gì đã xảy ra với De Vaux vậy? Có phải do ăn phải thứ gì trúng độc không?

Đáp: Đâu có, chẳng phải do đồ ăn thức uống gì đâu. Mọi chuyện là vì nàng đấy. Sét đánh ngang tai rồi. Nàng chẳng màng đến làn da rám nắng, cũng có thèm đoái hoài gì đến vẻ phong trần đâu; nàng sắp sửa lấy một vị công tước và chàng trung úy trẻ chính thức ra rìa. Rắc rối thực sự ở đây là các tiểu thuyết gia thời nay đã chán ngấy cái kiểu kết thúc bằng một đám cưới hạnh phúc viên mãn rồi. Họ muốn khép lại câu chuyện bằng một tấn bi kịch và một cuộc đời tàn tạ tan nát cơ.

Hỏi: Thế cuốn sách sẽ hạ màn ra sao?

Đáp: Ồ, De Vaux sẽ lủi thủi quay về sa mạc, ôm chầm lấy cổ vị Sheik mà khóc, rồi thề sẽ thay thế Hairy Hank làm đứa con thứ hai của ông ta. Khung cảnh cuối cùng sẽ là toàn cảnh sa mạc mênh mông, vị Sheik cùng đứa con trai mới nhận đứng trước cửa lều, vầng dương từ từ lặn sau bóng kim tự tháp, còn chú voi trung thành của De Vaux thì nằm phục dưới chân chàng, ngước nhìn lên với ánh mắt ngập tràn vẻ âu yếm lặng câm.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Stephen Leacock

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.