Những Lầm Lạc Văn Chương

Lượt đọc: 389 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Số Năm Mươi Sáu

❊ ❊ ❊

Những gì tôi kể lại được bạn tôi, Ah-Yen, tâm sự vào một buổi tối mùa đông trong căn phòng nhỏ sau tiệm giặt ủi của anh. Ah-Yen là một người phương Đông nhỏ nhắn, trầm tĩnh với gương mặt nghiêm nghị, đầy suy tư, mang nét u sầu, chiêm nghiệm thường thấy ở đồng bào anh. Giữa tôi và Ah-Yen đã có tình bạn kéo dài nhiều năm, và chúng tôi dành nhiều buổi tối dài trong căn phòng lờ mờ sáng sau tiệm, cùng nhau hút tẩu trong mơ màng và chìm đắm trong suy tư tĩnh lặng. Tôi đặc biệt bị thu hút bởi trí tưởng tượng phong phú của bạn mình, điều mà tôi tin là nét đặc trưng trong tính cách người phương Đông, giúp anh quên đi phần lớn những lo toan tầm thường trong công việc để đắm chìm vào đời sống nội tâm do chính anh tạo ra. Tôi hoàn toàn không biết gì về khía cạnh phân tích sắc bén trong tư duy của anh cho đến buổi tối mà tôi viết lại dưới đây.

Căn phòng nơi chúng tôi ngồi nhỏ hẹp và bẩn thỉu, hầu như không có đồ đạc gì ngoài những chiếc ghế và cái bàn nhỏ, nơi chúng tôi nhồi thuốc và chuẩn bị cho những chiếc tẩu của mình; căn phòng chỉ được thắp sáng bằng một ngọn nến mỡ. Trên tường có vài bức tranh, phần lớn là những bản in thô kệch được cắt ra từ các tờ báo hằng ngày và dán lên để che đi vẻ trơ trọi của căn phòng. Chỉ có duy nhất một bức tranh gây chú ý, một bức chân dung được vẽ bằng bút mực một cách xuất sắc. Khuôn mặt trong tranh là của một người đàn ông trẻ, một khuôn mặt rất đẹp nhưng lại nhuốm nỗi buồn vô tận. Từ lâu tôi đã nhận ra, dù không biết bằng cách nào, rằng Ah-Yen đã trải qua một nỗi đau lớn lao, và anh đã gắn kết điều đó với bức chân dung này. Tuy nhiên, tôi luôn kiềm chế không hỏi anh về điều đó, và phải đến buổi tối hôm ấy, tôi mới biết được câu chuyện của nó.

Chúng tôi đã ngồi hút thuốc trong im lặng một lúc lâu thì Ah-Yen lên tiếng. Bạn tôi là người có học thức và đọc rộng, vì vậy tiếng Anh của anh có cấu trúc hoàn hảo; tất nhiên, giọng nói của anh vẫn mang âm sắc luyến láy đặc trưng của quê hương mà tôi sẽ không cố gắng mô phỏng lại.

"Tôi thấy," anh nói, "anh đang ngắm nhìn bức chân dung của người bạn bất hạnh của tôi, Năm Mươi Sáu. Tôi vẫn chưa kể với anh về sự mất mát của mình, nhưng vì tối nay là ngày giỗ của cậu ấy, tôi muốn nói về cậu ấy một chút."

Ah-Yen ngừng lời; tôi châm lại tẩu thuốc và gật đầu với anh để cho thấy rằng tôi đang lắng nghe.

"Tôi không biết," anh tiếp tục, "chính xác vào thời điểm nào thì Năm Mươi Sáu bước vào cuộc đời tôi. Thực ra tôi có thể tìm ra bằng cách xem lại sổ sách, nhưng tôi chưa bao giờ bận tâm làm việc đó. Tự nhiên là lúc đầu tôi không để tâm đến cậu ấy nhiều hơn bất kỳ khách hàng nào khác—có lẽ còn ít hơn, vì trong suốt thời gian giao dịch, cậu ấy chưa bao giờ tự mình mang quần áo đến mà luôn gửi qua một cậu bé. Khi tôi nhận ra cậu ấy đang trở thành một trong những khách hàng thường xuyên, tôi đã gán cho cậu ấy con số Năm Mươi Sáu, và bắt đầu suy đoán xem cậu ấy là ai và làm gì. Chẳng bao lâu sau, tôi đã đi đến vài kết luận về người khách hàng ẩn danh của mình. Chất lượng vải lanh cho thấy nếu không giàu có, thì ít nhất cậu ấy cũng khá giả. Tôi có thể thấy cậu ấy là một thanh niên có lối sống Kitô giáo chuẩn mực, có tham gia xã hội ở một mức độ nhất định; điều này tôi có thể biết được từ việc cậu ấy gửi cùng một số lượng quần áo đến tiệm, việc đồ giặt của cậu ấy luôn đến vào tối thứ Bảy, và từ thực tế là cậu ấy mặc áo sơ mi loại dress shirt khoảng một lần một tuần. Về tính cách, cậu ấy là một người khiêm tốn, giản dị, vì cổ áo của cậu ấy chỉ cao hai inch."

Tôi nhìn Ah-Yen đầy kinh ngạc, những tác phẩm gần đây của một tiểu thuyết gia yêu thích đã giúp tôi quen thuộc với kiểu suy luận phân tích này, nhưng tôi không hề chuẩn bị cho những tiết lộ như vậy từ người bạn phương Đông của mình.

"Khi tôi mới biết cậu ấy," Ah-Yen nói tiếp, "Năm Mươi Sáu là một sinh viên đại học. Tất nhiên là một thời gian tôi không biết điều này. Tuy nhiên, tôi đã suy luận ra theo thời gian, từ việc cậu ấy vắng mặt trong thành phố suốt bốn tháng mùa hè, và từ thực tế là trong thời gian thi cử của đại học, cổ tay áo sơ mi của cậu ấy gửi đến chỗ tôi đầy những ngày tháng, công thức và các định lý hình học. Tôi dõi theo cậu ấy với không ít hứng thú trong suốt chặng đường đại học. Trong suốt bốn năm đó, tôi giặt đồ cho cậu ấy mỗi tuần; mối liên hệ thường xuyên và sự thấu hiểu mà việc quan sát mang lại cho tôi về tính cách đáng mến của con người này đã khiến sự quý mến ban đầu của tôi trở thành tình cảm sâu sắc, và tôi trở nên rất mong chờ cậu ấy thành công. Tôi đã giúp cậu ấy trong mỗi kỳ thi, trong khả năng của mình, bằng cách hồ cứng cổ tay áo đến tận khuỷu tay, để chừa cho cậu ấy nhiều chỗ nhất có thể để ghi chú. Tôi sẽ không cố gắng mô tả sự lo lắng của mình trong suốt quá trình căng thẳng của kỳ thi cuối khóa. Rằng Năm Mươi Sáu đang trải qua cuộc khủng hoảng lớn trong sự nghiệp học thuật của mình, tôi có thể suy ra từ tình trạng của những chiếc khăn tay mà, trong lúc vô thức, cậu ấy đã dùng làm giấy thấm mực trong kỳ thi cuối cùng. Cách cư xử của cậu ấy trong suốt kỳ thi là bằng chứng cho sự phát triển về mặt đạo đức trong tính cách của cậu ấy trong suốt những năm đại học; vì những ghi chú trên cổ tay áo vốn rất dày đặc trong các kỳ thi trước giờ đây chỉ còn giới hạn ở vài gợi ý, và đó là về những chủ đề phức tạp đến mức đánh đố cả một trí nhớ thông thường. Tôi đã vô cùng sung sướng khi nhận được trong kiện hàng giặt ủi của cậu ấy vào một ngày thứ Bảy đầu tháng Sáu, một chiếc áo sơ mi dress shirt nhăn nhúm, với phần ngực áo vấy đầy vết rượu vang, và nhận ra rằng Năm Mươi Sáu đã mở tiệc ăn mừng với tư cách là Cử nhân Văn chương."

"Vào mùa đông năm sau, thói quen lau bút vào khăn tay, điều mà tôi đã nhận thấy trong kỳ thi cuối cùng của cậu ấy, đã trở thành mãn tính, và tôi biết cậu ấy đã bắt đầu học luật. Cậu ấy học tập chăm chỉ trong năm đó, và những chiếc áo sơ mi dress shirt gần như biến mất khỏi kiện đồ hàng tuần. Vào mùa đông năm sau, năm thứ hai theo học luật, bi kịch cuộc đời cậu ấy bắt đầu. Tôi nhận thấy đồ giặt của cậu ấy đã có sự thay đổi; từ một, hoặc nhiều nhất là hai chiếc mỗi tuần, số lượng áo sơ mi dress shirt tăng lên bốn chiếc, và những chiếc khăn tay lụa bắt đầu thay thế những chiếc bằng vải lanh. Tôi chợt hiểu ra rằng Năm Mươi Sáu đang từ bỏ nếp sống sinh viên nghiêm ngặt để dấn thân vào xã hội. Chẳng bao lâu sau tôi nhận ra thêm một điều; Năm Mươi Sáu đang yêu. Chẳng bao lâu sau thì không thể nghi ngờ gì nữa. Cậu ấy mặc bảy chiếc áo mỗi tuần; khăn tay vải lanh biến mất khỏi kiện đồ giặt; cổ áo của cậu ấy tăng từ hai inch lên hai inch mốt, và cuối cùng là hai inch rưỡi. Tôi hiện còn giữ một trong những danh sách giặt ủi của cậu ấy thời kỳ đó; chỉ cần nhìn thoáng qua là thấy được sự cẩn trọng tỉ mỉ mà cậu ấy dành cho vẻ ngoài của mình. Tôi nhớ rất rõ những hy vọng chớm nở của những ngày đó, xen lẫn với nỗi tuyệt vọng ảm đạm nhất. Mỗi thứ Bảy, tôi mở kiện đồ của cậu ấy với sự háo hức run rẩy để bắt gặp những dấu hiệu đầu tiên của việc tình yêu của cậu ấy được đáp lại. Tôi đã giúp đỡ bạn mình bằng mọi cách có thể. Những chiếc áo sơ mi và cổ áo của cậu ấy là những kiệt tác nghệ thuật của tôi, dù tay tôi thường run lên vì xúc động khi hồ chúng. Cô ấy là một cô gái dũng cảm, cao quý, tôi biết điều đó; ảnh hưởng của cô ấy đã nâng tầm cả con người của Năm Mươi Sáu; cho đến lúc này, cậu ấy vẫn sở hữu một số cổ tay áo rời và cổ áo giả. Giờ đây cậu ấy loại bỏ chúng, —lúc đầu là những chiếc cổ áo giả, vì khinh thường ý nghĩ gian lận, và sau một thời gian, trong sự nhiệt tình của mình, thậm chí bỏ cả cổ tay áo rời. Tôi không thể nhìn lại những ngày tháng tán tỉnh tươi sáng, hạnh phúc đó mà không thở dài."

"Niềm hạnh phúc của Năm Mươi Sáu dường như len lỏi vào và lấp đầy toàn bộ cuộc sống của tôi. Tôi sống chỉ từ thứ Bảy này đến thứ Bảy khác. Sự xuất hiện của những chiếc cổ áo giả sẽ đẩy tôi xuống vực thẳm của sự tuyệt vọng; sự vắng bóng của chúng lại đưa tôi lên đỉnh cao của hy vọng. Mãi cho đến khi mùa đông dịu lại thành mùa xuân, Năm Mươi Sáu mới đủ can đảm để đi tìm số phận của mình. Một ngày thứ Bảy, cậu ấy gửi cho tôi một chiếc áo ghi-lê trắng mới, một loại trang phục mà trước đây bản tính khiêm tốn của cậu ấy đã tránh xa, để tôi chuẩn bị cho cậu ấy sử dụng. Tôi đã dồn hết tài nghệ của mình vào đó; tôi đọc được mục đích của cậu ấy trong đó. Vào thứ Bảy tiếp theo, nó được gửi trả lại cho tôi, và với những giọt nước mắt vui mừng, tôi nhận ra nơi một bàn tay nhỏ nhắn ấm áp đã đặt nhẹ lên vai phải, và biết rằng Năm Mươi Sáu đã là người yêu được chấp nhận của cô gái ấy."

Ah-Yen dừng lời và ngồi im lặng một lúc lâu; tẩu thuốc của anh đã tắt ngấm và lạnh lẽo trong lòng bàn tay; mắt anh dán chặt vào bức tường nơi ánh sáng và bóng tối chập chờn theo ngọn nến lay lắt. Cuối cùng, anh nói tiếp:

"Tôi sẽ không kể dài dòng về những ngày hạnh phúc sau đó—những ngày của những chiếc cà vạt mùa hè sặc sỡ và áo ghi-lê trắng, của những chiếc áo sơ mi không tì vết và cổ áo cao ngất chỉ được chàng người yêu cầu kỳ mặc đúng một ngày. Hạnh phúc của chúng tôi dường như đã trọn vẹn và tôi không đòi hỏi gì thêm từ số phận. Than ôi! Nó không được định sẵn để kéo dài! Khi những ngày hè tươi sáng đang nhạt dần sang thu, tôi đau buồn nhận thấy những cuộc cãi vã thỉnh thoảng xảy ra—chỉ bốn chiếc áo thay vì bảy, hoặc sự xuất hiện trở lại của những chiếc cổ tay áo và cổ áo giả đã bị bỏ rơi. Những cuộc làm hòa nối tiếp sau đó, với những giọt nước mắt hối lỗi trên vai chiếc áo ghi-lê trắng, và bảy chiếc áo lại quay trở lại. Nhưng những cuộc cãi vã ngày càng thường xuyên hơn và đôi khi xảy ra những cảnh tượng bão tố đầy cảm xúc mãnh liệt để lại dấu vết của những chiếc khuy áo bị đứt trên chiếc áo ghi-lê. Số lượng áo sơ mi giảm dần xuống ba, rồi còn hai, và cổ áo của người bạn bất hạnh của tôi hạ xuống còn một inch ba phần tư. Tôi đã vô ích khi dồn hết sự chăm sóc tận tình nhất cho Năm Mươi Sáu. Đối với tâm trí khổ sở của tôi, độ bóng trên áo sơ mi và cổ áo của cậu ấy lẽ ra đã làm tan chảy một trái tim bằng đá. Than ôi! Mọi nỗ lực làm hòa của tôi dường như đều thất bại. Một tháng kinh khủng trôi qua; những chiếc cổ áo giả và cổ tay áo rời đã quay lại đầy đủ; chàng người yêu bất hạnh dường như tự hào về sự bội bạc của chúng. Cuối cùng, vào một buổi tối ảm đạm, khi mở kiện đồ của cậu ấy ra, tôi phát hiện cậu ấy đã mua một lô cổ áo bằng xen-lu-lô-ít, và trái tim tôi mách bảo rằng cô ấy đã bỏ rơi cậu ấy mãi mãi. Tôi không thể cho anh biết người bạn tội nghiệp của tôi đã đau khổ như thế nào vào lúc này; chỉ cần biết rằng cậu ấy đã chuyển từ dùng cổ áo xen-lu-lô-ít sang một chiếc áo sơ mi vải nỉ màu xanh, rồi từ xanh sang xám. Cảnh tượng chiếc khăn tay cotton màu đỏ trong đống đồ giặt của cậu ấy cuối cùng đã cảnh báo tôi rằng tình yêu tan vỡ đã khiến cậu ấy mất trí, và tôi sợ điều tồi tệ nhất. Sau đó là khoảng thời gian đau đớn kéo dài ba tuần, trong đó cậu ấy không gửi cho tôi gì cả, và sau đó là kiện hàng cuối cùng mà tôi từng nhận được từ cậu ấy—một kiện đồ khổng lồ dường như chứa tất cả tài sản của cậu ấy. Trong đó, tôi kinh hoàng phát hiện ra một chiếc áo sơ mi có phần ngực áo nhuốm một màu đỏ thẫm vì máu, và bị thủng một lỗ toác cho thấy nơi một viên đạn đã xuyên qua trái tim cậu ấy."

"Hai tuần trước đó, tôi nhớ đã nghe lũ trẻ ngoài phố rao tin về một vụ tự sát kinh hoàng, và giờ tôi biết đó hẳn là cậu ấy. Sau khi nỗi đau buồn ban đầu qua đi, tôi tìm cách giữ lại hình bóng cậu ấy trong ký ức bằng cách vẽ bức chân dung treo bên cạnh anh. Tôi có chút kỹ năng về hội họa, và tôi cảm thấy chắc chắn rằng mình đã nắm bắt được biểu cảm trên khuôn mặt cậu ấy. Bức tranh, tất nhiên, là một bức tranh lý tưởng, vì như anh biết đấy, tôi chưa bao giờ gặp Năm Mươi Sáu."

Tiếng chuông ở cửa tiệm bên ngoài vang lên khi có khách vào. Ah-Yen đứng dậy với vẻ cam chịu lặng lẽ thường thấy trong phong thái của anh, và ở lại cửa tiệm một lúc lâu. Khi trở lại, anh dường như không còn tâm trí nào để tiếp tục nói về người bạn đã mất của mình. Tôi rời khỏi đó ngay sau đó và buồn bã đi bộ về phòng trọ. Trên đường đi, tôi suy ngẫm rất nhiều về người bạn phương Đông nhỏ bé của mình và trí tưởng tượng đầy đồng cảm của anh. Nhưng một gánh nặng đè nặng lên trái tim tôi—một điều mà tôi muốn nói với anh nhưng lại không nỡ nhắc tới. Tôi không đành lòng phá vỡ lâu đài mơ mộng của anh. Bởi vì cuộc sống của tôi đã luôn khép kín và cô độc, và tôi chưa bao giờ biết đến một tình yêu như của người bạn lý tưởng trong tâm trí anh. Tuy nhiên, tôi vẫn có một ký ức ám ảnh về một kiện đồ giặt khổng lồ mà tôi đã gửi cho anh khoảng một năm trước. Tôi đã vắng mặt khỏi thành phố trong ba tuần và do đó, đống đồ giặt của tôi nhiều hơn bình thường. Và nếu tôi không lầm, trong kiện đồ đó có một chiếc áo sơ mi rách rưới đã bị vấy bẩn nặng nề do vỡ một lọ mực đỏ trong va-li của tôi, và bị cháy một chỗ do tàn thuốc lá rơi xuống khi tôi gói kiện hàng. Về tất cả những điều này, tôi không thể chắc chắn tuyệt đối, tuy nhiên tôi biết ít nhất rằng cho đến một năm trước, khi tôi chuyển sang một tiệm giặt ủi hiện đại hơn, số hiệu giặt ủi của tôi với Ah-Yen là Năm Mươi Sáu.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Stephen Leacock

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.