Những Lầm Lạc Văn Chương

Lượt đọc: 389 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Làm Thế Nào Để Trở Thành Bác Sĩ

❊ ❊ ❊

Dĩ nhiên, sự tiến bộ của khoa học là một điều kỳ diệu. Người ta không thể không cảm thấy tự hào về nó. Tôi phải thừa nhận rằng chính tôi cũng vậy. Bất cứ khi nào trò chuyện với ai đó—nghĩa là với bất kỳ ai biết về khoa học còn ít hơn cả tôi—ví dụ như về sự phát triển tuyệt vời của điện năng, tôi cảm thấy như chính mình cũng có phần đóng góp vào đó vậy. Còn về máy đúc chữ (linotype), máy bay, hay máy hút bụi, ồ, tôi thậm chí còn không chắc liệu có phải chính mình đã phát minh ra chúng hay không nữa. Tôi tin rằng tất cả những người có tâm hồn rộng mở đều cảm thấy như vậy.

Tuy nhiên, đó không phải là vấn đề tôi định bàn luận. Điều tôi muốn nói tới là sự tiến bộ của y học. Nếu bạn muốn biết điều gì thực sự tuyệt vời, thì chính là đây. Bất kỳ người yêu nhân loại nào (hoặc yêu bất kỳ giới tính nào của nhân loại) khi nhìn lại những thành tựu của khoa học y tế đều phải cảm thấy trái tim mình rạo rực và tâm thất phải giãn nở dưới sự kích thích của niềm tự hào chính đáng.

Thử nghĩ mà xem. Một trăm năm trước, làm gì có trực khuẩn, ngộ độc thức ăn (ptomaine), bệnh bạch hầu hay viêm ruột thừa. Bệnh dại cũng ít được biết đến và chưa được phát triển hoàn thiện. Tất cả những thứ đó, chúng ta đều phải cảm ơn khoa học y tế. Ngay cả những căn bệnh như vảy nến, viêm tuyến mang tai, hay bệnh ngủ (trypanosomiasis), những cái tên giờ đây đã quá quen thuộc trong mọi gia đình, thời đó cũng chỉ một vài người biết đến và nằm ngoài tầm với của đại đa số dân chúng.

Hoặc hãy xem xét sự tiến bộ của khoa học trên phương diện thực tiễn. Một trăm năm trước, người ta cho rằng sốt có thể chữa được bằng cách trích máu; còn bây giờ, chúng ta biết chắc chắn rằng không thể. Ngay cả bảy mươi năm trước, người ta vẫn tưởng sốt có thể chữa khỏi bằng các loại thuốc an thần; giờ đây chúng ta biết là không phải. Thậm chí, mới chỉ ba mươi năm trước đây thôi, các bác sĩ còn nghĩ rằng họ có thể chữa sốt bằng chế độ ăn uống kham khổ và chườm đá; nay họ hoàn toàn chắc chắn rằng điều đó không hiệu quả. Ví dụ này cho thấy bước tiến vững chắc trong việc điều trị bệnh sốt. Và sự tiến bộ đáng mừng ấy vẫn diễn ra trên mọi phương diện. Hãy lấy bệnh thấp khớp làm ví dụ. Vài thế hệ trước, người bị thấp khớp phải mang theo củ khoai tây trong túi quần như một phương thuốc chữa bệnh. Giờ đây, các bác sĩ cho phép họ mang theo bất cứ thứ gì họ muốn. Họ có thể đi lại với túi quần đầy dưa hấu nếu họ thích. Chẳng có gì khác biệt cả. Hoặc hãy xem xét cách điều trị bệnh động kinh. Trước đây người ta cho rằng việc đầu tiên cần làm khi có cơn động kinh bất ngờ là cởi cổ áo bệnh nhân ra để họ dễ thở; ngược lại, hiện nay, nhiều bác sĩ lại cho rằng thắt chặt cổ áo bệnh nhân để họ... nghẹt thở thì tốt hơn.

Chỉ có một khía cạnh mà y học thiếu hẳn sự tiến bộ, đó là khoảng thời gian để trở thành một bác sĩ có trình độ. Trong những ngày xưa tươi đẹp, một người chỉ cần học hai kỳ mùa đông tại trường đại học và dành những mùa hè làm việc tại xưởng cưa là đã được coi là trang bị đầy đủ kiến thức. Một số sinh viên thậm chí còn tốt nghiệp sớm hơn. Ngày nay, phải mất từ năm đến tám năm mới trở thành bác sĩ. Dĩ nhiên, ta có thể thừa nhận rằng thanh niên thời nay ngày càng trở nên ngu ngốc và lười biếng hơn mỗi năm. Sự thật này sẽ được bất kỳ người đàn ông nào trên năm mươi tuổi xác nhận ngay lập tức. Nhưng dù nói vậy, thật kỳ lạ khi ngày nay một người phải mất tám năm để học những gì mà trước kia họ chỉ cần tám tháng để nắm bắt.

Tuy nhiên, bỏ qua chuyện đó đi. Điểm tôi muốn làm rõ là công việc của bác sĩ hiện đại cực kỳ đơn giản, chỉ cần khoảng hai tuần là học được. Đây là cách họ làm.

Bệnh nhân bước vào phòng khám. "Thưa bác sĩ," người đó nói, "tôi thấy đau quá." "Đau ở đâu?" "Ở đây." "Đứng dậy," bác sĩ nói, "và giơ hai tay lên quá đầu." Sau đó bác sĩ đi vòng ra sau lưng bệnh nhân và đấm mạnh vào lưng họ một cú trời giáng. "Anh có cảm thấy thế không?" bác sĩ hỏi. "Có," bệnh nhân đáp. Rồi bác sĩ đột ngột quay lại và tung một cú móc trái vào dưới tim. "Anh có cảm thấy cú đó không?" bác sĩ hỏi một cách đầy ác ý, khi bệnh nhân ngã gục xuống ghế sofa. "Đứng dậy," bác sĩ nói và đếm đến mười. Bệnh nhân đứng dậy. Bác sĩ quan sát kỹ lưỡng mà không nói lời nào, rồi bất ngờ giáng một cú vào bụng khiến bệnh nhân gập người lại, không thốt nên lời. Vị bác sĩ đi về phía cửa sổ và đọc báo sáng một lúc. Một lát sau, ông ta quay lại và bắt đầu lẩm bẩm, như thể đang nói với chính mình hơn là với bệnh nhân. "Hừm!" ông ta nói, "có một chút gây tê ở màng nhĩ." "Thế ạ?" bệnh nhân nói trong nỗi sợ hãi tột độ. "Tôi phải làm gì đây bác sĩ?" "À," bác sĩ nói, "tôi muốn anh phải giữ thật yên tĩnh; anh sẽ phải lên giường nằm, nằm yên và giữ im lặng." Thực tế, dĩ nhiên là bác sĩ chẳng biết chút nào về căn bệnh của người đó; nhưng ông ta biết rằng nếu bệnh nhân chịu lên giường nằm và giữ yên lặng, thật sự yên lặng, thì hoặc là họ sẽ âm thầm bình phục, hoặc là sẽ ra đi một cách nhẹ nhàng. Trong thời gian đó, nếu bác sĩ đến thăm mỗi sáng và đấm đá bệnh nhân, ông ta có thể giữ cho bệnh nhân phục tùng và có lẽ buộc họ phải thú nhận xem thực sự có chuyện gì xảy ra với mình.

"Còn về chế độ ăn uống thì sao, thưa bác sĩ?" bệnh nhân hỏi, vẻ hoàn toàn phục tùng.

Câu trả lời cho câu hỏi này thay đổi rất nhiều. Nó tùy thuộc vào tâm trạng của bác sĩ và liệu đã bao lâu rồi chính ông ta chưa được ăn gì. Nếu đã muộn vào buổi sáng và bác sĩ đang đói cồn cào, ông ta sẽ nói: "Ồ, cứ ăn thoải mái, đừng ngại gì cả; hãy ăn thịt, rau, tinh bột, keo, xi măng, ăn bất cứ thứ gì anh thích." Nhưng nếu bác sĩ vừa ăn trưa xong và hơi thở còn nồng mùi bánh việt quất, ông ta sẽ nói một cách kiên quyết: "Không, tôi không muốn anh ăn bất cứ thứ gì cả: tuyệt đối không được dù chỉ một miếng; nó sẽ không làm hại anh đâu, một chút nhịn ăn trong chuyện ăn uống là điều tốt nhất trên đời."

"Còn về việc uống rượu bia thì sao?" Câu trả lời của bác sĩ lại thay đổi một lần nữa. Ông ta có thể nói: "Ồ, được chứ, anh có thể uống một ly bia lager thỉnh thoảng, hoặc nếu thích hơn thì uống một ly gin với soda, hoặc whisky pha với nước khoáng Apollinaris, và tôi nghĩ trước khi đi ngủ, anh nên dùng một ly Scotch nóng với vài viên đường trắng, một chút vỏ chanh và rắc thêm ít hạt nhục đậu khấu lên trên." Bác sĩ nói điều này bằng cảm xúc chân thành, và ánh mắt ông lấp lánh niềm yêu nghề thuần khiết. Nhưng ngược lại, nếu đêm hôm trước bác sĩ vừa tham gia một buổi tụ tập với các đồng nghiệp y khoa, ông ta rất có khả năng sẽ cấm bệnh nhân đụng đến rượu dưới mọi hình thức và gạt bỏ vấn đề này bằng một thái độ vô cùng nghiêm khắc.

Tất nhiên, kiểu điều trị này nếu xét riêng lẻ thì có vẻ quá lộ liễu và sẽ thất bại trong việc khơi dậy sự tin tưởng cần thiết của bệnh nhân. Nhưng ngày nay, yếu tố đó được bù đắp bởi công việc của phòng thí nghiệm phân tích. Dù bệnh nhân mắc bệnh gì, bác sĩ cũng khăng khăng đòi cắt xén từng bộ phận, mảnh vụn và dịch chiết từ người bệnh để gửi đi phân tích một cách đầy bí ẩn. Ông ta cắt một lọn tóc của bệnh nhân, đánh dấu: "Tóc của ông Smith, tháng 10 năm 1910." Sau đó, ông ta cắt phần dưới của tai, gói vào giấy và dán nhãn: "Một phần tai của ông Smith, tháng 10 năm 1910." Rồi ông ta nhìn bệnh nhân từ đầu đến chân với chiếc kéo trên tay, nếu thấy bất kỳ bộ phận nào có vẻ triển vọng, ông ta sẽ cắt lấy và gói lại. Thật kỳ lạ, đây chính là điều lấp đầy tâm trí bệnh nhân bằng cảm giác về tầm quan trọng của bản thân mà họ thấy đáng để bỏ tiền ra mua. "Vâng," bệnh nhân đang băng bó nói với nhóm bạn đầy ấn tượng của mình vào cuối ngày, "bác sĩ nghĩ rằng có thể có một chút gây tê ở tiên lượng, nhưng ông ấy đã gửi tai của tôi đến New York, ruột thừa đến Baltimore và một lọn tóc của tôi đến các biên tập viên của tất cả các tạp chí y khoa, trong khi chờ đợi thì tôi phải giữ thật yên tĩnh và không được làm gì quá sức ngoài việc uống một ly Scotch nóng với chanh và hạt nhục đậu khấu mỗi nửa giờ." Nói rồi, người đó lả đi đầy sung sướng trên những chiếc gối.

Vậy mà, chẳng phải buồn cười lắm sao?

Bạn, tôi và tất cả những người còn lại—ngay cả khi chúng ta biết rõ tất cả những điều này—ngay khi có một cơn đau trong người, chúng ta đều lao đến bác sĩ nhanh nhất có thể bằng xe ngựa. Vâng, cá nhân tôi thậm chí còn ưu tiên xe cứu thương có chuông báo. Nó nghe êm tai hơn.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Stephen Leacock

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.