Lý Hiên từ sớm đã nghĩ đến việc phát hành quốc trái công khai trên quy mô lớn, song vẫn luôn bị cản trở bởi đủ loại hạn chế. Một mặt là sự phản đối từ triều thần, họ cho rằng triều đình đường đường chính chính sao có thể đi vay tiền? Dù có không đủ chi tiêu thì cứ trực tiếp lệnh cho thương nhân trong thiên hạ hiến tặng là được, cùng lắm thì chép nhà thêm vài người là xong.
Nói trắng ra thì, các đại thần thời này căn bản không có quan niệm đi vay tiền của người trong thiên hạ. Bởi theo họ thấy, "phổ thiên chi hạ mạc phi vương thổ", toàn bộ thiên hạ đều là của Bệ hạ, tiền bạc mà dân chúng trong thiên hạ sở hữu, tự nhiên cũng thuộc về Bệ hạ.
Bệ hạ muốn tiền thì cần gì phải vay? Trực tiếp lấy là được!
Ngoài ra còn một nguyên nhân rất quan trọng, đó là uy tín công chúng của Đại Đường vương triều vẫn chưa đủ. Nói trắng ra là người trong thiên hạ căn bản không tin Đại Đường vương triều vay tiền rồi sẽ trả.
Nhân tố trong chuyện này rất nhiều, ngoài sự sợ hãi truyền thống đối với quan lại triều đình, không muốn dây dưa nhiều, còn có việc Đại Đường vương triều trước kia chỉ là thế lực cát cứ một phương, không biết chừng nào sẽ bị Minh vương triều tiêu diệt. Đến lúc Đại Đường vương triều tiêu vong, số tiền họ cho vay chẳng phải trôi sông đổ bể hết sao? Chẳng lẽ còn trông chờ Minh vương triều thừa nhận những khoản nợ này rồi giúp trả thay?
Đùa à!
Nhiều lý do cộng lại dẫn đến việc Lý Hiên tuy muốn phát hành quốc trái từ sớm nhưng mãi vẫn không thực hiện được. Cuối cùng, ông lấy tiền lương của quan viên làm điểm đột phá để thử nghiệm phát hành quốc trái.
Thế nhưng, việc phát hành quốc trái dưới hình thức lương bổng này lại mang tính cưỡng ép, nếu các quan viên có thể lựa chọn,Đoán chừng chắc chẳng có mấy người muốn lấy.
Tiền thật bạc thật vẫn là thiết thực nhất!
Nhưng những điều đó đều đã là quá khứ. Lý Hiên cảm thấy Đại Đường vương triều đã chiếm được Giang Nam, hơn nữa nhìn từ phản ứng của người trong thiên hạ, nhiều người đã rất coi trọng Đại Đường vương triều, thay đổi cái nhìn tiêu cực trước đây, bắt đầu tích cực hướng về phía Đại Đường vương triều. Đây là tiền đề rất quan trọng, cho thấy người dân đã có lòng tin đối với Đại Đường vương triều.
Ngoài ra, về vấn đề uy tín, mấy năm gần đây Đại Đường vương triều đã không còn làm mấy chuyện vay lương, cướp bóc nữa. Hơn nữa phía quan phương luôn không thừa nhận, thậm chí còn che đậy những vết nhơ năm xưa. Đại Đường Triều Báo cứ cách một thời gian lại tô vẽ thêm cho lịch sử Đại Đường vương triều.
Giờ đây, kẻ nào dám nói đến những mảng tối trong lịch sử thời kỳ đầu của Đại Đường vương triều, chắc chắn sẽ bị trừng trị nghiêm khắc.
Sau mấy năm nỗ lực, uy tín của Đại Đường vương triều cũng dần được nâng cao, đặc biệt là khi quân đội trực tiếp thu mua vật tư từ dân gian, cơ bản không còn tình trạng ghi nợ, mà toàn bộ đều dùng vàng bạc thật để mua, cố gắng hết mức không làm phiền đến dân. Điểm này khiến thiện cảm của dân chúng đối với Đại Đường vương triều tăng lên nhanh chóng.
Ngoài ra, vấn đề kênh phát hành cũng đã được giải quyết cùng với sự ra đời của Hoàng gia Ngân hàng và vô số chi nhánh được mở ra ở khắp các tỉnh thành.
Giờ đây, Hoàng gia Ngân hàng là doanh nghiệp số một thực sự của Đại Đường vương triều, hầu như mỗi huyện đều có chi nhánh, vươn vòi bạch tuộc tới khắp các vùng lãnh thổ mà Đại Đường vương triều cai trị.
Tổng tài sản của nó đã vượt quá năm triệu!
Đó mới chỉ là tài sản tự thân của Hoàng gia Ngân hàng mà thôi, còn các loại tiền gửi mà Hoàng gia Ngân hàng đang quản lý đã vượt quá bảy mươi triệu lượng, và vẫn đang tăng lên nhanh chóng.
Những khoản dự trữ vàng bạc này chủ yếu đến từ tiền gửi của quốc khố trung ương và chính quyền địa phương. Cơ bản mà nói, tiền của quốc khố và ngân sách địa phương đều gửi vào Hoàng gia Ngân hàng, mọi chi tiêu đều được thanh toán thông qua Hoàng gia Ngân hàng.
Ngoài ra còn một phần lớn khác là tiền gửi của các thương nhân. Những thương nhân này vì sự thuận tiện trong buôn bán thường chọn cách gửi một lượng lớn bạc vào, sau đó sử dụng chi phiếu trong giao dịch hàng ngày.
Sau khi nhận chi phiếu, thương nhân thường cũng không rút tiền mặt mà sẽ chuyển trực tiếp vào tài khoản của mình.
Những thương nhân có nhu cầu này cuối cùng đều ít nhiều gửi một khoản bạc vào Hoàng gia Ngân hàng, bởi vì ngoài Hoàng gia Ngân hàng ra, họ không còn lựa chọn nào khác.
Cộng thêm tiền gửi của những người dân thường, nên lượng dự trữ vàng bạc tụ lại trong Hoàng gia Ngân hàng là vô cùng lớn.
Trong lĩnh vực lưu thông thực tế, các loại giấy tờ như ngân phiếu, chi phiếu, bản phiếu do Hoàng gia Ngân hàng phát hành đang được ứng dụng rộng rãi trong công thương nghiệp và giao dịch lớn. Điều này có nghĩa là gì?
Nghĩa là sau khi thương nhân gửi vàng bạc vào, nếu không có biến cố gì lớn thì họ sẽ không rút ra, mà dùng ngân phiếu, chi phiếu... để giao dịch.
Nói cách khác, số vàng bạc thật này vẫn luôn nằm trong tay Hoàng gia Ngân hàng!
Tận dụng số dự trữ vàng bạc này, cơ quan phát hành tiền tệ bên trong Hoàng gia Ngân hàng từ lâu đã muốn phát hành ngân phiếu vượt định mức. Tuy nhiên, việc này đã bị Lý Hiên đè xuống. Chuyện này nếu chơi tốt thì có thể có thêm mấy chục triệu lượng bạc ngay lập tức, nhưng tiền tệ cũng sẽ nhanh chóng mất giá, dẫn đến sức mua của ngân phiếu bị suy giảm.
Đồng thời, Bộ Thuế đã chú ý đến hiện tượng này và bắt đầu giám sát việc phát hành ngân phiếu của Hoàng gia Ngân hàng. Cách đơn giản nhất là dù ngân phiếu của Hoàng gia Ngân hàng vẫn in tên Hoàng gia Ngân hàng và được coi là giấy tờ nội bộ của ngân hàng, nhưng thực tế là do Cục Tạo tệ của Bộ Thuế thống nhất in ấn và phát hành.
Đồng thời, Bộ Thuế cũng đang chuẩn bị thành lập Ngân hàng Bộ Thuế, không làm gì khác ngoài mục đích giám sát tài chính và phát hành tiền tệ, để tránh việc Hoàng gia Ngân hàng tự quản lý rồi dẫn đến sụp đổ.
Để một ngân hàng thương mại nắm giữ nghiệp vụ thương mại, phát hành tiền tệ và giám sát tài chính rất dễ dẫn đến thất bại.
Đặc biệt là các loại ngân phiếu, chi phiếu do Hoàng gia Ngân hàng phát hành đã trở thành phương tiện thanh toán chính trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là thương mại. Điều này có nghĩa là trong lĩnh vực lưu thông, ngân phiếu của Hoàng gia Ngân hàng đã chiếm một vị trí vô cùng quan trọng, không thể không phòng bị!
Chưa nói đến việc khác, ngay cả tiền lương của các quan viên, quân nhân hiện nay đều áp dụng chế độ phát ngân phiếu. Quan viên sau khi nhận ngân phiếu, nếu cần vàng bạc thật thì phải đến Hoàng gia Ngân hàng để rút, nhưng việc rút này cơ bản là "làm thừa", bởi vì cầm trực tiếp ngân phiếu cũng có thể chi tiêu được!
Việc phát hành ngân phiếu khiến tầm ảnh hưởng của Hoàng gia Ngân hàng quá lớn, đến nỗi ngay cả Lý Hiên cũng muốn kiểm soát và quản lý nhất định đối với nó. Ngoài ra, ông cũng để Bộ Thuế ban hành các chính sách nhất định nhằm dẫn dắt sự phát triển của các ngân hàng tư nhân khác.
Ở Đại Đường vương triều, mặc dù không ngăn cấm các ngân hàng tư nhân khác, nhưng vì chế độ ký quỹ tiền gửi cao, các quy định hoàn thiện, đã nâng ngưỡng cửa gia nhập lên rất cao, nên hiện tại số lượng ngân hàng tư nhân ở Đại Đường vương triều không nhiều, chỉ có hơn hai mươi giấy phép kinh doanh được cấp. Còn các loại tiền trang kiểu cũ trước kia thì cơ bản đã biến mất trong dòng sông lịch sử, hoặc là chuyển ngành, hoặc là bị thâu tóm, sáp nhập.
Thế nhưng, những ngân hàng này thường có quy mô nhỏ, chủ yếu là ngân hàng khu vực, năng lực kinh doanh hạn chế và uy tín kém, vì vậy không thể tạo ra sự cạnh tranh đối với Hoàng gia Ngân hàng.
Bằng việc sử dụng tiền gửi để cho vay, thu phí chuyển khoản, phí rút tiền và các loại phí dịch vụ khác, khả năng sinh lời của Hoàng gia Ngân hàng là cực kỳ mạnh mẽ. Tuy nhiên, lợi nhuận tuy nhiều nhưng cũng không chịu nổi việc Hoàng gia Ngân hàng mở chi nhánh khắp nơi, đầu tư cho các chi nhánh mới cũng rất tốn kém.
Lý Hiên ban đầu cũng từng nghĩ đến việc trực tiếp huy động tiền gửi của Hoàng gia Ngân hàng, nhưng ông biết rằng đây là hạ sách cuối cùng, tuyệt đối không được tùy tiện động vào, nếu không rất dễ làm sụp đổ hệ thống tài chính của Đại Đường vương triều.
Thế nhưng, nhìn số tiền lớn như vậy mà không thể dùng được, nói thật là ông cũng thấy ngứa ngáy trong lòng, và khoản quốc trái này chính là một thử nghiệm của Lý Hiên.
Phát hành quốc trái tuy là phát hành công khai, nhưng lần này không nhắm vào cá nhân mà nhắm vào các loại cơ quan, chủ yếu là Hoàng gia Ngân hàng và hơn hai mươi ngân hàng tư nhân khác, ngoài ra còn một số doanh nghiệp.
Các ngân hàng lấy số tiền gửi khổng lồ để đầu tư vào quốc trái, thu lấy lãi suất, kiếm lời!
Bộ Tài chính nhận được tiền, trả lãi, chỉ đơn giản như vậy.
Mặc dù trông có vẻ vẫn mang cảm giác trực tiếp lấy tiền gửi trong ngân hàng ra dùng, nhưng thực tế lại không giống như vậy.
Bộ Thuế đương nhiên là nơi vui mừng nhất, vì điều này đồng nghĩa với áp lực của Bộ Thuế sẽ giảm đi rất nhiều. Hiện nay Đại Đường vương triều cần chi tiêu vào nhiều chỗ, mà Đại Đường vương triều muốn dùng tiền thì tìm ai? Tìm Bộ Thuế chứ còn ai!
Sau khi Bộ Thuế và Hoàng gia Ngân hàng thảo luận riêng với nhau, họ cho rằng lúc mới bắt đầu không nên quá đà, hạn ngạch không được quá lớn để tránh gây ra náo loạn, đồng thời cũng phải thu hút được hơn hai mươi ngân hàng kia tham gia vào, nên lãi suất cần cao hơn một chút.
Sau khi bàn bạc, Bộ Thuế đã chốt lại, đợt quốc trái đầu tiên có hai kỳ hạn là ba năm và năm năm, khi đáo hạn sẽ trả cả gốc lẫn lãi một lần. Lãi suất được định khá cao, kỳ hạn ba năm là bảy phân (7%), kỳ hạn năm năm là bảy phẩy năm phân (7.5%).
Vì là lần đầu phát hành nên quy mô không quá lớn, đợt đầu được định là năm triệu lượng. Người của Hoàng gia Ngân hàng tỏ vẻ rất tự tin, nói rằng một mình họ có thể bao thầu hết, nhưng Bộ Thuế chắc chắn sẽ không làm như vậy!
Cuối cùng chỉ cấp cho Hoàng gia Ngân hàng hạn ngạch bốn triệu lượng bạc, một triệu lượng còn lại là dành cho hơn hai mươi ngân hàng khác.
Tình hình tiêu thụ không quá lý tưởng. Hoàng gia Ngân hàng vốn là sản nghiệp của hoàng thất, với tư cách là một ngân hàng chính sách thì việc hỗ trợ tài chính là nghĩa vụ không thể thoái thác. Nhưng những ngân hàng tư nhân bình thường kia lại phải cân nhắc đến rủi ro, nên dù có chút trắc trở, nhưng vì có hơn hai mươi ngân hàng, mỗi ngân hàng tùy tiện mua vào vài vạn lượng quốc trái cũng đủ để bao tiêu một triệu lượng hạn ngạch đó.
Sau khi nhận được năm triệu lượng bạc này, những người bên Bộ Thuế vẫn có chút không dám tin, tiền này đến quá dễ dàng!
Họ lập tức tìm đến Lý Hiên, đề nghị: "Hay là chúng ta phát hành thêm vài chục triệu lượng quốc trái nữa?". Nhưng đề xuất đó bị Lý Hiên dội cho một gáo nước lạnh: "Phát hành ra rồi ngươi định bán cho ai?"
"Cho dù bán hết sạch, đến lúc đó Bộ Thuế các ngươi định trả nợ thế nào? Hiện nay, năm nào Đại Đường cũng thu không đủ chi, nói khó nghe một chút thì đã là dựa vào việc vay tiền để sống qua ngày rồi."
"Hiện đã nợ hơn mười ba triệu lượng bạc tiền lương quan viên - khoản này đã chuyển thành quốc trái, ngoài ra còn nợ ba triệu lượng bạc khoản vay từ Hoàng gia Ngân hàng, nay lại thêm năm triệu lượng quốc trái nữa. Tính tổng lại, nợ nần đã vượt quá hai mươi triệu lượng, lãi suất hàng năm đã gần hai triệu lượng rồi!"
"Cứ tiếp tục vay như thế này, sau này các ngươi định dùng toàn bộ ngân sách tài chính để trả lãi hay sao?"
Vì thế, sau khi đợt quốc trái đầu tiên phát hành xong, Lý Hiên đã thẳng thắn dập tắt ý tưởng tiếp tục phát hành quốc trái của Bộ Thuế. Hãy cứ thành thật đi thu thuế đi, còn bày đặt phát hành mấy chục triệu lượng quốc trái nữa, thực sự tưởng tiền của ngân hàng không cần trả hay sao?
Cho dù tiền của ngân hàng không cần trả đi nữa, thì tiền đó cũng đâu phải gió thổi mà đến, đó đều là tiền gửi của dân chúng cả! Dân chúng không lấy lại được tiền mồ hôi nước mắt của mình, chẳng lẽ ngươi thực sự nghĩ họ không dám hô lên câu "Vương hầu tướng tướng ninh hữu chủng hồ" hay sao?
